장음표시 사용
131쪽
hi Arcesilam mediae sun datorem: Areest Lacydem qui nouae fueriti prInceps. At Cicero duas tantum facit,nouamin veterem: nouae quidem principem, Arcesila viveteris, Platonem . TAN MAM ex omnium artium officinal vetus, o MNivia artificum Jquam lectionem Uermani etiam adnotarunt.
Studet enim meus audire Cicero, quaenam si istius veteris,lmum
Apud Nonium legitur, sane τε Miri me vis audire Cicero, quinam sit istiua veteris quam commemoras de finibus bonorum, Peripateticorumque sententia. De Stasea Neapolitanoli. i. de Oratore scribit M.Tullius, Quod si te Cotta, inquit, arbitrarer,aut te sulpiti,de iis rebus audire velle,adduxissem huc Graecum aliquem, qui nos istiusmodi disputationibus delectareti. quod ne nune quidem difficile factu est. Est enim apud M. Pisonem adolescentem iam huic studio deditum summo hominem ingenio, nostrique cupidissim v,Peripateticus Staseas homo nobis sane familiaris,&,ut inter homines peritos costare video, in illo suo genere omni uirinceps.
Nulla pars coelo mari terra, ut poetice loquar,praeterm se est.
Terra marique dicunt Oratores eum quid uniuerse volunt exprimeres addunt Poetae coelo: propteret, ut poetice dicam,subiunxit Lucretius tria illa iungit, Alma Venus coeli subter labentia signa Quae mare nauigerum,quae terras frugiferentes Concelebras.
Sed etiam necessaria Mathematicorum ratione concluderent.
A'-δωici. demonstrationem Philosophi appellant. Ciceroni autem mathemaseorum ratio dicta est,quod vix in aliis disciplinis tam firmas reperire possis rationes, quam in Mathematicis: in quibus usqueadeo necessariae apparent, ut nemo sit, qui dissidere illis velit. Huc accedit,quod, verbum Graecum ἁπιδο sie ut alia quipIurima.ex illis scientiis ad suas disputationes philosophi tristuleriit. Propria enim sunt Mathematicorum verba, ους,ποτασις, λῆμα, ΣοδμIu,διάsημα, dcc quibus Aristotele utuntur. In veteri codice vox, R ATI ME, non adiungitur,ita advoca bulum argumentationis si haec scriptura placet, respiciendum erit.
Ammantium omnium ortus, vidia luras.
Nonius Marcellus norat nomen va e vchoe loco esse positi pro vita Aristot les autem non modb devita, ortu, S figura animantium, sed etiam quibus partibiis constent quid agant explicuit. Extant libri de animalium historia, de ortu,& de membris eorundem. Item Theophrasti de plantarum natura. R de causis.
Disserendi ue ab iisdem non dialectra solum,sed etiam oratoria,
In antiquo exemplari est D mna usa ab iisdem non dialectice solsi, sed etiam oratorie praecepta sunt tradita J Ars autem disserendi non modo dialecticam sed etiam rhetoriciam complectitur ut Graecis re Ἀγιον duas partes diUiumtiκL κρωτου διαλεκτκL continet. Etenim, ut est in Bruto,dialectica quasi contracta 'stricta eloquentia putanda sine qua etiam iustam eloquentiam, quam dialecti eam dilatatam esse putant,consequi nemo possit.
Vt non contra omnia semper sicut incesta diceret.
Arcesilae disputandi rationem lib. de Orat.3. Cicero indicat. undeque hune m dum dissetendi sumpserit. Eius verba sunt, si quis requirat Arcesilas primum qui Polemonem audierat, ex ariis platonis libris, sermonibusque Socraticisho maximEarripuit, Nihil esse certi,quod aut sensibus .aut animo percipi possit: quem feriat ex iis mio quodam usum lepore dicendi,aspernatum esse omne animi sensusque iudicium: primumque instituisse quaquam id fuit Socraticum maxime non quid ipse sentiret ostendere sed contra id quod quisq; se sentire dixisset disputare. Huius etia rei meminit initio huius operis lib. 2. De Aristotelis ratione, supra diximus.
132쪽
ops ERVAT ONES. ras autem degendae ratio naxime quidem illis placuis quieta.
δινὰ δαιμονῶ,ἰπψει - μιιν, θινωνῆθιωei M. εφ' eo σν-διατάν M θεωρια, cu si δαιμονια. οις με o Qxάα si θέωρων,- . δαιμονων.id est si viventi agendi Aut etiam multo magis faciendi facultas detraliatur, quid reliquum esse possit, nisi contemplatio cognitioque rerum Ex quo efficitur. ut beatitudine excellens Dei actio in contemplando posita sit: hominumque sit ea beatissima. quae huius sit simillima. Quam rem caetera indicant animantia quae quia istius cognitionis expertia omni no sunt, idcirco beatitudinem adipisci non possunt Deorum enim vita omnis beata est hominum ero eatenus quoad similitudine ad hanc actionem propius accedit, vita beata dici debet. At animantium reliquarum , nulla bene beateque viuere possit, quia nulla est contemplationis particeps. au igitur inuantum fundit se contemplatio, eois tantum vita beata funditur: in quibusque plus cognitionis rerum contemplationis inuenitur, in iis plus etiam vitae beatae inest. Item de quieta vita ab eodem laudata hoc sumpserrant stoici is viliciis φανιτο o L UVλἰ-
vere, inquit, vitaritiae in otiovi quiete degitur.extra omne periculum posita esset rura videtur:quod multitudo rerum impetita, non admodum perspicere Intelligere potest. Quod attingit Cie. t. de Officiis.
