Obseruationum Gulielmi Morelii Tilliani in M.T. Ciceronis libros quinque De finibus bonorum et malorum, commentarius. ..

발행: 1546년

분량: 207페이지

출처: archive.org

분류: 철학

81쪽

74 IN III. LIB. DE FINIB.

cim , elinciria, δυσπλω m. Qui aliud bonum, quain quod in animi cura, cogitatione Se consilio politum est,existimauerit, inuidentia. cupiditate, assentatione Scomni perturbatione torquetor Qui aliud malum dolore, luctu. lachrymis,&omni miseria conficitor negari nullo modo, e Jaliter codex vetus habet, sic enim in eo legitur , o D RRo negari etiam nullo modo possit, quenquam stabilia firmo animo,&c pro Q H, alij habent, Qv 'ini, alij, A M. ν

Tamen non modo his tribus qui Mirtutem Uummo bono sto dae.

Sententias marias de bonorum finibus4 malorum ac earum authores paucis verbi Tuscul. lib. s. explicat: sunt autem hae definibus, ut opinor, retentae defensaeq; sententiae. Primum simplices quatuor, Nihil bonum,nisi honestum ut Stoici. Nihil bonum nisi voluptatem, ut Epicuru . Nihil bonum, nisi vacuitatem doloris,ut Hieronymus. Nihil bonum, nisi naturae primis bonis aut omnibus aut maximis frui ut Carneades contra Stoicos disserebat. Haec igitur simplicia illa mixta tria genera bonorum,maxima animi secunda corporis, externa tertia ut Peripatetici. Nec mutat veteres Academici secus . Voluptatem cum honestate Dinomachus DCallipho copulavit. In dolentia autem honestati Peripateticus Diodorus adluxit. Hae sunt sententiae,quae stabilitatis aliquid habeant. Nam Aristonis,Pyrrhonis Herilli,non nulIorumo aliorum evanueriint. Huius varietatis sententiarum meminit quodue lib. a.&4.buius operis, aliis item pluribus locis.

Etsummum muniti esse sapientis Obsistere visis, assensiussu suos.

Visa Cic. ait se appellare in eadem . quas Grici φαντα ιν αε ut assensione,alsensum siue approbatione .quam illi συγκαταθεm nia eupant. Quo in loco quid senserint de visis Acadet nici latisii me explicuit ubi ait, totam causam de visi hac argumenti coclusione comprehendi Eorum quae videtur alia vera sunt, alia salsa:& quod falsum est, id percipi non potest: quod autem verum visum est, id omne tale est, ut eiusmodi etiam falsum possit videri:& quae visa sunt eiusmodi, ut in iis nihil intersiti non posse accidere, ut eorum aliqua percipi possint alia non possint. Nullum igitur est visum, quod percipi possit. Inde necessario nata est imis id est assensionis retetio. Si empereipi nihil potest. tollendus assensus est: quia nihil est tam utile. quam quicquam approbare non cognitum Plura videantur, si placet, in Academico secundo.

Quid autem apertius, quam si elein nulla sisit,ab his rebus.

Contra Pyrrhonem, Aristonem. 5 Herinum disputat, qui omnia inter bonui malum posita exaequarunt. At rerum delectu sublato , tanqua amota virtutum materia in qua versentur, prudentia omnis morum magistra perit. Contra istos mutam locis egit Cicero in hoc opere aliquoties, in ib. Tuscul. quas . de Officiis,&c. E ua A similes earum suntJvetus melius, quae similes earum sunt. J Paulo post, τ si etiam contra naturam sunt 2 vetus, AE contra naturam sunt qui traiectio particulae s , animaduerti possit.

Visummum bonum sit, Ῥiuerescientiam adhibentem earum rerum.

Id Stoici dicunt, ita κατ' ἐμπειρι- T φυσιν συμβανόν-. Sic enim id resertur a Galeno ex Posidonio Apud Laertium legitur, v παρ-: sed mendosis, ut pleraque alti . Alibi id Cicero dicit. vivere cum intelligentia earum rerum,quae natura eueniant. Sed melius est ut Posidoni verba adferamus. Ille igitur de ihi

