장음표시 사용
591쪽
uinam. Si κοσρος non Pytest cognoscere sapientiam 'durinam, patet quoque, homines naturales diuinas ve. ritates clare et distincte non Posse cognoscere. - Terintius locus: 2COR. IV, 6. exstat, ubi saee verba leguntur: Deus cest, qui dixit, videx tenebris lux luceret, qui lucem dedit in cordibus nostris, ad illaminationem cognitionis gloriae Dei, in facie Iesu Christ. Comparat ΡΛVLLVs animam humanam cum illo statu , in quo materia versabatur, antequam Deus lucem produxit. Anima nostra similitudinem habet illius materiae. Illa autem materia prorsus tenebricosa erat, ante quam Deus lucem produxerat, qua materia illa claritatem accipiebat. Talis est anima nostra. Deus introduxit in nos apostolos, et reliquos Christianos Iumen cognitionis. Oblectum cognitionis est gloria Dei. Saepe vero animaduertimus, per gloriam Dei intelligi perfectiones Dei. Hoc ergo dicit PAVLLus, Christianos per extraordiuariam quamdam Dei operationem accepi Ise eoFirionem persectionum diuinastina. Colligamus iam calculos : 'Si hominηs per extraordinariam Dei operationem acceperunt lumen istud quod eos aptos
reddit, ad perfectiones divisas cognoscendas, et Memia Iesum Chrisum concipiendam, tequitur, intellectum hominis per se ineptum esse ad veritates diuinas salutariter concipiendas et comprehendendas. Haec admem-hrum primum declaran rium inussiciunt. Nune restantea dicta, quae ad voluntatem pertinent.
592쪽
'. Il Libri diu vi claristane significant, voluntatem
hominis irregenae neque facultatem habere, se ad b arum firmiter determinandi, neque facultatem et potentiam, propositum et deinrminationes, quae in voluntate forte oriuntur ad bene agendum. suis viribus exsequendi. Oraculorum diuinorum is quibus haec illesis pro hatur, tria sunt negativa, bina vero positiva. Nega- , tua sunt, quae negant, voluntatem noli ram facultatem seu potentiam habere, se ad bonum determinandi. Dicta postiua docent. Deum omnes honas determina--tiones atque operationes voluntatis nostrae per suam
gratiam seu per Spiritum sanctum efficero debere. Videbimus i tria dicta negatilla, quae hominis voluntati denegant vim et facultatem , se ad bonum determinandi, et id, quod bonum est, persciendi. M EPH. II, L. PAVL VsiitR loquitur: Atque vos, ameratis mortui in tu has et peccatis. Id ipsum r petitur V. 3. et- P in , hoc clarillimo P AvLLI dicto haee exstat propositio: Homo irregenitus, seu nondum eonversus, est mortuus in peccatis, seu per peccata. Hic explorari debet, quid in hisce verbis PAvLLimors sip 8 Loquitur ille de morte spirituali, de quo
nemo dubitat. Quaeritur tantum, quid sit mors spiritualis Id non melius potest intelligi, quam ex. posuione. Opponitur enim vita spiritualis morti spirituali. Vita, spiritualis est vis bene agendi. Quemadmodum vita naturalis est vis angendi; . sc vita spiritualis est vis x besex . agendi , seu
593쪽
vis et facultas actiones spirituales producendi. Quum vita spiritualis sit vis bene agendi, sequitur, mortem spiritualem, quae νitae opponitur, esse impotentiam, seu defectum potestatistet virium bene agendi. Quemadmodum mors naturalis est impotentia effectus nais turales et Operniones vitales producendi et naturatuter mortuus non aptus est, vi se ad recuperandam Vitam ullo modo' aut praeparet aut accommodet, sic mors spiritualis est impotentia hene agendi, seu ex praescriptis voluntatis diuinae agendi, nec spiritualiter mortuus ad vitam spiritualem consequendam ulla ratione se praeparars aut accommodare sus inet. Constat ergo nobis ex hoc dicto negativo, voluntatem hominis irregeritii carere potentia bene agendi, seu id agem
di, quod lςx diuin postulat. IOAN. VIlI, 34: nis, faciem peccatum , seruus es peccati. Si ergo Filius vos liberos fecerit, vere liberi erilis. Duicumque seruus est, is libertate caret, Quod si
ergo voluntas nostra similis est seruo, clarum est, v Iuntatem nostram libertate carere spirituali Ex ver his Seruatoris duo cognoscuntur: ab Voluntatem homu.nis irregeniti libertate carere, seu cum mancipiis aut seruo comparari posse, qui mandatis seu legibus d sthmi sui subiectus est. Haec thesis elarissime exstat
6 34: ubi domiam ille, cui voluntas nostra seruindicitur peccatum. Per vocem peccati in hoc dicto .
