장음표시 사용
461쪽
sane holionem multi ignorant; Ideoque confusio idea. rum iri explicatione concursus nascitur. Dicuntur illi hube rere; qui homines agentes, agere volentes, ei agendi vi praeditos sulciunt ό ut actibnees absoluant: an concursu diuino stipponittar i esse inultas naturas viribus azendi praeditas a Deo, idque potissimum est; ῆj vires istas naturis a Deo cDncessas is an susicere, ut actioἄ
hςε abioluant. Dicimus 33 nece: llarium itaque emes Vt s. us ad actiones hominum, spiri tatim, animaliui omnl- .' retum i quae inbuentia , concurrat, seu vi heus υρs spiritus, homines, azimaria. et quae st mouent in agendo et mouendo adiuuxt. Qui vero actiones ali.
quiu ad uat, noli uno modo potest concurrere: Potest iue concurre: e nouas vires stippeditaredo; et ve: erct
Nunc quaeritur, Vtrum Deus tri concursu noua
krfis suppeditet ld nemo nostrum itatuit; nam Risoueretur . non lassicientes Tires ad agendum nobE
Deo esse concessas; e. g. nos ambulamus, loquimur.
audimus: hie Deus nun conturrit primo modo; nina1-
nouas vires stuppeditando. Nam si Deus hoe sa- eret, sequeretiir, Deum non tantas ustes nobis δεῖδε se, ut ista patrare possimus, et Deus certo modo aua
or fieret omnium malarum actionum. Si fur φω
dam D c. furari vellet, sequeretur; Deum etiam iis- tibus vires suppeditare ad agendum. kestant Ergo JU .
Deum virea: aseati iam coactius
462쪽
sECΤ. II. C. III. DE PROVIDEN r. DEI. 43'
re, et determinare seu ad certum finem dirigere. Haee duo a Theologis comprehenduntur. Vciunt nimirum , ' . quod Deus vires, quas rebus 'nimatis et inanimatis stippeditaviti, conseruet et interdum determinet, ac adeertum finem dirigat. Conseruatio specialis est ille actus Dei, per quem vires mouendi, quas rebus antismatis et inanimatis concessit, exsistere pergunt; nain
quum concursus stilo theologico siti adiuuatio actionis alienae, Deus Vero non adiuuate possit, nisi conserua do et determinando si necessario inquitur, concursum,stu specialem consurustionem, esse conseruationem et determinationem virium mouendi et agendi. Obiectum' .ergo eonseruationis specialis sunt illae tantum res, quae . motum habent.
Dictum classicum, ex quo concursus probatur,. ACT. XVll, 28. legitur. . PAVLLVs ibi loquitur curieuhenientibus: Per eum, Deum nimirum, ait, vivimus, mouemfir et sumus. Particula ἐν hic non in , sed idem, quod siue ter, fgnificat. Aliter qui hoe vocabulum explicat, is ad absurdum delabitur; nam si in Deo vivimus , sequitur , Deum esse naturati, extensam et materiam. IIane interpretatibnem sPIΝη--lA et gus sectatores adhibent et ex hoe licto conclu- eunt, Deum et mundum esse naturam immanentem adeoque Deum et mundum non dissesre. Tria in hoe
dicto obstruari debent Deus dicitur a pHLis auctW vitae, id clarum est; β auctor omnium actio distrarum Nam ad omnem actum externum min
463쪽
4 o P. I. DE THEOL. STRICT: SIC DI .
