Brevis disquisitio, de præcipuis quibusdam philosophiæ Stoicæ placitis, quæ agunt de Deo, ejusque operibus, ...

101쪽

nonnunquam , ibid. Ummis θ-pissme miti veritatem. Ut causa erroris hujus sit, rerum ipsarumin causarum ignoratio, illis latentium qui divini vocantur, quum plurima dari possint, quae ipsos fugiant, licet multa etiam pem

specta habeant. γ' g. VIII. Naturalem, eamque mira- ordinariam magis divinationem, a Deo repetunt, divinaque admonitione singulari eam autem obtingere tum vigilantibus tum somniantibus , sic quidem ut divino furore correpti a Diis agitentur. Cujus furoris Vates vel Poetae magis minusve credebantur participes reddi, qui inde artis suae Deos Deasve invocabant praesides seu quod se assiari divinitus crederent re ipsa se quod haec dignitatis tantum conciliandae suis carminibus eringo, fingerent. Inter philosophos apud Ciceronem legimus, Democritum tuiΩse, qui sine furore poetam quemquam magnum esse posse negabat Attamen hunc serio de isto furore fuisse loquutum, vix credimus, cum ipse nutasse dicatur in natura Deorum, apicuro fabulosa ista de Diis confingendi viam praeparaverit. Sed scilicetin ipse picureus, nihilque minus quam affatum

102쪽

divinum credens agitationem ejusce modi simulat Horatius Carm. II. Od.

Evo recenti mens trepidat metu Plenoque Bacchi pectore turbidum

Laetatur 2 voe, parce Liber,

Parce, gravi metuende t rso. Idem Lib. III Od. XXV. uo me Bacche rapis tui Plenuis quae in nemora aut quos agor in specus Velox mente nova pEnnius etiam divinos appellat Poetas. Cic. r. pro Archia Credidisse etiam istiusmodi furorem videntur Stoici nostri. Prout & ejusdem plenos putaverunt, qui, vel quae funderent Oracula. Vel hanc potius vim repetant ab anima mundi, totam agitante terram, hoc vel illo loco cum singulari quodam amatulatidicos excitante, erumpente, qui tamen sacer affatus ubi cessaverit temporis diuturnitate, cessare debere Wipsa oracula, quemadmodum ad postremum

etiam nobilissimum illud Delphicum. Cic. Div. r. mi vim suam longe latequerimundunt, quam eum terrae cavernis includunt, tum hominum naturis implicant.

Incitare etiam credebant Deo, per se E a mnia

103쪽

68 ID EA MEOLOGIAE mnia homines, exhortam, indicare su tura remedia suggerere C. quemadmodum de Esculapio M. Ant. Lib. f. 8. μῶδε ες - γόμ ενον οπι, imi νώ'Aσκληπιν τουτω ἱππισίαν. ἡ χχολου- ῶαν. - mδηmοι &c. Cujusmodi illudes quod dicitur seculapius huic vel illi ominasse, ut equitet, ut frigida proluatur, ut discalceatus incedat dic vi Gaiaherus Pertinetin huc illud Plauti Curc. Act i I. Sc. II. Hac nocte in somnis visus sum viderier, Procul sedere a me longe Esculapium, Neque eum ad me adire, neque me magni pendere

Haec& quae porro de somniis divinis fabulata est superstitio, infinita fere sunt: poetis illa potissimum inserviebant. Cujusmodi & illud est quod in opere suo dramatico Heliodorus, Ethiop. Lib. I. Cum vero venisset in intimum templi palarium ita Thyamidem somniantem inducit, quod nomen praefecto Cuidam praedonum indit , deam obviam progressam,rraderesbi in manum Chariclian, ac d

cere Tisami, hanc virginem tuae commendo fiat verumtamen habens non habebis, sed iniquus eris inoccides hospitem,

