장음표시 사용
301쪽
cupiditates proprie videtur esse & fieri nostra sponte.&esie
aliae atque aliae secund ii varias conditiones hominum,& etiaris corporis coplexiones. OH Aa C cum ita sint.' Hac distinctio ne cupiditatuni allata ostendit Philosophus quomodo in his . delinquitur ,&quomodo in earum actibu' se habet intemperans,& m cupiditatibus naturalibus, &communibus:dicit Philosophus quod pauci delinquunt, &vno tantummodo, id est in quantitate,videlicet Ii talis appetens plus sumat decibo vel potu,quam deces & opus sit:vt ijs euenire videtur,qui&sertu & 1eruilis animi sunt,dediti ventri, ac supra modum
Implentes illum. At vero circa cupiditates proprias multifariam delinquituricirca etiam aualitatem illarum secundu varias hominum ciret est & oiu inrcsistantias, scilicet cupiendo quae non oportet,ila magis quam oportet,& non eo modo ut oportet.& sic de alijs circunstantijs,qine cum spo te omittuntur, extemplo delinquitur. Sic igitur multifariam peccatur circa proprias cupiditates, ut patet in textu.
ras CIRCA vero dolores. J Haec est secunda pars huius
capituli in qua ostendit quomodo se habet temperans & intemperans in actibus circa dolores: & dicit quod non fit sicut in fortitudine, ubi fit dolor propter praesentiam eo rum quae afferunt dolorem,& tamen fortis non dolet in illis plusquam oportet: in temperans vero dolet propter absentiam eorum quae faciunt voluptate: temperans vero eorum
absentia non dolet, nec abstinendo ab illis. &sic patet quomodo temperans se habet in actibus circa dolores,&quomodo intemperans dolet. Versatur igitur temperantia in actibus circa dolores , sed magis circa voluptates: fortitudo autem, ut dictum est, magis circa dolores. Notandum quod vario modo se habent in actibus circa dolores fortitudo&temperantia: tum intemperantia & timiditas. Fortis enim aut non dolet aut non plusquam oportet dolet, cum adsunt
ca suae dolorem asserunt: temperans vero no dolet cum absunt ea quae asserunt voluptatem. Timidus vero dolet prae sentia eorum quae asserunt dolorem: intemperans econtra olet absentia eorum ex quibus habet voluptates. Notandum aganir quod hominibus intemperatis voluptas est cata a doloris per accides, id est absentia sua: sicut dicimus quod amentia nautae est causa submersionis nauis: cuius prxsei
302쪽
tia esset causa contrarij effectus,id est conseruationis. O AT 11 qui deficientes. JHaec est tertia pars huius capituli in qua Philosophus declarat vitium oppositu intemperantiae, id est defecti, qui etsi nomine proprio caret,ia me ut declaretur quoad fieri potest appellatur a Philosopho insensibilitas,quae in
admodii paucis reperitur,quia no videtur esse humana cum homo habeat principium sentiendi comune cum ali saninialibus,& cum alia animalia discernant cibos conuenientes&inconuenientes,& hos appetant,&ab illis abhorreant:mul
to magis limo hqc facere videtur,qui habet elegantiorem gustu,& statim gaudet aut dolet:& propterea hoc vitium est
iunominatum,& tales homines non facile reperiunturi.pauci autem hoc pacto insensibiles erunt,qui ut inquit Cicero
aspernentur oculis pulchritudinem rerum, non odore ullo, non tactu,non sapore capiantur, excludant auribus omnem
