장음표시 사용
481쪽
413 P. I. DE THEOL. STRICT. SIC DICT
I Incipimus a notione gubernationis. Est illa. valde cognata concursui speciali, sed tamen aliquid dia
Rriminis interest. Gubernatio, generatim spectata, est actio regum, principum et silmmorum imperantium.
Vbicumque est gubernatio, ibi species imperii, neque tubernatio concipi potest sine forma quadam imperii. Gubernare is dicitur , qui vires alienas ita dirigit et
distribuit, ut quosdam sines, quos sibi proposuit. consequatur. Qui gubernat, is ab finem aliquem ante oculos sibi ponit; 2 finem, quem sibi proposuit, non
nisi per alienas vires obtinere potest; 3 vires alienas sic dirigit, ut vinem filum consequatur. Consistit: ugo gubernatis in directione virium alienarum ad finem obtinendum. Princepti qui honum habet finem, et sapienter vires ciuium ad agendum dirigit, is bene gubernare dicitur. Dirigit autem supremus imperans
vires ciuium ad finem, quem sibi proposuit, .a per leges, Per consilia, monita, praemia honorum et poenas malorum, ali3sque res. V. c. reX quid m ma leficum supplicio assici iubet: Per hunc actum dirigit 'actiones eluium suorum et gubernat. Haec seueritas principis lacit, ut ciues non dirigant vires ad scelera. Ponamus e contrario, regem bene de patria meritum ciuem honoribus aliisque praemiis assicere. Per hoe exemplum gubernat actiones ciuium. Excitat enim per hanc elementiam , Ut vires suas ad res salutares M laudatu dignas dirigant.
482쪽
Habemus ergo perspicuam notionem illius actus, qui gubernatio dicitur. Eit gubernatio directio virium alienarum ad certum finem obtinendum. Nunc facile intelligitur. quid lacra scriptura per gubernationem diuinam indicare velit. Gubernatio diuina est sapientissima virium directio, quae in rerum natura spiritibus et hominibus
dantur ad fines illos obtinendos,quos Deus sibi proposuit.
Supponimus a eta in rerum natura, spiritibus et homini-hus certas vires agendi. b Spiritus, homines et totam rerum naturam vires suas non ita dirigere posse, ut finis Dei obtineatur, quia fines Dei ignorant. Ergo G Deum vires agendi in spiritibus, hominibus et tota rerum natura ita dirigere debere, ut sapientissimi sines,
quos sibi proposuit. obtineantur. Hinc ergo patet fandamentum gubernationis esse praeprimis potentiam
et 1apientiam diuinam. Sapientia videt, quum quid fie-
ri debet, ut fines diuini obtineantur. Potentia efficit Omnia, quae decreta sunt. Obiectum gubernationis sunt generatim res omnes, speciatim homines et spiritus. Quemadmodum gubernationis humanae obiectum praecipuum sunt homines, qui in republica vivunt, ita diuinae gubernationis primum obiectum sunt ciues Dei
Nine IIὶ ostendendum est, hanc gubernationem
Deo recte tribui. Id tam ex reuelatione quam recta ratione demonstrari potest. I Reuelatio ubique Deum tamquam regem, patremfamilias, caput reipublucae nobis sistit, eique omnia praedicata tribuit, quae
483쪽
, regibus conueniunt, Inde ita argumentamur: Qui misque rex est, pater, caput familiae, is gubernat. Atqui: . Scriptura sacra ubique docet, Deum regem esse supremum, patremfamilias, caput familiae. Ergo Deus
gubernat. Quum gubernatio in directione virium ali narum ad certum finem consistat, statuendum est, Deum vires spirituum, hominum, ev quae in tota rerum nain tura sunt, ad certum finem dirigere. Λ prima pagina seripturae sacrae usque ad Vltimam leguntur exempla gubernationis diuinae. Tota sacra seriptura testatur de gubernatione diuina, quod 2 recta ratio confir- '
mat. Sic enim argumentamur: aut certum Mem μδi proposuit, ad quem alienae vires sunt necessariae, is vires debet dirigere. Atqui Deus certum snem
si proposuit, et alienis viribus uti vult: at partes mundi nesciunt, quales sint snes Dei, quam ob rem vires suas ad suem Dei dirigere nequeunt. Ergo dendum es, Deum vires agendi, quae in rerum natura spiritibus et hominibus dantur , ita dirigere et gubernare, ut Ines suos consequatur. . Restat, ut Ill de modo gubernationis dicamus.
Modus gubernationis diuinae varius est; nam quum illae vires agendi, quibus Deus utitur, et finis, quos Deus sibi proposuit, non sint unius generis , necesse est, ut modus gubernationis diuinae etiam diuersus .st. Vires, quas Deus dirigit, sunt I vires naturae; οὐ vires hominum et spirituum naturales; 3 vires hominum et spirituum spirituales seu morales. Has vi.
