장음표시 사용
391쪽
Nunc veniamua ad ipsum dogma. Dedimus i definitionem creationis. il Dicta sacrae scripturae attulimus, ex quibus constat, creationem esse opus Dei. ill Diuisionem creationis subduximus. Creare est eficere, ut exsistat aliquid, quod an tea non exsistit. Ex hoe apparet, creationem genera tim esse actum, per quem fit, ut aliquid ex lissat, quod antea non fuit. Interior ratio creationis consistit in
attributione exsistentiae. Et hac euolutione nascitur
haec plena definitio creationis: Creatio est actus voluntatis , per quem Deus effecit, Vt haee rerum uni-
uersitas, quae antea Πon exsistebat, exsistere inciperet. In hac definitione genus, actus voluntatis diuinae, per se facile intelligitur; ideo autem creationem sic nominamus, ut indicemus, Deum in creando sine' socio et instrumento egisse. Forma creationis consistit in productione mundi, setL in eo, quod Deus effecit, ut mundus easistat, qui antea nondum fuit. O in dispositione rerum omnium caussa emciens ergo mundi Deus est. Hoc probandum non modo, sed etiam eum sine so cio ereasse mundum.. Dieta, in quibus de creatione agitur, duplicis Quit generis: in aliis creatio Deo generatim tribuitur, in aliis vel Patri, vel Filio, vel Spiritui sancto. Ex
hoc concludimus, creationem ad omnes tres personas Te ferendam esse. Ponamus contrarium, sequeret ir, non
unum egie Deum, sed plures, seu illuna, qui creauit, esse substantiam , quae per ipsam essentiam suam ac pilio
392쪽
sE . II. CAP. l. DE CREATIONE.
Eilio et spiritu sancto distincta sit. U abulum mundi
hic ad omnes res, quae exsistentiam suam acceperunt, referri potest. Cauendum autem est, ne personas diuinas spectemus tamquam res foetas, quae mutuo auxilio hoc osus perfecerint. Qui hoc statuera vellet, in Trithetimum labitur. Spectari potius debent Pater, Filius et Spiritus sanctus tamquam una caulla totalitatvi metaphysici loquuntur, quae rem uno actu suscipit et absoluit. Ut dicta, in paragrapho allata, eXplicemus, necesse non est; sunt enim maxima ex parte clarissima. iSed asseremus tamen unum de creatione locum, qui ceteros claritate superat ΑPOC. IU, 11: Dignus es, Domine, qui accipias gloriam, et honorem, et potentiam Pqaia Tu creasti omnia, ac secundum voluntatem tuam sunt, et ereata sunt. Haec verba ex binis' membris: ι constant, et complectuntur laudes Dei. ω Ipsae laudes diuinae enumerantur; β γ motiva adduntur, quar. Deus laudandus sit. Prius membrum huc non pertinet, sed posterius. Argumentum hoc, quod Deus I udandus sit , sumtum est a creatine: Quicumqu omnia secit et creauit, is ab omnibus rebus creatis laudari et celebrari debet. Ipsa Verha huc facientia ita sese habenit: quoniam tu, Domine, creasti Omnia. Κπιζειν est facere, ut exsistat aliquid. Sensus itaque τTu, Domine, effecisti, vi omnia, quae sunt, exsistentiam suam acceperint. At hoc non sus cite presby teri addunt etiam , quemadmodum Deus creaverit:
Secundum volantatem tuam sunt, et creata sunt. Ex Λ a . his
393쪽
his r oolligitur, Deum omnia creasse per actum voluntatis suae, sine socio, sine instrumento et sine molestia. Clarum ergo est, desinitionem nostram creationis ex verbis scripturae sacrae sumiani esse. Constata Deum ex nihilo creaste omnia; si enim per volu tatem Dei omnia creata sunt, antea nihil esse potuit. Hoc pertinet ad primam creationem, seu productionem materiae mundi, a qua distinguimus secundam creati nem, qua disposita sunt ex hac materia omnia succensue. . Quoniam Deus hunc actum creationis successive
Reit, ideo Theologi admittunt distinctionem creationis in primam et secundam. Non omnes reeentiores Theologi hane distinctionem admittere volunt; attamen est commoda, et inscriptura saera landata, ideoque retineri potest. Prima ereatio est productio materiae mundi ex nihilo; secunda creatio est dispositio materiae. Prima creatio actus est potentiae absolutae ; Deus enim per solum voluntatis suae actum effecit, ut materia exsisteret: at secunda creatio est actus successivus, qui per sex dies diuiditur. Fundamentum huius distinctionis in historia creationis clarissime cernitur ; pariter eadem distinctio est in verbis IOANNIs, ut iam demonstrauimus. ΜosEsd dicit: Deus creauit coelum et terram, id est, materiam ιIl distribvit creationem hanc in sex cura.