Quia duo generalbrorum sunt, dimis populariterscriptum.
Primum genus appellabatur ἰέωτερ, seri quod vulgares continebat disputatio
nes,&quae erant scriptae negligentius adque captum popularem accommodatae r quodque omnibus legendum proponebatur. In iis autem libris prooemiis Aristote las utebatur,ut ad Atticum scribit Cicero. Alterum genus ἁκυα ox Gν, in quo philossiphia remotior subtiliorque tractabatur id ad vulgi intelligentiam minime aptuerat. Priori generi exercendo vespertinum tempus,posteriori matutinum dabat: quia utroque tempore ambulans disserebat,illum δειλiνόν - τον, hunc u θινον nucupabat Mam rem latius Gellius lib. 2 o. cap. 4. persequitur.
dod maxime licit Theophrast de beata ita liber.
Sententiam Theophrasti de vita beata hane resert M. Tullius in Academicis: Theophrastus autem virin oratione suauis, S ita moratus,vt prae se probitate quadam cingenuitatem ferat,vehementius etiam fregit quodammodo authoritatem veteris disciplinae spoliauit enim virtutem suo decore imbeciliamque reddidi r 2, negauit in ea sola positum esse beate vivere. Item in Tuscul Vexatur aute inquit, ab omnibus. primum in eo libro,quem scripsit de vita beata , in quo multa disputat, quamobrem is qui torqueatur qui crucietur, beatus esse non possit. In eo etiam putatur dicere, in rotam beatam vitam non ascendere. Nusquam id quidem omnino,
sed quae dicit, idem valent. Rursus de eode loquens, paulo post vexatur de Theophrastus Elibris,& scholis omnium philosophorum,quod in Callisthene suo laudarit mam sententiam, Vitam regit fortuna,non sapientia. Negant ab ullo philosopho quicquam dictum esse languimus. Inter opera Theophrasti hi duo libri numerantur 1 Laertio. N. δαπιν 4 L E a Eree; M u πω νς .
133쪽
I 26 IN V. LIB. DE INIB. Quare teneamus Aristotelem, eius stam Nicomacham.
Nicomachum liu ne scriptum est apud Suidam , libros sex de Moribus eonscripsisse, Malia quaedam de naturae cognitione propterea diligentius inquiramus, sintne ista quae in manibus omnes habent, Nilo ια ιμα, ρικα, quae in volumina decem diuisa sunt quanquam aliquot eorum volumina iisdem scripta sunt verbis,quibus icquaedam illorum quae ad Eudemum eonscripta seruntur. Verba quae in suificom
Primum Theophrasti strato Physicum se dici, oluit.
strato genere Lampsacenus. Theophrasti scholae successit: cuius instentum paucis verbis sic Laertius expressit, αν', ii nisi taetrant . qium ιος ἐπιγλη etiam
acerrimo,cognomenque Physici,ob id quia ad naturae in uestigatione totum se pretcaeteris contulit,adeptus est. De eodem in Academici Cicero de rheophrasto lo- uens, Nam strato, inquit,eius auditor, quanquam fuit acri insenio tamen ab ea isciplina omnino summouendus est mi maxime necessariam partem philosophiae quae posita est in virtutein moribus reliquisset, totumque se ad inuestiga iOnem naturae contulisset,in ea plurimum dissentit a suis.
Huius Iosias , oratione locuples,rebus ipsis ieiunior.
Stratonis successorem dicit Laertius Lyconem Troadeum , qui φαςuo σώἰt, Vt ipse ait,id est,uir eloquens, Lin dicendo suavis fuit. Vnde plerique adiecta initio nominis eius liberat, hune Γλυκωνα nominabant sed in scribendo sui erat disesimilis. Ergo pro I. Y sitas, hoc loco legendum. Y - . ut etiam in veteri codice, quo usus sum,scriptu est. Huius Lyconis fit mentio Tusculan. 3. Quid illa Lyconis, qualia sunt 'qui aegritudinem extenua paruit ait eam rebus moueri. rtunae cor- Poris incommodis non animi malis sedae hane Peripateticorum seriem in eo libello quem de exilio conscripsit .reeenset Plutarchus .e ἀι-- κοι --ἀl me λis is πιθοίαα- Α'φσο κω eta ἰκΣ οπωρων , Ο φας ς ita e Q, παπ. Dco μψάκου, Γλυκων ἰκTρωαδet. Αχ .i Εἰω. ριτόλαος Φασηλιζ ς. Quibus ver bi facile est intelligere. aut xx eo legenduin ede. aut GLYco itemque quem dicat Aristonem Lyconis discipulum Plures enim fuerunt Aristones.
