장음표시 사용
341쪽
sationem hominu . Hae autem omnes proprietates quae multae sunt successive patebunt. Prima sumitur ex parte fortitudinis , scilicet quod magnanimus nec pro partiis rebus, nec frequenter adit pericula.& hoc probat, quia pauca simi quae magnanimus multifaciat :&addit aliam proprietate etiam ex parte fortitudinis, scilicet quod magnanimus cum in periculis versatur non parcit vitae suae: quali non sit dignum vivere & parcere vitae suae,& non anteferre ea pro quibus vitam periculis maximis obiecit,veluti salutem patria: dc religio nis & similium. Itaque non putaret dignum vivere: oniissis
iis&posthabitis, qliorum causa maxima illa pericula subit s Esr etiam talis. J Haec est alia proprietas ex parte liberalitatis,scilicet quod magnanimus libenter confert beneficia: pudet autem suscipere, quia illud superioris& perse Euoris,hoc autem inferioris,& minus perfecti. Agens enim ea ratione qua agit videtur esse persectius quam patiens de suscipiens.Vnde materia prima imperfectissima dicitur. Est& alia proprietas magnanimi, quod in retribuendo est lar gus, & excedit ne beneficijs superetur. Itaque & largissimus
est&gratissimus in remunerado iuxta sententiam Hesiodi, qui eadem mensura reddere iubet qua acceperit, aut cum
latiora si possit. fving. TvR etiam. JEst& alia proprie ες
tas ex parte liberalitatis, scilicet quod magnanimus libenter audit beneficia quae contulit,& non libenter ea quae suscepit.& affert ad hoc duo exempla, unum ex fabula apud Homerum:aliud ex historia. Nam cum Thetis inducatur ab Homero quod accedit ad Iouem pro impetrando beneficio ab eo pro Achille silio suo,que despexerat Agamemnonmec commemorat Ioui beneficium, quod in ipsum contulisse eam dicit Homerus,scilicet cum Mars & Neptunus & alii vellent
eum capere,& sibi regnum auferre: Thetis commouit Bria reum gigantem, ut ferret auxilium Ioni, cuius praesentia territi illi destiterunt ab inecepto. Hoc illa beneficium non re
tulit Ioui,ut Achilles volebat, sed dixit,Si gratu tibi unquam,&c.Suscipe patrocinium fili j mei. Eodem pacto Lacedaemonii emniam superarentur in bello a Thebanis ope ab Athenietibus petiere:&cum antea ab utrisque essent in uice plura accepta collataq: beneficia, Lacedaemonii quae contulerant tacuere,quae acceperunt comemorarunt, vi facilius anxilium
342쪽
impetrarent,&libentius audirentur. ex quibus colligitur ad propositu Philosophi,quod magnanimi libenter audiui e5- memorantes beneficia quae ipli magnanimi cotulerunt, non 67 aute ea quae acceperunt. DE set etiam magnanimi.J Alia proprietas de conditio magnanimi, nullius aut vix indigere,alijs6S aute prodeste. OET ad eos.JAffert nuc Philosophusnsinullas proprietates quae sirinutur ex materia propria magnanimitatis, scilicet ex parte honorii. Prima est, quod ad magnanimuperlinet magnum inter praeclaros viros se praebere, & inter mediocres mediocre: quia ineptum videtur de a magnanimo aliensi magnum se praebere inter eos qui loge inferiores esse 9 videntur. OE s T etiam magnanimi.' Secunda proprietas ex parte honorii, scilicet quod magnanimi est non adire ea loca ubi tributitur honores vel caeteri antecellunt. Quod dupliciter intelligi potest: vel quod magnanimus no adit celebritates ubi fi ut honores, quia om nes severtiit ad spectacula illa,&praeserui aliaupse aute posthabetur, de omnes intenti sunt ad illa quae admirantur: ipse autem no vult admirari. Vel etiam intelligi potest, quod magnanimus no accedit quaeritado honores,nec ultro se offerendo ut honoretur: sed expectabit ut
sibi ultro deferantur,& aequo animo feret, vel potius despi-γο ciet si non ei exhibeantur magnitudine animi ductus. i ετ otiosum. J Affert alias proprietates Philothphus ex parte iularum virtutum quae consistunt circa commune conuersationem,&vivendi modum. Et prima respectu sui debet esse tardus,hoc pacto ut non moueatur pro quacuque causa levi: sed i pro rebus maximis,& praeclarissimis ut eu decet. 1 N E CE s s Aest. J Secunda proprietas respectu aliorum, ut patet in textu,