104쪽

S I AE. 6snee tamen ilia occidetur. Quo deinceps varia hujus somnii expositione fabulam melius ornaret. Atque hic ab aevo mos fuit Poetis. Nil minus saepius per insomnia Deos apparere solitos esse hominibus, sibi persuaserunt Stoici. f. IX. At&ipsi humanae menti quandam divinandi competere facultatem docent eo quod divinae naturae sit particeps, tanquam quae divinitus defluxerit,

juxta Nasonis illud: Di Deus in nobis,sunt j commercia coeli: Sedibus aethereis spiritus ille venit:

extiteritque mens, ante unionem Cum corpore, Diis admodum familiaris, quae propterea multarum rerum imbuta Cognitione, ubi se avocaverit Corpore,

optime divinare possit. Hinc mors cui

in propinquo sit, corpore jam languido,

vinculis prope solutis; somniantem, quiescente corpore, vigilante4 corporis negotio distracto melius divinare. Non autem probant Aristotelis illud: habere melancholicos aliquid in animis praesagiensin divinum, quia ad mentis,

non Corporis constitutionem, referenda sit divinatio. Adhibenda vero quaedam esse remedia, id est, certum ciborum

105쪽

o DE THEOLOGIAE designavit,ne anima divinatura nocte inquieta turbetur. Undein Pythagoricis interdictum putatur, ne faba vescerentur, quod inflationem magnam is cibus haberet, tranquillitati mentis vera quaerentis contrariam Cic. Div. I. Suvmque omnia completa sint bi referta aeterno sensu O mente divina, necesse est cognitione divinorum animorum animos humanos commoveri. Sed vigilantes animi vitae necessitatibus seerviunt, dis guntquese a societate divina vinclis corporis impediti. g. X. Atque haec Stoicorum etdivinatione est opinio, quam paucis ita exhibuimus. Singula vero divinationum genera, vel & caeremonias varias divinis adhibitas recensere hujus quidem loci non est Stoicorum de divinatione qualis fuerit doctrina nostrum erat edisserere. M-que Mic monemus tantummodo, a Philosophia Stoica hoc dogma de divinatione alienum non esse potius vero probabili ratione niti, si quae de anima mum di humanaeque mentis antequam Onjuncta esset corpori, existentia, Diis admodum familiaris vera forent Mundum credunt Deorum hominumque causa factum esse Deos in illa eslarmatione propter familiaritatem vel affinitatem istam,

106쪽

Cuncta in generis humani ordinasse com modum: herbarum non tantum sed animantium, quin omnium Dominum constituisse hominem proclive erat Co , gitare, ubi pericula imminerent humano

generi, Deos adeo ψιλαν' ους de iis esse admonituros, tum signis quibusdamipli naturae inditis, diligenti obser atione cognoscendis tum admonitionibus quibusdam specialibus. At hoc qualecunque etiam videri posset verum Deum ignoranti, ipsiusque supra hominem, manuum Dei opificium' περοχυ, nil nisi Atheismum redolet. Excellentem quandam naturam animam humanam esse qui dissitetur , fallitur vehementer. Sed qui ipsius essentiae divinae partem hanc esse putat, magis fallitur;

creatumin increatum, aeternum &tem

porarium, perfectum & imperfectum, dependensin independens inter se confundit. Tribuendam Deo Φιλανειμαν ultro largimur Magnas ille exhibet humano generi beniunitates. Sed quid sit olim eventurum sibi partim reservavit, partim diversa a conficta illa divinatione, adeo

fallaci mendaci, utut eventu nonnunquam probabili ratione praeviso, comprobata interdum, verbi sui divini reve- latio

107쪽

να DRA THEOLostridatione indicavit. Sanctis quidem viris apparuit olim per insomnia Qvisiones,

