장음표시 사용
321쪽
13. Is ita cum Caesare egit: ' Si pacem populus Romanus cummaevetiis faceret, in eam partem ituros atque ibi futuros elvetios, ubi eos Caesar constituisset atque esse voluisset; sin bello persequi perseveraret, reminiSceretur et veteris incommodi populi Romani et pristinae virtutis Hel suetiorum. Quod improviso unum pagum adortu eSSet, cum ei qui flumen transissent suis auxilium ferre non poSSent, ne ob eam rem aut suae magnopere virtuti tribueret, aut ips os despiceret se ita a patribus maioribusque suis didicisse ut magis virtute contenderent quam dolo aut insidiis niteren Iotur. Qua re ne committeret ut is locus ubi constitissent ex calantitate populi Romani et internecione exercitus nomen Peret aut memoriam proderet 14. His Caesar ita respondit: ' EO sibi minus dubitationis dari, quod eas res quas legati Helvetii Commemorassent is memoria teneret, atque eo graViu ferre, quo minus merito populi Romani accidissent; qui si alicuius iniuriae sibi conscius fuisset, non fuisse dissicile cavere; sed eo deceptum, quod neque commissum a se intellegeret qua re timeret, neque sine causa timendum putaret. Quod si veteris Con zotumeliae oblivisci vellet, num etiam recentium iniuriarum, quod eo invito iter per provinciam per Vim temPl Sent, quod Haeduos, quod Ambarros, quod Allobroga --SSent, memoriam deponere posses Quod sua victoria tam insolenter
322쪽
gloriarentur, quodque tam diu se impune iniurias intulisse
admirarentur, eodem Pertinere. Consuesse enim deos immortales, quo rariu homine e commutatione rerum
doleant, quos prJ Scelere edrum ulcisci velint, his secundiores interdum res et diutumiorem impunitatem Concedere. Cum ea ita sint, tamen si obsides ab eis sibi dentur, uti ea quae
polliceantur facturos intellegat, et si aeduis de iniuriis quas ipsis sociisque eorum intulerint, item si Allobrogibus
satisfaciant, Sese Cum ei Pacem eSSe facturum.'io Divico respondit 'Ita Helvetios a maioribus suis institutos Sse, uti obsides accipere, non dare, Consuerint eius rei populum Romanum esse testem responso dato discesSit. 17. Tum demum Liscus . . . proponit ' Esse non nullos
Is quorum auctoritas rapud ite in plurimum Valeat, qui privatim plus possint quam ipsi magistratus. os seditiosa atque improba oratione multitudinem deterrere ne mimenium conferant quod debeant praestare, si math principatum Galliae obtinere non possint, Gallorum quam Romanoruma imperia perferre neque dubitare quin, si Helvetios Superruverint Romani, una cum reliqua Gallia Haeduis libertatem sint erepturi. Ab eisdem nostra consilia quaeque in castris
gerantur hostibus enuntiari hos a se coerceri non OSSe. Quin etiam, quod necessario rem coactus Caesari enuntiarit,as intellegere sese quant id cum periculo fecerit, et ob eam. CUSam, quam diu potuerit, tacuisse 18. Eadem secreto ab aliis quaerit reperit esse Vera: Ipsum esse Dumnorigem, Summa audacia, magna apud plebem propter liberalitatem gratia, cupidum rerum n arum.