non possunt intelligi peccata actualia, sed denotatur i
orruptio raturae, seu id, quod nos alioquin pecca-
594쪽
C. III. DE HOMINE LAPSO ete. 373
tuae originale nominauimus. Sensus itaque horum verborum hic est: Nemo, qui peceator est, qui sponto et libere peccat, idcirco irregenitus est, is homo est seruus peccatir id est, eius voluntas non est libera, ut possit agere, quaecumque Velit, sed ab interna cor ruptione naturae determinatur ad male agendum, et ad Deo resistendum. b Cognoscimus ex hisce ver. bis Christi, com. 36. Ibertatem Unice per sulem a no-hia recuperari. Iesua Christus ergo seruator ille est. qui amissam libertatem spiritualemi restituit; id autemst per fidem. Voluntas ergo nostrarer fidem in Iesum Chria 'stum facultatem acquirit, peccatis resistendi atquese in I bertatem vindicandi. M Μ. VllI, 7: Sensus caruis innmieitia contra Deum. Legi exin Des nonsubistiiser neqvs enim potest. Nihil hoc dicto negativo clarius esse potest, Iam polligamus calculos, et omnia, quae in his dictis negatiuis continentur, in unam summam contrahamus si a voluntas nostra caret potentiai et faecitate bene 'agendi; b non habet libertatem, sed strua est peceat'. quod Christus diest; s Q solus Christus auctor est libertatis spiritualis nostrae; s d voluntas irregeniuneque legi diuinae iubiecta est, neque ei Ohtemperare et morem gerere potest, sequitur, in voluntate nostra nullum esse liberum arbitrium. Atqui orinia haec d eet scriptura sacra. Ergo voluntas nostra caret libero arbitrio. . . . '
595쪽
et Nit,e veniamus ad bina illa dicta postitia.
Positiva dicta nominantur, in quibus D iet operatio. nibus Spiritus. sancti omnia illa bona operae tribuuntur, quac a nobis fiunt. Huius generis dun dicta .nune prouducemus. α II. COR. IlI. s. Verba PAVLia haee
sunt: Nos non sumus apti ad aliquid cogitandam tamquam ex nobis ipfs, sed quod apti sumus, ex Deo es. Dictum hoc sentit primo agit de apostolis ; id docine
antecedentia et consequentia ; et nihilo tamen minus idem dictum merito ac iure ad Omnes resertur homiωnes. Nam si apostoli Iesu Christi naturae inae viri- .hus non erant apti . ad bene agendum et cogitandum. sine dubio reliqui mortalium maioribus viribus mirerantpr editi. Dictum hoc positiuum duabus constat proinpositionibus, negatiua: Nos non sumis apti, ad hino aliquid cogitandum, et emeseudum. Propositio post tiua: omnis nostra aptitudo proficistitur a Deo. i Cum
hoe dicto e iungimus ea verbat, quae I COR. XI L. 6. leguntur: Αgit PavLLVs in hoc Ioco de bonis operibus, de . sanctis et piis actronibusς quae per laommes fiunt. De his ergo actionibus apostolus dicit, Deum bonos motus. in anima nostra produdere, eumque omnes determinationes sanctas in nobis esticere. ει his, quae iam a nobis dicta sunt , duo eruuntur eonsectaria: I Nemo mortalium suis. viribus bona opera sacere potest. lI Nemo Per bona opera baliquid mereri potest. Haec bina consectaria certissi.
