장음표시 사용
61쪽
26 DE THEOLOGIAE omni aeternitate extitisse dici debeat.
Nempe ut opinor habet novitatem, summa recensue tura es mundi, neque pridem exordia caepit. At praeter atomos, huc illuc temere volitantes, concurrentes, alium habuisse opificem negant. Perennem etiam natur motum & operationem jugis di ortus Minteritus Causam, sed naturam ipsam qui moveat ac dirigat, esse ne mi nem Stoici ex adverso, sive aeternum quis dicere velit mundum, sive perdiuturnum , sive recentem absque Divinati sapientia,' potentia, unquam Coa que Providentia Divina esseti permanere, talem qualis est, minime redunt.
Scrutari lubet quid de Providentia hahendum velint Stolai quibusque hanc
suam opinionem rationibus fulciant. g. II. Praevio divino consilio olim esse conditum mundum docent nostri Stoici, non esse enim sapientis existimant, nullum de rebus agendis capere consilium. Illudque fuisse consilium sapientissimum optimum , id est, divinum.
62쪽
mundi commiserint Dii Socii, an uni, tis viribus perfecerini quaeri posset M. Ant ita Lib. I i. f. s. isa πυσις -
ad mundi fabricam se intendit c. at quae ibi subobscura sunt. Doct Gaiaherus ita et ps Q, se se Ad mundi hujus fa-
ricam producendam ac constituenis, dam peculiari quodam motu universi, natura accessit. Deinceps autem, is vel quaecunque in eo contingunt, viri neXus cujusdam consequentiae ne, cessariae lege certatum constitutae,
, eveniunt, vel principalia illa ad quae se universi mens praecipue inuasi pe- culiariter se intenderit, nulla ratione, sed temere disposita fuerint. At hocis esset absurdissimum, mentem univeris si, cum ad ista producenda ac constituenda peculiari motu processis, deis futura dispositione atque ordinatione, legem nullam tulisse se Sic tuae animae mundi, in ipsius fabrica, partes tribuuntur, at vero ad consilium hoc capiendum, exsequendum accessisse Deorum concilium, communio Stoicorum opinio suisse videtur prout cin hanc sententiam sunt procliviores,
constructum semel mundum exinde non
63쪽
a8 DEA AEOLOGIAE regi ab uno aliquo Deo, ceu principe, sed Deorum toto consessu Existimas, ita in hanc rem apud Cic. Nat. D. Lib. II abii, Stoicis providentiam fui qua fleam quandam sngularem, quae mun
dum omnem gubernet ac regat. . . quum
dicimus providentia mundum administrari, deesse arbitror, eorum pune autem ac perfectes dici exsimato,providentia Deorum mundum administrari. Et mox: Dico igitur providentia Deorum, mundum se omnis mundi partes se initio consitutas esse θ' omni tempore adminisrari. Scilicet pariter beatis, justis, sanctis, nullo dissidente vel reluctante, eundem Diis esse scopum judicant Stoici, eandem voluntatis propensionem in mutuum bonum, iniversi commodum atque ita ordinasse ipsos mundum inuae mundo essent futura, modori ordine sapientissimo, sibi humanoque generi, quin universo, utilissimo, optimo, inter se
Porro tanquam civili quadam conciliatione cysocietate conjunctos, unum mundum, ut communem rempublicam atque urbem a- Iiquam regentes. Cic. Nat. D. Lib. II. Mundum hac ratione πολιν appellat Epictetus: τ ο κοσμ' ἡτύο μία λς Mi Pariter Anton. Lib. I v. g. 3. o κοιτε
64쪽