3 Complures annos portoria reliquaque omnia Haeduorum Vectigalia parvo pretio redempta habere, propterea quod illa licente contra liceri audeat nemo. Mis rebus et suam rem
323쪽
familiarem auxisse et facultates ad largiendum magnas com- ParaSSe magnum numerum equitatu suo Sumptu Semper alere et Circum Se habere, neque solum domi sed etiam apud finitimas civitates largiter posse atque huius potentiae causa matrem in Biturigibus homini illic nobilissimo ac poten stissimo conlocasse, ipsum ex Helvetiis uxorem habere, Sororem ex matre et Propinquas suas nuptum in alias civitate conlocasse Favere et cupere Helvetiis propter eam adfinitatem, odisse etiam suo nomine Caesarem et Romanos, quo eorum adventu potentia eius deminuta et Diviciacus Io frater in antiquum locum gratiae atque hon6ris sit restitutus. Si quid accidat Romanis, summam in spem per Helvetios regni obtinendi venire imperi populi Romani non modo de regno, sed etiam de ea quam habeat gratia desperare go. Diviciacus multis cum lacrimis CaeSarem ComplexuS, Is obsecrare coepit ne quid gravius in fratrem statueret Scire Se illa eSse Vera, ne quemquam e eo plus quam se doloris mPere, ProPterea quod, cum ipse gratia plurimum domi atque in reliqua Gallia, ille minimum propter adulescentiam P Set, Per Se crevisset quibus opibus ac nemi non solum o ad minuendam gratiam sed paene ad emiciem Suam uter tur SeSe tamen et amore fraterno et existimatione volgi commoveri. Quod si quid ei a Caesare gravius accidisset, cum ipse eum locum amicitiae apud eum teneret, neminem existimaturum non sua voluntate factum qua ex re futurum suti totius Galliae animi a se averterentur.'3o Bello Helvetiorum confecto totius fere Galliae legati, principes civitatum, ad Caesarem gratulatum ConVenerunt: Intellegere sese tametsi pro veteribus Helvetiorum iniuriis populi Romani ab his poenas bello repetisset, tamen eam rem 3. non minus ex usu terrae Galliae quam populi Romani accidisse; propterea quod eo consilio florentissimis rebus domos suas
324쪽
ao INDIREC DISCOURSEHelvetii relIquissent, uti toti Galliae bellum inferrent imperi.
oque potirentur locumque domicilio ex magna copia deligerent, quem ex omni Gallia opportunissimum ac fructuosissimum iudicassent, reliquasque civitates stipendiarias haberenti' 3 31. Ea re impetrata sese omnes flentes Caesari ad pedes proiecerunt: ' Non minus se id contendere et laborare, ne
ea qua dixissent enuntiarentur, quam uti ea quae vellent impetrarent; propterea quod, Si enuntiatum eSSet, Summum in cruciatum se venturos viderent io Locutus est pro his Diviciacus Haeduus: Galliae totius factiones esse duas; harum alterius principatum tenere Haeduos, alterius Arvernos. Hi cum tantopere de potentatu inter se multos annos contenderent, factum esse uti ab A vernis Sequanisque Germani mercede arcesserentur. Morum is primo circiter milia XV Rhenum transisse teaquam agroSet cultum et copias Gallorum homines feri ac barbari admmaSSent, traductos plures nunc esse in Gallia ad centum et XX milium numerum. Cum his Haeduos eorumque clienteS semel atque iterum armis contendisse magnam calamitatem
a pulso accepiSSe, omnem nobilitatem, omnem Senatum,
omnem equitatum amisisse. Quibus proeliis calamitatibusque fractos, qui et sua Virtute et populi Romani hospitio atque amicitia plurimum ante in Gallia potuissent, coactos Sse Sequanis obsides dare nobilissimos civitatis, et iure iurandoas civitatem obstringere sese neque obsides repetituros neque auxilium a populo Romano imploraturos, neque recusaturos quo minus perpetuo sub illorum dicione atque imperi6 essent. Unum se esse ex omni civitate Haeduorum qui adduci non potuerit ut iuraret aut liberos suos obsides daret. Ob eam 3 rem Se ex civitate profugisse et Romam ad senatum venisse auxilium postulatum, quod solus neque iure iurando neque obsidibus teneretur.