394쪽
nae,per quem materies mundi exsistentiam imam accepit. Dicimus nOS Uulgo, creationem primam esse productionem mate- .riae ex nihilo : neque hoc male dicitur, quamuis explicationis indigeat. Gein Ι,2. Rom. IV, I7. Ebr. XI, 3. Humana ratio hanc primam Creationem non omni ex parte assequitur: at quum nihil in hoc dogmate sit repugnans, aut contradictorium, nihil etiam habet humana ratio, cur hoc dogma repudiare queat. Ρraeterea oppositum dogma de aeternitate materiae 'non minores habet dissicultates, imo maiores, quam dogma de creatione ex nihilo.
In dogmate de creatione haec tria animaduerten da sunt: l definitio creationis; il demonstratio et prohatio illius; ill vindicatio huius ab iis, quae humana ratio hule dogmati Opponit. l Creatio prima est actus voluntatis diurnae, Per quem materia mundi, quae antea non erat, CXsistentiam suam accepit. Genus huius definitionis iam explicuimus, Vulgo ita dicere solent Theologi: Creatio est productio materiae ex nihilo; et haec de-
395쪽
finitio reprehendi non potest. Fundamentum enim suum habet in scriptura sacra v. c. ROM. lV, i 7: at nihilo tamen minus a multis male testelligitur. putant enim aduersarii, , Christianos per nihilum materiam aliquam intelligere, atque putare, Deum eX uihilo tamquam materia produxisse mundum. Sunt inter hodiernos Deillas et Iudaeos, qui
hoc nobis ohiiciunt; quum tamen ex nihilo aliquid produ- seret nihil aliud sit, quam rei, quae nondum erat, exsisten- tiam dare. Melius ergo est. nostram adhibere definiti nem, in qua omnia clara sunt. Altera enim propter ambiguitatem facile ita intelligi potest, Deum ex nihilo tamquam materia uniuersum produxisse. Nunc it definitionem nostram probabimus ex lictis scripturae saerae. Sunt qui dein Theologi et, Philosophi, qui creationem ex nihilo etiam ex ratio. nis praeceptis demonstrare volunt, sed hoc, non dicam impossibile, sed tamen arduum est. Semper sese op-
ponit lioc axioma metaphysi una : Ex niόilo niδιl sit. Quamobrem melius faciunt, qui adIdicta scripturae sacrae consu unt. Primum argumentum 'sumimus ex ipsa li istoria creationis et quidem primis illius verbisCEN. l, I. Moles histoliatu tuam ita exorditur: In principio creauit Deus coelum et terram, id est, stilo Ebraeorum, totum uniuersum. Arabes, Syri aliique orientis populi nostra aetate adhuc sic loquuntur. Sensii ergo sine dubio hic est: Deus ab initio crea. - uit univcrsitatem rerum. Theologi plerumque hanc creationem ex Iihilo probare solent ex verbo
396쪽
sed sapientissimi Philologi iam citidum demonstrarunt. ex hoc vocabulo nihil probari posse. Hinc nonnulli autumarunt, ex scriptura sacra creationem ex nihilo non . probari posse ' , sed dissentio. Probatio exii de sumi potest, quod ΜosEs dicit, rutare C creasse Deum coe-- lum et terram. Initium est id, quo nihil prius concipi potest. Si igitur Deus in initio creauit coelum et terram, sequitur, nihil ante exstitisse, quum Deus
coeluin et terram crearet. Sed hoc magis apparet ex vocabulis coeli et terrae. In his verbis non indica.
