장음표시 사용
91쪽
3 6 Ion Tullo LOGIAE tioris aevi Arius QSocini abhinc nomita pridem quomodocunque etiam fi gentes suspendere se iudicium de aetemnitate materiis, hanc saltem ante hexae- mero a Mose descriptum jam extitisse concedentes quo scilicet negarent facilius, verum esse Deum Dominum Iesum Christum etiamsi fuisse dicatur ante mundi initium. Sed id nos nunc non
agimus. Solum illud naturae arcanum, de creatione mundi temporis initio, rebus concreati, ex ipsius Creatoris summi revelatione infallibili enarrare potuit divinus Moses Ai huic, indignum facinus hujus vel superioris aevi oblocutores sunt philosophi, admodum profecto intempestive. Si non Epicureae, at saltem, uti visus est eruditis, Arianae factionis hominem imprimis puto ho-mam Burnetum. Non ille scilicet credit, omnium rerum initium repetendum esse a prima illa Mosi memorata Creatione abhinc annorum admodum sex millibus, sed multa numeranda esse praecedentia secula: Non esse etiam illam creationem totius universi, sed hujus tantum telluris cum ambiente coelo Nec esse Vere formatam ipsam tellurem brevi sex
dierum spatio, diuturnam enim solis ope
92쪽
reddendam. Quorsum vero Moses haec omnia pro pudor, inversique mores lcontra physicam rerum veritatem p Hebetis, credo, di stupidi Israelitici populi se accommodare genio debuit, ne
omnem amitteret ἀθοπι- neu tanquam
fabulosus exsibilaretur, physicam rerum vehitatem enarrans. Qui sic quaeis tardi di stupidi ingenii populus; arcanam a turae non percipiens, credere potuit, tam stupendae magnitudinis opus, .
dierum spatio perfici potuisses ad quod
aliquot seculorum millia, immensum si bi supra indocilem Israelem sapere visus exposcit Burnetus. Quid si Moses cum Wistono expresse dixisset, loqui sede sola tellure, terra dies intelligere sex aestates, 4eris noctes totidem hyemes illud quidem rudi Israeli vero videretur similius. Sed aliquid etiam amplius addit urnetus. Accommodasse ait Mosen hanc suam creationis narrationem, populi Iudaici conditioni, quo istum legi, de obtervando seu sanctificando abbato, adstringeret melius. Hanc vero putabimusne , ordine inverso, religionis Sabbato conciliandae gratia, accommodatam esse creationis r mun
93쪽
mundi enarrationem,' non potius in creationis mundiis dierum spatio coninscctae memoriam institutum esse Sabinbatum , prout sanctus Moses fidus in domo Dei servus, non impostor, non mendax Vel an existimabimus, Mosis hoc potius esse figmentum, quam ipsius Dei assertum, in ipsius Legis suae divinae praecepto quarto Z Nonne dicit expresse, sex diebus Dominum Deum perfecisse coelum & terram p unde ista ergo Burneto sapientia, aut cognitio ut ex adverso sex diebus coelum di terram
perfecta esse neget psiquo, quo scelesti ruitis ZAt consulere velim Lectorem nostrum, refutantem uberiusin solide satis, impium hoc Burnet figmentum, eidec-
s. XUI. Nostri interim seculi Athei
facile etiam concedunt, causam omnium essicientem esse Deum, consilium vel decretum etiam dari divinum , seu Certamin immutabilem rerum omnium seriem, causarumque, sibimet implexserum aeternum ordinem, juxta quem continuo prodeant singula, atque haec omnia sapientissime optime esse constituta. Sed nil nisi naturam iotelligunt,
