장음표시 사용
731쪽
682 ETHICORUM utiles er iucuηdisinali modo. Nam boni, er absolute, σ1ibi mutuo sunt lucindi. Singulis enim propriae actiones 'sunt voluptati: er quae sunt tales. Bonorum autem actioeio nes tales sint, aut simules. risis autem amicitia,non sine raestione permanens est coniungulum enim in ipsa omnia quae in anacis esse oportet. Nam omniis amicitia aut est ob boae nt ,aut ob voluptatem, litisimpliciter, uel amanti, cr obsit alitudinem quandam. haec autem omnia bonoram per seipsos amicitiae issunt. huic enim sinales sunt Cr caeterae.
Et id quod est absolute bonum, est er iucundion simplici
ter. Maxime igitur haec sunt amabilia: Cr amare ac amici 27 tu, in his est maxime, cir optima anacitia. Sunt autem meaerito tales amicitiae rarae. pauci enim sunt tales. Tempore insuper et consuetudine opus est. Secundam enm proae
verbium, non fit ut mutuo se cognoscant,priusquam mi consumant dictam salis mensuram. Nec igitur fit, ut prius
recipiant se nis amici, quam amabilis utrique uideatur esse atq, credatur uterque. Qui vero ea celeriter interseae se mutuo aciunt, quae ad amicitiam attinent, uolunt quia
dem esse acised nons iit, nisi fiat ex amabiles, cr ita
ipsum sciant. Amicitiae nanque voluntas, non amicitia ceraleriter sit.Ηaec igitur Cr tempore, Cr caeteris perstria est amicitia : Cr per haec omnia fit. er utrique suillus est ab utroque,quod quidem anacis infit oportet.
C O M M E N T. Is I F FERvNT autem illa tria nimirum specie. J Hoc est tertium capitulu huius tractatus, in quo posteaquam assignauit definitionem amicitiae , & eam probauit: nunc diuidit eam in plures species,declarando quo pacto distinguuntur:&sic quoquo modo apparebit solutio dubitationis supriballatae in primo capitulo, scilicet virusit una species an plures. Diuiditur autem hoe capitulum duas partes.
732쪽
In prima declarat duas species amicitiae, quar u una est ad utilitate, alia est ob iocunditate. In secunda declarat aliam specie quae est ob bonitate ubi colistit amicitia proprie dicta. Ritertigitur in primis tres coclutiones probandas. Prima est, quod tres sunt species amicitiae,& probatur hoc pacto: Quot 1unt amabilia specie distincta, tot sunt species amicitiae quae circa illa versanturised ea quae amatur sunt tria distineta specie:ergo & tres erutamicitiae specie distinctae,id est tres species amicitiae. Maior est nota per diuisione antea allata equod amandutriplex est,scilicet aut utile, aut iocundu, aut bonum . Minor
quoq; declaratur.Nam amicitia debet distingui 1ecud ii distinctione obiecti sui,quod supra tripliciter est ciuisum. Notandum quod potetiae & babitus distinguutur per operationes, ct per obiecta, ut dicit Philosophus in libro de Anima, & sic
ex diuersitate obiectorii sumitur diuersitas,& actuit,& pol uaru atq; habitu u. Cum igitur obiectum amicitiae sit triplex, amicitiae tres erunt species. soa vntiquodque enim istorαJ r Affert secutam conclusione hoc pacto: Omne id cui co petit assignata definitio amicitiae est amicitia: sed istis tribus speciebus supra nominatis copetit assignata definitio amicitiae:ergo illae tres species dictae sunt amicitia, Patet ratio, quia amicitiae quae est ob utile copetit, ut sit beniuolentia mutua no latens ,& amicitiae ite quae est o b iocundit, & item ei quae est obbonii.N otandu quod amicitiae no est una ratio formalis quae aeque copetat isti, tribus amiciti js,& vniuoce,nec etiam aequi uoce: luare collocari videtur amicitia iic sumpta inter aequi-uocu & vniuocu, ut praedicetur de partibus subiectivis& istis tribus speciebus per analogiam quanda,& per similitudinem
