장음표시 사용
51쪽
Libis I. Commentari j Literales δί Morales,
tem vati,ctc.' phebem vero Sο--iem nostram ii non natura, religione quidem vobis commendo , quae ministerium Di
conisi e Cenchmis, Eeeles e Obit. ste tunc vocaliantur piae qu aedam sceminae, quae seu virginibus, seu viduis Deo dieatis praeerant, vel curam urbant aliarum ino pum mulierum, quae Eeci siae sumptu alebantur. Haee Phebe seu priuatoiuin . seu publicorum negotio tum causa e Cenchris Coti thiorum portu Romam prosecta, hane ad Romanos Christiam Epistola in deserebat. ut ex textu Latino, Graeco & Syro in eius fine patet. Rogo itaque vos, Ut eam sis optaria in Domino ea, qua pat est charitate sulcipi a sinctis sanctorum ministram. Eique adsitis , quaeumque in re opera vestra ei usui esse eoterit e multis
enim ipsa, mihique etiam hospitium aptauit,& semper eius aedes peregrinis quasi publicumsi,sinasia, diu: xsoritim patuete. ' I a. inquit , abhii
lex a sancti, multu, s mihi ipsi. A dit, o mih ira . ut octi nobilibus tendat obligationem Phebem illis commen elut praece clandi. Lees enim gratitudinis quas praecςptum: si talisi ' quoddam urgens a sanct s, de a nobilibus squalis erat Apostolusi obseruatur. J Salutare Prisa- Er Aquilam meos in Christo Domino coadiutores. Aquila de prisca Iudaei erant illi tentoriorum apisces , qui nuper Roma per Claudium eiecti, sub Nerone Romam tedieram Act. 8. . Hi quidem, ait, non solum in negotio fidei promouendo adiutores le mi hi exhibuere : sed de pro uita mea ceruices suas supposierunt euidenti mortis periculo. Id accidisse putatim vel in Corinthia sediti otie 1 I. a 3 a1. vel in Ephes na A. I. s. i . Quibus casa a) pro eo benescio non solum ego, sed & Cuncti Gentium Ecclesiae gratias reserunt. Ob utilitatem se ilieet, quam ob Paulum asseri ratum cuncti fideles acceperunt. Mavum est ' Egrestium enim ornamentum est Vibi, vibi olo' in ea tunctum virum instile. Ideo cunctae sitis ita Gentium Ecclesiae pro asseruata vita Pauli. iram ada Aquilae ac Pi, ae gratias reddunt. J Siluere esse. etiam iubeo 'isu am Ecclesam seu fideles amiacos,& familiares qui in Aquilae & Plistae do
mo habitant. Salalute item Dauestim mihi dilectu in . quem merito A siae primit titis in Chi L
sto appellare possum, sue quia primus Christo nomen dedit, sue quia vir primatius emi- Magna laus Net inter omnes. ' Egregia plane laus est vi est , itieuius- ri, qui in quacumque re magna est pri ini-' aE . tiuus aliis exemplum exhibens, ut nati quati
quae plurimum vestra causa laborauit. Nonnulli ex illitiam Mitiam hane esse illam ad quam D. is uitius, 3e Mariam Casi bolitatemvoeitat. Quis hie labor, vel quod opus fuerit, non exprimit Paliliis. Crediiserim laborem suis c uod ad Euangelii promotionem pellirieret. L, bis, illi ' Dicit et enim, a Iuliabis tib νauii in vuti debet solbra lus ei uiti is labor aestimabile est . & deb t memoriae retineri, & memorari, qui ad Dei glo- memdiai; aeriam Ordinatur. J Salvia . And, iram o D iam laudari, mi meos c natos cum e Tribu Beniaminea dux Irat otium: & ι cupiuios meos , qui aliquando
stiti ut illecum pro Christo passi suere vinculis adsit icta. subi autem, vel quando id sactum fuerit, ignoramus. Qm quidem inter Apost los de Doctores Euangelii sunt insignes e qui
ante me crediderunt,&Christiano notitine sue Te nobilitati. Sa utare Ampi aio m hi in Domino dilectissimum. Salutateobanum adiutorem nostrum an illo, seu in his, q'ae ad fidem Christi propagandam peltinent. D &acbm dilectum meum.Hic quidem , D. Andrea primus Byzantinae Vibis fuit creatus Epic pus, uti m Mailrtologio Romano legimus. Itirare Apellem probum plane in Christo Vitarum,seu probatum Graecus sie) Christi dis i
pulum.Salutate eos. qui ex Alistobuli domo sunt. Prosecto Aristobolus ita Martyrologio tanquam Apostoloruiti discipulus de Mattit an
ludaeum stilicet ire forte ex Beniaminia Tribit. Sa Mate eos . qua sunt ex Maroba domo . qui suis in Domino. Saluere iubeo ex illis, qui adsunt in domo Narcissi, eos , qui Domini fidem sunt amplexi: reliquos nolo ioco ex nomine salia tali. Cum infidelibu , nullum vel leue eomitie ieium est ineundum. J Probabile existi O ..taritim Narcillum hunc ille Claudii imperatoris li- ea uieuu-bertum,cuius mentionem Tacitus,&Suetonius dum.
