장음표시 사용
281쪽
α 4 ETHICORUM luti prae strenda esse censent . isti uero ut superior b iniistio sese obiectant periculis:re ante intellecta,fugam arriae piut,morte magis quam dedecus frnudates. Sed uir fori 3 o ios hs non est ratis. A tqui iram etiam ad fortitudine restrui. - et μῆ Fortes enim cr ij uidentur qui ob iram fiuntur,perinis atq; strae, meos qui ipsos uulnere affecerunt.quia Cr for tes colicitantur ira. est em in i m impetuo fima ad agis gredienda pericula. quapropter er Homerus dixit,Via
res iniecit irae: Cr animum ira concitauit. er acuta per naiosi res vis, CT efferbuit sanguis.Haec enim uniuersa irae cona
citatione impet*m ue significare videtur. fortes igitur ob honestatem a Wit: Eripsa irasubministrat. Hae aute obdolorem: qui Lanq, uulnus acceperunt,uel quia timent.
nam si suis in lustrassint, non inuadunt. Fon uitur sunt fortes trotterea quod a dolore concitati ac ira ad periesctilum iniiunt, nimi praeuiantes malor v. nam hoc facto A er ipsi a lini cum esuriunt fortes essent. non enim a fabula verberibus dimouentur. Adulteri quos propter libidinem multa audent. non igitur fortes sunt qui ob dolorem
ac iram ad pericula copelluntur Maxime autem nati raulis ea esse uidetur,quae est ob iram, cr esse fortitudo eleuclionesumpta nes. Eripsi etiam homines,cu irascuntur
dolent,cum ulciscuntur capiunt voluptate. qui ante prour pter haec agunt: pugnaces quide sunt, at non fortes . non enim ob honestatem agunt nec ut ratio praecipit, sed ob
ipsum affectum: aliqua tamen ex parte sunt miles fortiaior bus. Nec etiam ij qui sunt 1 e steti uni fortes . nam ex eo P quis saepe,multos q; vicerunt, duciam in periculis habet. Sunt aute males fortibus,quia utris costdunt sed fortes quide ob eas res quas paulo antea diximus. isti vero quia besi periores esse putant, ex nihil uici insuscepturos mali: le
282쪽
magis,aut mictus ex apparatu . nam antea visa,cogitatiorine er ratione qui1piam eliget . at ea qua repete euenitit, habitu. Fortes etiam essu dBπα ui ignorant. Et sunt
propter Cr aliquo tempore manent. hi utro deceptis co
gnouerint,vel si picuit uerint aliud esse quam putabant.
fugiunt. Qi sed quidem Argivis contigit cu in Lacedaemonios tQuam in Sicyonos incidissent. Dictu est igitur qua
les nasint ipse fortes: er ij rursus qui fortes esse videtur.
C O M M E N T. Dic VNτvR. autem & aliae. J Hoc est terti u capitulu, in Iorquo Philosophus posteaquam declarauit materiam circa quam versatur fortitudo,& operationes ipsius, &vitiora oppositorii: nunc enumerat quinq; species fori itudinis n5 tamen verae, sed similis,&ponit differentias inter has,& veram, & proprie dictam fortitudine. Diuiditur autein quinque partes secundu quinque species supradictas, quae suis locis pateb ut. Prima species dicitur ciuilis, quae vehementer videtur similis verae fortitudini . Haec autem est cum ciues pericula subeunt ob sugiendam infamiam, & consequendos honores.ut ostendit exemplo Homeri:&tae est valde simitalis verae fortitudini. Differt tamen quia vere fortis aggredi tur opus fortitudinis primo,& principaliter,& quia est honestum, de propter ipsam honestatem,sime sequatuita uor siue not iste vero citrilis principaliter subit pericula ob honorem
283쪽
tot piam.J Alio modo ciues aggrea vias u pericula ob sugiendam poena,& is videtur redigi ad superiore specie fortitudinis no propriς quae dicitur ciuilis,quaquam lint deteriores supradictis,quia no faciunt fortia facta ob fugienda turpitudine,sed obtiigienda poena, ut excplo Homeri ostedit Philosophus. Sic igitur duo erut gradus ciuilis fortitudinis,&secudiam erut primis deteriores. t D E T v R. etia.J Affert Philosophus secunda specie fortitudinis improprie dictae, quam dicit esse peritia quanda praesertim in rebus bellicis: hanc autenon vult esse proprie fortitudine, quia videtur esse ab ar te,&experietia acquiri: no aute electione,ut est vera fortitudo.