94쪽
dunt. Sed an hoc non est insanire, ordinem, sapientiam c. agnoscere, in iis quae mundo accidunt, immutabilem prorsus, cinculpabilem, sed neminem agnoscere sapientis illius, o immutabilis ordinis Autorem popiam mundum sapientem intelligentem praedicant, ne quis dicat, ubi nulla est cogitatio, ibi nullum locum habere posse sapientiam , siquidem corpus solummodo extensum intelligens non sit. At si quid haec ad rem facerent, deberent cogitationis, extensionis, quas vocant, saltem diversas naturas asserere, sed rem eandem reapse intelligunt. Deberent etiam cogitationem istam, non immanentem, sed transeuntem Causam dicere. Ne hae omnes particulares Cogitationes quae ipsis junctim intellectum Dei constituunt, ex necessitate naturae
I. I. Onnectendarito 1cis Providentiae a videtur Divinatio. Latinis a Divis dicta, eadem quae Graecis μαν Προκη s
95쪽
me ubi agitur de divinatione naturali, furore quodam corripi credebantur. Intelligunt autem per divinationem, praedictionem dc praesensionem quandam rerum, quae fortuitae vocantur, humano generi litum in finem concessam maxime, ut hac de futuris seu imminentibus periculis admoniti, evitare eadem possent. Divinae benignitati divinationem
ivs. II. Antiquissima haec est Divinatio, quin idololatriae serme Coaeva, quae succedentibus aevis superstitione mirum in modum alebatur. Sic quidem, ut qui Deos esse credebant, nulli fere essent, qui Divinationem improbarent, uno excepto, uti apud Ciceronem est, Colophonio Xenophane Epicurus autem si Divinationem non admiserit, nemo mirabitur, qui' negare eundem omnem divinam providentiam, recordabitur. Qui posset enim tum ulla admitti futurorum praesensio aut praedictio, cui omnia .sunt fortuita, nec quicquam certo determinatum quod praedicere posset vel homo vel Deus Reliqui vero ad unum prope omnes, qui divinam crediderunt di existentiam, di providen
96쪽
S I et M. 6rtiam, divinationem etiam receperunt. g. III. Huic divinandi studio qui in-Cubuetunt, apud antiquissimos populos, idololatriae maxime deditos, fuerunt non pauci summo cumprimis in honore habui AEgyptiis WBabyloniis. Dignitatem ubi namque maximam conciliabant, dum si creta cum Diis actarent & crederentur habere commercia, nec quemquam facile in iocietatem, at quam sanctissimam, mysteria sua reciperent: quo effecerunt artificio ut apud Reges ipsos essent non tantum magni, sed apud populumRegis dignitati haberentur proXimi, multisin magnis mactarentur privilegiis ApudAEgyptios proprios suos possidebant agros, ne scilicet tenuitate
hominum tanta ars vilescereo atque etiam famis tempore, ut haberent unde viverent, nec agros suos divendere necessum haberent, suam ipsis Pharao po tionem largiebatur Gen.XLvcI. . Erant
ex illo genere illi tardam apud Egyptios di Babylonios, qui arcessebantur ad somnii Pharaonis, Nebucadneraris ex. positionem Gen. XL P. II. Dan. II. 2 sic
dicti CL illi videntur a rerum scurarumin latentium, quo in loco somnia sunt, indicatione. Vid. CL Uiridise
97쪽
dissert de hisin aliis ejus generis . III.
