장음표시 사용
111쪽
36 derentur monita isthac Lutheria Equidem, ut ad ritus in specie reuertamur, alias interdum valet regula, quod superflua non noceant λ sed hoc loco non procedit,cum satis apis pareat, quantum noceant superflui ritus, quam abducant a vero cultu diuino. 37 Sed haec eo magis patebunt, si addamus tertiam regulam : NULLI RITUS TOLERANDI IN ECCLESIA CHRISTIANA, QUI NON TENDUNT AD EMEN- I DATIONEM. Ex qua regula simul iudicium serri potest, quinam ritus sint superflui, scilicet, qui ad actum & negotium sacrum non necessario pertinent, nec quidquam ad e-39 mendationem faciant. Quod vero omnia ad aedificationem & emendationem fieri debeant, nemo,opinor, tam absurdus fuerit,ut neget. Sane emendationis causa institutus est dies dominicus, oportet ergo, ut omnia illa, quae isto die 4Operagenda,ad emendationem tendant. Omnia fiant ad vestram aedificationem, dicit Apostolus a. Cor. XLI. N. atque adeo suo exemplo docet,quis scopus omnium actionum nostrarum esse debeat. Et quando idem ι. Cor. XIV. de diuerinfis donis Spiritus S. loquitur, quod alii loquantur linguis, alii prophetent, dicit, utut linguis loqui sit donum, melius tamen esse prophetare, cum hoc intelligant audientes & sic tendat ad aedificationem, illud non. Hinc λ- pergit: inorum amulatores esuommum, dat casio
112쪽
quibus locis firmissimvlli duci potest argumentum, si & inter diuersa dona Spiritus Sancti illa praeserenda sunt, quae tendunt ad aedificationem, quanto magis id in ritibus obseruandum. Ad id porro nos impellit verus amor erga proximum, ut illum omni tempore ac modo, & exemplis, &verbis, & rebus ipsis & iactis emendare quaeramus. Opt,
fit soc praecipue spectandum, ur omnia ad adficationem eccles assant, quicquid autem ad ecclesia ad casionem monoras, illud ineptum es. Conser.Dn.BuchiusDt se Ceremoniis ecclesia cis es.f. . ubi ita loquitur '. ceremoniarum finis semper ad ad carionem es reserendus, quasto iante, non modo mutari aliquid
sed uicquid ante in Uufluit inuerti potes. Ecclesia itaque vumagistratui fas es ceremonias linutiles, magisque ad scandalum,
α ξίαν quam ἐυταξἱἄν compariata' natione quasseri poterat comis modissima,abrogare.
Regula quarta haec esto r RITIBUS UTENDUM 43
PAUCISSIMIS. Quae quidem cum secunda conuenire viis detur, sed tamen ex parte differt et nec enim sufficit Riperis fluos ritus non admittere, sed & inter bonos & utiles ritus selectus instituendus,atque omittendi,quos non negotii natura & necessitas ipsa exigit. Ratio vero huius regulae flu- 4 it primo ex iis quae supra de indole ecclesiae noui testamenti dicta sunt: Inde Christus & Apostoli nobis subinde res diuinas mysteriaq; & sacramenta commendarunt, sed nunquam ritus certos & sormas rerum magno studio praescripserunt. Deinde ideo etiam paucitas requiritur, quia ut plurimum, ΑΙ quo plures sunt ritus &ceremoniae, eo magis a Vero cultu abstrahuntur homines, & in superstitionem cadunt. Videmus id in ecclesia pontificia, utinam in nostra quoque hoc
non quotidie obseruari posset. Deus sane non ita delecta- 46tur solennibus & pompis uti homines, i e corda introspi-O 2 cit,
113쪽
ios CAP. IV. DE IURE RITUUM ECCLESIAST.
