Brevis disquisitio, de præcipuis quibusdam philosophiæ Stoicæ placitis, quæ agunt de Deo, ejusque operibus, ...

71쪽

36 ID EA THEOLOGIAE ipso multo minus: nihil enim nec sui curare Deum Epicuri visum fuit, nec alieni turbaret etiam hoc ipsum quietem istius Dei. Laborat itaque perpetuo Deorum beatitas, tranquillitas, re aeternitas Quae tamen a natura divina tolli minime potest, etiam juxta Epicurum Merito id ergo urgent Stoici: si natura divina sit excellemissima, sapientissima, ac beata, datur ergo prO- videntia, mundum inuae in mundo sunt administrans Neque enim beata foret divina natura, si impotens esset vel ignorans, adeoque recte: Ignoratio rerum aliena naturae Deorum est sust nendi muneris propter imbecillitatem dij- cultas minime cadit in majestatem Deorum. Cic. Nat. D. Lib. II. t porro regimundum ab alio non Deo, implicat. Εὐst enim ille potentior' praestantior potentissimoin optimo. Neque id ipsum

vult Epicurus.

s. VII. Alteram addunt confirmandi dogmatis sui ergo rationem Stoici. Exin Ierientiam omnem testem advocant: coe-estia, terrestria quaeque his accidunt contemplari jubent singula acclamatura promittunt, dari providentiam cuncta gubernantem πλο ιοπωώπων

72쪽

S o. I AE. 37 μου vult Antoninus Lib. vo s. 7. Eum Putant, qui attente consideret tot in coelo miracula, solem, terra nostra tanto majorcm, stabili cursu tantum permeantem spatium stellas tum errantes tum inerrantes, quae ibi plura, dubitare nulla ratione posse, quin a potenti sapientique formatore fuerint aliquando consecta haec omnia, continuo gubernentur. Haec omnis descripti Merum, atque hic tantus caeli ornatus, ex corpor bus hue se illuc casu θ temere conmman-

ribus, potuisse effici cuiquam sano videri

potes DCic Nat. D. Lib. II. Iterum, quum machinatione moveri aliquid videmus, ut sphaeram, ut horas, ut alia permulta , non dubitamus quin illa snt perarationis quum autem impetum caeli cum admirabili celeritate moveri vertique videam

mus, consanti me conscientem vici tudines anniversarias, cum summa salute conservatione rerum omnium, dubitamus

quin ea non solum ratione fiant, sed etiam excellenti quadam divinaque ratione Hominem ideo conditum ajunt ad contemplanda coeli sidera, quae superiora de divina tum potentia, tum sapientia testantur. Quorsum ipsa ducit hominis apud Graecos denominatio est enim 3 ανθραν

73쪽

illud notissimum: Os homini hublime dedit,caelumque tueri Pustinerectos ad sidera tollere vultus. Ut &Balbus apud Cic. Nat. D. Lib. II. vultum homini erectum esse datum ait,

ut Deorum cognitionem coelum intuentes capere possent. Sunt enim, inquit, ex terra homines, non ut incolas habitatores,seed

quas spectatores superarum rerum atque coelestum. Coelestibus conspicienda adjungunt terrestria rerum maxime vita fruentium constitutionem prorsus mirandam, singularum, vitae viriumque conservandarum pronitatem naturalem

ne in nihilum aut chaos insorme cuncta recidant, divinae providentiae & curae indicia negligendo etiam minime parvo mundo in majori, homine ipso non quod singulae eorum, quae in magno mundo sunt particulae, inveniantur in ipso, ita dicto, ut vana eruditione turgidus Mimpius Theophrastus nugatus est, sed quod in ipse homine uno, an

ta sit mirabilium copia, ut parVUS mundus queat nuncupari. Scite Augustinus: videt homo insolita se miratur, miratarasit, cum sit ipse mirator magnum miraculum. ipsam hominis formationem in

74쪽

S E. utero, opificium divinum esse magis quam hominis aiunt, namque σαέγα aeterum mist, se si M. Ant. L. T. q. 26. ipsamque membrorum compostionem id demonstrare dicunt natura talis scilicet qualem diximus naturam intelligere Stoicos dedit nobis manus multarum ar-

iam minifras eadem linguam se loque amet c. quibus brutis praestat homo usque perficere potest magnas miras.