di civitate, Dea plurimis habita Fortuna, coeloque locata: iniver in singulis ejus partibus sua ab aeterno assignasse Deos fata pergunt nostri Stoici docere eosque, quia soli secum ratione utuntur homines, curam hominum gesesisse cumprimis, illosque terrae 4errestrium dominos constituisse Sen. deben. Lib., c.23. In prima illa constitutione cum universa disponerent Dii , etiam nosra viderunt, rationemque hominis habuerunt. Cic. de Ossic Lib. I. Placet Stoicis, quae in terris gignuntur, ad usum hominum omnia creari Et Nat. D. Lib. II. Principio ipse mundus Deorum hominumque causa factus es, quaeque in eo sunt, ea parata ad fructum hominum se inventa sunt. E enim mundus quasi communis
Deorum atque hominum domus, aut urbs utrorumque Soli enim ratione utentes jure ac lege vivunt. Porro certum ac deinterminatum rerum a se essiciendarum ordi
65쪽
IDEA uno LOGIAEdinem Deos constituisse, unde causarum s himet implexarum' cohaerentium, altera continuo generet alteram, juxta constitutam semel ordinationem divinam. Haec M. Antonino σ-λσις
vocaturii VII. g. s. quae ipsis eadem atque εἰροαρμενη videtur, quae est quasi πλοκή et μῶν de qua Ant. L. X. f. s. vel si placet vocabulum notissimum, fatum Fatum autem id appello, quod Grae-ri ιιοι νην, id est, ordinem seriemque causarum, quum cause causa nexa rem ex posset, nos isti nomine aliquam divinam constitutionem designare voluisse Stoicos, opinari. Attamen hanc ipsis mentem fuisse facile mihi persuadeo. Atque ita Epicuri fabulas solidior sundamento feliciusque refutare potuerunt. Si enim nti nomine suturorum inordinatani quandam, sed .inevitabilem necessitatem intelligerent, quo jure Epicuri casumac fortunam reaicerent, si hinc cinde sapientem nemo futurorum ordinem disposuerit Verbo, Stoicorum principiis &dictis satum illud αλογον, id est, aeter
nam quandam, nescio qualem rerum futurarum immutabilem necessitatem, a nemine nec Deo nec homine constitutam sCic. Div. I. Mirum videri
66쪽
S I E. Itam, qui Volentes nolentes subjicere se debeant Dii aeque ac homines, inuaecunque tenet universum, repugnare Puto Curam tum luminum gerere non potuerunt Dii, nec ex rebus ipsis omniumque sapientissima ordinatione , quam ubique obviam contendunt, existentia Deorum probari potest si nihil haec omnino ad Deos, vel ipsorum operationes, quae tamen volunt Stoici Fato ergo, quidem dudum constitutum esse rerum ordinem Meventum, etiam inevitabilem, sed fatum esse ordinationem Deorum, immutabilem, quia repugnet sapientiae divinae consilia capereo ecdefectu quodam cognitionis aliquando mutanda. Caeterum ubi de fortuna Wcasu, vel providentiain fato loquuntur, existimet nemo dicere contraria Stoicos.
Casus juxta illos, fortuna ad hominem, providentia&fatum ad Deos pertinet, id est, casu vel fortuito hominibus res eveniunt, vel evenire videntur, sed providentia, vel salo, seu consilio suo sapientissimo illud ita ut eveniat, curant Dii ideoque a divina dispositione repetit M. Anton id omne quod homini obtingit: Ο τ ιν σοι συμβοων
67쪽
Quicquid tibi contingit ab aeterno primum is stinatum fuit. Lib. X. g. s. Neque nim praedestinationis illius nomine intelligere Philosophum fatalem quandam inordinatam necessitatem, sed constitutionem divinam, colligere licet ex iis quae dixerat Lib. I v. g. 3I. 3 .di expres
gulis ergo dicere oportet, hoc a Deo venit. Quaeque ibidem addit, de rebus fortuito contingentibus, accipienda sunt quo sensu am diximus. Ita providentiam de fortunam conjungit, Lib. I. g. . ubi varia recitarat quae sibi obtigerant, sic
tandem Yoncludit: παν- γαρ υ- θεων