&in hoc videtur reprehedere opinione Socratis dicentis in libro ut puto qui Protagoras inscribitur, Q od fortitudo inquavis facultate est ars & peritia quaedam.& intelligit hoc pacto, ut dicimus forte inedicu,qui line iii nore curare audet: &similiter in alijs artibus qui est peritus audet operari secunduillam artem: sed hoc praecipue videtur euenire in bello,ubi peritiores videntur muis confidere,& prae se ferunt maiorem speciem fortitudinis,quam rudes. Verum talis fortitudo militaris videtur inferior 1uperiore, quam appellauit uilem,&ignobilior . Probatur. Ea fortitudo quae est simiulior verae & propriae fortitudini,est nobilior &praestantior ea quae est dissimilior. At ciuilis illa supra dicta est similior
quam militaris:ergo est praestantior. Hanc rationem deci rat Philosophus cum dicit: At vero milites tunc formidant, Io timidiqi sunt,&c. HERM AEo. Hermaeus est locus in E bola ab Herme dictus,quia fuit Mercurio consecratus. Vbi olim ciuitas fuit Caronia appellata: quam cum obsiderent δε thenienses duce Phoreo,& proditione arce cepissent, Charondux Thebanorum missus in obsessbruauxiliuin ea pugna occubuit:ex quo exteplo milites eius qui prius audebant pugnare duce fidentes fugam arripuerunt: ciues vero,& Vrbanae copiae turpe existimantes patria relicta aufugere, per-Ios seuerantes in praelio omnes prope interierunt. DAT qui ira
etiam. J Aliam asseri speciem fortitudinis improprie dictie, quae fit per iram. Et primo ostendit quomodo est similis:deinde quomodo differt. Primo quomodo est similis probatur hoc pacto,Fortitudo qua homines impetu quodam a grediuntur pericula,est similis verae fortitudini:at forti lucio
284쪽
viae sit per ira est talis: ergo fortitudo quae sit per ira est similis verae fortitudini.Hoc etia probat Philosophus testimonio Homeri,qui multis in locis ostedit quod ira subministrare videtur vires fortitudini. D FORTEs igitur.JNuc ostedit ios Philosophus quomodo talis fortitudo differt a vera fortitudine. Probatur,Fortitudo proprie dicta, & vera est qua viri fortes operatur propter honestate,& ut recta ratio iubet. At fortitudo per ira no est huiusmodi: ergo no est fortitudo proprie dicta. Nahonestas est illa quae primo videtur animus acere fortibusviris,&etia vires subministrare&simulare,&impellere: ira vero no primo. Ite probatur alia ratioue, Si fortitudo quae fit per iram esset fortitudovera,tuc ferae, non ulla animalia bruta,& etia adulteri essent appelladi fortes. Cose quens falsum: ergo &antecedes Ratio patet in textu. Dubi latur quia philosophus dicit,4 ira videtur fortibus subministrare,hoc non videtur verv. Na id quod no ob teperat rationi, sed sua naturali motione mouetur ino videtur subministrare fortitudini. at ira est huiusmodi: ergo novidetur submini strare fortitudini. Pro solutione nota tu i ira cosiderari potest prout est in excessu,&etiavi est in mediocritate:si accipiamus ea ut est in excessii,t uc no dicimus esse tu fortitudine: sinaute sumatur secudo modo,tuc est affectus regulatus a rati ne,& po test esse cu forti operatione. Et ideo dicit m est naturalissima motio irς.& si ipsa accipiat fine congruu & electione,fiet vera fortitudo vel operatio fortituditus:&sic in Gle cadit ira quae est affectus regulatus a recta ratione. Virtutes enim aliquae sunt affectuu moderatrices. Veru dolor & cupi ditas n5 eomitatur fortitudine per se, sed per accides: dolor enim per se no c5pellit ad pericula, sed excitat ira.& similiter qui propter voluptate cosequenda aggrediutur pericula, nsi per se sed per accides pericula subeut,& no copelliatur obve rufine fortitudinis. Ad ratione cu dicitur quod ira obedit rχtioni quia est naturalis motio. Negada maior est &dicendu uod appetitus est actus natura ad obteperanda rationi, etsi e natura sua no sit rationalis per essentiam,vi saepe vidimus. Quare exire potest affectus regulatus ab imperio rectae rationis, ex quibus patet v eram esse sententiam Philosophi de