Diodorus eius auditor adrigit ad honestatem vacuitate doloris.
In Academicis ait fine bonorum ieronymum censuiss vacare omni molestia. hoe idem cum honestate Diodorum. Ambo hi inquit. Peripatetici. Et in oratione quaml ro Caelio dixit quam nune honestatem .dignitatem appellauit Alij inquit eu O-uptate honestatem coniungendam putauerunt, tres maxime inter se repugnantes dicendi facultate coniungerent. Et certe in Tusculanis ait, honestatis,laudis,dignitatis Hecoris nominibus una rem declarari. Isti ergo Philosophi Diodorum cHieronymuin dico quia doctorum suorum finem bonorum Malorum non retinuerunt,prodita ideo tota disciplina, ex Peripateticorum catalogo eximendi sunt nec in summi boni explicatione,vllam habere debent authoritatem,quo minus veterum tum Academicorun ,tum Peripateticorum valeat sententia.
. miciliorum autemsententia Antiochus noster mihi Midetur persequi.
Ea fuit, ut dicerent bonorum finem, Honeste vivere fruentem rebus his quas primas homini natura conciliat. Sie enim, ut ait M. Tullius, vetus Academia censuit, ut indicant scripta polemonis quae Antiochus probat maxime, inristoteles, eiusq; mici nune proxime videntur accedere.
134쪽
Nam caeteris in rebus siue praetermissum iu ignorati est quippiam.
Pars philosophiae,quae moralis vocatur,totius philosophiae rationem continet. si quidem in Physica sola oblectatio est: in hae etiam utilitas. Itaque quoniam in dita putando vitae statu .formandisque moribus periculo niatori peccatur, maiorem diligentiam necesse est adhiberi, ut recte constituamus, quo omnes vitae actiones reseramus. Illic enim potest venia concedi si peccetur quia i rectὰ aliquid dicitur, nihil prodest: si non recte, nullum detrimentum sequitur. Hi e vero nullus errori, nullus dissidio locus est omnes unum sentire oportet quia si quid fuerit erratum,vita omnis euertitur. Haec Lactantius. Et in Academic. ait Cicero omnem rationem vitae definitione summi boni contineri: de qua qui dissideant, de omni vitae ratione dita sidere.
Tantus error consequitur, ut quem in Orti se recipiant cir ηορο sint.
Metaphoria nautis portum ignorantibus Vt enim qui portum quo se recipiat, quo nauem dirigant,ubi nihil nego circum undis ventis habituri sint, nescisit, huc illuc vagantur,pro ventorum Huctuum impetu: ita qui sibi eertum non eonstitu sit finem,qub suas omnes reserant actiones,errent, nesciant,labantur,itueri illue sine delectu serantur,necesse est.
Est imitur quo quicque referuetur,ex quo id quod omnes expetunt.
Aristoteles τ'αγαθον definit. ἔπαύα εδεται dicitque eius cognitionem plurimum valere ad vitam degendam. quod notato summo bono Deilius hue omnia re. Ἀν τα ,γα δἰ λώδου ον Ma h ἁ-Qισβηφ . id est, Aequb nomine appellati beatitudo debeat.constitit fere inter omnes:quid autem illa sit, non constat,deque eo est inter philosophos omnis dissensio.
Negabat igitur,llam esse arte quae ipsa se proficisceretur.
Carneades qui insens in stoicos uitanimo quos semper studiosissime refellebat, ut inprimis quae sunt secundum naturam esse finem bonorum constitueret negabat .artem vivendi quae est sapientia,in se conuersam esses quia ne id quidem' fiat in caeteris artibus. Quod de aliis quidem artibus Stoici fatentur: sic enim aiunt. -- χνη, αὐαγώς προηγουμαων, νοῦν sh e Mosismach. sed addui, ut ex eo genere seiugant sapientiam, id est,artem vivendi,ῖτα μυριοῦ racio e reis θέωραδυ alioqui in καὶως,inquiunt,--ος γίνετα θεωρηnκα id est, Nulla ars est nulli 'faeuitas,quae non in rebus quibusdam antecedentibus versetur, ae spectetur 1 quod verum est, quandono est ea eiusdem generis siue formae,cuius res illae quas ipsa tue. turrilioqui, necessario ipsa in se conuerteretur, seque proficisceretur. Quod si de effectionibus agatur,meminerimus quid lib. I. dictum sit a Catone, Sapientiam non foris petere extremum, id est, artis effectionem iam enim lanimi magnitudinem complecti,& iustitiam, Sc uno nomine omnes numeros virtutis continere: quod dui caeteris artibus non fiat. Fatentur ergo id dereliquis artibus Stoici: leat te vita di negant. Dum ergo progreditur, quasi hoc constituto, Carneades, docens in primis illis suis naturalibus versari,indeque constitui sapientiam,frustra ex minime cocessis progreditur,si eum Stoicis agat Peripatetici id libentissimὰ amplectiatur, quibus in virtute latis esse causae non ridetur, ut beatam iti efficiat. Omnes a recta uia desse tentes, labuntur,ac in contentiosa incidunt disputationes, e quibus se no bone possunt ea tricare.