484쪽
res Deus non eodem modo dirigere potest. Exinde vero sequitur, ut directio Virium illarum seu gubernatio in se differat. Fines Dei varii sunt. Habet ultimos et subia
ordinatos, seu intermedios. Nemo autem fines diuinos recensere potest. Vbi diuersitas finium, ibi etiam vires agendi diuerso modo dirigi possunt et debent. Aliter Deus gubernat in regno naturae, aliter in regno gratiae, alitet homines extra regnum gratiae constitutos gubernat. In regno naturae gubernat Deus per directionem legum motus, v. c. pluit. Hi effectu a caussis naturali-hus pendent, cautas vero naturales Deus sic dirigit, ut eiusmodi effectus consequantur. Si igitur mutatio aer snaicitur, id semper Deo adscribi debet. Deus per vires naturae ita omnia diri sit, Vt sinem consequatur, quem in regno naturae sibi proposuit. Deus porro gubernat in regno gratiae: V. g. Opulentus tempore necessitatis diuidit pecuniam inter pauperes. In hoe opere Deus vires opulenti dirigit, ut ista bona consequantur. Λliud exemplum: Tyrannus minatur, se innocentem hominem occidere velle, interuenit Vero vir quidam bonus. qui tyranno eiusmodi actionem dissuadet, et hac dissuasono tantum essicit, ut ab innocentis morte tyrannus auerta.
tur. Hahemus iterum exemplum gubernationis diuinae in regno gratiae. Dirigit dimi um Deus vires spirituales honi viri ad actionem tyranni avertendam. Ut pauet
omnia dicamus. Quaecumque hona et mala in regno naturae nascuntur, illa omnia ad suberoationem diu, nam referri debent.
485쪽
IU Gubernatio tandem diuina distinguitur 4n mediatam seu ordinariam, et immediatam seu extraordinariam. Gubernare Deus dicitur mediate siue om
dinarie, si per certa media gubernat. Media, quibus t Deus utitur in gubernatione ordinata seu mediata, Ia mero sunt quatuor. Deus dirigit vires agendi I per leges motus ; G dirigit Vires hominum et spirituum per instinctus naturales; 3 per rectam rationem; 4 per gratiam suam. Quidquid per haec quatuor media in hac rerum uniuersitate fieri solet, id omne ad gubernationem diuinam refertur ordinatam seu mediatam, quia Deus vires in tota rerum natura dirigit. Guber natio immediata vel inordinata per vocabulum miraca. si exprimitur. Miraculum est mutatio in rerum natura, cuius ratio ex Virihus naturae ordinariis nullo mo-
do reddi potest. Distinguimus miracula ab ab effectibus naturae stupendis , qui speciem habent miraculorum. Exsistit v. e. phaenomenon in aere lucidum et sple dens. Hoc phaenomenon a Vulgo miraculum hahetur, non vero a doctis, qui caussarum huius phaenomeni gnari sunt. Exsistit interdum terrae motus; hie similis est miraculo: ast stupendus tantum est naturae effectus, et ex naturao viribus explicari potest. Quamdiu autem res eo lagunt, quae ex viribus nais . et turae explicari non possunt, tamdiu ad miracula est
coniugiendum. Distinguimus miracula ab actionibus , quae a spiritibus cssici possunt , qui ma- iuribus viribus , quam hQmiues praediti sunt. Hae ergo
486쪽
sLCT. II. c. III. DE PROVIDENT DEI. 463
ergo actiones ad miracula stricte sumta non pertinent. Quod ex viribus spirituum explicari potust, id ex viri. bus naturae potest exponi. Λctiones autem, quae ex viribus naturae exponi possunt, non sunt miracula. Id demuni miraculum est, quod neque ex viribus naturae neque spirituum explicari potest. Si ergo aliquid ae. cidit, quod ex neque viribus naturae neque spirituum explicari se patitur, tunc Deus. gubernat immediate et inordinate, seu per miracula. Id vero duplici modo fit. Q Deus nouas vires agendi suppeditat, b viri .hus naturae extra Ordinem Vtitur. Deus V. c. Lazarum in vitam reuocat. Hic Deus Lazaro nouas viresaeendi suppeditat. Interdum vero Deus non nouas vires suppeditat, sed naturae viribus iam concessis exintra ordinem utitur. Deus v. c. facit, Vt mare rubrum Istaelitis viam aperiat, qua Aegyptiis se subducere possent. Dicit autem Mos , vento se extoI-
iente mare rubrum diuidere se potuisse. Caussa, ex qua 'vehemens agitatio venti nascitur, in natura rerum est. Quum ergo Deus Ventum excitauerit, apparet, non no-
uas vires naturae Deum suppeditasse, sed quum mare rubrum, exeitato vento, ita diuiserit, ut Israelitae tutimare rubrum transire potuerint, sequitur, Viribus nat
rae Deum ita usum fuisse, ut nouus inde effectus nasceretur. Miracula diuiduntur in miracula naturae est gratiae. Miraculum naturae est mutatio in rerum natura, cuius Iatio ex Viribus naturae ordinariis redin
ia nequit. Miraculam gratiae est mutatio animae,
487쪽
cuius ratio ex mediis gratiae ordinariis, reddi non potest. . Eiusmodi miraculum gratiae est conuersio PΛvLLI ex impio in pium subito mutati. In die Pentecostes mutationes valde extraordinariaς in apostolis acciderunt. Hae mu ationes ex mediis gratiae ordianariis explicari nequeunt. Ergo miracula gratiae tum temporis in apostolis eueniebλnt.