Vi faτ nragis ipsi.J Tertia proprietas,scilicet quod magis debet esse ei curae veritas ipsa quam opinio. ut Sallustianus ille, qui esse, quam videri bonus malebat. svr loqui. J Est & alial roprietas , scilicet quod magnanimi est loqui , dc agere pa-am: Sc eam probat inferendo aliam proprietatem, quod decet eu veracem esse: nili opus sit dissimulatione uti ad vulgus,&ad multitudinem: quod addere videtur Philosophus, quia dixit quod inter magnos geret se, & praebebit magnia: inter mediocres vero mediocre. Ex quo inter vulgus dis simulabit praestantia sua, ne videatur velle excellere inter multitudincr
ideo no se ostendit valde praeclaru & excellente.Ipuus est etiacilia
343쪽
ulia proprietas magnanimi, scilicet quod eius no est posse vitiere cii alio, id in ad arbitriualienum: nisi cu amico suo cuius idem est velle atq; ide nolle. No igitur versabitur cu quibus-Dis,nec erit ei accoinc datum vivere ex nutu alieno,ut faciunt
adulatores & viles, qui videntur indigere quociiq; & adulantur hominibus,quod est aliensi a magnanimo. Hac est pro Isclinis. l Allatis proprietatibus ex parte alienarii virtutu,& ex Parte materiae propriae magnanimitatis: nuc alias affert Philosophus et dispositione propria ipsius magnanimi. Prima est scilicet quod non est proclivi, ad admirandii. Pr obatur Isqui nihil existimat magnu non est procliuis ad admirandum. Magnanimus iiihil rerii humanarii existimat magnum: ergo dcc. Notandum quod admiratio fieri potest circa interna
circa externa.Circalaterna admiratio videtur copetere inas nanimo, quia admiratur, de magni facit vir usummis virtutius praeditu Alia est circa externa, scilicet circa diuitias,&potentia & similia.& de hac loquitur Philosophus.&ea remo tiet a magnanimo. Iesac est sibi. J Alia est proprietas sumpta I ex parte magnanimi,scilicet quod magnanimus non est me inor iniuriaris,& no retinet ira aut odiis, quia parvipendit tales iniurias sibi no digno illatas. unde & magnanimi appellari solet qui clemetissimi sunt in eos a quibus se laesos arbitrantur. Quare & Demosthenes ad Alexandrii & Cicero multis i ii locis hanc specie magnanimitatis miris esserunt laudibus. Hinc&illud est veru, Animii vincere,iracundia cohibere,victoriam temperare,& ua. stigc de hominibus J Alia ps
Proprietas ex parte ma nani mi scilicet quod non multu loquitur de hominibus, aut laudado.aut vituperando:nec de se etia loquitur praebedo occasione ut de se alij loquantur ut faciunt ventosi homines. ODR necessarijs praeterea. J Alia pro Isprietas,scilicet quod magnanimus non est querulus si sibi desint necessaria vel parua. nec est promptus ad precandii, quia hoc pertinet ad eu cuius huiusmodi res sunt cordi: magnanimo aute talia curae no sunt nec circa talia studet. fas τ etia. J πΑlia eiusdem proprietas, scilicet quod ipse mavult possidere res praeclaras sine utilitate questi utile'. & anteponit honestuvilli .& hoe est quia illud magis est sufficientis hominis,& ps .fecti. Di NsvpER ipsius magnanimi. J Alia proprietas rasumpta ex dispositione magnanimi, scilicet i magnanimi
344쪽
ti 1 HI CORVM ncest is est tardus,vox grauis,&non nimium properata . His enim contraria indigentis& impe i potius Notaudii quod proprietates omnes allatae bi-
magna namus exercet in summo gradu: aut ex parte propria plius magnanimi. At de teperantiatilateria non videtu facere mentione, quia parum vid etur operari circa illam. Notandum quod motus est actus impersectus. unde definitur quod est actus eruis in potentia ea ratione qua in potetia est celeritas autem motus indicat indigentiam, ideo ma an
tula, in qtialecundu ordine suum Philosophus declarat vivapponia magnanimitati. & primo comuniter dicit quodissiduo vitioli oppositi magnanimo non sunt mali,quia nemini
suum, deinde ratione illius actius: tertio affectum qua sequatur ex tali causa. Primus actus est eius quod priuat se bonis aliquibus,quibus videtur esse dignus: ratio vero est &
i Z Vmςum te ignoraret: remouet hoc phiaophus,&dicit Quod tales hol s non sunt stulti sed no
in dici: t. ncquicii sit, Philosophus vult eos non esse ob hoc appellandos stolidos, sed poli quod isti no fert o b. Ah si 'lo'08 si lxi ' repraeclara. po euas inii ' Τ 0pkm0 Dcit ipsos deteriores quam es ni in seriores lantis, & fluentibus opinionei H p φης λ/bmurtetiani a rebus praecla , ΓΑ r lenta. J Declarat aliud extreinum,&dicit ouAd istilenti siue molles.id est qui facile eompe ui Volis