fur Dec intelligitur forma mundi, mundus formatus, sed materia eius. Pbstquam enim MosEs dixerat: In principio creavit Deus coelum et terram, statim dicit: et terra erat vacua et inanis; ex quibus apparet, ΜOSEN in prioribus verbis suis modo agere de materia mundi. Prima ergo haec verha Geneleos manifestissime hunc habent sensum : in principio creauit Deus materiam coeli et terrae. Si hoc est, sequitur, nihil exstitisse, antequam haec materia crearetur. Se-
cundum dictum RO11 lU, I7. Vt vis probandi appareat, adcurate est considerandum. Animaduertamus hoet in Ioeo Omnipotentiam diuinam a PAVLLO laudari.
Proseri duo exempla: Deus facere potes, ut mortui in vitam redeant. Qui mortuos in vitam reuocare potest, is habet infinitam potentiam. Atqui Deus cet.
397쪽
eare, significat hic aliquid cum effectu vocare, seu imperare, iubere. Si enim simpliciter appellare signifi-oaret, nihil singulare PAVLLVs de Deo proserret. Tm 111 οντα sunt, quae nos nihilum dicimus, i. e. quae nondum exsistebant. Sensus est: Deus nihilum cum effectu voeat. Quod nondum adest, qui ita adloqui tur, ac si . iam adesset, is ex nihilo aliquid sacere pet- est. Ex hoc dicto non probatur actualitas creationis, sed modo possibilitas eius. lam aliud addemus dictum, quod eius exsistentiam demonstrat. II R. M, 3.sAvLLus dicit Deum I per actum ivoluntatis suae omnes mundos produxisse; 2 in, creatione mundi e
fecisse, ut ex illis, quae non Videntur, fierent, quae videntur; 3 non ratione sed fide solum id posse eo-gnosci. id vero fide cognoscimus, quod ex testimonis
quodam diuino nouimus. Quaecumque res ex rationa cognoscuntur, scientia nominantur; quaecumque testimoniis sensuum cognoscuntur, experientia dicuntur.
Si ex materia productus esset orbis hic, nulla fides opus esset. Obseruari debet in sacris litteris, unum sensum poni pro omnibus. In hoc dicto νidere sensus oculorum pro omnibus sensibus ponitur: visibilia sunt hoe loco omnia, quae in sensus incurrunt; inuisibilia omnia ea , quae non in sensus incurrunt. PAVLLVE vero dicit Deum ex rebus, quae sensibus non obiiqiuntur, creasse mundum, patet igitur, Deum creasse ex nihilo, seu Deum produxisse, quae antea non erant.