tus requiritur; quum animi nostri cogitationes etiam motus appellari possint, et Deus auctor motuum nostrorum
dicatur, sequitur, Deum esse auctorem cogitationum nostiarum γ Deus omniuiu rerum exsistentiae auctor dicitur. Quum Deus, teste PAVLLO, sit auctor omnium motuum; ad omnes vero actione, motus requirantur, sequitur, Deum ad Omnes actiones concurrere. Ex ratione concursus Dei facile prohatur. Omnes res et partes huius uniuersitatis habent caussam exsistentiae extra se. Quae caussam exsistentiae suae extra se habent, illae sunt contingentes. Continge tes vero res Vires suas agendi eonseruare nequeunt. Quum testur mundus ex eiusmodi partibus constet, quae se ipsas conseruare nequeunt, seqintur, necessariam esse caussam, quae vires in hoc mundo conseruet. Haec caussa nemo alius , nisi auctor naturae , qui mundum condidit, esse potest. Ergo Deus concurr ,e ad actiones debet. i. '. Nunc ad quaestionem de modo e cursus veni
mus. Celebris ista quaestio de modo concursus asare. XIlli in stholis Theologorum et Metaphysic illum agitata est. Iam Scholastici pugnabant, utrum. concursum Dei ad actiones hominum et spirituum meis, diatus eskt, an immediatus. Plerique Scholastici do- ctores pro eoncursu immediato pugnabanti Qui hoci statuunt , volunt Deum eaussam effcientem esse om- . nium motuum, qui Vel a noniis vel ab aliis rebus
. fiunt. Haue senteatiam plures Resorssiatorum anti.
464쪽
SECT. II. C. III. DE PROVIDENΤ. DEI. 4 1
Uno, in quo immediatus maxime delenditur. Dominucani, qui lansenium et Augustinum sequuntur, in ea seinsunt sententia. Alii mediatum concursum defendunt, quae controuersia usque ad aetatem nostram continuata est. Reeentiores Philosophi mediatum concursum st tuunt; quamobrem a multis oppugnati sunt. In hac quaestione dirimenda qui selices progressus facere vult, is definire debet, quid per vocabulum concursus et per vocabulum immediatus intelligi debeat. Qui I per concursum immediatum creationem ae productionem actionnm intςlligunt. hoc sibi volunt, Deum sine in dio actiones hominum et spirituum creare atque pro ducere. Qui ita de concursis immediato statuunt. Demirinem ex nostris inuenient, qui consentiat. Haec est sententia CARTEMI. Ex CARTEsII senIentia homo
tantum cogitat, se hoc vel illud exsistere velle, Deus Vero/cum eo cogitat, et actionem, quam producere vult, Producit. Hoc systema eaussarum occasionalium Vocatur. Si quis v. g. surari vellet, secundum CAR-.TEsII systema, non ipse hanc malam actionem prod cere potest, sed cogitat tantum, se furari velle, Deus
vero ipsam actionem producit. Hoc systema vero tota nostra ecclesia repudiat, quia intelligit, Deum ex hac sententia auctorem fieri omnium malarum acti num. . Nam sic Deus omnes actiones, etiam malas,
465쪽
nium malarum adtritum. At 2 si per vocabulumeoncursus adiuuatio tantum actionum nostrarum intel-
ligatur; et immediatum id sit, euius effectus caussa sit a Deo, conelirius Dei recte immediatus dici potest. quia vis illa agendi ci eat artim ymmediate a Deo prinficiscitur, et conseruatur. At determinatio virium nouin sen per a Deo, sed plerumque a volantate hominis pendet; si ergo sub eones su immediato intelligimusὸ vires amaei hominum et spirituum suum habere sumdamentam et principium in Deo ; se nnuus forsan Obutre poterit, quin e rursus Dei sit immediatus. cum hae egim doctrina scriptura sacra consentit. Qui secus . sentiunt, illi revelesioni repugnant. Sunt enim fit,nnulli qrri, ut errorem Cartesianorum vittat, in alterum Blabuntur. Dicunt homines, omnimue quami taen habent sine Deci moueri, et ficus in horo rogis sine artifice producitur motus e sic ςd per ipsam
tam di machinam et structuram motus eius o es priis duci conteridunt. Ex illorum sententia vires ahendi/quas Dens huic rerum uniuersitati concessit, sectis duci eertas leges determinantur , et has leges Deus
eonaesti H ab illis dicit r. Haec sententia purgat qui dem Iagues ab omni inmine, sed paulo aduerinus -τD Xvll, 28. qui aportitane dieit nos fer Dea Istroueri. Theologi contra libenter pro immediato eonae su pugnant. Ita lentiunt. I Est in homine s euitas inuirendi, quam a d stio Numine aetent. Noneta mphina quasi hydraulicas quae aquam noss
466쪽
potest: emittere hisi attifex accedat. 23 haee saeuitas a Deo eonstruater, et Deus ad actiones non quidem sp Hatim sed generatim rencurrit v. g. quum me moueo, It facio virtute naturali a Deo accepta. At ego faculta. terri me mouendi non possum conseruare, sed per potentiam Dei durat th i e hqre incultas. Ita 3 Deo omne emouetur vitium. Ast sic iterum quaeri potest, qua fiatione diuina potentia lacultatem mouendi eonstruat n mediate, an immediate ' utraque sententia suos hae hel fautores: Ast fle modo eoneursus ι an hi imm elatus an mediatiis ' scriptiira sacra nihil docet. Ergo ista haec controuespa magis ad forulli philosophici . ilham theolovicum, pertinet.