488쪽
' S. I. Docet diuina reuelatio, nec dissentit
recta ratio, primos homines multo persectiores et beatiores fuisse nobis :hanc autem primorum hominum felicitatem ad posteros eorum non peruenisse. Vt haec tamen felicitas primorum mortalium disti ictu cognoscatur, quatuor in illa distinguenda et speciatim consideranda sunt. Ι) Perfectiones eorum spirituales II persectiones corum naturales; ΙΙΙ)vitae naturalis et externae commoda,
489쪽
De homine generatim diiputemus necesse non est,
stimus, eum esse naturam ex binis rebus compositam, ex corpore materiali, et idcirco mortali, et ex anima.' spiritu simplici, ideoque immortali. MosΕs narrat.
Deum primum hominem ex materia condidisse. De his ut agamus, necesse non est; ea trademus, quae maiorem habent dissicultatem. Ex sacra scriptura constat, ab homines quum a Deo crearentur, multo seli-
, ciores fuisse, quam nos sumus, ideoque necesse est, eos etiam persectiores suisse; nam itidissolubilis nex est inter felicitatem et persectionem. Docet porris scriptura, 23 homines hanc primam felicitatem et per-
fectionem amisisse. Λh hae scripturae sacrae doctrina non dissentit recta ratio. Sentimus quotidie esse in no-' his inexstinguibile felicitatis desiderium. Cum hoc de- . siderio omnes homines pascuntur, nec quisquam inue - tus est, a quo hoc desiderium remotum fuit. At inte ' litimus quoque, non esse in nobis medium perueniendiat illam selieitatem, quam tantopere desideramus. In- 'ellectus noster multis laborat vitiis et interdum non videt, quid bonum sit, et si id videat, a voluntatis impetu impeditur, ne id, quod optimum ast, . amplectat*r. Psr intellectuin ergo ad illam felicitatem peruenire nequimus. Neque altera animae facultas, voluntas, nos ad felicitatem , quam expetimus, du- aere potest. Haec enim rebellis et turbulenta est, et, ad giua modi res fertur , quae miseriam nostram au-
490쪽
C. I. DE HOMINE INNOCENT. etc. 467
gent, non autem felicitatem obtinent. Quae quum ita sint, quum nec intellectus noster nec voluntas tantum virtutis habeat, ut possimus illam felicitatem, quamde' sileramus, obtinere, euidens est, nos eorruptos esse. Hinc Deus, qui sapientissimus est et corruptionem no .
stram videt, media quoque suppeditat, ad hanc selicitatem perueniendi. Hoc nisi secisset, aut potentia gutsapient iacaruisset. Nam qui cupiditatem alicui ad rem instillat, nec media ad eam rem perueniendi suppeditat. is hominem torquet, et excruciat. Quam ob rem quuin in nobis desiderium felicitatis sit inexstinguibile, nec medium habeamus ad felicitatem perueniendi, necessiaris sequitur, vi homo a prima integrit te de fecerit. Id ex ipsa ratione intelligitur. At non eo usque procedit ratio, ut intelligat, unde h/ec incap citas ad felicitatem perueniendi amissa sit. Est igitur a . ticulus de homine integro partim purus, partim mix
tus. Docet 3 hunc quodammodo in hac vita restitui et in altera vita totam nobis restitutum iri, Necesse erit itaque, ut in hoc dogmate de homine I eorum primam felicitatem consideremus; Il eorum infelicitatis caussam; IIJ hodiernum nostrum statum area Deum; IU quomodo illa nostra felicitas quod mmodo restitui possu. Agimus ergo iam de seli itate hominis, et hoc doema iterum in classes qugsdam est distinguendum, 3 persectiones spirituales primorum hominum com