Majestate sua tanquam divinas Cognoscendas interdum etiam supremae suae sublimitatis demonitrandae ergo. Pharao ni cuidam AEgyptio, vel Nebucadnezari Babylonio, at non prout servis suis ele-etis. Proclive in superstitionem vulgus, naturalia quaedam somnia sibi persuasit esese divina, superstitionisqueautores &P troni Poptae, multa finxerunt proculdubio somnia divina, de quibus nos jamdiximus At pernoctantes, ad impetranda insomnia in templo Amphiarai, Amphilochi, Esculapii, vel alio destinato

cuidam idolo, loco, miserrimum inmodum decepit Spiritus nequam, transfor mans se in angelum lucis Sed de insomniis agentem Commendamus CL Wit-sium Misc. Sacr. Lib. I. c. v. quos ille, Rivetum rapanhemium. Nos Populo Dei , omnem hariolorum, augurum,in quorumcunque divinorum consultationem, ipsamque, tanquam gloriae summi sedes solius Creatoris contrari m divinationem, optimo jure semverissime fuisse interdictam, dixisse contenti sumus. in seculi hujus Athei superstitionem hanc potius quam impieta

108쪽

tem dicerent, quia series illa aeterna ca sarum multa involvat imperscrutabilia, quae frustra investigare homo conaretur: Megant enim se Dei tui, adeoque χ-perum ipsius, id est mundi, quae

mundo accidunt, penitus perspexisse naturam. Sed ineptam hanc esse causarum aeternam seriem, nullo disponente, nos indicavimus capite superiori.

s, λὰ Agnam intercedere Diis cum nem docere Stoicos, liquet ex iis, quae

de originein natura diximus humanae mentis,' creatione mundi ejusdemque gubernatione in hominum commodum. Ideo ejusdem divinae naturae participes esse Deos credunt homines, mundumque communem quandam, uti diximus, Deorum atque hominum civitatem, juxta Cic. illud Menim mundus, quos communis Deorum atque hom num domus, aut urbs utrorumque soli enim ratione utentes jure ac lege Funt. δ

109쪽

igitur Athenas , MLacedaemonem , Atheniensium Lacedaemoniorumque causa putan dum est conditas esse omniaque quae snt in his urbibus, eorum populorum recte esse dicuntur, si quae sunt in omni munda Deois rem atque hominum putanda sunt. Congruum est ut dicamus, quid sit civium magnae hujus urbis Mundi erga eos, tanquam Principes suos, d rei p. gubernatores ossicium. g. II. Non oritur autem haec communis vel societas vel assinitas, ex impudico Deorum cum hominibus congressu, qualem nefandam theogoniam confinxerunt, tegendorum vitiorum gratia Poetae, nimiam sibi licentiam arripientes. Damnant omnino Stoici omnia illa Diis, stiriain stupra asscta. Non hominem, multo minus Deum cum aliqua consuescere decet. Optime Seneca de vit beata C. xv I. 'uorum alius id voviI alas imposuit, alius cornua alias adulterum illum induxit Mabnoctantem alius sevum in Deos, alius iniquum in homines alius rapturem ingenuorum, corruptoremque Pnatorum quidem c. uibus nihilesiud actum est, quam ut pudor hominibus peccandi demeretur, stales Deos credidissist. Nempe non Iovem soluta, in Amphitruonis

110쪽

imminere, nunciarat oraculum in aureum imbrem conversum, licuit aliis dicere. De eo sic HoratiusCarm. Lib. II I. Od. XUI. Inclusam Danaen turris ahenea,

Robustaeque fores, θ' vigilum canum Frses excubiae munierant satis Nocturnis ab adulteris:

Si non Acrisum, virginis abditae Custodem pavidum, Pupiter se Venus Risessent fore enim tutum iter patens,

Converso in pretium θο. Sed quid hoc nempe quod iterum Seneca, de breu vitae C. v I suid aliudes incendere vitia, quam autores illis inscribere Deos ' dare morbo exemplo Divinitatis excusatam licensiam Exemplum ad manum est Chaerea adolescens, hac

Iovis & Danae pictura conspecta, vitium committit, inuidem lubens. Ita

Terentius in Eun. Adh. III. SC. V. . . . Dum apparatur, virgo in conclavii sedet, Suspectans tabulam quandam pictam, ubi inerat pictura haec Iovem