Et licet vulgo humanam mentem X anima mundi decerptam existiment, atque ita divinam , quatenus tamen homi ni a Diis data est, chanc providentiam divinam dari, ultro testari volunt, mentisque vix compotem, quia hanc ex atomis, vel aliunde defluxisse putet Rationem, consilium, prudentiam, a non

divina cura perfecta esse perspicii his ipsi

rebus mihi videtur carere. Mic demat.

s Vi I. Si ad haec omnia iterum so lita sua exceptione Epicurei Naturiuista esse non Deorum responso Stoicis in promptu est, rem simili illustrant. Nauim conspicit quis eminus quae per vastum aequor stratur secundis, non modo sed etiam aliquando adversis ven-

75쪽

M DEA THEOLOGIAE tis agitatam , nulli tamen scopulo alliam , in nullum injectam vadum recta ferri videt hiccine sibi perluadebit,

nautam aut gubernatorem istam navim neutiquam dirigere, sed velain ventos hanc in portum deducere atque an hoc subinde posse fieri credere poterit pleorum immortalium ope Nauxilio multo magis, quam ratione hominum S conssio ,gubernari Romanam remp. amrmabat, non tantum eloquentissimus Tullius, Oratis pro C. Rabirio sedin laborantem eandem ita depingit Lyricus ille Uates, Epicureus licet Carm. Lib. I. Od. XIV. O navis, referent in mare te novi Fluctus, o quid agis fortiter occupa

Portum nonne vides ut ' ,

Nudum remigio latas p c. Qui non facilius perspiciunt, absque divina gubernatione mundum continuo in motu elementorum, tanquam vasto in aequore, ventisque tumido, positum, propediem collapsurum, et isti caeci-tiunt valde. Per tot tamen secula Co'stitit mundus, nec concidit. Datur ergo providentia mundum & quae mundo accidunt, ordinans & gubernans. s. IX. Quas vero moverunt hanc in

rem dissicultates Epicure , partim a

76쪽

Deorum quietein tranquillitate desum- ptas, partim ab injuria fortunae, quae invida vitis fortibus: bonis videtur, non Curant magnopere saltem facile possietolli existimant Stoici. Tranquillitatem scilicet veram non esse, istam quam fingit Epicurus Deorum quietem, sed Dum prorsus indecorunt; de ea nos etiam supra diximus. Non esse ergo quod metuat quisquam perturbationem aliquam divinaein heatae tranquillitatis, neutiquam enim hoc providentiae opere defatigari summe potentes Deos, sed

delectari communis suae civitatis aut rei p. gubernatione Casus autem fortuitos quod attinet, viris bonis saepissime adversos, impiis rarius illos, vel malorum numero esse eximendos vel saltem viro bono evenire tanquam incitamentqvirtutis, ardua enim virtus perpessione molestiarum addiscitur Dignum, ait, spectaculum Seneca, ad quod respiciat intentus operi suo Deus, se par Deo dignum,

vir fortis cum mala fortuna compostus. De prov. c. I. Existimant nempe opumin malum, solam animam respiceres bonumquein malum tantum vocari debere virtutemin vitium, in nihil esse bonum aut malum dicendum s

77쪽

tra, ideo externa illa omnia, quae Coi Pu tantum attingunt, nemini prodesse vel nocere atque ita tandem pronuntiant, viro bouo nihil posse accidere mali. Magnis viris prospere eveniunt omnes reΙ,

'quidem satis a nostris N a Principe Phiω-

sophorum Socrare dictum es de ubertatibus virtutis se copiis Cic. Nat Deor. Lib. 1i sub finem. Eu scilicet e Stoico

κγδα γονών. Cic. de Par StoiCormn. g. X. Rem omnem sic satis apte se confecisse arbitrantur Stoici. Et si quod res est, oicendum est licet erroribus in is voluta quaedam inmisceant, atque quantum ad posterius istud, secent potius nodum quam solvant, non debent tamen penitus sua laude carere, mult d, eunt, vera praeclara. Item ipsum tenent, probant urgent, dari divinam providentiam , mundum gubernii uena, sapientissime & optime Attamen, is dividendum tradunt inter plures eoaprovidentiae opus, recepta Deorum mulis titudine vero Deo quem ignotabanti operis sui gloriam di laudem adimunt. Qua tamen Deorum multitudine asseria, nihil videbantur dicere aptius posse.