g ης cum non imuisti inquantum tales sum stolidi.& se ipsos ignorant. quod videtur esse commune cum pi silani . men diuersis est modus se ignorandi,quia illi n5se di gnos
345쪽
gnos censent quibus sunt:isti vero dignos censent quibus nosunt:&isti stolidi illi vero minime sunt. MAGNI Tu Di Ni Stautem animi. J Hac in parte Philosophus consuetudine sua comparat ista extrema inter se respectunt edij,&dicit quod pusillanimitas magis opponitur magnanimitati quani lenti ludo.&hoc probat duabus rationibus. Primo, quia putillanimitas frequentius fit & magis: secundo quia videtur esse deteri us mala, & hoc respectu ipsius medit. Et quia ille mollis de Hiiens in errorem per experientiam videtur citius corrigi, quia aggreditur aliquid agendum circa honores, etsi eo non Potitur,cadit ab sua opinione: vel si potiatur, intelligit se ii5 fatisfacere illius dignitati,ut opinabatur. Dubitationes n5 'illae ex supradictis oriri videntur. Primo dubitatur utrum Magnaninstas sit virtus:& probat quod non. nam humilitas
cstvirtus,ut asserit veritas nostrae fidei: sed magnanimitas vi detur esse opposita humilitati:ergo non erit virtus. Item cuisiuscunque virtutis opus & materia videtur este in eo cuius est virtus:at honos,qui est materia magnanimitatis est in honorate, ut ait Philosophus in primo: ergo non est in eo cuius est virtus: quare non erit virtus. Ad haec dicendia,& primo quod verum est illum habitum qui aduersatur virtuti non esse vir tutem. Sed minor negatur quod magnanimitas repugnet humilitati quae proprie est virtus. & cum dicitur quod est con temptor:ad hoc respondere possumus,quod non contemnit studiosos viros, & virtutibus praeditos, sed eos qui virtuti bus vacui sunt ob res externas,puta ob aenus vel diuitias vel ob aliquam magnam prosperitatem Iaudantur. Ad secunda rationem dicendum quod propinque & immediate magna nimitas versatur circa cupiditatem honoIu,cuius ipsa est moderatio,&est in potestate habentis secundario,&remote circa honores qui sunt in honorantibus:&sic patet solutio. Dubitatur seclido, quia magnanimitas no videtur virtus distincta a taeteris virtutibus. probatur, Nulla virtus distincta operatur operationibnsaliarii virtutu:at magnanimitas est hi iusmodi. ergo&c. Minor declaratur ex eo, quia magnanimus operatur magna, & summa secundum unam quanq; virtute Item magis & minus non faciut differre specie: ergo maona
nimitas quando differret a reliquis virtutibus, non differret ab illa virtute innominata quae est etiam circa honores: per v 3
346쪽
nui. --τ''II3' h00 ribus, quia ei disieultate V De modestia,eiusque extremis. CApuae IIII. autem circa honores ut antea distis AP er alia quaedam esse uirtus, quae quia perinde sese habere uidetur ad animi ma m libertatus .hae nanque virtutes arabae ama studine
347쪽
LIBER QUARTVS. Ilirum appetitione fit ut magis quam oportet, Cr mlatas, Cr
unde oportet,cI ut oportet,appetantur honores . reprem
hendium enim ambitios hominem, atque honoris apis petitione uacantem u,quia plus quam oportet, Cr unde non oportet honorem appetit. hunc, quia ne ob res quidehonestas honoribus asci uult. interdum autem illum tanquam uirilem, Cr rei cupidum pulchrae . interdum hunc tanquam moderatum,modestumq- laudamus: quemadmodum cr antea diximus. Constat autenicum pluribus mois
dis qui iam alicuius cupidus rei dicatur, no ad idem nos semper ambitiosum ipsum reserre. sed cum laudamus,ad plerosq; , quia magis quam plerique honores cupit. cum reprehedimus,ad id quod oportet, quia magis quam oportet,honores affectat. cum autem nomine mediocritis cavi 8s reai,contendere de ipsa tanquam regione uacua, uidentur
extrema. In quibus vero exuperatio est, crdoctio, in sest ex medium. at honores cr magis quam oportet afferactantur, Cr mimus. ergo fit ut affectentur, Cr ut oportet. Laudatur igitur hic habitus quo ut oportet affectuntur honores, cum sit mediocritus circa honorem nomine cararens. Atq; ad ambitionem quide uacuitas appetitionis honoris: ad uacuitatem autem appetitio tu oris, ambitio. ad utrunque autem utrunque quodaminodo esse uidetur, 86quod quidem er in caeteris uidetur esse uirtutibus. Extret mi autem hic opponi uidentur, quia medio nullum pos