82쪽

νον των G I x- σινδ-αμει τω oloti γου ta. ως, πειν ἶληνικα μη Ea μκυπρεπωe σαυτων νεις re αδιαφορίν τροχανω. Qinx verba tonant in hunc sensum intibus praetermissisi Monnulli conuenienter congruenterque natura vivere interpretatur nimis restrict F.omnia facere ut assequatas quae sunt prima secundum naturam: similiterque faciunt,ut si finem bonorum exponant aut voluptatem,aut indoletiam aut quippiam eius generis. Sed ea expositio, aperte pugnati dicit, ita omnis honestatis de beatitudinis expers est. Illud enim necessario consequitur bonorum extremit, non autem extremum est. At vero si id recte exponatur ad dirimendas sophistarum quaestiones valeti non tamen illud, vivere adhibetem scientiam earum rerum, quae natura eueniant,idem declarat.quod, nuenienter naturae vivere mini ne pusillii quidem in eo momentum positum sit ad dirimendam controuersiam.

Sed in caeteris artiuus cum dicitur arti oscipo terum quomodo.

Effectorii quae abartibus 5 quae a sapientia in conueni Eter natur vivendo posita proficiscuntur. discrimen aperit. up dartis effectum,arte ipsa posterius sit de inferius. at quod sapiens sapienter efficit non posterius gignatur quan ipsa unde proficiscitur sapientia: quodque virtutis munus,id virtutis omnibus partibus sit absoluriimin perfectum. Nam ut non ad perfectionem progrediatur sipientia tamen ubi statim αιρέ ς munus suum praestitit,in conuenienter naturae seligendo, appetendo,&e. iam sapientiae est effectio. Eam enim foras,ut perficiatur .non est necesse exire,sed apud se ipsa manens. etia in recta efficit dum εὐλόγως propria instituit proponit munera. At artis non extat munus ullum quod non extrinsecus fiat.quod noartem relinquat Eadem ratio est insipientiae quae sumina est miseria Nam si semel in animo haeseiit. nee etiam foras se dederit.iam vitium est,iam peccatum quanqua etiam extrinsecus exerceatur sed id non est, quod primum vitiosam rem est icit, sed ipsa prima susceptio. primaque animi deliberatio a a id perpetradum peccatum. In tellistamus igitur prii dentiae siue sapientiae munera itemque insipientiae alia esse in effectu. alia essesne effectu: pariter tamen utraque esse aut laude digna,aut vituperio. Nam Stoicorum sententia, quae vitia sunt, ea omnia paria sunt qui Herecte factis eodem modo iudicant, ut post dicetur.

Bonum autem, quod in hocsermone toties surpatum est.

Quum se rerum notiones in animis fantisium usu aliquid.

83쪽

ν IN III. IB. DE FINIB.

vir Ἀψησιν οἶοναχορ κατ' αἰαυγι eta Cicero dicit,Collatione rationis aut

ut habet vetus codex, COGNAT ON rationis. Alias eia αλο- vertit comparationem do oportionem. Verborum Dicilis sensus est, Rerum notiones in animis fiunt ii aut usu aliquid cognitum sit,aut similitudine aut collatione rationis. aut transsatione,aut coniunctione aut eontrari comparatione. Et usu quidem .eoru quae sub sensum cadunt notitia facta est: similitudine .eorum quae eum aliquo conseruntur adiacente .ut Socratis fit notio,ab eius statua. Conatione rationis,partim accessione: crescendo, ut Tityus Cyclops. partim imminuendo, ut Pygmtus cognoscitur: itemque terrae centrum collatione rationis ex minutioribus globis siue sphaeris cognitum est. Transtatione ut oculi in pectore: Coniunctione, hippocentauri facta est notitia. Contrarii comparatione mortis. Fit4 notio quorundam,d flectione .ut vocabulorum,& loci. Iusti autem notitia fit itemque boni sua vi naturaque. Fit demum notio priuatione,ut eius qui manibus caret In vulgato Laertii dice,non est hie locus integer.

Hoc autem ipsum bonum non accessione,neque crescendo.

Attingit Stoicorum dogma πα. ἀγαθον ἐπ' ἄκρον α' ιρετὸν, αμ in ιν μῆ--nimni σιν ima cin quod tractat Seneca Epistolarum lib. V. Epist. r. ad cuius c5firmationem,inter alias haec ratio reserturi Crescere posse. rei inchoatieri imperfectae signum esse; bonum vero perfectum quiddam esse & absolutum non igitur crescere posse.

Nec vero perturbationes animorum quae Ῥitam insipientium mistra.