cit, non habitum, non formam externam attendit : ii ex vero & siincero corde colatur, hoc ipsit gratum est, quamuis omnis absit ceremonia, si autem cultus ex hoc sonte non prouenit, ipsi displicet, . etiamsi sit solennissimus. . Faciunt huc omnino verba ipsius Erasmi inter Pontificios, qui ad Hieronymi Epis. ad Blasiam T. III. ρ. m. DF. F. m' IIdoto de ceremoniis ua loquitur: In quasione decima scribit Hieronymus Christianum non esse, teneri ceremoniis praeceptis humanis, quod magis est Iudaeorum - - nissensit. de ceremoniis quas prascribiι ecclesia, quamquam omnιuorconueniιrem quam PAUCISSIMAS esse, alioquin ex his, tametsi peciem babent pieta is, tamen miro quoiam modo omnis VERAE PIETATIS PES. Tu nascitur: At nune Chrisianipluribus premuntur ceremo mis quam Iudaι, spietas admodumstigeι. Et quam uis Erasmum valde perstringat Marianus in Schol. adh.LTxρ. V . C. ubi hancErasmi doctrinam;venenum i& blasphemiam vocat, saniore&tamen, qui rem non ex consuetudine sed ex v inritate perpendent, facile animaduertent; recte sensisse Eras-rnum,& inepte prorsus hunc illum perstringere: . 7 Cum autem i quidam ritus necessario requirantur, &Omnibus carere non queamus, addo V. Regulam: IN RI-48TIBUS SIMPLICITAS PLACEAT:: Videmus Apostolos simplicissimis ritibus usos esse, cum magis ad rem quam adi formam & modum respexerint; ne quidquam detra hatur efficaciae rei. Inde r. Cor. Lι . dicit, se ideo euange I um non praedicasse, a sapientia sermonis, ne evacuetur 9 crux Christi: adaer. Cor. II. ι- sta illi ritus sunt simplices, ubi statim unusquisque intelligit quid agatur, sine interprete, ceremoniae longius petitae exiguum usum praestant, & tan-1odem in spectacula degenerant. Certe hoc improbamus in pontificiis, idem ergo nos ipsi evitemus, ne de nostris ritibus dici possit,quod asserit Georg. Nicetius in via Regia de Ceycmoniis 3 . Spemipopulus auidis oculis quo erisum
114쪽
DIE SABBATHI, CONSUETORVM. . lo9 regnorat qui eratum nec mustum interes: ludumne aut μ- talam altari videas in foro, ot res Iractarisacras in te A. . Regula VI haec. erit: RITIBUS, SALVM UBER- si TRTE: UTENDUM. EST. . Sunt enim ritus res, mediae, .&in iure diuino non praecepti , sed ab hominibus excogi tati, quibus uti possumus,sed sine vinculo conscientiae. Si- 2'mulac constringimus aliquem ado uuandos ritus, stati nouum iugum ipsi imponimus, novamque legem ceremo nialem; a qua liberati stimus in nouo testamento . Inde f3ἰLutherus,in t d Raeten, ostill Epis ad DomIRAduent-..
ibrige ldsset. . Vnde omnino iniquum est, constringer mi F Distros ecclesiae, qui hos vel illos ritus ob scrupulum consci entiae abhorrent, ut inuiti eosdem observent; cum hoc di-Fecto pugnet contra libertatem: Unde in ordinatione eccle- ssisiastica Brunsvicensi antiquissima Atino isrti edita, cuius ti
115쪽
CAP. IV. DE IURE RITUUM ECCLESIAST.