suauitatem, &caetera. In1ensibilitas tamen capi debet proprie hic apud Philosophum defectus circa voluptates gustus&tactus. Nam medium & extrema versantur circa eandem materiam.Notandum quod homo bifariam considerari potest:aut secundum intellectum speculatiuum,& nobilissimas operationes quae competunt ei pene magis quam humanae, ut ostendet in decimo :& talis est homo speculatiuus qui invita contemplativa versatur, & ab omni actione remota vi tam degit: aut considerari potest ut ciuilis qui operatur in communi more vivendi. De hoc secundo loquitur Philo sophus cum dicit insensibilitatem longe esse ab homine, &vix reperiri,& si reperitur est in vitio tali Intelligendum vero quod, etsi homo speculatiuus qui acquisitis virtutibus se ad speculandum contulerit ob hoc contemnat omnino has corporeas voluptates, non facere videtur hoc per insensi bilitatem, quae est vitium, de defectus temperantiae: sed potius quia habet ita appetitum sopitum,& sedatas omnes ci piditates, ut non delectari videatur,nisi intellectitiis & sp culativis operationibus. v I R. autem temperans. l Haec autem est quarta pars hu- 128 ius capituli, in qua ostendit Philosophus quomodo temperans se habet in actibus circa voluptates & cupiditates,&dolores, & declarat quod mediocritate seruat: fugit autem extrema, ut patet in textu.r s
303쪽
Ostra quiem sponte, magis intemperantia
quam timiditas coparatur. Haec qum ob voluptatem: timiditas fit ob dolorem,quorumta citeriam expetιmus,alterum fugimus. cr dolor quidem T , uiscin pit naturam eius quiba I beti in luptas autem nil talescit. maris igitur indi
UR propterer reprehensim in sim: N H
res allicientes voluptate, scilius est assuescere. Sunt enim
complures tales in in F assuesectio' sime periculo. in
rebus autem forindolinis,contra. Videbitur etiam timidiatus non perinde atq siingula, Jote agendi principio subisi ci. Haec enim no afri dolorem: sed illa adeo dolore diastrahunt, ut Cr arma pro cere, Cr taetera contra decus agere compellant. quapropter Cr uiolenta esse videratur. At intemperantia sit contra. Singula nanque sponte agendi principio magis subqctu tum quippe cum intemα G2 perans ea percupiat atque a sectet. totum autem minus: in nemo enim cupit intemperans esse . Nomen autem interna perantiae, σad puerilia delictarerre sol in .halet enim 1inalitudinem quadam. Vtrum autem ab utro dicatur, nia hil ad praesentem restrisermonem. costat tamen a prioα re posterius dici, atque non absurde uidetur esse translatatura. E st enim castigandum Cr temperandum id omne, quod turpia cocupiscit, Gr incrementum suscipit magna, atque luxuriat. Talis aute est ipsa cupiditas maxime, at que puer. nam Cr pueri cupiditate uiuunt: cr in his sis maxιme viget appetitio rerum earum, quae voluptate affciunt. Sι gitur non obtemperet, neque sub cipatiatur,
304쪽
LIBER TERTIV s. bilis, operulis cupiditatis omni ex parte ipsi amenti id
quod est Abi affine exauget. Quod ii magitis snt ueheta
mentes s cupiditates, rationem quoque extrudunt, atqueehciunt. Quam ob rem mediocres sint ipsae Cr perpauiscae, Cy rationi non aduersentur oportet. Atq; id quod est
trie, ' obediens σ temperatum castigatumque vocamus. Vt uiuere autem puerum sub paedagogi praecepiis oporα ά- Ri: sic Cr cu'endi uis cupere debet, perinde atque ratio iubet . Idcirco temperati uim cupiendi, concordem esse cum ratione oportet. nam utriusque propositam est honestas.Atq; uir temperans ea cupii qμα cupere oportet, Cr ut oportet, σ quando oportet. hoc autem pacto, ex ipsa odissit. Haec igitur Ant de temperantia dicta.