325쪽
Sed peius victoribus Sequanis quam Haeduis victis accudisse, propterea quod ArioVistus, rex Germanorum, in eorum finibus consedisset tertiamque partem agri Sequani, qui esset optimus totius Galliae, occupavisset, et nunc de altera parte tertia Sequanos decedere iuberet, propterea quod paucis
-nsibus ante Harudum milia hominum XXIIII ad eum venissent, quibus i us ac Sede pararentur. Futurum esse paucis annis uti omnes ex Galliae finibus pellerentur atque omnes Germani Rhenum transirent; neque enim conferendum esse Gallicum cum Germanorum agro, neque hanc conSuetudinem Iovictus cum illa comParandam.' Ariovistum autem, ut semel Gallorum copias proelio
vicerit, quod proelium factum sit admagetobrigam, superbe et Crudeliter imperare, obsides nobilissimi cuiusque liberos
poSCere, et in eo omnia exempla CruciatuSque edere, si qua Isre non ad nutum aut ad voluntatem eius facta sit. Hominem esse barbarum, iracundum, temerarium; non Posse
eius imperia diutius Sustineri. Nisi quid in Caesare populoque Romano Sit auXili, omnibus Gallis idem esse faciendum quod Helvetii fecerint, ut ao
domo emigrent, aliud domicilium, alia sedes remotas a Germanis petant fortunamque, quaecumque CCidat, XPeriantur. Haec si enuntiata Ariovisto sint, non dubitare quinde omnibus obsidibus qui apud eum sint gravissimum supplicium sumat. Caesarem vel auctoritate sua atque exercitus asve recenti victoria vel nomine populi Romani deterrere posse ne maior multitudo Germanorum Rhenum traducatur,
Galliamque omnem ab Ariovisti iniuria posse defendere 32. Diviciacus Maeduus respondit, ' Hoc esse miseriω rem et graviorem fortunam Sequanorum quam reliquorum 3o quod soli ne in occulto quidem queri neque auxilium implorare auderent; absentisque Ariovisti crudelitatem, velut si
326쪽
coram adesset, horrerent, propterea quod reliquis tamen fugae facultas daretur, Sequanis Vero, qui intra fines su6s Ariovistum recepissent, quorum oppida omnia in potestate
eius essent, omnes cruciatu essent perferendi.'
M. Ei legationi Ariovistus respondit: 'Si quid ipsi a
Caesare Opu esset, sese ad eum Venturum fuisse; si quid ille se velit, illum ad se venire oportere. raeterea Se neque sine exercitu in eas partes Galliae venire audere quas Caesar possideret, neque exercitum Sine magno commeatu atquero moliment in unum locum contrahere posse. Sibi autem mirum videri quid in sua Gallia, quam bello vicisset, aut Caesari aut omnino populo Romano negoti esset 35. is responsis ad Caesarem relatis, iterum ad eum Caesar legatos cum his mandatis mittit: ' Quoniam tanto suo is populique Mmani beneficio adfectus, cum in consulatu suo rex atque amicu a Senatu appellatus esset, hanc sibi popinioque Roman gratiam referret, ut in conloquium Venire invitatu grmaretur neque de communi re dicendum sibi et CognoScendum putaret, haec esse quae ab eo postularet: a primum, ne quam multitudinem hominum amplius trans
Rhenum in Galliam traduceret; deinde obsides quos haberet ab Haeduis redderet, Sequanisque permitteret ut quos illi haberent voluntate eius reddere illis liceret; neve Haeduos iniuria lacesseret, neve his sociisque eorum bellum inferret. aue Si id ita fecisset, sibi populoque Romano emetuamur
tiam atque amicitiam cum eo futuram si non impetraret, sese - quoniam . essalam. Pisone consulibus senatus censuisset uti quicumque Galliam provinciam obtineret, quod commodo rei publicae facere posset, Haeduos cetero&3 que amicos populi Romani defenderet se Haeduorum iniurias non neomturum.'