135쪽
Constitit aut fere inter omnes id in quo prudentia versaretur.
innes ferme philosophi,quum summum bonum exquireretur,ad initia naturae confugerunt, ut inuenirent vitae beatae tanquam elementat semina. Αe in genere quidem consenserunt,ut in eo sit summum bonum ponendum, quod naturae aptustis accommodatum,eικοῖον Graeci appellant.Vbi vero certo designandu fuit quid illud esset,de eo omnis inter eos nata est dissensio.
Voluptatis alij primum appetitu putant, inprima depulsione doloris.
Aristippus & Epicurus eum viderent omnem animantem simul atque nata sit, expetere voluptatem,& dolorem fugeri, natura quidem ipsa adhuc incorrupte dc integre,ut putabant,iudicante rast enim,ut ait Plato,volup.tas&dolor, πρωτου πα- δι Ἀλθηας,id est,quod primum infantes vel ad adsciscendum, vel ad declinadum mouet viderent item principes post sibi comparatas facultates .imperia,& id genus relicua, se ad voluptatem reuoluere Mouetur enim multitudo imperita, cum,ut est apud Aristotelem,eos qui principatum obtinent,non aliter atque Sardanapalum videt voluptates persequi, τυγχανουσε AHγου, λιοι το - λοῦς me ταις ἰζουσι Mee ιο-- ειν Κορδοπα-λω idcirco in voluptate summum bonum, in dolore summum a lum constituerunt Hieronymus autem , cum inuidiosum nomen voluptatis declinare vellet, in vicinia versatus est: dixitque finem bonorum in eo situm esse, si vacemus omni molestia: Carneades vero ut opponeret stoicis qui e primis naturae pro-
ressi ad honestatem .illa prima relinquebant, non quo probaret, introduxit summa
onum, quod in eo positum esset si quis his rebus frueretur quas primas natura conciliauisset Veteres cum Academici.tum Peripatetici.omnia retinuerunt, quq se cundum naturam essent, volueriantque iis vitam compleri beatam cita tamen ut primum obtineant locum, quae ad animum pertinent. secundum,quae ad corpus. teritu, quae sunt externa,& fortunae subiecta . Sic enim ad Dionis propinquos scribit Plato, ον- ῶν, ψυχης,κs σωματος, im Isb ρηλιάπιν , πίτωματιλος λειαν ἔχρον δει δει τερα A, 2 φ σώματος - του me ιυγJe,os Β ω'πάτω υσά
σωμῆνος Horum verborum sensus est. Rerum trium cura nobis habenda st animi,corporis, facultatum prima quidem iraecipua animi: secunda corporis,primae quae animi est, subiecta tertia vero postrema dignitas est facultatum in lixe qtium corpori,tum animo seruire debet ac subi j ci. Et ista quidem si in morem S co suetudinem abierint,lex ea recte posita iudicanda est: quippe quae vere beatos, qui in ea re sese exerceant, persciat.
Nec quicquam omnino praeter haec tria possit esse.
Voluptatem dicit. doloris aeuitatem,& prima quae sunt naturae accommodata D. Augustinus lib. de Ciuitate Dei refert Varronem in libro de Philosophia in quo dogmatum varietatem elegaterin subtiliter scrutatus sit, aduertire, illicque posuita se, quatuor esse quidam, quae homines sine magistro,sine ullo doctrint adminiculo,
velut naturaliter appetant. Aut enim voluptatem,qua delectabiliter mouentur corporis sensus: Aut quietem, qua fit, ut nullam molestiam corporis quis patiatur . Autvcranque,quam tamen uno nomine voluptatis Epicurus appellat: Aut uniuersaliter prima naturae,in quibus4 haec sunt malia: veI in corpore, ut membrorum integritas,& salus atque incolumitas eius vel in animo,ut sunt ea quae vel parua,vel magna in hominum reperiuntur ingeniis . Quod Varro quietem appellabat, Cicero dicit indolentiam, siue doloris vacuitatem. In hae vero Ciceronis eoprehensione illa Epicuri voluptas ex indolentia,& sensus suavi motu iuncta non continetur: aut si continetur, Aristippi eam explicatio complectitur. Sic enim Tusculana quinta simplices
136쪽
bon summi explicationes enarrans, illius quae blam admittit voIuptatem EnIcuri
cirursus fidem princ in omne officium reserunt.