Capita Stoicorum disciplinae, quae sequi is debeat qui sapiens leatus futurus est explicat Epictetus apud Arrianum: ubi rae perturbationibus accommodati sim ad hune locum agitur. Et certe a capitum ordine qui illie exponitur, non longe Catonis oratio aberrat. Geoi, inquit, remisis .i ς λκηθL uti δῶτe ἰσόμι- νον-aἈν κῶλα et Dae κρατα ἰκκλὼ ob αμωτ' ρε-suq . o ἀποτυγ- χαι , σουτ' ἐκκλίνων παπω . , τοῦ ὁρμαe κρα- φορμαὶ, λίς οπαυ κα-eκκον ινα αἱρο, ινι - λογιsως, α μὴ μελίς. in icti . τί ανεμ aram ινέαν, κλια καomo, βλως επὶ τὰς γκαταθε se. τή- κυριωπιτος.κM μάλιsα επώγων νομ' ἀπάθη. - θος γα ἄλως γ ται,ἀμ ορε εω ἀπιτυγχανουσης ἰκ--επτ' Ha ις.ππ-ο προχας ,εζρἰβους, τυχαμ, δυσυ αἰ- ώων, πενθη, μογοῦς, φθονουe. ος ονψους, o ζηλοτυπους οτιοῦν. ἰνῶλ' ἄκοῦσαι λο δεχόμεθα. Dicam ut potero Latine, Loci tres sunt.in quibus se is exercere debet qui bene honestEque victurus est. Q γrum unus is est, qui in appetitionein declinatio versaturi Ne quis quod appetit minime consequatur aut quod declinat .in id incidat Alter est,in impetu. remission &omnino in officio tui ordinate, conuenienter rationi nome-gligenter impetum faciat. aut se renaittat. Tertius in eo, nequis salsa decipiatur aut captiosa probabilitate fallatur, Muno nomine in assensionibus ernitur. Eoru prς-cipuus est, quiq; plus urgeat is qui versatur in perturbationibus. Nam n o aliter perturbatio nascitur ri aut ii appetitus re desiderata frustratur. aut cum declinatio,it rem quam fugiebat,incidit. Hic ille locus est,qui turbas tumultus,infortunia,&mI- seria sim ori ri: qui luctu clamores eiulatus .inuidentias adfert qui invidos,obtrectatores homines efficit: ex quibus si,ut audire rationem imperantem, eique obtemperare non possimus.

Poteram ego verbum ipsum interpretam morbos appc stare.

Idem dicit Tuscul. 3. Haee enim fere sunt eiusmodi quae Graeci πάξ, appellant: ego poteram morbos. Mid verbum est e verbo: sed in consuetudinem nostram n Acadereti am misereri,inuidere,gestire,litari,haec omnia morbos Graeci appellant,

84쪽

motus rationi non obtemperantes: nos autem hos eosdem motus eonestati an Imi, rectd,ut opinor,perturbationes dixerimus: morbos autem non satis usitate. Ita Cicero quum de Stoicis verba facit, πάθη perturbationes sere nuncupat quod iis sint vitios. contra naturam: eum vero de Peripateticis,qui παθη res esse naturales dixerunt, tum animi concitati motus,tum motiones tum commotiones appellat. Alij aD sectus siue affectiones, ali de Graeco expressius,ut ait Augustinus,pasiiones vocat.

ecl. perturbationes dira liqua raturali mouentur.

Deperturbatione Chrysippi verba hae e refert Galenus διὸ aem οὐ mea χι

Sed haec quidem est perefacilis, perexpedita defensio.

Alia addit argumenta quibus efficiat. nisi honestum,non esse quicqua inter bona conumerandum. Ita vero rem tractat,ut honesti quatuor partibus utatur temperantia,prudentia siue sapientia. sortitudine, iustitia. Temperantiam Zeno veri rivulis tam τεα: ideo Cato ab adipiscendo quod avemus, argumentum in mit. Prudentiam idem desinitImς L, γαθοῦν κω κακῶν in Ἀλδετ ira Cato ascientiae desiderio nulla expectata utilitate argumentatur Fortitudinem τὸ in μαγηπιαοῦ ob id a viris fortibus,qui res gesserunt praeclaras,confirmationem aliam eruit. Postremo Stoicorum ille princeps iustitiam is is ι -'3 in dii is ἐμ ηldις potuit,inde noster probationem ducit sed a contrariis vanis,leuibus, futilibus Ista

enim deni, iustitiae fundamentum, labefactant in omnino tollunt si τ οι Nε non ipsam per se fugiendam esse statueremus Jalii, TA TvER. Mus: inveteri scriptum est, TATVE Mus.