ebo urerii bellrevini expresse sancitum, quod pastores non
impediantur, quo minus ritus quosdam mutent circa sol,
a Sechendors. in Asor. Luthenanisms l. s. Seri .27. g. vl. s. Conserantur duo loca ex Luthero supra in calce praefationis adiecta . Se quitur tandem Regula VII.&vltima: AD EVITAN-
Τ DAM svpERSTITIONEM ETIAM BONI QUANDO -
, QUE TOLLENDI. Non ero prolixus in explican- da superstitione, siquidem quid hac voce denotetur, pruindentioribus satis notum erit. Breuibus: Superstitio hoc Ioco est, cultum diuinum in re alia quaerere, quam in spiritu& veritate, & adhaerere vlli alii rei extra Deum. His ita cognitis, porro progredior, dicendo,ritus etiam bonos haud raro occasionem suppeditare superstitioni, dum populum in eam inducunt sententiam, in his ritibus necessario partem cultus diuini constituendam esse. Quae superstitio hodie frequentissima est, dum quam plurimi homines,in frequentatione templorum, auscultatione verbi M. cultum diuinum constituunt: in ornamentis templorum aliisque ritibus, quos moX specialius attingemus, annon populus par tem religionis constituit Ex ritu S.coenae vulgus iudicat an sit in coetu Resormatorum aut Lutheranorum. Vtraquἀpars suos ritus superstitiose colit, quia mordicus eos deserio dunt, nec latum unguem recedere volunt. Nunc conse- rantur quaeso ritus illi cum superstitione, & iudicet homo sanae mentis,an melius sit confirmare populum in superstitio ne, quam tollere istos ritus λ Sidixeris aliam viam dari mediam, scilicet ut admoneatur populus, ne 'is rebus inhaereat respondeo, nemo forsan ex ministris ecclesiae dicet, se hoc Digiti sed by COOsti
116쪽
hoc non facere, interim tamen populus manet superstitiosus. Ostendas ergo doctrinam tuam ipso facto, & tolIas riatus,vi videant omnes ieriam esse tuam lententiam,in his r
Quibus ita in genere de ritibus praemissis, nunc adbi speciales ritus in ecclesiis nostris usitatos die Sabbathi progrediemur, eosdem examinaturi secundum generalia hactenus praemissa. Vbi tamen sanctissime protestamur, εχ quod, dum hos vel illos ritus receptos, aut etiam pleros que, inutiles, superstitiosos, incongruos dicimus, hoc ipso nihil detractum velimus veritati religionis, siquidem satis nobis constat, religionem nullam, nisi peruersissima sit, in his rebus externis consistere 2 quin potius populum, qui adhaeret his ritibus, a falso conceptu religionis abducere,& ad verum eius sensum perducere, animus est. Nihil et
iam studio nouitatis, cui alias iuuentus plerumque addicta esse solet, aut pruritu omnia traducendi, aut ex
Ieuitate animi afferetur, sed potius veritatis, quae supprimi non debet, amore &impulsu, non potuimus non hic ingenue agere, omni praeiudicio deposito, postquam diu satis haec deliberata & ponderata sunt. Auspicium faciamus de sempia, in quibus omnes alii Θxitus die Sabbathi celebrari solent : ubi non errauero, si originem templorum ab ipsis gentilibus repetiero. Con-6 stat enim ex historiis, olim templa inter gentes frequenti sima fuisse, quamuis a qua gente iste mos Originem trax rit, adhuc dubium sit. vid. Hospinianus tr. de Origine templorum l. r. c.F. Hoc tamen certum est, suisse in usu templa inter gentes, etiam antequam exstrueretur templum Hierosolymitanum. Quod pluribus probauit Spencer. de Leg.
Hebraeor. risual l. Diss. c. r.Se P. . Qui Autor prolixe eam 6ssententiam tuetur, templuna Iudaeorum etiam a templis gentilium originem traxisse, cum enim Israelitae ab Aegyptiis non exigua idololatriae principia hauserint, & templa
117쪽
Usto origine' traxisse a templis gentilium. Certe ex ra-n, tione templi Hierosolymitani non descendunt, non enim debebant plura quam hoc unicum exstrui, ast inter Christianos sunt infinita templa. Non poterat alio loco e strui quam Hierosolymis, ast hodie ubicunque locorum habemus templa. Vt hic non denuo repetam, istud templum ad Iudaeos specialiter spectasse, & typum fuisse noui
testamenti, ubi templum, quod manibus erectum non est, instaurari in cordibus hominum debebat. Hinc La- ctantius Insiit. Huiu. l. r. c. ao. n. H. Euidopus es, inquit,su .