Iunctos fines bonorum exposuerunt nonnulli: alii ad voluptatem virtutem adiungentes. alii ad doloris vacuitatem; alii ad prima naturae quae Varroni, ut ait Augustinus primigenia nominabantur. Varro autem longius has producebat sententias Aut enim cum ad voluptatem accedit virtus,ua accedere potest, ut praeferatur aut ut postponatur,aut ut iuncta aequetumita tres existent sententi .prsterea ex adiunctione eiusdem virtutis ci primogeniis illis alia: tres:& si conseratur quoque euEpicuri voluptate,tres insuper emergent quae omnes in duodenarium numerii sententiarum excurrunt. Cicero eas enumerat, non quae esse potuerunt, quod Uarro facit sed simpliciter quae fuerunt, defensoresque inuenerunt inter alicuis nominis philosophos.
Parum fit,nasela defensa, he vehementer.
Quae finen bonorum in primis naturae collocat. Varro ex illis quas quatuor cerat rebus,tres tollebat,voluptatem scilicet& quiete, utrunque non quod eas improbaret,sed quod primigenia illa naturae in voluptatem in se habeant& quiete. Quid ergo,inquit ille opus est ex his duabus tria quaedam facere: duo scilicet, ouuin singulatim appetuntur voluptas aut quies,& tertium quum ambae simul'quadoquiden prima naturae, Mipsas,& praeter ipsas alia multa contineant. Alia Chrysippi scribitur in Academicis enumeratio Testatur, inquit Lucullus saepe br sippus, tres solas esse sententias, quae defendi possint de finibus bonorum circuncidit lamputat multitudinem. Aut enim honestatem esse finem aut voluptatem,aut utrisque. Nam qui summum bonum dicant id esse,si vacem omni molesti, eos inuidiosum nomen voluptatis fugere,sed in vicinia versariri quod facere eos etiam qui illud idecum honestate coniungerent: nec multo secus eos qui ad honestatem prima naturae commoda adiungerent. Ita tres reliquit sententias, quas putet probabiliter possedefendi. Cicero alia insequitur rationem quam Varro , cur non sit de voluptate&indoletitia sententia defensaci ouod nemo sanae mentis, eas in rebus expetendis numerauerit. Alio loco eos qui in bonis illas ponant reprehedit: quia videlicet gloriosum in se nihil habeant. Inhonesta enim ea vita estri deformis, ubi virtus seruire eogitur. Cogitur vero apud eos philosophos. si modo philosophi sunt,qui voluptatis indolentiae defensionem latrocinium susceperunt. quippe cum solum propter voluptatem,aut doloris vacuitatem, adsciscendam dicant virtutem, omnelnque honestatem a
Re Stoici qui quπά Peripateticis demitas omnia trap.
Saepe dictum est Ciceroni, Stoicos omnia a veteribus Academicis, Peripate licis sumpsisse. Nam quum Zeno Polemonem Peripateticum audisset ex eius disciplina sua arripuit dogmata sed mutatis nominibus. Sic enim aiunt Zenoni a Polemone exprobratum fuisse. λλι- ανεις ωοοίων τα κοπιας ρεισρεων ἰρας. c τὰ δργ - -- φν φοινικικοῦς καταμδ: νυ e. Nos, inquit Zeno,no latet, te per hortuli fores clam irrepere, ac decretis quaesuratis, punica fide, tete indui. Quia vero Stoi- eoru omnis disciplina ,hoe uno tandamento nititur, quod est totius disciplint veluti lumen,quo tota ducitur familia, si ostendero ab illis hanc emanasse sententiam omnia quae inde sequuntur.prosecta esse ostendero. Id igitur ex ipso Cicerone doceamus Libr. s. Tusculati Etsi Zeno inquit, Cittieus aduena quidam, ignobilis vel borum opifex,insinuasse se in antiquam philosophiam videtur huius sentεtiae grauitas a Platonis authoritate repetatur capud quem saepe haec oratio usurpata est,ut nihil praeter virtutem diceretur bonum. Velut in Gorgia Socrates, qu esset
137쪽
ex eo quaestum, Archelaum Perdica situm,qui tum fortunatissimus haberetur noune beatum putaret, Haud scio,inquit. nunquam enim cum eo locutus fiam. Ain tu an aliter id scire non potes Nullo modo. Tu igitur ne de Persarum quid E rege magno potes dicere beati isne sit An ego possim Z quum ignore,quam sit doctus quam vir bonus. IidZ tu in eo sitam vita in beata putas Ita prorsus existimo, bonos beatos,improbos miseros Miser ergo Archelaus Certe si iniussus. Videturne omnem hie vitam beatam in una virtute poneret Quid vero in Epitaphio, quomodo idem
Nam cui viro inquit, ex seipso apta sunt omnia,quae ad beate vi uenaum serunt nee suspensa aliorum aut bono casu,aut contra io pendere ex alterius euentis, S errare
coguntur, huic optime viuendi ratio comparata est: hic est ille moderatur, hic sortis, hic sapiens . hic Mnascentibus 8: cadentibus cum reliquis commodis, tum maximόIiberis . parebita: obediet praecepto illi veteri. Neque enim laetabitur unquam , nec moerebit nimis quod semper in se ipse omnem spem reponet sui.