Con tituto autem illo, de quo ante diximus, Quod honestum sit.

Rerum alias esse aestimabile .alia inaestimabiles Zeno dicebat Aestimabiles quidem quae dignae sumptione essent, quaeque ad vitam beatam pertinerent. In sti mabiles vero . quae nihil ad beatitudinem alerent. Rursus aestimabilium, alias vi sua ἡ-xu stimabiles faciebat,eaque erant bona quae non accessione,aut crescend talia essent: alias ex collatione,& harum partim pluris esse aestim adas, partim mino ris Quod si rerum earum ouae ex eollatione dignae sunt aestimatione aliae aliis pluris aestimandae sunt certe pluri, iis omnibus aestimabitur. quod vi sua aestimandu sit: quale honestum est. Nam vere ait Aristoteles, is pus τοιῆον, Niu ς σε πιά νμμον pinetur,ut quod cuiusdam modi sit vi sua de natura id magis quin aliud quod non est tale natura sua, eiusmodi sit.

Stultitiam autem 'temeritatem, Miniustitiam, intcmperatium.

Honestum omne ut propter se vique sua est expetendum: ita etiam vitium omne propter se, non tantum propter consequentia aut mala, aut incommoda, fugi dum. Honesti quatuor primis partibus.totidem opponit vitia. quae πω mu κακιαι Zenoni dicebantur, quis a multa subiecta alia vitia contineant. Graece τοίεον, τὸ ν, τὸ ii, ν,κ2ατο κηριγν; siue aliis nominibus, Ibruit. δ Mai vinia ἀκ λ μ suo

85쪽

a IN III. LIB. DE FINIB.

-υtσια. Stultitia prudentiae temeritas sortitudini, iniustitia iustitiae, In temperantia temperantiae siue modestiae opponitur . Κακιων quam modo vitium alias vitiositatem vertit. Sic enim ait in Tuscul. ubi discet cur vitiositatem malit, quam malitiam, Huius igitur virtutis contraria est vitiositas. Sic enim malo, quam malitiam appellare eam quam Graeci καrara appellant. Nam ni alitia certi cuiuidam viiij nomen est: vitiositas omnium. Cuiusnam autem vitii nomen sit malitia. indieat lib. 3. de Deorii natura. Si enim. inquit .rationem hominibus ij dederunt.&malitiam dederiit. Est enim malitia .versuta&sallax ratio nocendi A malitia malitiosos dici.& ex illere saepe iniurias calumnia quadam.&nimis callula . sed malitiosa iuris interpretatione. idem Cicero alibi ait. v, inquam, Cato verbis illustribus J manu script habet, NAB Tis, inquam. Cato,&e. Qui modo loquitur initio lib. . huius operis. As T v, inquam,Cato ista exposui iti tam multa memoriter . tam obscura dilucidE. Paulo post NE EFFER Ra sese nostris serinonibus J vetus exem plar, ac FFERRE se nostris serni.

Est enim eorum consuetudo dicendi non sutis acuta.

Stoici in arte disserendi,quam virtutem faciunt, acutissimi fuerunt: in eaque diligenter elaborauerunt parte . quae iudicandi vias continet ob id caeteros, ut eius arti ignaros,contempserunt Uerum,ut ostendetur huius operis lib. . ab Acadentici siue Peripateticis omnia aut bonam partem ampserui Carneades philosophus fuit nobilis in primit cuiusque incredibilis dicendi vis fuit varietas: usqueadeo ut nullam unqtiam in illis suis disputationibus rem defenderit, quam non probarit: ni ill/m oppugnauerit. quam non euerterit. Stoicos ludiosissime seni per refellebat co-x suorum disciplinam ingenium eius exarserat. De eo Laertius .inquit. τὰ π

trum &lib. de Repub. eum dixit saepe optimas causas ingeniicalumnia ludificari solitum fuisse.

Mibi au tem nihil tum pressimum videtur, quam has sententias eoru .