327쪽
ΤΗΕ GALLIC WAR BOO I aosas. Ad haec Ariovistus respondit 'dus esse belli ut qui
viciSSent, ei quo Vicissent, quem ad modum Vellent, imper rent item populum Romanum victis non ad alterius praescriptum, sed ad suum arbitrium imperare consuesse. Si ipse populo Romano non praescriberet quem ad modum m iure uteretur, non oportere Sese a Populo Romano in suo iure impediri. Haeduos sibi, quoniam belli fortunam temptassent et armis Congressi a Superati essent, stipendiarios esse factos Magnam Caesarem iniuriam facere qui suo adventu vectigalia sibi deteriora faceret. Haeduis se roobsides redditurum non esse, neque his neque eorum sociis iniuria bellum inlaturum, si in eo manerent quod conveni se stipendiumque quotannis penderent; si id non fecissent, longe eis fraternum nomen populi Romani afuturum. Quod sibi Caesar denuntiaret se Haeduorum iniurias non neglectu IsTum, neminem Secum Sine Sua pernicie Contendisse. Cum vellet, Congrederetur intellecturum quid invicti Germani, exercitatissimi in armis, qui inter annos XI tectum non Subissent, Virtute possent
M. Haec cum animadVertisset, ConVocato conSilio, omnium mque ordinum ad id consilium adhibitis centurionibus, vehementer eos incusavit: primum quod aut quam in partem aut quo consilio ducerentur sibi quaerendum aut cogitandum putarent. Ariovistum se consule cupidissime populi Romani amicitiam adpetisse. cur hunc tam temere quisquam asa ossici discessurum iudicaret Sibi quidem persuaderi, cognitis suis postulatis atque aequitate condici6num perspecta,eues neque suam neque populi Romani gratiam repudiaturum. Quod si furore atque amentia impulsus bellum intuli set quid tandem Vererenturi aut cur de sua virtute aut de 3o
ipsius diligentia desperarent D Factum eius hostis periculum
328쪽
patrum nostrorum memoria, cum Cimbris et Teutorus a C. Mario pulsis, non minorem laudem exercitus quam ipse imperator meritus videbatur factum etiam nuper in Italia servili tumultu, quos tamen aliquid usus ac disciplina quam a nobis accepissent sublevarent. Ex quo iudicari posse quantum haberet in se boni constantia, propterea quod, quos aliquamdiu inermes sine Causa timuissent, hos postea armat
'Denique hos esse eosdem Germanos quibuscum MPm Io numero Helvetii congressi, non solum in suis sed etiam in illorum finibus, plerumque Superarint; qui tamen Pare esse nostro exercitui non potuerint. Si quos adversum proelium et fuga Gallorum Commoveret, hos, Si quaererent, re rue POSS
diuturnitate belli defatigatis Gallis, Ariovistum, cum multosas menses castris se ac Paludibus tenuisset, neque ut mimi
rem fecisset, desperantes iam de pugna et dispersos subito adortum, magis ratione et consilio quam virtute vicisse. Cui rationi contra homines barbaros atque imperitos locus fuisset, hac ne ipsum quidem Sperare nostros exea itu Capi
Qui suum timorem in rei frumentariae simulationem amgustiasque itineris conferrent, facere adroganter, Cum aut de ossicio imperatoris desperare aut praescribere riderentur. Maec sibi esse Curae; frumentum Sequanos, LOCOS, as Lingones subministrare, iamque esse in agris frumentam tum de itinere ipsos brevi tempore iudicaturos. Quod non fore dicto audientes neque signa laturi dicam tur militesγ, nihil se ea re commoveri Scire enim, qui cumque exercitus dicto audiens non fuerit, aut male re gesta 3o fortunam defuisse, aut aliquo facinore comperto avaritiam esse conVictam suam inn entiam perpetua vita, felicitatem Helvetiorum bello esse 9emPectam.