Democriti aut securitus, quae est animi tanquam tranquillitas.
In vita Democriti Laertius inter alia. hoc quoque reseit, Democritum sensisse, δαιον M. F. ἄλου πιος πάθους.καλωδ α esu Mys isd, s aer, ρις α ις ονομασt finε bonorum esse animi tranquillitatem, non qua sit idem quod voluptas , ut nonnulli inscite exposuerunt sed ex qua vita traquilla, quieta. 5 secura degatur: quae nec ulla formidine .nec superstitione imbuta sit, nec alia perturbatione coinmota . Eandem εσι;,quasi optima in constitutionem,allis item nominibus nuncupat.
Iam explos eis haese sententiae ordorus, ristoni , Nerilli.
De istis aliis philosophis. quorum de constituendo sne bonorum reieci sue runt sententiae, saepius Cicero mentionem facit sed apertissime in Academicis cuius Ioci, quia hunc illustratiorem reddere mihi videtur verba adscribam. Et omitto illa, inquit Lucullus quae relicta iam videntur,& Her illum, cui in cognitione scientia, si in mum bonum ponit. Qui quuin Zenonis auditor esset, vides quantum ab eo ditacesserit: Sesquam non multum illatone Megarici,quorum fuit nobilis disciplina: cuius,ut scriptum video princeps Xenophanes, quem modo nominauit deinde isecuti Parmenides Zeno . Itaque ab his Eretriaci philosophi nominabantur . Post
Euclides Socratis discipulus Megareas. quo iidem illi Megarici dicti, qui id bonusolum esse dicebant, quod esset, numin simile, Mide, semper Mox sequitur, Hos
si contemnimus,etiam abiectos putamus illos, certEminus despicere debemus Aristonem, qui quum Zenonis fuisset auditor reprobauit ea, quae ille verbis, Nihil esse bonum,nili virtutem neque malum,nisi quod virtuti esset contrarium. in mediis ea momenta quae Zeno voluit,nulla se censuit. Huic summum bonum est, in his rebus neutram in partem moueri, quae αδια oti ab ipso dicitur Pyrrho autem ea sentire quidem apientem, quae πάθεια nominatur.
Omne animaist sum diligit, simul ac ortu se, id agit vis' peri
u adhuc superioribus omnibus libris fecit, ut initio explicationis summi boni, qui sontes essent, quatve initia, unde illud oriretur extremum bonorum,quod ea sequeretur disciplina.de qua sermo esset expliciaret idem huius principio facit.
Aperit enim initia. Sc veluti semina honestatis ex veterum Academicorum4 Peripateticorum sententia . Quod autem ista explicatio veteribus ad hunc ipsum modum usitata fuerit, ut negare non ausim; ita linenter affirmauerim in nullo eoru qui extant opere reperiri. Et veri sinat te est a recentioribus cuiusqtie defensoribus, illam
ex variis principum in ea philosophia locis concinnatam esseis compositam in alia ista est quam modo tractat M. Pila Eam enim ex Antiochi senteatia ex Po-
138쪽
nit: ut Varro quoque eodem ex fonte hauriens, quemadmodum ex Augustini verbis intelligere licet,explicauit: v itein tertius Antiochi discipulus, familiaris Lucul Ius, veteris Academia in nouae apud Ciceronem in Ae ademicis, collationem. ωο-ria variarum se harum decreta,ut a magistro se audiuisse dicebat exposuit. Hoc igitur loco ab initio usque repetens, naturae progressus indicat unde ad summi boni adeptionem homo peruenire potuerit. HANe Ni Tio constitutionem J inveteri
Ilusinis bonorum exi bisecundum naturam viueresiclem vivi
πατανς υσullia. Libro primo de Legibus id dicit ex natura vivere,atque inter pretatur,vita modica Scapta virtute perflui aut naturam sequi,& eius quai lege vivere,id est, nihil quantum in ipso sit,praetermittere . quo minus ea quq natura postulet,consequatur, quod inter haec velit virtute tanquam lege vivere. Quod ait animalionini illud quod appetit,in eo postum esse quod naturae est accommodatum, eodem pertinet,ut intelligamus naturae quod proprium sit, inuestigandum esse mee deserendam naturam aut naturae partem ut fecerunt Aristippus, Stoici. mio spectatin illud Aristotelis is γα οικωον ἐκάσω τοῦ φυσει , κώ nso Mus διτονει ' κατω- ut quod naturae cuiusque sit accommodatum, eo nihil melius nihil iucundius esse possit: quod quia singuli appetunt .in eo summum bonum ponendum esse Peripatetici decernunt. Sed nesciunt hi, ut est apud Firmianum, naturam ipsam in deterius pronam esse.& quibusdam blandimentis lenioribus in vitia praecipitare.
Etsua cuique proprii ad id apta,quod cuiusque natura desiderat.