peruacuas exstructιonibus loca occupare, quaestosnι humanis usinbus cedere. FirmiusHincorruptius templum es peritus humanum. Hocpotius ornetur I hoc veris numin/bus impleatur. Hinc
etiam in tribus prioribus seculis, post Christum natum nulla templa habuerunt Christiani, & tamen Deum sincere coluerunt in locis priuatis. Vnde & ab Ethnicis Atheismi accusabantur, ideo quod templa non habuerint. Eusebius i. o.cia. Cui non Obstat, quod ideo templa non Πhabuerint, quia sub persecutione fuerint, & I eratores
hoc non permiserint: nam respondetur, nunquam tamen in primitiua ecclesia, vel ab Apostolis vel ab eorum sucia cessoribus assertum fuisse, templa in nouo testamento exstruenda esse, Mnquam necessariam partem cultus diuini; cuius aliqua saltem vestigia extarent, si haec eorum mons& sententia tasset. Coeperunt autem templa a tempore ι
Constantini M. qui suasu clericorum magnifica & regia palatia, inde etiam basilica dicta, exstruebat, & magna ibiennitate & pompa inaugurabat. Scilicet non poterat
id serre Constantinus, nouiter ad Christianismum a Gentilismo conuersus, ut splendidissimis templis gentiles Deos suos colerent, Christiani vero iisdem destituerentur:
Hinc ad abundantiam exstruebantur templa, non tantum
in honorem Dei, quamuis etiam magnificis templis ho- P nor
118쪽
ri CAP. IV. DE IURE RITUUM ECCLESIAST.nor Dei non proin oueatur sed & in honoreinde memoriam martyrum, quae proinde martyria dicebantur. vid. SO-zomenast. Augustinus de Otit . Dra Laa. c. o. Quis crediderit h. ec non a Gentilisimo mutuata esse t Sed ne haec proderent, rempla exstruebant communiter iuxta formam templi Hierololymitani, ut ita commonstrarent, quam ignari 6essient indolis noui testamenti. Pertinent huc verba Lu
Cui non dissimilis eis alius locus Lutheri,quo ostendit, non
elle necessaria templa in nouo testamento.
t Quid ergo dicendum Hoc: tolerari posse templa,
aucto eorum numero qui Christianam religionem profitentur , cum necesse sit ut conuenire omnes possint: Hic
119쪽
autem praecauendi sunt errores communes, quorum potiores recensebimus. Et si quidem error eis, templa esse can-IIcta,& maiori veneratione digna quam alia aedificia. Quorsum & multum contulit dispositio iuris ciuilis templa es Ie fa cra, & commercio hominum exempta, etiamsi nullus cultus in iis amplius habeatur ; Cuius ratio partim ex superstitione gentilium, partim ex papa tu est. . Recte iterum Lutherus
ror est, quando loca veteris testamenti, quae de templo Salomonis, imo & tabernaculo Mosaico agunt, ubi Deus in sanctissimo reuera se reuelauit, ad nostra templa applicantur, iuxta communem formulam : Denallada ivir iliit titum.
pii Salomonet & nostri ante ostendimus. Equidem non ne- 83go in templis praesentem Deum esse, &nos visitare ac exaudire preces, si omnia rite & Christiane fiant, sed error est,hoe ad templa restringere. .Ex quo alius etiam error fluit, . quod Deus, Verusque eius cultus, includatur muris templi. Quam in rem non possumus non iterum adducere sentcnti
120쪽
u6 CAP. IV. DE IVRE RITUUM ECCLESIAST.
s odiat liter ungi be. Alios errore, hic non receniebimus, cum facile prudentiores eos sitit agnituri. Agnouit hoc Lutherus, quomodo omnia ad idololatriam superstitionemque vergant, hinc emphatica & ex iusto dolore & Zelo Prouenientia verba sunt, quae leguntur, dersinoen,
quae ultima Verba, comparativa quidem, tamen nostra non
tibus exemplum Christi,Ioannis Baptistae,Apostolorum Philippi, Pauli adducit, qui ubi uis locorum verbum Dei praedi- 16 carunt. Non aegre serat benevolus lector, quod tot loca ex Luthero adscripta sint, sunt adhuc plura quae tacemus i in terim abusus est manifestus, & errores sunt conspicui, VtΟ-mnino par fuerit, obseruationibus tam utilibus aliquod spa
17 A templis ipsis progredimur ad eorum ornamenta,tam externa, quae in structura magnifica, quam interna, quae in
imaginibus variis consistunt. Vbi sane leui opera ostendi potest