rationis:vnde amicitiae nomen & ratio copetet iis tribus spe ciebus amicitiae,no tamen aeque. Nam primo dc simpliciter copetet illi quae est ob bonum: po stea vero & per similitudinem
competet illis alijs speciebus amicitiae. Nam dicentur amici tiae & beniuolentiae mutuae non latentes, ob similitudinem quam habent cum amicitia quae est ob bonum, quae simpli citer est amicitia, & vera beniuolentia mutua non latens &proprie dicta. Notandum quod amatio est assectio vel ope
ratio quaedam amicitiae , non tamen omnis. Ista enim habent ordinem, ut ubi est amicitia, sit amatio, & non econ'
tra. Nam est aliquando amatio ubi non est amicitia. v I
733쪽
18 vi igitur ob utilitate.J Affert tertia conclusione Philosophus,qua postqua diuisitamicitiain species suas,incipit c5siderare de utili & iocunda,quod non sunt per se, sed per acincidens amicitiae . Probatur, amicitia quae est inter eos qui se ipsos no propter se amant,sed propter aliquid aliud, non est amicitia per se, sed per accidens:sed amicitia quae est ob utilitatem, &ea quae est ob voluptatem est huiusmodi:ergo tales amicitiae non sunt per se,sed per accides. Maior est nota,quia si amamus alique ob pecunia, profecto pecunia amamus per se: illii vero per accides,& ob aliquid aliud, & ob ipsam pecu nia. Minor declaratur,quia in amicitiautili amatur utilitas qui de per se,&amicus ille per accides: similiter est de Iocuda, ut si quis amat facetu ob voluptate, amat quide voluptate per se, facetum vero per accides,& sic tales amicitiae dictitur esse per 19 accidens, ut aperte dicit in textu Philosophus. DAT WE tales amicitiae facile. J N hic declarat Philosophus quod istae duae amicitiae quae fundatur in utilitate,aut voluptate facile dissorutiuntur hoc modo:Illae amicitiae quaru cau1ae facile cessant, facile etiam distroluutur: sed amicitiae quae sunt obviilitatem aut voluptatem sunt huiusmodi: ergo tales amicitiae facile dissbluuntur.Patet ratio,quia remota causa per se alicuius effectus a qua talis effectus dependet, remouetur etiam ille effectus: undecu causae huiusmodi amicitiaru utiles & iocundae facile
mutentur,quae sunt utilitas&voluptas, facile dissoluuntur tales amicitiae. Nam secundu diuersas aetates diuersae sunt utilitates,&comoda: quin etiam in eade aetate 1aepe mutantur utilitas,dc comodum. Nam aegrotus facit libenter amicitiam cumedico,paupercu diuite causa c5modi: mutata aute usa facile mutatur amicitia. Eode modo euenit in amicitijs quae sunt ob voluptatem: nam facile mutatur voluptates, & variantur,& varia delectant in varijs aetatibus costitutos. Alia enim adultos,alia adolescentes afficiunt voluptate. Cum igitur utilitas& voluptas sint causae no solii efficientes,sed etiam sinales har u amicitiarii, & cessante causa amicitiae cessat amicitia, causae autem tales, scilicet voluptas & utilitas facile mutantur,&cessante merito amicitiae quae sunt ob illa facile dissoluenturi MΑxIM E autem amicitia talis. JAffert aliam sententiam
de istis duabus amicitiis qui sunt ob utilitate vel obvoluptate, qua declarat subiecta in quibus plerunque sunt secudumva
734쪽
rias aetates. Nam in nonnullis videtur utiles praecipue reperiri,in quibusdam vero potius locutidae. dicit autem quod amicitia quae est ob utilitate, maxime reperiri videtur in seni bus. & etia in ijs iuuenibus,qui maxime sunt inteli 1uae comoditati Non omnes iuuenes sunt eiusdem coditionis, sed quidam sequuntur utilitatem,quida&ob hoc saepius sequuntur voluptatem maxime vero amicitia ob utilitatem in senibus
fieri videtur, quia cum indigeant magis ope de auxilio in illa
aetate quam in alia,quaerunt amicos utiles: reperi utur tamen iuuenes interdu ita dediti lucro & commodis, ut eos tantum quaerant amicos unde utilitatem se cosequi posse confidant.