βοηθων in τυχηρ δειτα. Isa etenim omnia auxiliantibus iis θ' fortuna indigent. Nisi fortunae domini essent Dii, quomodo auxilium Deorum Antonino prodesse posset, si fortuna noluisset: vel quomodo loquitur de auxilio Deorumdisortuna, si fato inevitabili sed irrationali, divina omnia sint constitutari humana Doch Gaiahero assentior qui ad haec Antonini ita: τύχης nomine pro- se videntiam divinam intelligere vide-
tur, vel casus potius fortuitos re-
rumque contingentiam providentiam di-
68쪽
divina dispositam & gubernatam. ,, g. IV. Atque haec illa est, quam exagitant tanquam anum fatidicam Epicurei, Stoicis recepta Deorum προ α, providentia. Multum inter sedi itant, qui infortunae . Ubus omnia ponunt Et nullo putant mundum rectore moveri, Natura volvente vices se lucis θ' anni: naturae nomine vim quandam appellantes, sed nescias qualem, nulla cum ratione agentem aut operantem, seu corpor inane quaeque his accidunt: Et ibit, qui omnia optime, constantissime, sapientissime, dirigi advertentes, Vim divinam humana omni majorem,
praestantiorem, juxta ordinem semel constitutum movere dirigere universa
docent. Et licet inepti illi Epicurei soli sibi sapere videantur, cum tamen sentiant plerumque nihil elegans aut decorum, quin praecellant hisce, iac in parte Stoici saniores, sapientem facile
perspecturum credo. g. V. Hanc suam porro de Deorum providentia thesin rationibus urgent non Contemnendis Stoici. Potiores in m dium prokremus, quarum altera a Deor rum natura desuri ur, alteram suppeditat experientia.
69쪽
. VI. Agnoscere Stoicos multum c liginis in rebus esse divinis sibique dissi-eillimum de ipsa Deorum natura Certi quid definire, atque resipis a via deinas, is ipsos iuperius indicavimus. Ex iis nihilominus, Me naturae divinae tanquam praestantissimae res ipse docet emetribuenda, iraeque ne ipse quidem picurus, cet ocandi potiris, quam verum eruendi gratia , fabulosa quaedam istis de Diis commentus sit, negaresso test, si ullum esse Deum agnoscere videri vehi, olligere licebit,is tuto satis, Stoicis nostris Deorum providentium Placebat ita Epicuro praedicamdam esse de Deo aeternitatem di beatitu- 'dinem, quia necesse fit dari praestantem aliquam naturam, qua nihil sit melius 1
Assentiebantur Stoici naturam divinam debere esse aeternam, beatam, a Persectam, rebusque adeo omnibus excellantiorem, fumme sapiemem, pote tem, independentem quovis modo urgebant inalis fi re vere natura divina, providentia jam ergo amplius, a ua veri cum specie, negari ipsis popse nes ,rdetur. Quid enim ' sc urgent: fi providentia disina 6 nclis non regatur, vi omnino non regitur vel regitur
70쪽
namque omnino mundus non regeretur,
sed omnia motu quodam ortuito, nullo moderante ferrentur huc illucin impellerentur deesset ergo divinae naturix Dpientia, vel potentia, vel beatitas. Sapientia, si vel ignoret Deus quorsum ista omnia sint ruitura, vel nesciat ad certum finem dirigere. Potentia, si casus istos fortuitos non possit vel potuerit disiponere pro beneplacito. Beatitas, si de salute tua neutiquam possit esse Certus. At non posse, si nemo sit qui atomorum impetum, casu di temere volitantium, ex mente Epicuri a Diis arceat, quominus illa hedatur jam diximus. Si ille, confingenda declinatione atomorum dissicultatem hanc tollere conetur, noutamen ipsum elabi permittent Stoici quin pressius urgeant Neque enim concursum atomorum tum fortuitum esse amplius si atomorum quaedam sit declinatio qua liberi periculo constituantur ii, vel ad omnes ictus tuti. Sed unde etiam ista atomorum declinatio numquid a natura sed natura atomos temere Eortuito omnes seni sinit: Numquid a Deo