diuidi vero hic concussus potest respectu obiecti sui in generalem,et inspeciale'. Ιpecialis concursus est ille, per quem Deut
actiones spirituum et hominum conseruat . iitque detetminat, siue ad illas actiones concurrit; ed hic concursus specialis diuuet iterum potest in naturalem, et moralem suegratio lam. Naturalis poncursus es eonseruatio et determinatici virium agen et,quibus homines praediti sunt et spiritus . ad actiones naturaliter e*moraliter bonai
fidendas. Morali seu statiosus eon cura
467쪽
sus est conseruatio virium agendi spirutualium ad actiones Vere bonas et spirituales edendas. Et hic concursus etiam nominari solet gratia cooperans. DEMONSΤRATIO. i . LVt ea, quae de e cursu generatim cliximus, rect*intelligantur, necesse erit, Vt eoncursus tamquam genu. in sum species diuidatur. Ex h c diuisione apparebit. quomodo Deus ad motus et actiones omnes concurrat, rupe, eas adiuuet. Diuisio concurris ab obiectis tantum sumi potest. Ipse enim concursus est ηctus simplex, neqideo diuidi potest. Quia obiecta vero concursus non sunt vilius generis, haec diuersitas obiectorum facit, ut ipse canchrsus diuinus sit diuerius. Omnis autem con
eurrus Dei generatim diuidi potest in generalem et D
vialem. Obiectum concurius valuersatis est tota rerum
uniuersitas, quatenus ipsi vis inest et motus. Deci lis eoncursus obiectum sunt actiones hominum et spiri-
tuum. Nam quum Delis, omnes actiones adiuuot,
1piritus vero et homines agant: necesse est, ut Deus, etiam ad actiones hominum et spirituum concurrat, easque conseruet et intredum determineti in geneis rati concursu ut multa proferamus, necesse non est. Ergo de speciali hic tantum agemus. Ille autem eo
eursus specialis iterum potest diuidi ratione obiecti. Aetiones enim hominum sunt vel natural 1, vel sp . . ' ritu
468쪽
rituales et legi diuinae eonsentaneae, seu morales.' Ideo diuidi potest concurius specialis in naturalem et moralem. Per actiones naturales non tantum stricte sic dictae, seu quae ex instinctibus naturalibus oriuntur, sed latiori mgnificatu illae omnes actiones intestiguntur, quae viri-hus naturae essici possunt; et hae actiones naturales vel bonae vel malae vocari poterunt. Per actiones spirituales, seu morales, intelliguntur illae actiones, quae per naturae vires nullo modo fieri possunt, sed extraordinariam vim requirunt. Moralis concursus ,
qui etiam gratiosus interdum, nonnumquam Diritualis, . pellari solet, est concursus ad actiones lpirituales. quae, ut dixi, extraordinariam vim requirunt. Concursus naturans vero est concursus ad actiones, quae viribus naturae fieri possunt, i et nulla extraordinaria , . virtute opus habent. Coneu us' hic ad actiones naturales est vel conseruatio, vel directio virium in agei do. ' Λctiones illae, quas naturales vocamus, triplicis sunt, generis I indifferentes. quas etiam naturales proprie sic dictas vocare possumus, quae ex instinctibus naturalibus fluunt, V. c. edere, bibere, corpus suum curare, et ea facere , quae ad conteruationem onaturae aliquid conferunt, ex ex instinctibus naturae sequuntur. ρliae vero actiones naturales sunt 2 ma lae, aliae tandem 3 bonae. Ad has actiones Deus non uno modo potest concurrere. . in Ad actiones indis ferentes, siue naturales proprie sc dictas, Deus con