C O M M E N T. D B T v R. autem Sc circa honores. J Hoc est secundum 83 capitulu huius tractatus : in quo declarat secudam virtute circa honores paruos vel mediocres quae caret nomine,& tamen est mediocritas & habitus quidam medius in ter duo extrema: quorum alterum dicitur ambitio,alterum
348쪽
vero Grme quasi vacuitas appetitus honori taviditur hoc capitulum tres partes. In prima proponit intra
.i V i*ς μὴ - dςς irat In tertia determinat dora edi , ct vitiis oppositis. Dicit igitur in prima parte
quod licui sunt duae virtutes circa bona externa peeunias, liberalitas & magnificentia: ita circa alia,quae dicuntur euani externa 'ona,debent esseduae, scilicet citra hono res magnanimitas & Innominata virtus:quae sic se habebit ad magnanimitatem sicut liberalitas ad magnificentiam.Nam sicut magnificentia versatur circa magn2 sumptus libera et ascirca parvos vel mediocres rita magnanimitas circa magnos honores, & innominata virtus circa parvos vel mediocres. Si quis autem quaereret cum Philosophus posuit ante doctrinam deliberalitate, postea de maunificentia.etis et idem in istis duabus virtutibus: hanc ut puto assist nare possu - ψ00ςm M'gn Dimitab habet maiorem ciniformita tem cum magnificentia, licet sit diuersarum specierum quam nata virtus. Cum ergo Philosophus docuisset dei: gnificetia,congruu fuit ut recentissime loqueretur de mapna
reddatur quo ad nos. Vnde in Praedicamentis eum fecisset in qualitate mentro ne de paruo & niagno,quae videbantur Pertinere ad relationem: statim post qualitatem positit praedicamentum relationis, etsi qualitas esIet prior ex part rei.
dis dadisque pecύ is,iae in honoribus.At circa pecunias sunt honor pecuniae cuili is ' ' udin n materiae. Nam sietit δό-b ψ ς xς na ita honores. Secudo probat ean
ex coemuni opinione homini ou es rea
mediocres vel paruos honores reprehendunt extrema 'er o
349쪽
ter dum laudamus & vituperamus extrema. Primum ambitiosum laudant homines, interdum si comparetur cum re misso: vituperant,si comparetur cum eo quod oportet, &cum medio. Item remissum laudant comparatum cum ambitioso: vituperat comparatum cum eo quod oportet,& quod
recta ratio dictat,& cum medio. Cupidus enim multifariam dicitur,quia respectu eius cupidum dicimus, qui minime curepit:& sic etiam cupidum dicimus respectu eius qui cupit quarum oportet. Quare laudamus interdum eum cupidum:qui mavis appetit, quam vulgus, & viles homines :& vitupera mus,quia magis affectat quam oportet,& recta dictat ratio. quare cum rei pective dicatur cupidus diuersis respectibus,
nunc laudamus,nunc vituperamus:laudamus cum referimus
eum ad vulgus,& dicimus esse magis cupidii quam vulgus: vituperamus cum dicimus eum esse magis cupid uquam oportet.& sic dicere solent homines. Ex quo depreheditur quod
sicut sunt extrema vituperanda circa haec: sic et i a est aliquodniedium laudabile,quod caret nomine . t Curi autem nomine.JHra est tertia pars huius capituli, in qua Philosophus determinat de medio, & extremis circa mediocres vel paruos honores. Et dicit quod ista mediocritas vacat nomine, quia utrunque extrema videtur velle sibi vendicare medium vicissim,& occupare quasi vacua possessione. Verum est profecto:inter haec mediocritas quaedam probatur. Vbicunque sunt extrema,id est excess is & defectus, ibi est etian dium: sed circa appetitu in Parruis aut mediocribus honoribus sunt extrema,ut iam antea patuit: ergo& medium necessario ineri r Daryr raraci quia extrema sunt relativa ad mediu: &ubi
cunque est v uum relativorum, necede est alterum esse. Sunt enim simul ut inquit Philosophus in Praedicamentis, &posita seponunt,&perepta perimunt. sv TR v Nu VE quo in. Sodammodo. J Quia nunc cum alio, nunc cum altero videtur
silmilitia in me verum non est intelligendum utraque,&c. scilicet quod medium esset quoddam tertium constans ex utrisque vel virorumque particeps,sicut rubedo est particeps albedinis&nigredinis. Nam medium tale, quod est virtus nullo pacto dicitur per participationem extremorum, sed per negatione penitus. Dubitaret quispia cur Philosophus circa honores & pecunias duplicesponat virtute sau s
350쪽
- uetudo autem est quidem mediocritul circa iram. At c in mediutar extrema freno e careant, ad medim quidem manu