Contra Carneadem rerum poti ut quam verborum discrepantiam probat sitisse inter stoicos Peripateticos,dogmatum collatione: quam rem attingit quoque lib. de Natura Deoria. i. Vbi meminit libri Antiochi, eui stoici cum Peripateticis recocinere videbantur verbis discrepare ae tandem eo de libro Balbus suam profert sententiam: Eg6ne .inquit,ille. nitror Antiochum hominem in primis acu tu in novidisse interesse plurimum inter Stoicos. qui honesta Leommodis non nomine, sed genere toto disiungerent &Peripateticos qui honesta miscerent cum commodis. ut ea inter se magnitudine. quasi gradibus: non genere differrent. Haec enim est

non verborum parua ,sed rerum permagna dissensio. An ER To Cos ScPeripateticos rerum oninino discrepantiam. J in veteri codice est. INTER Tot Cos Peripateticos rerum esse animo discrepantiam Jquam lectionem etiam Ger

mani adnotarunt.

Q in quum Peripatetici omnia quae ipsi bona appellant.

Tametsi hae Peripateticorum sentetiae videri possint reeentiorum esse, quam sue rit Aristoteles huius familiae princeps, ut Stratonis, Polemonis,Staseae Lyconis, ἰς aeterorum qui ipsi cu Stoicis eongressi sunt.tamen earu vestigia in Aristotelis libris reperiuntur. Is enim citria bonorii genera fecit set .animi,corporis . fortunae,ea, , dixisset ad vitam beatam requiri. ἰθι ,κμιγα si Excia . inquit. Mν ν si δή μονικαύει τοῦδε δει oritae. Ergo, inquit, quum beata vita line bonis externis consistere

non positi. ea vero proficiscatur a fortunae prosperitate,certξ necesse est,prosperi -

86쪽

tem ad brattriuendum pertinere. De iis autem quae vitam eomplent beatam quid senserat Aristotes aertius his verbis exponit.ῖς Aac, - οἰδα υνι θυμαλή ΣΞ ων γαθων μ' rivm . v eL .. DUM 'ῶτα του διψάμει καλῶ. ἐκ simia Assi A. Vsiae, Mugoiης,κm Censuit praeterea, inquit, Aristoteles beatitudinem .summam esse Mabsolutionem, ouae tribus bonorum generibus constaret animi. quae prima I praecipua vi que sua bona appellat: corporis, quae secudum teneant locum.qualis est valetudo quales vires, pulchritudo, extera de genere eodem rudemum externi ut opib'. nobilitate. bona fama.&aliis eiusmossit. De dolore ait. Comun em esse sententiam, in malis fugiendis rebus eum esse numerandum , ἀκαμl οπι κρα*Avet κακον, ' Ουγειται κρυ φευκτον Compa Ein vitam beatam patent Jalii codices habent, coinrita in D: sed hanc lectionem, verba quae aliquanto post sequuntur refellunt enim corporis commodis compleri,&c.

Ne illud quidem est constentaneum, visi suum triagenera bonorum.

d κουρια. κ IAa εταώδαμοναχ . Eoruin verborum haec sententia est, Nam bonorum alia sunt in animo, ut virtutes alia in corpore,ut valetudo integra, t ul-ehritudo: alia externa ut diuitiae, principatus,honor. 6 caetera generis eiusdem .sequitur, Cum vero multas prosperitates fortuna inuehat. partim magnas partim exi- uas. quae paruae sunt ut etiam contrarii, non magnum habent ad vitam deeenam momentum: quae autem magnae mulixque prospere eueniunt quo maiorexerunt eo beatiorem vitam efficient mox, Nam si non adsint externa bona quorudomina ex princeps fortuna, prosecto beate vivere non licebit. Quod autem ulla bonorum accessione vita magis expetcda fiat, neDat Stoici ut qui vitam beatam aue elationem aut submissionem suscipere nolint. At Peripatetici,tametsi arbitritur vitam beatam esse maxime expetendam, etiam si cum exteris non coniungatur, eam tamen cum minimo bono coniunctam pluris faciunt, quam separata Sie enim' Aristoteles, m i,inquit, παντων ἀιρε ιτατία μη σω - μουμαίν' ναυαριθρι utilio Aως octem. ραν μετα πι λαι σου παγαρων. Ad haec, inquit,ea ponimus etiasi sola sit,& separata .maxime expetendam: si coniuncta fuerit cum alio, profecto eam iudicam optabiliorem vel si cum bonoru iuncta sit minimo. os bona naturae appellemus, Palij QIAM N OBONA. vere appellemus J vetus bona quidem appellemus.