quo coparat intemperantiam cum timiditate, & ponit differentias inter ipsas. Diuiditur autem in duas Partes. In prima comparat temperantiam cum timiditate pluribus rationibus.In secunda ostedit intemperantiam esse similem deliciis puerorumquae tamen non sunt habitu, vel vitiosae operationes,ut illae quae proueni ut ab intemperantia. Dicit autem in primis comparando intemperantia cum
timiditate quod intemperantia magis fit sponte quam timiditas. Et probatur hoc pacto ,Id quod fit per voluptate manis fit sponte quam id quod fit per dolorein. at intemperan tia fit per voltiptatem, timiditas per dolorem: ergo intemperantia magis fit i ponte.Maior patet. Nam voluetatem communiter expetimus fugimus vero dolorem. binar est clara α antea probata.Item alia ratione probatur, quia timiditas acquiritur per id quod distrabit &dimouet natura, scilicet per dolorem: intemperantia vero minime. ergo mavis fit sponte. Notandum quod omne vitium nosti a sponte ni.vi luperamur enim quia per electione illa acquiri inus & nostra spote.Verii aliud alio magis spontaneu esse videtur pra2terpbiecta circa quae versantur talia vitia. Na obiectorii quaeda- viden
305쪽
vitentur esse valde molesta & aspera:qusdam vero minime 13o ut patet in doloribus&voluptatibus. i v APROPTER&reprehensione. J Ex supradictis unum obortum siue corre latium inferre videtur Philosophus, scilicet quod intempe rantia est magis vituperanda quam timiditas,& hoc probari potest ex eo quod dictum est, scilicet quia est magis spotanea. Id enim vitium quod magis sit spote, magis est vituperandii: intemperantia est huiusmodi respectu timiditatis, ergo ni gis vituperada. Item alia ratione probatur. Duobus existe tibus vitiis illud magis vituperandum esse videbitur, quod facilitis euitari potest sed intemperantia facilius euitari potest 3I quam timiditas: ergo est magis vituperanda. sv I DE si Tu Retiam. J Declarat Philosophus quomodo timiditas,&intemperantia non eode ordine subijciutur principio sponte agendi ,sed potius est ordo contrarius in ipsis: quod probatur socpacto, Illa vitia quae ita se habent ut alterius obiectum magis quam vitium & habitus: alterius vero magis vitium & habitus, quam obiectum est spontaneu,diuerso ordine subi jciuntur principio sponte agendi: sed intemperantia & timiditas sunt huiusmodi tergo diuerso ordine & contrario subijciuntur principio sponte agedi. Maior patet. Minor probatur a
Philosopso. Nam inteinperantia est vitiu circa voluptates,&nemo expetit habitum ipsum, scilicet intemperantiam,&esse intemperatum: voluptates vero quae sunt obiectae mapis expetunt homines: quos si interrogaremus utrum vellent fieri intemperati , responderent quod nullo pacto: sin vero ut cupiunt habere voluptates se velle assereret. In timiditate vero econtra fieri videtur. Expetunt enim homines timiditate potius,quam subire dolores,& terribilia,quq vident sustin re.Patet igitur quod diuersus & contrarius est ordo:cum ibi
magis obi mi,id est voluptates, quam vitium: hic magis vitia quam o actum,id est dolores communiter expetunt ho 3ι mines. t ror v M autem. J Id est habitum ipsum. OMOMEN 33 autem. J Haec est Deunda pars huius capituli in qua Philos phus ne praetermittat aliquid quod ad declarandam intemperantiam pertinet:ostendit eam esse similem viiijs puerorum, quae tamen in pueris non sunt vitia, ted utitur quada similitudine,dicendo quod nomen luxuriae referimus ad delicta pueroruni V trum autem ab uno dicatur nihil refert,inquit h
306쪽
losophus, sufficit quod hoe nomen praedicatur de utrisq;: de altero dicitur per tintilitudinem alterius. Nam cupiditas ita se habere videtur ad rationem, sicut puer ad paedagogum: quorum ambo si non obediant praeceptis imperantis, nimi rum efferri videntur: nimiumque labi nisi refrenentur ab ijs quae sibi praeesse debent :sed hoc totum melius intelligentur in lingua graeca, quia intemperantia ακιμα, & intempsrans orac/ιας quasi incastigatus dicitur. Sicut ergo puer non castigatus a paedagogo suo, habet nimis excessimas cupIditates & fit effrenatus:sic appetitus intemperantis no refrenatus a ratione excessive fertur, & sine habenis procedit in appetendis cupiditatibus.