g. V. Varia studiorum genera hi sapientes colebant, iis maxime invigila- pertinebant, celebriores illi, ut antiquiores AEgyptii; ad quos confluxisse narrantur Graeci, quos, ante bellunt Trojanum incultos sere, tanquam latrones, incertis sedibus vagari solitos fuisse, de historica creditur. Exin vero sapientiae studium ex AEgypto fuisse in Graeciam transarum, non solum Pythagoram ad AEgyptios devenisese, circumcisionem inter sacerdotes
Egyptios admisisse, quo ipsi ad illorum mysteria facilior patet et aditus sed
Platonem aliquot annis Alexandriae habitasse, memoriae proditum est. Proximum illis locum obtinent Divini Babyloniorum, qui summam crepabant observationum suarum antiquitatem, Procul dubio tanto majoris sibi fidei Whonoris acquirendi gratia: Di ccccLxx mi
lia annorum, ut is dicunt, monumentis comprehens continent Cic. Div. Lib. I. g. U. A primis adeo nationuminis gnorum initiis propemodum, cum fuerit istis Divinis tantum & honorii fidei concessum, latius crescente superst,
98쪽
cile quilibet intelligit Eidemque printer Socrate QSocraticos, Academi-Cos, Peripateticos, totamque ferme philosophorum familiam, maxime Stoicos favisse accepimus. Rem explicare copiosius studuerunt, primi sibi succedentes Sceti Stoicae conditores , Zeno, , Cleanthesin Chrysippus Cic. Div. I. sed quum Stoici omnia fere illa deis fenderint, quod Zeno in suis com- , mentariis quasi semina quaedam sparis siet, ea Cleanthes paulo uberiora se fecisset, accessit acerrimo vir ingenio Chrysippus, qui totam de divinatioω, ne duobus libris explicavit sententiam, is uno praeterea de oraculis, uno de so- , mniis quem subsequens unum librumis Babylonitis Diogenes edidit, ejus au- ditor, duos Antipater, quinque nori ster Posidonius. , Addubitare se tamen dixit, licet non omnem prorsusis get divinationem , sed Astrologorum praedicta, iciat, inter Stoicos minime ignobilis, contra princeps StoIcorum interdum dictus Panaetius. Cujus nobiles libros memorat Horatius Carm. r.
99쪽
reuum tu coemptos undique nobiles Libros Panaeti Socraticam S domum Mutare loricis Iberis Pollicitus meliora tendis 36. VI. Divinandi vim omnem a Deo arcessunt, a Fato, a Natura unde duplex oritur, quem in modum dispescunt, divinatio artificialis altera, altera naturalis illa quidem ordinaria, haec
Vero magis extraordinaria Artificialem ad naturam fatum reserunt natura-'lem ad Deum.
. . VII. Fati nomine intelligere Stoicos, divinam futurorum ordinationem monuimus naturae, vim efficientemioperantem juxta divinam constitutionem Unde colligere est quomodo a fato &natura repetant artificialem divinationem Placet nempe Stoicis, cum aeterna quaedam sibimet implexarum causarum constituta sit series, quarum alia generet Continuo aliam, ut quae fiunt tanquam in semine contineantur: ita Certa rerum signa in natura posita esse, non ea tantum, quae physice cognitione continentur, sed istia, quae diu-rurna observatione cognosci queant, quorum ex assidua contemplatione ars illis tandem exsurgit divinandi, quae artifi-
100쪽
quia nititur arte .conjectura, seu conjectura in artem transeunte Cic. Div. I. u. ita es ab omni aeternitate repetita in qua cum paene innumerabiles res eodem modo evenerint, i dem signis antegressis, aries essecta, eadem saepe anima
vertendo atque notando. Et inferius : Suae vero aut conjectur explicantur aut ezen iis animadversa ac notata sunt, ea genera
divinandi non naturalia, sed artisciosa d cun urs in quo aruspices, augures conjectoresque numerantur. sunt ergo Stoici, omnem divinationem immediatum qu si Deorum testimonium praesens sistere. Iterum Cic. I. Non placet Stesicis sngulis jecorum Issis, aut avium cantibus interesse Deum Uc. Sed ita aprincipio inchoatum esse mundum , ut certis rebus certa signa praecurrerent Neque etiam artem divinandi infallibilem esse prorsus quae enim tandem ars illa quae tali gaudeat privilegio Z Prout tamen ars medica, ars nauticain regendae rei p. quae his similes sunt, artes esse non desinunt, licet fallantur saepe qui illas profitentur, sic neque ariem divinandi desinere esse artem, etiamsi saepe fallantur divini, quia conjectura nititur. Ea fallit for-