tali ira moderata: sed intelligendum quod duplex videtur esse operatio fortitudinis r una tolerandi, ut apparebit: alia
285쪽
aggrediendi. Ad primam operationem non est opus ira ad secundas vero in aggredi edis periculis videtur opus esse ira Ior moderata. ONEC eti&J Affert quartam specie fortitudinis improprie diste, quae est in illis, qui spe quadam confidunt, ex eo quod saepe hostes superarunt. de ostendit quomodo
conueniunt viri fortes etiam quomodo differunt. Conueniunt enim& sunt similes fortibus in eo quod ambo confidunt: differunt tamen postea, quia fortes fortia aggrediuntur,&confidunt ob honestate consequenda,& turpitudine fugienda lili vero ob spem victoriae,quam spem acquisiuerunt ex c5suetudine vincendi.Ε t notandu quod fortis aggreditur pericula cum electione, aut praecedente, aut comi tante operationem ut videtur: & hoc dicitur, quia interdum
eueniunt pericula subita&repentina,in quibus fortis no potest habere tepus praecedes deliberandi & eligendi: sed tamehabet habitum fortitudinis de electione, quae eum praecessit. Item aliam ratione affert Philosophus ad ostendedum quod
confidentes propter spem no sunt vere fortes.Nam vere sortes persistunt in periculis: illi vero qui propter spem conta
bant veluti ebrij,non persistunt in periculis:ergo no sunt v IOS re fortes. v AMO BREM & vir. J Hoc videtur inferri ex
supradictis quod appellant corrotarju, &est tale quod is qui operatur fortiter in subitis periculis est fortior quam qui in
praevisis.& hoc ostendit, quiaages fortiterin repetinis periculis manifeste apparet quod operatur per habitum: sed ille qui agit tortiter in praevisis potest fortem operatione pro ducere, non tame sequitur quod operetur per habitum. N tandum quod qui subit pericula repentina per habitum maxime videtur ea aggredi quia non habet tempus consultandi,&deliberandi, sed quia ex multis actibus fortibus quibus consecutus est habitum consuetudine quada suscipit ea. Vnde superius etiam dixit.Is igitur homo fortis proprie dicitur qui circa honestam mortem,& ea omnia quae repente asserant ipsam interritus est. Notandum quod haec species fortitudinis impropriae videretur forsitan nonullis esse eadem cum secunda specie supradicta: sed differunt, quia fidentes propter spem ex eo quod multotiens victoria potiti sunt, . t esse tales,&tamen non habere peritiam&arte.Itaque illi audent ob peritiam:isti ob spem quam conceperunt
286쪽
ex multis victorijs.diuersi igitur sunt,ut patet. fp ORTEs Iosetiam esse videntur. J Affert quintam speciem fortitudinis improprie dictae, & ostendit eam non esse veram fortitu dinem, & etiam ostendit quod est deterior quarta species praecedenti. Probatur igitur quod haec non est vera fortiti do quae fit per ignorantiam, illa confidentia quae est similis fortitudini propter spem , dc etiam deterior illano est propria fortitudo, sed haec quae fit per ignoratiam est similis fortitudini impropriae quae est pro Eter spem, & etiam deterior illa: ergo non est vera fortitudo Γ DETERIOR Es reri .IIo sunt. J Ostendit Philosophus quomodo fortes ignoratione
sunt deteriores fortibus propter spem. Nam illotabent ali quam dignitatem,&sustinent pericula aliquo tempore: si dentes autem propter ignorantiam dignitatem nullam habent, dc statim cognito periculo fugiunt:& hoc probat exe plo Argivorum,qui putabant se pugnaturos cum Sicyoni j
& propterea confidebant ignoratione decepti: cu vero cognouerunt hostes esse Lacedaemonios,extemplo fugam arripuerant .Ex his patet quae est vera,& proprie dicta fortitudo,&quae non propria. Notandum quod sussicientia quin . que specierum supradictarum potest ostendi hoc pacto, sta
licet cur sint tot, & non plures nec pauciores. Nam fortitudo proprie dicta consistit in tribus, scilicet in cognitione, electione,& fine, quae est honestas accomodata fortitudini.