ARISTOTELIS STAGIRITAE ET HI CORVM
De liberalitate,& eius extremis. C Α Ρ v Τ I. Einceps autem de liberalitate dicam s. iuidetur autem mediocritas circa pecuanias esse. Non enim bellicis in rebus ipse uir liberalis: nec in quibus laudatur uir teperans, nec etiam in iudici ,sed in dandis capiendis ne, cr magis in dandis pecum' laudatur. Atque pecunius ea dicimus universa, quorum aestimatio mensuratur nammo .E st autem Cr circa pecunias ex eis 2 ratio quidem prodigalitas, defectio aute illiberalitas. erilliberalitatem quidem ac auaritiam ijssemper accommora
307쪽
galitatem autem nectentes nonnunquam a*ermus. Nam νεμ eos honmnes qui sunt incontinentes, Cr ob intemper παὶ tiam pecuiuas profligant,prodigos uocitamini. QMpro
phthisia, ptπ σ-ntes homines ese uidentur. mula M. ' nanq; uitia virui habent. At no proprie tali nomoe nariae cupantur. Est enim prodigus qui malum inu aliquod habet: corrumpere inquam patrimonium .prodigus enim est
qui obseipsum perdit . uidetur aute er patrimon dissipatio, interitus quidem ipsum esse: propterea quod potrimonio ac Iaculitatibus vivitur. Hoc igitur modo prodiis I galitatem accipimus. Rebus autem ijs quarum est aliquis usus, ex bene uti er male etiam possumus. At diuitia res sint taIes. Is autem optime re qua s utitur, qui eam vir α' tutem habet, quae ad rem illam accommodatur. σdiuit sigitur optime is utetur,qui uirtutem eam habet quae ad pes cunias attinet. hic autem est ipse uir liberalis. Atqui sumptus quide, datios pecuniarum, usus earum: ceptio Mesi ro conseruatioq posse 'io potius ese uidetu r. mocirca uiri liberalis ea potius dare quibus oportet,quam capere, unde oportet, et non capere inde non oportet. Est enim
ipsius virtutis, beneficia potius conferre,qu suscipererer honesta potius agere, quam ias agere turpia. Non est autem Obscurum, cum das quidem, sicqui ut beneficia constras,honestas agas:c in capis uero, ut suscipias,aut iso turpia agas. Gratia praeterea sequitur eam qui dat, non eum qui capit. Et lavi etiam magis. Facilius est etiam non
accipere, quim dare. Homines enἰm multo minus erogant
sua,quam non accipiu i aliena. Ii quoq qui dant, libera les dicuntur. Sed qui non accipiunt, non ob liberalitatem,
sed ob iustitiam potius laudantur. qui vero capiunt, non lau
308쪽
tilliantur ualde. Liberales insuper homines, maxime orimnium fere studiosiorum amantur,prosurit rem. at id conjistit is dando. Omnes autem actus uirtutum, honesti sint, Ter honestatis causa sitit. Et liberalis igitur honestatis causa dabit. Et recte. dabit enim quibus oportet, Cr quot ora portet, Cy cu oportet caeteras omnia obseruabit,quae dari actum rectum sequuntur. Et etiam cu voluptate, uel sune ullo dolore. Id enim ood per uirtutem efficitur,alficii voluptate aut ficu indolentia sane,minime vero alteri dolorem. At u qui dat quibus no oportet,aut non honestalis 3 gratia,sed ob aliquam alia causam: non liberatos,sed alius quidam dicetur. Et itide is qui dido dolet. honestis enim sactibos talis pecunias anteponet. quod quidem non est litaberalis. At uero nes capiet unde non oportet. Talis enim acceptio non est eius qui pecunias non magni it . Nec etiam ad postulandum propensus erit .fcile naias fustispere beneficia, non est hominis beneficia constrenus. Veiorum unde oportet accipiet: ex proprijs inquam rebus.