329쪽
Itaque se quod in longiorem diem conlaturus fuisset, repramentaturum, et proxima nocte de quarta vigilia castra moturum, ut quam primum intellegere posset utrum apud eos pudor atque ossicium an timor plus valeret. Quod si Praeterea nemo Sequatur, tamen e cum sola decima legione siturum, de qua non dubitaret, ibique eam praetoriam cohontem futuram M. Ariovistus ad postulata Caesaris pauca respondit de
suis virtutibus multa praedicavit ' Transisse Rhenum sese non Sua sponte, Sed rogatum et arceSSitum a Gallis; non rosine magna spe magnisque memii domum propinquosque reliquisse sedes habere in Gallia ab ipsis concessas, obsides ipsorum Voluntate datos stipendium capere iure belli quod victores Victis imponere Consuerint. Non sese Gallis, sed Gallos sibi bellum intulisse omnes Galliae civitates ad se is
oppugnandum eniSSe a Contra se Castra habuisse; eas Omnes Copia a se uno Proelio pulsa a Superata esse. Si iterum experiri velint, se iterum paratum esse decertare;
si pace uti velint, iniquum esse de stipendio recusare quod sua voluntate ad id tempus pependerint. 'Amicitiam populi Romani sibi ornamento et praesidio, non detrimento esse oportere, atque Se hac Spe Petisse. Si per populum Romanum stipendium remittatur et dediticii subtrahantur, Gn minus libenter sese recusaturum populi Romani amicitiam quam adpetierit. 3 Quod multitudinem Germanorum in Galliam traducat, id se sui muniendi, non Galliae impugnandae causa facere; eius rei testimonium esse quod nisi rogatu non Venerit, et quod bellum non intulerit, sed defenderit. Se prius in Galliam venisse quam populum Romanum. Numquam ante 3o hoc tempus exercitum populi Romani Galliae provinciae
finibus egressum. Quid sibi vellet D Cur in suas possessiones
330쪽
venireti rovinciam suam hanc esse Galliam, sicut illam nostram. Ut ipsi concedi non oporteret, si in nostros fines impetum faceret, sic item nos esse iniquos quod in suo iure se interpellaremuS. ' Quod fratres a senatu Haeduos appellatoidiceret, non Setam barbarum neque tam imperitum esse rerum ut non Sciret
neque bello Allobrogum proximo Haeduos Romanis auxilium tulisse, neque ipsos, in his Contentionibus quas Haedui secum et cum Sequanis habuissent, auxilio populi Romani uSos esse. io 'Debere se suspicari simulata Caesarem amicitia, quem exercitum in Gallia habeat, sui opprimendi causa habere. Qui nisi decedat atque exercitum deducat ex his regionibus, sese illum non pro amiCJ, sed pro hoste habiturum. Quod si eum interfecerit, multis sese Milibus principibusque populiis Romani gratum esse facturum id se ab ipsis per eorum
nuntios compertum habere), quorum omnium gratiam atque amicitiam eius morte redimere posset. Quod si discessisset et liberam possessionem Galliae sibi tradidisset, magno se illum praemio remuneraturum, et quaecumque bella gerim vellet, sine ullo eius labore et periculo confecturum.' 45.multa ab Caesare in eam sententiam dicta sunt quare negotio desistere non posset 'meque suam neque populi Romani consuetudinem pati uti optime meritos sociosis sereret, neque se iudicare Galliam potius esse Ariovisti quamas populi Romani. Bello superatos esse Arvemos et Rutenos
ab Q. Fabio aximo, quibus populus Romanus ignovisset
neque in provinciam redegisset neque stipendium imposuisset. Quod si antiquissimum quodque tempuS Spectari Porteret, populi Romani iustissimum esse in Gallia imperium; si im3 dicium senatus observari oporteret, liberam debere esse Gab liam, quam bello victam suis legibus uti voluisset.'47. ' Quid ad se venirenti an speculandi causa λ'