Sic Aristoteles in summi boni explieatu,ne,quae homini cum bestiis cumque stirpibus & plantis communia erat .iis remotis quidnam sit hominis proprium , nee ad
aliam naturam transferri possit exquirit. Vt enim feri dentes,armentis cornua,volucribus pennae, propria sunt sic homini aliquid suum debet adscribi sine quo rationem suae conditionis amittat sapiens ergo non fuit,qui summum bonum credi di voluptatem: quoniam siue illa securita si gaudium animi est , siue motus sensibus suauis communis est animantibus omnibus. Quod latius disputat lib. de Falsa sapientia Firmianus.
Sed vi omnium artium recte dici potest commune se, vi in aliouasese.
Artem ait alio loco esse non posse, nisi quae no ex una aut ex duabus, secs ex multis animi perceptionibus constet nunc autem,artem in aliqua scientia versari. Vnde satis constat non id semper valere discrimen api id nos, id est Latinos, quod esse dici. tur inter tu inaims dis Aristoteluquod scilicet rerum si, quae aliter euenire non possint εας-μη: sitque habitus quidam animi, qui ex certa: necessaria ratione atque argumento sit proereatus. πιχνη vero ad res pertineat eas, Quae aliter atque aliter euenire potant sitque animi habitus cum ratione, qui moliedo aliquid facie do, sit comparatus.Sed scientiam nunc,opinor appellat cognitionem, di notitia eius quod arte comprehenditur. Ita enim aliquando ea duo iungit, scientiam Se cognitionem: de quam quidam ἰmia fili finem bonorum dixit eam modo scientiam, modo cognitionem Cicero nuncupat. Artem vero appellat, comprehensionem illarum cognitionum ad aliquem finem spectantium visin exercitatione conquisitani. Plato ri olia ait esse velut ἐλονρIa, quod mentisin intelligentiae perceptio sit in abitus quidam. Et inter eas definitiones,quae Platonis esse dicuntur, istae iansμμης referrentur, 'insati, μααλου ie ivxi eau Hωτος ψ αργου. δω me απληHικλα e eti disimνων ἁμετα ecine dia H div. ψως ἀληθοῦς tra διανοία ἀμετα Hωγος Ut sit scien tia,animi perceptio quae neque redargui, neque conuinci potest ratione. Vis quaedaanimi in re una aut pluribus percipiendi possita,quae t ratione dimoueri nequit vera ratio in intelligentia,quae refelli non potest.
139쪽
Ita enim stirpes gignuntur,ut stabilitatem dent iis quae sustinent in exterra sue- eum trahunt, quo alantur ea,quae radicibus continentur obducunturque libro aut cortice trunci, quo sint a frigoribus αἱ calorib tutiores. Iam ver&vites sic clauiculis adminicula tanquam manibus apprehendunt, atque ita se erigunt ut animantes: quin etiam caulibus brassicisque si propter sati sint,via pestiferis iocentibus. refugere dicuntur,nec eos ulla ex parte contingere M scriptum est ab eodem Tullio de Natura Deorum lib. 2.
Omnium rerum, qua natura vigeant, similem esse inem,non eundem.
Similitudo .affectionum est 'ualitatum. Eadem,nisi una natura sit, dici non possunt. Diuersae enim natura: similes inter se reperiuntur,eaedem non item Stai ergo naturarum omnium non iidem fines. sed simile . Omnes enim in hoc coueniunt. ut eis debeant in eo quod sua cuique naturae aptissimul sit, Maxime proprium et non eadem rani propria sunt homiHis quae bestiarsi,quaeque arborum4 stirpium.
Reapse pro re ipsa dicit,ut Plautus in Rudente, Qu i reapse experiundo iis datur acerbum hoc Deo complacitum est. Et Cicero epist. li. s. Non perinde ut est reapse. Idem de Diuinatione libro . Obiiciuntur etiam saepe formae quae reapse nullae uint, speciem autem offerunt. Alii legunt, ut tria verba sint, RE AB ιε. Res enim concurrent contrariae. - exus, o re RrNT. Omne animal se ipsum diligere,&aliquod animal se odisse res contrariae sunt inter se. Vt intelligas contraria Ciceroni dici. quae Aristoteli e . Φα κα vocantur: nisi pro riva genus posuerit Vertit enim sepissin Cr
cero τα M Ucos 2υα,contraria. Ea autem concurrere non possunt,uti truti eru
intelligatur. Est ergo locus a contra dicentibus.
ut illis apud Terentium, pti decreuit tantille eminus iniuriae,
Menedemus qui eiectum filium deflebat hae apud Terentium in Heauton timorumeno,Chremeti qui eum consolabatur,dicit, Agrum hunc mercatus sum. hieme exerceo. Decreui tantisper me minus iniuriae , Chreme, meo gnato sacere dum
fiam miser: Nee fas esse ulla me voluptate hie sevi , Nisi ubi ille hue saluos redierit meus particeps. Eiusdem apud eundem verbo sunt,quae statim sequuntur mihi sie usus est,&e. Eiusmodi, inquit, qui sibi mala adsciscere videntur,non id faciunt, quia ipsi sibi natura inimici sint, sed dolore victi aut iracundia, sibi etiam bene se consulere arbitrantur, dum quod male ante gesserunt, de eo eruciantur. Nisi enim antecessisset quod displiceret,in eos dolores incurrere nollent manet igitur integrum ut omnes bene sibi velint .se diligant,optimeque suis rebus consultum velint.