Etenim si valere sapere magis expetendum sit, quam sapere seu

Hie locus varie legitur In nonnullis codicibus in hunc modum Msi valere sipere magis expetendum sit quam sapere solii, neque tamen si utrunque sit aestimatione dignum,pluris sit collictum quam sapere ipsum separatim. Nam e. In veteri codice sic legitur M ac sapere expetendum sic valere, eoniunctuni utrunque magis expetendum sit.quam sapere ipsum separatim N a qui valetudinem aestimatione aliqua dignam iudicamus, neque tamen , c. Alis codices plura habent. in hunc modum, τε Ni s sapere expetendum sit, valere coiunctum utrunque magis expetendum sit . quam sapere solum neque tamen sitruq; sit aestimatione dignum, Pluris sit coniunctum quam sapere ipsum separatum iam

87쪽

so IN III. LIB. DE FINI P.

qui Valetudinem aestimatione aliqua dignam videamus,neque tamen eam, deciuvii idem Peripatetici non tenent ductus, TENERENT.

Vt enim obscuratur ossunditur lice solis lumen lucem e.

Proverbia Ies congerit similitudines,ut rem iaciat illustriorem: 3 rerum qui Ἀ- te bona mala mediae sunt, aestimatione mini cum honesto conserantur,nullius ta momenti, doceat. vero repetentur lib. .cum repreheirone. Prouerbio ptimo de luce locum fecit infinitus ac immensus solis splendor quo tera obscurantur Iunii na,vt lunaei stellarum omnium .ac multo magis lucernarum.& rerum splendidarum in hoc extremo terrae orbe genitarum. Alteri. immensa maris salit aquae copia. tametsi inveteri codice, non Aa, sed MEL Lis legatur Tertio Croesi diuitiarum ingens magnitudo. Quarto demum,viae longitudo,quae est ab Italia ad Indos usque.

Et quemldmodum opportunitas sic enim appellemus si κραριαν.

Eυκαρίαν Stoicorum librae Offici primo occasionem vertit sit enim de Stoi- eis loques,Nam xordinem inquit,sic definiunt compositionem rerum aptis inc- commodatis locis. Locum aut actionis,opportunitate teporis esse dicimi. T cpus au tactionis opportunii Graecepi κοαeilae, Latine appellatur Occasio. As v N Eopportuna cuntur Jalii QIAs opportuna. J vetus,uo Ara opportuna.

Denique ipsium vonum quod meo positum est, naturae cosentiati

Plutarchus in eo lib. ubi contra stoicos disputat,sit,' et Ui re eιοῦν, ἀμονονουν, inquit ταύm ἰχυσιν οὐαν. φὶς α λάκ κοινα κρότου te, det ἀγαθονόχρονος iam αυ- έει προσγινομῆι ρς, και 'ακα ἐς τιρας γύηIM :νι vos. ουδεν πρ εἰ πιμerio am- λωφθη ται τοντο ΜωμZί τ ετ ,-μακα iωeri αυτοῦ κam rigine. Priter hae e inquit, Stoici negant bonum fieri temporis productione in ius: quique sapiens factus vel puncto temporis fuerit, non minus beatum esse eum voluiit quim si perpetuo virtutem coluerit,in eaque beate vitam totam duxerit paradoxo confirmatur a simili, per occupationem similitudo de valetudine refellitur exposita differentia ae varietate, Alia genere aestimanda esse,alia breui ate, alia diuturnitate, alia frequentia,&c.

Pod nobis non licet dicere, qui crescere bono finem non putamus.

Vt enim qui demersii sunt in aqVa,nibit muris respirare.

Diuittas autem Diogenes censtat eam non modo im habere, ut quasi .

Diogenem intellige Babylonium Chrylippi audito remis Antipatri magistrum, magnum inrauem Stoicum, qui aliquando Romam ab Atheniensibus cum Carneade legatus missus est,adolescentibus Scipione&Laeli. ,ut est in Tuscul. a Cicerone scriptum. Eius sententiam de diuitiis ad voluptatem 5 valetudinem gignendam non modo valentibus,sed etiam ut retineant in seruentur vim habentibus,no re-

88쪽

ctyaeeommodari posse ad virtutem Se artes,dissimilitudi ne ostedit. Dictu est antea

quae Stoicis τα μῶσα dicu tur. εὐ-τκα εὐναν in Ossiciis vero de recte factis neminem ea continere possunt. Addit rationem, Bonum non nisi i bono contineri posse. Ea vero media neque in bonis esse, neque in malis.