Post haec dicit Philosophus quod amicitia hospitalitia poni
etiam potest inter huiusmodi amicitias quae constant utilita tisgratia.Nam hospes hospiteamat,&sunipit commodi αutilitatis causa ut experientia patet. Notandu quod hos se nes& iuuenes quos hic Philosophus accipit,sumit non studiososmam si studiosi essent diligerent se inuice ob virtutem& bonitatem, & stabilis esset talis amicitia ut patebit infra. rvvENEM autem amicitia. JNuc ostendit Philosophus ii subiectu in quo praecipue est amicitia iocunda, dicedo quod talis amicitia maxime reperitur in iuuenibus,&adolescentibus.&assignat ratione,quia ipsi pler hiq; vi aut secudu perturbatione,&1ecundu appetitu ,amantes id quod assert voluptate praesente:& post hoc infert quod iuuenu amicitiaticile soluitur & mutatur,quia mutatur causa voluptatis, & ipsa voluptas qua costabat amicitia. nam cu mutatur aetas mutatur affectus circa id quod afficit eos voluptaterquare par u stabilis est huiusmodi amicitia.Itaq; cito fuit amici & cito desistunt. Navertutur facile ad amores ut plurimu lasciuos,quia uiuiit plerianque cum perturbatione, dc quia appetunt mutuas voluptates volunt frequenter simul versari, quare facile oritur amicitia inter eos,& facile citoq; dissoluitur,tu ex parte rerum quae aificiunt voluptate, tum ex parte amantu .v troque enim modo declarauit Philosophus mutabilitate huius amicitiae. fBo No RuM aute hominu amicitia. JHaec est secu- χαda pars huius capituli in qua posteaquam declarauit qualis
est amicitia ob utilitate,& ob voluptate: nunc transit ad veram amicitia bonorii hominu , & ea declarat asserendo plures conclusiones ut euidentius percipiatur .Prima conclusio est,
735쪽
est, quod bonorum amicitia est perfecta hoc modo,Ea amicitia qua homines se ad inuicem amant propter seipsos, ct non propter aliquid aliud,est perfecta amicitia: sed amicitia
bonorum est huiusmodi,ergo talis amicitia est perfecta. Pa tet ratio, quia tales amici volunt sibi mutua bona,&vt verin amici qui amicum amant i psius amici gratia. fATQ v E ij maxime sunt. J Affert aliam conclusionem quod amicitia bonorum est maxima amicitia, illa amicitia qua aliqui mutuo sibi volunt simpliciter ,hoc est maxima amicitia: sed amicitia bonorum est huiusmodi: ergo est maximaai uicitia. est enim 1 per se,&non per accidens, neque propter aliud. fpERM NET igitur horum. 4 Alia estconclusio quod amicitia bono rum est permanens & stabilis hoc pacto, Ea amicitia quae habet causas firmas de stabiles,est permanens &stabilis: sed amicitia bonoruest huiusmodi, ergo amicitia bonorii est. Permanens & stabilis. Patet ratio,quia amicitia bonoru constat
virtute quae est firma & stabilis, ut antea vidimus. fATQ alioru uterque. J Alia est coclutio hoc pacto, Ea amicitia quae amat id quod est simpliciter amadu, est simpliciter amicitia: sed amicitia bonorum est huiusmodi: ergo amicitia bonoruest simpliciter amicitia. Patet ratio,quia talis videtur esse amicitia quale est amandu.Vnde si est amandusiue amabile simpliciter, amicitia quae dicitur respectu illius, erit simpliciter amicitia. Innuit etiam quod amicitia bono rum est perfectissima.& probari potest hoc modo illa amicitia cui nihil de est perfectissima est amicitia : sed bonorum amicitia est huiusmodi ergo amicitia bonorum est ex omni parte copleta. Nam coplectitur non modo bonitatem,sed etiam iocunditatem & utilitate,quae sponte sua, ut ita loquar,& suapte natura sequuturamicitiam bonam. primo enim nodus amici tiae est ipsa virtus & bonorum morum similitudo deinde s quitur utilitas ex sese ita ut non utilitatem amici ia,sed utilitas amicitia sequatur,ut inquit Cicero. Boni enim amici ab solute sunt boni ut dicit Philosophus in textu :praeterea sibi mutuo utiles,tum etiam iocudi, nam siue propriae operationes sibi iocundae sunt,& quaeeuque sunt similes suis:at bolii amici & studiosi similes habent operationes studiosas& si- 16 milibus delectantur studiis & moribus. sT A LIs autema micitia permanens. J Alia est conclusio, quasi orta ex dictis . , γλ