596쪽
C. Ui. DE HOMINE LAPSO etc. 37sme nascuntur ex illis, quae iam a nobis dicta sunt. Nam
si intellectus noster non habet facultatem, legem diuinam. atque veritates rφuelatas clare cognoscendi et sibi repra sentandi, et si voluntas hominis non habet vim et facultatem, se ad bonum determinandi et id agendi, quod legi inconsentaneumetie formae, nemo du5ifauerit, nos neque bona opera sacere, neque per bona opera apud Deum aliquid mereri posse. Haec bina vero consectaria nunctan interpretabimur. Ret hoc insta in dogmate de
bonis operibus. At voluimus haec consectaria adiice- .re, ut intelligatur, quantus nexus si dogmatis de lubero arbitrio cum dogmate de pectato et bonis operibus. gamus nunc ad libertatem ratioualem.
Altera thesis β. II.), quae docet, horiminem libertate naturaliter morali seu rationali praeditum esse, demonstraturpar tim ex oraculis sacrj codicis, 1 Cor. VII,
36, 37, Philem. 1 . Ebr. X, 26; partim
ex uniuscuiusque experientia; partim deonique ex absurdis, quae contrariam opibnionem comitantur. At haec tarnen libe
ins per lapsum valde limitata et debulitata est. obiectum eius sunt I) res naturales ΙΙ morales; III) ciuiles; IV actiones, quae paedagogicae a: Theolo- Si.
597쪽
gis nominantur. Consectarium huius dogmatis hoc est: Homo viribus naturae bona opera facere potest ciuilia et
Distribuimus articulum de libero arbitrio in hi-
rris theses. Prima erat: Homo non li et libertatem theologicam seu spiritualem. Hanc tilesi K. adhuc interpretati sumus et demonstrauimus. Succedit nunc alteis
ra thesis: Ille homo, qui caret libςrtate spirituali seu theologica, habet tamen libertatem naturaliter moralem, seu libertatem rationalem, quamquam valde post lapsuili debilitatam. Thefis prior opposita est Pelagi nis, qui arbitrantur, nos sine auxilio Dei viribus natu rasse salutem aeternam consequi er fetam i Eluinam im .plere posse. Thesis altera opposta est: Ilis ' qui omnea iniones humanas fotalitM et necessario 'determinatas se et arbitrantur. .cvt,: quae . de secunda thesi iam diis sum s. mulla belle capiaptust. 6 4lam. thesin pyeabimuri et d nsynisabimus a obiacta libertatis rationalis exi cabimus; 3 consed riciae quoddam exboc dosinate *bejen usu i i .-I IneIpiamus ereo I ab explicatione ac demon-
fione propositionis. illa 'habet 'hina membra:
598쪽
C. III. DE HOMINE LAPSO ete. eo
O mee tamen libertas non es perfecta post lapsum,sed
lde variis de caussis limitata et debilitata. ' N) Ad prius membrum quod attinet, I potissmum explicari debet, quid per libertatem rationalem
seu naturaliter moralem intelligatur. Haec est facultas voluntatis nostrae ea agendi, quae rectae rationi videntur contentanea. Ita generatim definiri potest libertas
rationalis. Breuius ita potest definiri: Libertas rati
nalis est facultas, voluntatem ad ductum rectae rationis determinandi. Quicumque igitur lihertate naturaliter morali seu rationali praeditus est, is aio facultatem ha- . vere debet, actiones suas suspendendi, donec eas explorauerit. Idem homo facultatem habere debet β ver tates rationales distis te sibi repraesentandi; γ volum i i tatem suam ita determinandi, quemadmodum id verit . tes rationales postulant , quas ille distincte intellexit. . , Homo v. c. videt suum adueriarium; oritur in eo imp tus, inimicum hunc aggrediendi: at recta ratio in ei ' voluntatem agit, et a suspendit actionem; b ast d Bum rectae rationis eam examinat; c videt inuasi nem valde periculosam fore; omittit .itaque ob acti nem. Hic habemus exemplum libertatis rationalis. Is rationaliter liber est, qui voluntatem suam ita potest determinare, quemadmodum id dictamen rectae rationis flagitat et postulat. Thesis ipsa iam intelligitus et nempe homo post lapsum etiam in statu naturae quo- . dammodo per rectam rationem voluntatem ad honum