Quod si aliqua sit fortitudo non proprie dicta ,deficit ab aliquo horti trium: si deficit in cognitio ne,siue scientia, oritur fortitudo per ignoratia, scilicet quinta species. si vero desit electio,iuc fit aliqua perturbatione aggressio periculorum, scilicet aut ira,aut spe:& sic oriutur illae duae, scilicet tertia &quarta. Sin vero fit error in fine,hoc bifaria aut ob aliqua artem,& peritia,& tuc est secuda, id est militaris aut no propter c5mune bonii,&honestate, sed ob propriubonu,scilicet propter honore &t sic oritur prima species,id est ciuilis.
De proprietatibus sertitudinis. C A P. IX. Vanquam autem circa siduciis, metim for vititudo uersatur,tamen non inlli modo ciresca utrimquesed magis circa res frmidolori
sas versatur. Qui nans in hisce non turbaα
287쪽
tur , atque se habet circa has ut oportet: magis est fortis quam is qui circa ea in quibus cosidit e habet ut oportet. Fortes igitur ex eo dicuntur: quia res ut dictum est instrentes dolores tolerant. iccirco fortitudo dolores ostri . no muria laudatur.Difficilius enim est dolores strae,. 3 IIJ quam a volupntitas abstinere. Enimuero fortitudinis senis iucudus esse uidetus. Ueru ab euenientibxs doloribus 94tur: ut in mmnibus fieri solet . nam pugiliabus filis quide ipse iucudus est gratia cuius certant, coronae Inquam atq honoris .sed taedi molestum est: cum fini e. carne ortas QPrt,et omnis omnino labor. Atq; quia haec sunt multa, ideo id gratia cuius certant, cust res parua laetidi uidetur habere . quod fi cile er circa foratitudinem est: mors quide atq; uulnera forti uiro molestuerunt atque inuito. stret tamen quod honestu est ea strre, vel turpe nostrre. Aiaxquo muris omni uirtute posset crri tor est: eo metis ob morte sane dolebit. Vir enim nes Trist, isi ii mήxime dignin est uita, nuxιmjsq; bonis priuatur ii
e scis quod quide dolore afri. veru nihilominus Hi ia c. , h. ρ' pqMt Nesi fit ut omnibus in uirtutibus cin
SEP h H. ς ς ς cos qui mn s quide sunt fortes: iustii axie aismi pollicis uia bonu habet.Hi nas parati sunt sese periculis obiecta uera finia re, uitamq pro paruo emolumem perdat. De fortitusne
q corporis robur C O M M E N T.
ti va vara autem circa fiducias.JHoc est quamam
ultimum capitulum huius tractatus: in quo Philo sophus
288쪽
sophus affert quasdam proprietates,quae videntur compete
re fortitudini proprie dictae& forti. Diuiditur in quatuor
partes.In prima ostendit quomodo fortis se habet circa me tus & fiducias& terribilia. In secunda quomodo circa do lorus. In tertia quomodo circa voluptatem. In quarta affert quoddam obortu vel correlarium, ut isti dicut.In prima ig tur parte dicit Philosophus quod cu tortitudo versetur circa ea quae sunt terribilia,&circa ea, in quibus confidere oportet, tamen magis est proprium fortitudinis substinere tormididolosa & terribilia,quam circa ea confidere in quibus est cusfidendum. Oro Rr Es igitur ex eo. JHaec est secunda pars in uiqua affert alia proprietatem, scilicet quod fortitudoversatur circa dolores & ex actionibus fortibus proueniunt etiam ina redo aliqui dolores. Circa ea versatur tortitudo quibus vi rdiortes laudatur sed viri fortes laudatur,quia fortiter fuit nent,& perfer ut dolores: ergo fortitudo versatur circa dolores.Videtur etiam hoc ostendere c5paratione temperantiae, in qua requireda dc exerceda cum Impeo', non sine dolore videmur abstinere a voluptatibus. At difficilius est perferre dolores,quam a voluptatibus abstinere,ut ait Philosophus in textu. N otandu quod nulla vita acquiritur sine molestia 5 dissicultate: tamen voluptatem habet propter finem,quia voluptas sequitur operationem studiosam. EN in vero fortitudinis. JHaec eli tertia pars capiti, iisti in qua affert aliam proprietatem ostendendo quo modo fortitudo se habet circa voluptatem, dc habet voluptatem. Finis studiosi viri habet voluptatem,& est iucundus studioso vir o. At fortis est studiosus & agit propter finem opera tionem fortem: ergo finis est ei iucudus.