78쪽

porro de Diis nefas erat dicere, maximam partem Poetarum fictionibus o tum debebant , quanquam Plautianus lible concordes esse Deos putet Item alios Deos facturos scilicet. Sane illi inter se congruunt concorditer. Plaut. Curc. Act. II. Sc. II. neutiquam majestatem decere divinam Sto1cis credebantur. Ergo, cum meos ab administratione mundi arcere velle cum

Epicuro, aeque videatur absurdum, quid reliquum erat dicere, quam divisium quasi inter Deos esse regimen mundi athos divina societate conjunctos, placide, quiete, optime , ut sapientibus convenit, regnare ordinationem dein divinam sapientissimam esse Moptimam agnoscebant, minime injustam, licet saepe occultam, multaque caligine tectam, cumque plurima adversa bonis' iris evenire vicissim, omnis experientia doceret, non hoc negare potuerunt

aut voluerunt, sed ad quaestionem quid de his habendum sit prata respondendum putarunt vel minoris ista esse momenti saepe, quam ut Dii haec curare censeri debeant. et non esse haec talia qualia vulgo videntur, ad felicitatem vel cala

mi in

79쪽

n ID EA MEOLOGIAE mitatem veram viri boni parum aut nihil facientia, quippe quae non animam, sed Corpus attingerent. Imo vero liberum ex istis omnibus adversis, si quem premant exitum dare semper Deos immo tales, ολυχειργα concessa. Dedisse enim Deo unum tantum introitum in mundum exitus vero multos Laudantibus non hanc tantum Stoicis, sed aliis ex gentibus, non tamen Aristotele, de Platone dubitatur, aliis sat multis. Multa Romani in laudem Lucretue, cumprimis vero Catonis illius Uticensis quem Diis quam hominibus propio remajebant, humanis vitiis immunem quique fortunam semper in sua potestate haberet. Prae clare hunc obiisse diciti Cicero; p. Fam. 68. Lib. I x. Caeteri quidem, Pompejus, Lentulus tuus, Scipio, Afranius de perierunt, at Cato praeclare Sicin Horatius nobile Catonis lethum appellat Carm. Lib. I. Od. XII. Romulum post hos prius, an quietum Pompili regnum memorem, an superbos Tarquini fasceis, dubito, an Catonis Nobile lethum. Stoici exempla habent sectae suae conditorum Zenonis: Cleanthis Pertinent huc illa Senecae Tragici Herc. Fur. 62s.

80쪽

O quam miserum es nescire moris c.

g. XI. At non sunt haec satis philosophice dicta nec quidem placita StoICorum sic satis conveniunt sibi docent enim Rationem cuilibet assignatam servandam esse, ne cedendum fortunae. M. Ant. ex Platone Lib. vo si in rebus civilibus, maxime in iis quae ad magnam illam civitatem mundi pertinent, cujus gubernatores sunt illis Dii; Eo quidem magis, quod rerum omnium sapientes credant Diis rationes constare Idem Anton ex incerto Tragico, Lib.

E' χει λογον , τουτο. Si me meo ue liberos Dii negligant, Hujus etiam constat ratio. Recte ergo Augustinus, tantum laudis non mereri mortem Catonis, ab invidia vim vel ignominia, quod prosecto tanto viro erat indignum, qui fortunam in potestate habere dicebatur. quid est ergo, is quodsiium quantum amavit, cui parci a Caesareo speravit se voluit, tantum gloriae ipsus Caesaris, ne ab illo etiam

si parceretur, ut ipse Caesar dixisse fer

tur.