Itaque si volupta3,aut si bona n/alitudo si in bonis,dimitias quoque.

In iis rebus qu sunt indifferentes,prudelit, Latiarum virtutu initia ponunt Stoici nimirum qiiod ab his ossicia omnia inchoentur vel quod potius ex officiis prς- sint, quasi moueant appetitiones,ac materiani ossciorum suggerant non autem in officio contineant. Is continerent in officio, idque tuereretur, certe in eodem genere eia officiis essent, vel in malis,vel in bonis. Ut in eodem genere sunt di

uitiae cum valetudinei voluptate, qui ad eas inchoant,& inchoatas tuentur. Sed actiones virtutis sunt quae continent virtutes,& ideo eiusde generis rerum eae sunt: quanquam a rebus alterius generis inchoetitur Morbus incipit me vexare . hoc initium erit ossi ij, si inde morbum rationi conuenienter serre incipiam. Mors adest faciam ut praeclarevi honeste eam adeam Diuiti et adsunt dis bene utar. Hoc officium est .at animi constantia sapientia.&c in eo me retinet officio,non morbus, no mors, non diuitiae. Videamus attes,quibus cotineantur Artes coprehensionibus cotinentur Seseognitionibus, quas καταλκιος appellat. ex multis enim perceptionibus sesEtia Mars gignitur. Et eu in rebus iis, quae ter se sunt adsciscendae, sint artes . non autem in eo genere diuiti reperiantur. certe diuitiis non continebuntur artes: Quod si non artes, neque certe virtutes,que maiorem requirunt conflatiam quam omnes di se lint,niaioremque exercitationem S animi contetionem. Difficilius enim a

qui rututa ob id animi robore maiori est opus. inipdetia Aristot scripsit, misi ab

Deinceps expbcatur disserentia rerum, quam si non ustam esse.

Totius disciplinae Stoicorum certa erant capita quet in doctrina exilicanda ordine tractabantur,περ ορμης, χα καθηκόντον, in f αἱ erum αἰεων. me αγαξύ Myaκακων , e. Nunc περ acita, εγο ανου αὐαἱAia disputationem ingreditur,in qua rerum quae inter honestumi turpe mediae sunt, partitiones explicantur. Non enim eae ita debent ex quari ut nullus delectus adhibendus in iis sit, ut secit Aristo: alioqui prudenti in ullus esset locus,qui in rebus huiusmodi est occupata.

Tum inter haec illa quae nihil valerent ad beate misere ne vivendu .

ro interpretatur tum hoc libro, tum aliis producta promota, pr posita vel psoposita, Praecipua:αυπροηγμῆἰ vero. reiecta, reiectanea, remota reducta. Hanc Zeno nis diuisionem sententiam diserte Cicero Academicoci .exposuit,Zeno igitur nullo modo is erat,qui,ut Theophrastus . neruos virtutis inciderit,sed contra,&c.

Quoniam autem omne quod est bonum .primum locum tenere dicimus.

In bonis quisunt,ea, ut supra etiam diximus,apprime talia sunt, nec crescendo

89쪽

32 IN III. LIB. J DE FINIB.

valent sed genere,ut sunt virtutes,sapientia .iustitia, sortitudo, temperrantia. Relliqua quae aestimatione aliqua digna sunt id est, ohγs Nae ea nec in bonis, nec in malis duceda sunt. Qu'd ita probant Stoici: Vt, innuiunt. calidi proprium est calefacere, nofrigefacere: sic boni est prodesse non nocere: no minus autem nocet quam laedit valetudo,diuitiae,&caetera generis eiusdem: non igitur in bonis est valetudo.&c. prς-terea,qua re bene quis: male uti potest, ea non est in bonis ducenda . diuitiis autρ, valetudine.&Cxteris eiusmodi tum bene tum male uti quis potest mon ergo in bonis sunt. Ex eo concludunt omnia quae αδια Θ siue οὀinis appellant,ea in genere bonorum aut malorum non esse numeranda.

Ita ue id desinimus, quod sit indiserens cum aestimatione mediocri.