736쪽
qua confirmatur superior conclusito iam allata, scilicet quod bonorii amicitia est firma&permanens:& probatur hoc pacto , Illa amicitia quae per se coplectitur omnia ea quae repe riuntur in amicis,in maxime stabilis amicitia: sed bonorii est huiusmodi:ergo est maxime firma& stabilis. Patet ratio,quia omnis amicitia aut est ob bonu ,vel ob i ocudum, v et ob utile:&iocudii, inquam .vel simpliciter vel alicui,veluti amati, quia non est simpliciter iocundi sed per simili tudine quandani ,&per accidens. At haec omnia per se insunt amicitiae bonorum, quia ibi est bonum &iocundum simpliciter,& bonum simpliciter &c. id estv tile & iocundu comitantur ex sese.Merito igitur tales amicitiae stabiles esse dicuntur, cum earu obiectum vi . contineat omnia alia quae reperi utur in aliis a inicis: sed ita ut
si illis competant per accidens, amicitiae bonorum copetant per se. Nam amicitiam bonorum sequitur iocunditas simpliciter&per se,& no est eius rationis cuius est voluptas in amicitiis quae sunt tantum ob voluptatem, quia illa est secundum quid, & apparens, sed haec simpliciter & vera. Notandum quod homo cum est adeptus virtutes,gaudet vehementer perfectione sua quia non incassum videtur esse productus a deo, diligit autem seipsum magnopere ut bonum, eodem pacto cum videt aliquem studiosum, & sibi iiiiiilem, amat illuni ea ratione qua percipit illum esse bonunt:& ex consequenti gaudet illius probitate,& resultat lumina iocunditas ex tali amicitia,& utilitas,quia volunt mutuo libi bona & quaerunt.Talis igitur amicitia tot partibus egregi ;s completa & cumulata,est praeclara,& firma amicitia fundamentum habens virtutum, & eorundem morum similitudinein. Nam omnium societatum, ut inquit Cicero, nulla praestantior est, nulla firmior , quam cum viri boni moribus similes sunt familiaritate coniuncti . sv NT autem merito tales. J Affert aliam i conclusione .i, quod amicitia bonorum est rara, hoc pacto: Amicitia o uae habet causam dissicilem raro fieri solet: sed bonorum amicitia habet causam dissicilem tergo raro fit. Pater atio, quia virtus est causa amicitiae bonorum, quae dita Dite comparatur ,& circa difficile ver satur , ut antea patuit. Simul etiam quia seri non potest sine prudentia quam consequi dissicile est. Affert aliam rationem philosophus ad iidem co nclusionem probandam: Ea amicitia quae indigetri
737쪽
diuturnitate temporisvi fiat,estrara: sed bonorii amicitia est huiusnodi: ergo amicitia bonoruestrara. Ratio patet,&declaratur a Philosopho antiquo prouerbio, quod homo non cognoscit hominem persesse nisi longitudine teporis,& nisi comedat modium salis. unde cum amicitia debeat esse no latens,& amici se debeant inuicem cognoscere,ideo requiritur diuturnum temporis spatium, & illud prouerbium accomodatur quod de sale dicitur: quod tetigit etiam Cicero cu inquit , Verum est quod dicitur,multos modios salis simul esse edendos ut amicitiae munus expletum sit.His dictis soluere videtur tacitam obiectionem: nam aliquis dicere posses quod multi breui tepore fiunt amici, exhibedo inter se omnia quae ad amicitiam requiruntur. Ad hoc dicit Philosophus quod ij