Et qui in malascientes irruunt,tamen se optime consulere arbitraturi
Vetus addit, si ni, ut sit, s op Ti M sibi consulere. J Nemo eonsulto malum appetiti sed opinione,aut declinandi alterius mali, aut futuri boni ducitur. Opi natum autem istud bonum quia ab opinione quae saepe fallitur, progreditur,aliqua do in errorem inducit: ex quo fit,ut mala saepe pro bonis desideremus. Ex quo intelligitur,non propterea quod aliquando scientes in mala irruamus,continuo nos nobis inimicos Minfensos esse. Disputat autem Aristoteles ,red πιυνδεῖ γλειν ἐαυτον, ε eos in reprehensionem incurrere ait,qui sese diligunt ac probri loco appellari γλα/τse: sed tandem statuit non eos qui pecuniarum honoris, Waliarum rerum eiusmodi, sed qui honestatis plus sibi vendiciant sese diligeres quod illi leuissimam sui partem hi praestantissimam diligant ac sequantur. indeque illos in reprehensionem incurrere,hos laudem consequi.
140쪽
Nec verosaris est irineminem esse qui ipsese oderissedillud quoque.
pyrrhoniorum dogma fuit, res medias inter virtutem de vitium ita esse indisseremes,ut in utram partem te flectas, nihil intersit: ex quo sequebatur nihil interesse in iis rebus.quonam pacto assecti simus. Vitam enim,mortem, valetudinem integra, infirmam,dolorem,& doloris auersionem res esse inter quas nihil intersit. Docet igitur, ut huic sententiae opponat, non id esse tenendum, alioqui omnis animi tolletur appetitio quam natura nobis concessit. Quod si sine causa natura nihil tribuat, profecto ad rem quandam referri istam appetitionem, necesse est. Itaque ad vitam, ad valetudinem bonam ad sensuum integritatem , ad doloris vacuitatem , quam ad contraria sun rus propensiores Illa enim naturam tuentur, satumque conseruant; haec labefactant.
Atque etiam istud si quis dicere velit perabsurdum sit, ita diligi ape.
Rerum alia propter se appetuntur,ut vita beata, aut partes ipsius alia propter aliud, ut quae ad bene beateque vivendum conducunt,proptericatitudinem expetuntur. In primo genere vult M. Tullius se cuiusque tuendi amorem constitui. Ne mmem enim esse qui non intelligat hane non propter aliud ,quam propter sui conseruationem a quo ouam expeti naritatem .imo eis omnia referri ut natura conseruetur. Amicos quaerimus,cum quibus res nostras eommunicemus, cum quibus iucύ-d vivamus, in quibus nostra intueri possimus ossicia , apud quos si beneficia collocemus,gratiam claudem consequamur,&e Virtutes colimus, ut vera bona nobis adsciscamus. Sic Aristoteles, ει γάρ me,inquit. α-- κου ἀ ξειν,
i' ς α μή μὲιωτί - καδ ισα ina μαλις αβγαρα, καὶ De ιυτα εαυτ τα; κ'ριω- τω Gu-τα τουτω που θεται Si enim quispiam in eo maxime operam studiumque ponat, ut iuste semper,temperate, aut aliis virtutibus conuenienter agat, unoque nomine honestum sibi vendicet eum nemo sui amantem dicturus nemo reprehensurus est. At qui talis est, is potius sui amans videri possit quia sibi ea tribuit, stantissimam sequatur,ca cum ducem minime haseat,4 ad deprauatum contuitu rus non proficiscatur iudicem.
dis est enim aut quotus usque,cui more alim appropinciliet.
Aristoteli morte nihil esse terribilius dicitiir.αάν- ι οβόλα τατον. Quae cum cenatura diissolutio,ab ea non abhorrete natiira non potest. Igitur si id quod interitu naturae adsert,perhorrescimus,eius contrarium diligeinus, in quo posita sit naturae
Haec ipsa nimia in quibussa utar, fuisse, nisi quaedam esent οὐ
Eorum quae eum aliquo conseruntur,id est,quae Graecis morum dicuntur,unusne altero intelligi aut esse non potest . Si ergo in quibusdam rebus nimia reperias, etiam mediocria reperiatur necesse est. Igitur cam sint qui mortem nimium exhorrescant qui modice timeant. inueniantur oportet. Itaque cium modus mediocritas naturae sit apta de conueniens horrore mortis qui concutitur,naturae conuenienter mouetur Ex quo constat dissolutionem natur esse inimicani quo posito sequitur ut conseruatio naturae chara sit laniabilis. Nam ille nimius mortis metus iure reprehendi potuisset,ut indignus humana natura desseequenter mortis contemptio magnis viris laudatur.