& sic fortitudo ver satur circa voluptatem,& habet voluptatem ob finem: sed tamen probat quod etsi sit talis voluptas in fine, obfuscatura doloribus qui perferuntur a fortibus ut talem finem consequantur. Nam sicut fit incertaminibus & ludis ita in fortitudine fieri videtur. At in illis est aliqua voluptas propter praemia & coronas, quae victoribus praepontatur: eodem pacto in fortibus factis est voluptas propter finem,quae tamen obfuscari videtur a doloribus quos perfert vir fortis. Ostendit praeterea quod fortis auo magis pollet fortitudine atque virtute, eo magis dolet. Et hanc sententiam videtur afferre, M contra
289쪽
iura Stoicos qui dicebant neminem studiosum dolere sed Iβς,α 'nstixu Q. in indolentia:&hoc praecipue diiscebant de viro forti. Philosophus autem proba hoc pacto Qui magis est dignus vita, magis dolet de priuatione vitae'& de sua morte. At vir forti uo est fortior & Virta dici i' 'g δ ςst dignu* Vixa ct maxime dignus: et o vir fortis dolet propter morte.Sed quia videretia fortasse quod dolere estet alienum a fortitudine, ideo addit ulterius philodophus quod fortis non minus ob hoc quia dolet est fortis anteponit ijs honestatem in bellicis periculis, Same hisb ,- ς kδb00i qx sunt in Vita:&sic apparet quod nou
ctu finis, qui semper est dulcis,&iocundus in omni virtute
rit fortem virum dolere ob mortem , subire tamen propter
hsi i 'βμ' 'βς0punii mili es. Ideo dicit philoso phus, nihil obstat si ij non sint utiles milites, sicut sum mer- ό - 4 η' - ς pQRVHx pro Vili mercede,& emolume fortitudinis leui de causa,&Kro vili praemio vitam abijcere. sed est fortitudinis propriti, fortis vitam suam magnifacere,& non quacunque de caul 4 P00 qm0rxi ita pro communi bono. proptes
tates dictas a tali audacia militum, quia si essent vere fortes, haberent etiam prudentiam, qua intelligerent non opor
m commutabon diximus. Ex his quae dicta sunt potest colligi quid sit fortitudo, scilicet quod fortitudo est mediruas recta ratione determinata , cis, ea in quibus
honestatem'& D temperantia. CAP. X. Ost hanc autem de Temperantia dicamus. Hae nanque uirtutes partium earum esse uia dentur, quae sunt eationis expertes. Atque temperantiam circa voluptates mediocritata'
290쪽
tem esse,iam antea diximus. minus enm,Cr inon militer rcirca dolores uersatur. In eisdem autem er intemperatiae se tia esse uidetur. sed nunc circa quas est uoluptates detera it miremus oportet.Dividantur igitur an e atque corpois ris uoluptates, ut honoris cupiditas, π ariditas discipliariis. Nam tam ambitiosus qMII altilia sciplimae,eo gallae idet cuius est assidus. Ex corpus nihil, sed mens potius parititur. atque V qui uoluptatibus huiuscemodi alliciuntur:
nec temperantes nec intemperantes dicuntur. Pari modo
neque qui circa caeterus uoluptates quae non attribuuntur corpori occupantur . eos erum qui ,bulis, cr narratio. nibus delectantur,er circa talia dies consumunt, uerbois Moisi rsos quidem atque deliros: intemperantes autem non convisueumus appellare. Nec eos etiam, qui pecuniarum uel 3 amicorion causa dolent. Tempera ua igitur non circa alii u8mae, sed circa corporis voluptates uersatur. Non tamen iiser circa hus ipsus omnes. Qui nanque rebus ijs gaudent i quae uisu percipiuntur, ut coloribus lauris,pictura,nec temperantes nec intemperantes dicuntur . est ridentur Er his homines Cy ut oportet, Cr magis quam oportet, ex minus etiam gaudere. Sinali modo neque qui rebus ijs gaudent quae auditu percipi turiNemo enim aut eos qui cantu, uel histrionis gaudent uoce plus quam oportet,ines temperantes:aut eos qui ut oportet eisdem gaudent, temiperantes appellat. Nec etiam ij qui circa odores gaudent: nisi per accides. non enim eos qui malaram aut rosarum, aut uapor sed eos potius qui unguentorum aut epuluis rum odoribus delectantur, intemperantes dicimus esse. Utis enim intemperantes ex eo gaudent, quia per hos ipsis rerum earum quas cupiunt recordatio sit. Videre etiam licet cr caeteros, cum esuriunt,epulam gaudentes o is