non sunt proprie amici:potest tamen esse in eis voluntas amicitiae & beniuolentia qtraeda,no tamen erit amicitia proprie, licet ibi esse appareat aliquas operationes ad amicitia pertinetes. Nasicut potestaliquis operari operationes studiosas etiasi non habeat virtute sic fieri potest ut aliqui agant tanquam misee m. mici,cum re vera non sint proprie amici, sed habeant voluntiis . ἡ xδtem contrahendi amicitiam . Post haec concludit Philoso, . phus quod talis amicitia bonoru est perfecta tepore,& omni. t '' ' bus alijs supradictis,&similis fit utriq; amicoru ab utroque, μ' quod requiritur ad amicitiam,propter hoc scilicet quod sint V Vr s xe similes in virtute. Merito igitur talis amicitia rara est quod est signit persectionis,& simpliciter amicitia culiabeat funda αγαρο , mentu,&causam ipsam virtute. Digni enim sunt amicitia,utuo dei , ille inquit, quibus inest causa cur diligatur. R aru genus &qui Aoιr. γμοί, dem omnia praeclara rara. Nec quicqua dissicilius quam repeω AI ,sci rire quod sit Omni ex parte in silo genere perfectum.
.; Δὰ ωὶ Quod studiosa amicitia proprie dicatur
γείσιμυ'. amicitia, aliae vero per accideis.
sunt. Naxime autem er diles amicitiae peris 18 manent: in aequale fit ab utrisque, ut Moluptus. er non
738쪽
Cr non inter amatorem ac adamatum. Hi nanque non de
lactantur eisdem . sed iste quidem sectu gaudet adam
ii,hic autem obsequio amatoris.Desinente uero pulchritudirae,anmcilia quoque nonnunquam definit. I sti nanq, assessius non est iucundus,huic autem obsequium non praest tur .Plarique autem iri amicitia permanent, si ex consuetudine mores dilexerist,eosdem mores habetes. Sed qui non ob voluptatem in amatoribus, sed utilitatem commutant,
ij Ex minu sunt amici,σmim permanet. Qgi uero sint ob utilitate amici, fumi cum utilitate dissoluuntur. Non enim hi sese mutuo ed utilitatem amabat. Fit igitur ut Cr 29praui pratus, ex boni prauis, er neutri quibusvis amici sunt ob voluptatem atq; utilitatem .sed boni soli sunt prompter seipsos amici. Mali nanque seipsis non gaudent, nisi
ptilitas proueniat aIiqua. Insola etiam bonorum amicistia, nullum calumnia locum habet. Non enim scite eui. 3o quam quispiam de eo credere potest, quem ipse diuturno tempore comprobauit. In his ipsis est, ex bi mutuo creaedere, nuquam muriam Mere,caeterage omnia quae amicitiae uerae senturinesse. In caeteris aute amicitiis,nihil prohibet ea quae sunt hisce contraria fieri.interdu nanq homines eos etiam dicere consueuerunt amicos, qui ob utilitast mant: ut ciuitates societates enim a ciuitatibuου utilituus gratia feri Udetur. Et ite eos qui se propter uoluptatem mutuo di gunt, ut pueri: nos etia fortasse talis quide uini cos dic e oportet. Et asserere autem species amicitiae plures se. Atque primo quidem er proprie amicitiam eam esse,quae bonorum est hominu ratione sane qua boni sunt. caeteras autem per smilitudine. Quo nans bona quodis
739쪽
y amant. Non autem :nultam bCc copulantur. nec ijdem ob
utilitatem,uoluptatemque fumi anmci. Nam ea quae per a eidens sunt, non nimium coniunguntur. In has autem eetes amicitia distributa,praui quidem erunt ob uoluptate aut utilitatem amici, hac ratione si litudinem subeuntes, boni autem sunt propter seipsos amici. ea nanque ratione
qua boni si est. Hi igitur surat absolute amici: isti uero per accidens, Ex quia sunt itales his. i