non quia idipsum honestum fit: sed quod necessarium ut
donare posit. A t neq sius negliget: quippe cum per illus ii quibusdam allectet ope a terre . neque quibusvis dabit: ut Itquibus oportet, exquando, ex ubi est honestu lagiri pssit. Atlinet etiam nimiru ad hominem liberalem, ut in danae Udo adeo exuperet, ut ibi Ut pauciora relinquat. Est en liberalis non ad seipsum respicere. At enim pro scultatio 1 bus ipsa liberalitas dicitur. liberalis eno in actio no in nautitudine rerum quae dantur,sed in habitu dantis consistit. hic autem pro scultatibus erogat. Nihil igitur prohibet eum magis ese liberalem qui pauciora largitur, si mod ominores re sint multates. Magis autem is liberales esse is
uidentκr, qui non compararunt sibi Dub tes, sed ab
309쪽
272. ETRI CORVM alijs acceperunt. Nec enim experti sunt indigentiam, cris opera omnes sua amant: ut parentes,atque poetae.Al vero
Dcile non est liberalem,diuitem esse. Quippe cum non ita capiedum ex conseruandum, sed ad erogandum proacliuis: neque magni per sesciat ipsas pecunias, sed causa dandi. Quapropter Cr accusatur fortuna: quod homines ij qui maxime sunt digni, minime sunt locupletes. Acciudit autem idipsum non sine ratione. Fieri enim non potest ut is pecunias habeat, qui non adhibet diligentiam ut ha beat ipsus . quemadmodum cr caeteris in rebus feris
Iet . attamen non dabit quibus non oportet,neque quar do non oportet. ex de caeteris talibus finiti modo. ii K.
enim ageret liberalitatis ipsius lege .er cosumptis adhaec ipsa fortunis: ad ea quae oportet, er cum oportet sumptas secere,dares non posset. Etenim v est ut paulo antea diximM liberalis, qui prosecubatibus erogat, et in quib*s
oportet. Qui uero exuperat prodigus est. Quocirca παianos prodigos non dicimus: no enim scite videtum esse, dando ac erogando tantum reru quas habet copiam exuui perare. c ii igitur liberalitas mediocritas fit circa dandas capiendas s pecunias: liberalis dabit in quibas oportet, Cr quod oportet, tam in paruis quum et ii in magnis,at pcum voluptate: Er accipiet unde oportet, Cr quod oporαtet . nam cura uirius circa utrunq; si mediocritus, uiri s18 sciet ut oportet sequitur enim dationem bonam,ialis acu ceptio. ea uero quae non est talis, contraria est. Eae igitur quaesequutur, fiunt in eodem mul. contrariae vero non
siit ini)d si praeter id quod oportet cx bene sese habet,
contigerit ipsum pecunias erogare: dolebit sane, moder te tamen, Cr ut oportet. ad uirtutem enim perimet, ut pro quibus oportet, ex ut oportet voluptas fat, ac dolor.
310쪽
Est etiam in rebus pecuniarijs lenis socius ipse Hr libo Aκιιν resis. Potest enim iniuriam pati: quandoquidem pecuinius non millimit. magus moleste Ieris quid cum oporteriret non erogaueritiquam dolet fi quid cum no oporteret, erogaverit.Simonidisssentetiam non probat. Prodigus autem er Bn bifipsis delinquit. nec enim utatur nec Da iolat pro quibus oportet, ex ut oportet.atque hoc magis patebit per ea quae deinceps dicemM.Diximus autem exupe rarationem quidem esse prodigalitatem: de fictam autem ilis
liberalitatem, crin his duobus:nn datione atque acceptioαne. er sumptum enim is datione ponimus. Prodigalitas igitur in dando quidem, er non in capiendo exuperat: cupiendo autem deficit . ut illiberalitas,ac auaritia, desiscit quidem in dando: exuperat autem in capiendo,in parisius tamen. Prodigalitatis igitur in duo non nimium siis mul pressiunt Non est enim; ite,nulla ex parte capientem,cunctis largiri.ciis natis deficiunt patrimonia priotiatoriam hominu erogantiam, qui quide cr prodigies Midentur. Atq; talis non paulo melior uidebitur esse istiberali.Et ab aetate enim er ab egestatescite curari, Cr ad a qmediocritate accedera potest. Nam habet ea quae fumi hominis liberalis. dat enim Cr non accipit: quanquam neum tu scit ut oportet,ac recte. Quod β ad hoc assuescat, vel uliquo alio modo mutetur, evadit utique liberalis. Ela as . enim dabit quibus oportet, ex capiet unde oportet.Qv propter er videtur no es moribus pranus. No est erim 16 improbi,nec hngenerosi tam hn dando quam is non cupiendo exuperare stolidi tamen. Qui uero hoc modo est proae αγdigus, multo melior uidetur es illiberali atq; auaro. c uob ea quae dicta sunt: tm etiam quia prodigus quidem copluribus prode, . Illiberalis aulem nemini ne bi quidem