Πυηγμῆνα definiunt stolai, α'ιας Ῥα ωοῦ ἰαι ἔκσιαδικ; Osaia tedicula ot, ως πλεἶς,λέα, is α, i cvς,υ τα ομνια. I ετ α γαὶ, a Pti τά- ρ δαμονῶν, ἡ πιιῆς - ,σησεως αδ πιμονικῆς ο ηe u κακ3 δ αμιονικης. ἄκω δἰ λιγεται διαφορο τ μψ ρμῆς, μήπια poem. κινητlac , ως ἔχει, αρῖου t Q κεφαλῆς ei in v παραζ,η κτεινα τον δακτυλs 1 συςc λαι,α προ ρων ἀδιαφόρων σικάθ' ουτω λεχ ιον, oeμνοῦ. γάρ νήκει α κμ α φορε ς κινη κα. διλτα A M/on ἰκλ εται et: ιτερωνι του εχόν- κος α ρεσιν, φυγII. Q ue verba in Laertio non sunt Integra . habent autem hunc sensum undisserentia volunt bifariam accipi. Primum quidem , quae neque beatam vitam, neque miseram adiuuant: quales sunt diuitiae. gloria valetudo, 3 eiusmodi caetera. Nam fieri potest, ut sine illis beatam quis agat vitam. quanquam eorum usus cuiuidam modi ad beatam aut ad iniseram vitam pertineat Altero autem modo indifferentia dicuntur quae neque appetitionem mouent, neque reiectionem ut est, pares capitis pilos habere aut impares,ut protendere digitum aut contrahere quod de priore genere indifferentium nondum dictum est quae certe lappetitionem mouent reiectio item ob id eoru quaedam cum delectu sumuntur istum interim illa alterius generis haparia sint ut ipsa sequaris an declines nihil intersit. N a e M AE c pollia non aliqua essent praepolita. J Vetus codex, NE Hoc posito. non aliqua et set praepolita J i pro Es 1 T. legamus, vera erit, ut arbitror, quae est in veteri codice lectio M ais hoc posito no aliqua esse praeposita Jquod sequitur, Raae a igitur haec ficta distinctio estJvetus labet, o M virio Paulo supra.ubi alij, id definimus Ivetus, ita definimus.

Seouitur illa diuisio, ut bonorum alia sint ad illudῬltimum pertinentia

D. . Laertius his verbis expositam nobis seruauit α λαθίνταοῦ P, -

s. ec quae praepsita dicimus,partim sunt persti a praeposiva.

90쪽

Ne digitum quidem in eam porrigendum esse dicebant.

Proverbialis hyperbole Stoicis sitata. quae conten plum significat. Citat plutaris ebus e Chrysippo,m3 ακις δ μης, το δακτυυν ποτεινα ταιτνς ρ ασταλωαὶ νε- . Lib. 4 similis est,Ne manum quidem suisse versuros. Verba Plutarchi eam confirmant lectionem,qua est in veteri codice Vbi enim alij scriptu habent, ira Auporrigendum disse habet, a vis ausa porrigendum.

Consentaneum tamen estfungi ossicio, quum id officium nec in bonis.

Quoniam enim videmus esse quiddam, quod reeis fael appellemus.

supra dixit se appellare recte factum quod Graeci κατῆρξωμα id in Officiis voeat perfectum ossiciu rectum atque absolutum: Illud autem innuit,officium,quod rectum idem appellant persectum atque absolutum est:&, ut iidem dicunt suos o mnes numeros habet . nec praeter sapientem,cadere in qu cquam potest. Est aliud quod inchoatum dicitur,non sapientum modo proprium , sed omnibus hominibus commune atque illud est,quod in mediis rebus numeratur. Certe si probabilis satiast ratio, ut officium lit: sique in rebus mediis inter virtutemin vitium aliquid sume dum, aliquid reiiciendum inueniat ratio: quod officium est itaque iudicet sapies: item si officium sit quoddam persectuniis absolutum Minde sequatur, vi sit aliquod inchoatum ci bonum elationem, aut submissionem non admittat si denique aliquid est, in quo tam sapiens quam insipiens versari possit non dubium quin officium in genere sit rerum naediarum, id est , quae neque sunt in bonis, neque in malis. MN OFFicio continetur Jalij co MM mi officio 4 vetus, OMNI MODscio continetur.

In his excessum e ira, in vita mansionem.

Hunestoicorum locum de manendo in vita, αξ vita excedendo tractat Plutaris ebusia τῶ Στωικωνωπι-nωματων. ubi quia citat verba Chrysippi unde ista Cicero mutuatus videtur, melius est hic locum adscribi re. neq; enix Laertius. qui dogma

SEARCH

MENU NAVIGATION