599쪽
Nune 2 ad demonstrationem venimus. Ηontines
hae libertate instructos esse, i. e. esse nobis faculi tem, actiones nostras suspendendis examinandi, et dein inde voluntatem nostram ad ductum rectae rationis determinandi, macile demonstrabitur. Id vero partim exseripturae sacrae dictis, partim ex eXperientia, partim ex absurdis consectariis , quae contrariam 'opinionem comitantur, probamus. α Quod ad dicta sacrae serrupturae pertinet, leguntur in diuinis libris quaedam dicta, in quibus nobis elatissime libertas rationalis timbuitur, seu libertas pro lubitu atque arbitrio volunta4. em nostram determinandi. I COR. VII, 36, 37. haec erha leguntur: Si quis vero putauerit, indecens esse
virgiκi θυε, s m supra maturitatem, et se debet se-
ἀs violaerit, facito, nom Peccat; nubant cet. Loqu,quitur hie PAVLLus de actione motali, de actione., quae a lege non est determinata, nimirum de coniugio et de rebus ad coniugium pertinentibus, de quaestione, utrum homo coelebs coniugium inire debeat, an non 8 De hac itaque actione morali dicit: faciat ho- mo, quod Vult. . Itaque teste PAVLLO in eiusmodi actionibus naturaliter moralibus , quae a lege nonium determinatae, voluntas sua libertate fruitur. Si. voluntas nostra Omnino Vincta , si coacta esset, ad:hoc vel illud agendum, nunquam PAVLLUs docere posset: saciat homo , quodcumque ipsi placet. . Qui cogitur ad rem quamdam, is non agere lotest, quod vult. Lx hoc ergo dicto clare cognostitur, volu
600쪽
tatem hominis in actionibus naturaliter moralibus, quae a lege diuina hon fiunt determinatae, suavi libertatem habere, neque sataliter a Deo determinatas esse. Id ipsum cognoscitur ex Epistola ad PHILEMONEΜ, versu
14. PAVLLus incit: Sine tua PHILEMONrib sententia nihil volui facere : ne velut per coactionem bonum tuum fieret, sed ex libertate. Nihil hisce verbis clarius esse potest. Actiones itaque bonae naturales suntl liberae: distinguit enim PAVLLus inter eas bonas amom
nes, quae fiunt secundum satum et necessitatem, et inter eas bonas actiones , quae fiunt spon e et libex . Ergo possunt bonae actiones ab homine 'fieri sponte et libere, sine ulla coactione et necessitate. Terti Ueus clare Ostendit, nos sponte Peccare EBR. X, 26: Nam i spontei et libere peccamus, postquam accepimus cognitionem veritatis: non amplius pro peccatis superes hostia. Concludamus: Quicumque sponte et libe. re bona opera facere et sua sponte Peccare possunt.
illi habent libertatem rationalem seu moraliter natura lem ; possunt voluntatem suam determinare ad senis
tentiam et ductum rationis. Atqui aeAVLLus dicit.
nos sponte bona opera facere, nos sponte et libere peccare. Ergo homo habet .libertatem rationalem β
Alterum argumentum theseos nostrae sumitur ex eX- petientia. Quemlibet sensus suus docere potest. sum Iibenter et sponte agere in rebus naturalibus κ um agere posse et non agere; ergo nolumus muru