. hi tum capitulu huius tractatuscin quo Philosophus post-I Leaquam declarauit tres species amicitiae secundiu rationem cuiusque: nunc c6parat ambas illas, scilicet utile&io cuia dant eu in amicitia bona, & ostendit in quibus sunt similes,&in qu ibus sunt dissimiles,& differ ut. Diuiditur itaque in duas partes quae declara butur. In prima igitur affert ea in quibus . similitudinem habere videntur illae dux amicitiae cum amicitia perfecta. Primo quia boni amici sunt iocundi sibi inuicem: eodem pacto amici qui sunt obloc siditatem.Item amici boni sunt sibi inuicem utiles reo de vel simili modo amici ob utilitate. Quare ob hanc conditione illae duae amicitiae viden tur habere similitudine quandam cum amicitia perfecta. Praeterea si sunt permanentes aliquo tempore, habent similitudinem in eo quod sunt permanetes cum perfecta amicitia, que est vehementer firma ut vidimus: illae vero si permaneant aliquanto temporis, sit hoc cum ςquale sibi inuicem rependunt, Vt voluptatem pro voluptate: sed cum iocunda sint, & voluptaria diuersa, requiritur etiam ad stabilitate talis. micitiae,ut . eisdem voluptari s delectentur, quod euenire vidi. ur inter
, facetos, non autem i nter amatores, Sc eum qui amatur amo
re amatorio quia non delectantur eisdem, ideo cito d. qbluitur talis amicitia. Deinde ostendit quod alio ni odo fieri potest, ut talis amicitia aliquanto temporis permaneat, si alter alterius mores diligat ex consuetudine, & quia limites moti
740쪽
bent inter se , ex qua similitudine morum coniunctio amicitiae permanet aliquo d tempus. & sic ex istis duabus conditio
nibus ostendit Philosophus quod illae duae amicitiae habet sinulitudinent cuni bona amicitia, tamen in pluribus disserui,
& nihil etiam in quibus similes esse videntur differunt, quia utile & iocundum in bona amicitia simpliciter est tale: in illis vero non simpliciter, sed sectidum quid & ipsis. Post haee Philosophus ostedit quando fit ut illic amicitiae duae minus permanet cum permutat voluptatem cum utilitate: sed quicquid sit, patet quod illae duae amicitiae habent causam, altera voluptatem uitterav lilitatem ,qtubus cessantibus cessat amicitia,&illae causae facile cessant. quod si aliquod tempus permanent, sit cum eueniunt ea quae supra dixit Philosophus de amicitia, quae est ob voluptatem. luae dicta acc5modari etiam possunt amicitiae ob utilitatem. DF i T igitur ut voluptatem. J Haec est issec uda pars huius capituli, in qua Philosophus postqua declarauit similitudinem quam habere videntur amicitiae utiles dc iocundae cum ea amicitia quae est ob bonum, & quae est simpliciter amicitiam unc ostendit dissimilitudinem quam habent,& quomodo differunt ab illa, asserendo plures conditiones quibus illae distinguuntur a bona amicitia. Prima conditio est,quod illae duae amicitiae inter quo suis homines reperiri possunt,bona autem simpliciter inter bonos tantum. Et hoc declarari potest duabus conclusionibus. Prima, Cunctis hominibus quibus contigit amabile utile esse aut iocudum , contingit amicitiam contrahere ob voluptatem, aut utilitatem rsed quibuscunque siue malis,sive no malis fieri potest ut amabile fit utile vel iocundum: ergo quibusvis contingit amici
tiam contrahere ob utilitatem aut voluptatem,ut patet in textu. Secsida, Amicitia quae est inter homines qui seipsos amat propter seipso S tantum,& non propter aliquid aliud, est solum inter bi aos: sed amicitia quae perfecta &simpliciter dieitur est ha usmodi: ergo amicitia perfecta est solum inter bonos.&sit ex ista conditione duabus eonclusionibus probata, pat E. ima maxima differentia quae est inter istas duas amielcias,& amicitiam persectam , cu illae fieri possint inter quota uis: haec soluui inter bonos. IN soLA etiam bono- 3Orum hominum. J Affert aliam conditionem qua amicitia bonorum differt a caeteris : de hie non bene, iudicio meo,