469쪽
4 6 P. I. DE THEOL. STRICT. SIC DIGL
earum Osrminationem. Dy tam ediate vero com , rit ad has actiones, sea mediate. Media sunt instinctu, natural ἔ v. c. Omnes homines id agunt, ut pericu- Iu mortis excitent, let vitam tueantur. At Deus non concurrit immediate, sed mediate; iniones inim per in stinctus paturai s ad conseruationem vitae determinatiam Actiones malae t i, quae a recta rapione discedum: ad illis Deus simpliciter concurrit, per solam nierinuati'nem virium asendi, non 'em per deteri nauis nem earum; n m determin3tio vissum uendi in mali actionibus est actus vol tatis nostrae. Illod .ve temp
recrati , non a Dymate. Hoc idem sibi νult, quo
nos dicimus: Deum quidem conserugre vires agen- , in malis, seu materiale, minima Mero eum silas determinate ad Ratiri ilum finem , quem in i in ctionhysis suis sibi proponunt, seu formale e. g. in suribuo nos vires ad malam illam actionem necessarias eo*semat, sed determi tio virium pd stirandiun a volust talae furum pendst. Se 'uoque, si malus spiritus 1iωyi es ventare dicitur i Deus quidem Fires agendi i im*0 spiritu consierugi, non utem stetaminat; sed dedi eri ρtio virium agendi λd Aunc natum finem, que s olus filii propoluit, .in malitia diabDli latet. . ErgQ putum conservando ad mal adiones concurriis
470쪽
SECT. II. C. m. DE PROVIDENT, DLI. g 7
sum finem. Determinat putem vires agendj pon immediate, sed mediate per rectam rationem. Ex quo concludimus : Deum auctorem esse omnium bunarum actionuri. Ita vero ratiocinamur: Quicum Oe medium suppeditat, per quod na actio ad bonum finem de- perminatur, ille est Ructor actioins illius bonae. R Deus nobis rectam ritionem suppedita iis ad bo- nam finem obtinendam. Ergo Deus pateῆ ninnium donarum actionum Vocari potest. Nunc ad alteram dii sionem actionum postrarum Feniamus, ad actiones nimiruiu spirituales, seu morat
ex quibus concursus Dei xistralis, spiritariis, seu gratioμι nasta ur. Limnia nostra bona opera sunt sius generis, ut non possint lolis naturae viribus produci, sed gratia diuin opus sit, Ii Persici debeaut. Ilic concursu Dei Ad aetiones spirituales, sue morales, est me elatissimus. Ad spiritualas 'ere actiones Deus triplici mod. concurrit: i vires extra0rdinarias suppeditando; et 'ves illas conseruando; 3 easque determiuando ad bo num finem, quem Deus sibi proposuit. Desis itaque I ctiones spirituales,seu morales, vires supernaturs mioli 'ippeditat. Est enim in nobis impotentia beAe pgendi, et pulla vis egi diuinae obte erandi. Il=Deus nus vires,quiis nobis suppeditaulis conseruat, easque ιλ. re t. vtinctiones fieri queant cum lege Dei cevigruen xes. Hune .concursum Do moralem et 1pirituat Deologi a pram diuina, quae hicM,