398쪽
SECT. II. CAP. I, DE CREATIONE. 37s
Ill Doema hoc multos aduersarios habet, ideo
que vindicandum est. Ex veteribus Christianis multi crediderunt, Deum hunc mundum ex materia quadam aeterna creasse. Omnes Sociniam, maximaque pars
Arminianorum primam creationem negant. Opponunt x inexplicabiles difficultates adesse; a contradi. Hionem essep 3 praeceptum rationis: Ex nihila ni- hil fit, ei obstare. Sed respondeo a , neminem intel- digerς posse modum livios creationis, concedimus ' ; sed binc non sequitur, eam falsam esse. Multa enim sunt lia, quorum modum non intelligimus. At b contradictorium esse hoc dogma, iam refutauimus in prioribus; neque' enim per nihilum materiam intelligimus. c Ad membrum ratiocinii adueriariorum: Nullum dogma theo. logi cum primis rectae rationis principiis pugnare de- 'λ i Atqui pugnat hoc dogma. Ergo credi non potest. Maior conceditur, et ad minorem omnia redeunt. Dogma hoc: Ex nihilo nihil fit, duplici modo explicari potest. α Nihil fit sine caussa. Hoc vero sensu dogma nostrum non illi repugnat. Non enim docemus, mundum esse sine caussi. β Nihil fieri potest fine materia. Hoc modo nulla ratione inter primas veritates locum habere potest. Domonstrari enim nequit, omnipotentiam Dei nihil sine materia creare posese. Addo, systemata aduerstriorum multo maiori- '. Λ a 4 bus Ius et NEHONIus concipi posse certo modo creationem ex nihilo putant. Vid. Bibl. rassonte
399쪽
hus difficultatibus premi, apertissimasque falsitates com
Creatio secunda est actus voluntatis diuinae, per quam Deus effecit, Vt materia infindi antea creata sex diebus in illud systema mundi redigeretur, quod nunc ad- i est. Est ergo haec creatio opus potentiae
diui- Qui negant primam creationem, in duas sectas abeunt. Prima statuit materiam aeternam, quam in creati . . ne Deum modo in ordinem redegisse dicunt. Hoc systema duo habet absurda : I intelligi non potest, quomodo materia per se exsistere potuerit; quum . . enim sit composita ex partibus, caussam extra se habet. 2 non explicari potest, quomodo indigestam materiam mouere et in sormam redigere Deus potuerit. Altera lecta statuit emanationem rerum omnium ex Deo, et docet, omnem materiam ab V aeterno Deo fuisse conci lam: eam ex Deo ema, nasis :Leam Deum in ordinem redegisse et aliquam do ita sinum diuinitatis reuersiuram esse. Hoc systehais antiquissimum est. Duplex vero absudit i ditas ei obiicitur. Conuertit scilicet IJ Deum in Ilatura* corpoream et materialem: nam si omnia corpora ex Deo suxerunt, certum est, omnia
aliquando in Deo fuisse; hinc Deus pro spirit4haberi non .potest. Deinde ab ducit hoc suste. . ina recta via ad Pantheismum et Spinoetismum. Si sui. lima et animae nostrae ex Deo emanarunt, essent partes essentiae diuinae adeoque rerum uniuersitas non distinet a foret a Deo; in hoc CFasistit. Spinusiriistia. Cet erum cons ma ime MDW-T si em intesie Iaaιe, pracsertim dM sertatiori in v. ut testa, qua de uomra e . Ex m-
400쪽
diuinae ordinatae. Ordo vero ille; quem DeuS Obseruauit, suas sine dubio caussas . habet. Atqui hae caussae Virum funda mentum suum extra Deum in materia, an in voluntate diuina habeant, id non factile definiri potest. Duo vero ad creatio'nem secundam sunt animaduertenda: Ι) Historiam .creationis secundae simpliciter et litteraliter intelligendam esse, non Vel philosophice vel etiam allegorice et mystiee: II)Mose i in narranda creatione sed cunda stilo uti historico, non vero philo sophico. Quae duae obseruationes maximi sunt momenti ad enervanda illa.' quae historiae creationis secundae opponi so
quum Deus sapiuntissimus sit, et sapiens nihil sine causisa faciat, stathn apparet, Deum non sine causis et certo qu0dam ordine hanc rerum uniuersitatem creasse. 5eparandae sunt caume mouentes a caulsis enicientibus. Caus
sae iTOuentes. sunt, quae supremum Nu en adduSerunt
vlmachivam mundi non uno actu, sed Ordine quodam perin
ficeret. Deum certis motum m se caussis, ut cer ali-
quem ordinem. bseruas et Memo in dubium vocat, st. Sed
frustra hae caussae thouentes iduestigaritur: nihil enim s -