agunt. Sadtitare hanam, o et spissam . quae laborant Euangel. o Christi, sue eum laborem gerunt qui L xui sentineo conuenit; 'einpe Apostolicis viris ad s.ctum necessaria ministiant. Et huiusmodi iii inisterium gerere
Paulus asserit esse, Euangelio laborare. 2'a r: ἡ
gelii ministii vocandi sint .non solam qui praeis tui eius m dicant illud , sed de qui, aut quae eis praedican-- tibii, nece ilatia impendunt i Fuere quidem Tryphaena , &Tr phosa seminae nobiles Ic iri tiὸ eintranienses, quas Paulus leonis ad Christum addu- impendum,
xerat. Salutate Per Uimc in itissimam, quae illarum aemulatrix multum etiam in Domino labor auri. balista e Ati tim in domino clectum,
seu qui insignis pietate inter fideles eminet. Et
Dem eι- , & quidem meam. Mai rem suam
vocat Apostolus harac seminam, eo quod scierit de Paulo de fide bene meritam. Addiderim, fottalle ab illa Apostoluin alicubi π es
necessariam accepisse alimoniam. Et quidem Es . quae te alii , quasi malet ea altera. J Mul D 3 inardus D D.s inardain. cuius festum dum haec tibo Eecles a eelebiat Dei parentis filium vocitant, eae de merito plane, quia ex Mariae virgineis ube- i sti lacte tibias caelestis lacti, alimoniam accepit. J salm potat , late Asyncritum. Phelegontem, Hermam,Patrobam, iter men,& qui cum eo sunt, Fratres. Porro Asyncritus de Phlegontes tanquam Apostolorum diseipuli iti Martyrologio Romano memorantiar. Hermas velli auctor fuit libri qui . oeat ut PQ ον Eos autem Apostolus fratres vocitat Christianos horum virorum domesti- eos iri j. Philologum .de Iuliam ereum desor iem eius : & Olympiadem, de omnes qui cum eis silia,saucios, seu fideles. Sa Male innitem
in .sitido faviso, tu est cum o ulo, quale decet anctos .iuodque sy ti bolum sit amoris stideri. de spiritualis, quod charitatis signum vocita
52쪽
in Epist. Pauli ad Corinthios i. Caput XVI.
mi mu . ' Particula haee, D UM. ο earpit m . Hic Tertius Pauli Amanuensis suit in
hes Deis os eo, , qui nonnullatum legionum Oseulo ad
cula ad tibi' amori, statertii sutium instituto, ad libidinemium bu utitur J Hine pro ad D. Pauli chaz, . n. titas innotescit, qui tot occupationibus imai etalitas in peditus memoriae tot nomina virorum ac Meles ms- foemitiarum fidelium retineat , documen
- 8. 9. xo. Rus autem vos fratres, c.JPrecor vero vos, d statres, ut observetis dili riater verba de actiones eorum, qui scandali praebent aucto ies, de promulgant dog mata ei doctrinae repugnantia, quam vos
pridem ab Euangelii praeconibus didieisti,
vel unus de eorum eonsuetudinem declinate. ' vel malua s vnius enim prauus socius maxime haereticuscus pessis est ali ioli eommunitati. J Cum pestis ' - ,isa ui inui qua prouincia vcl Vrbe, alimsent se tuati portae aliarum Ciuitatum, ne aliquis insectioni addictus, ingrediatur. Ideo Apostolus usus est verbo illo Obse ueris . id est, vos seruate scuti soles Vibium tempore iunctionis assolent obseruati, ne ad vos ali quis hae te sis peste accedat insectusa missi
moti, enim homines Domino Iesu nequaquam seruiunt, sed potius suo veniti indulgent, sua que blandiloquantia, de assentatione innocen tum hominum corda seducunt. Vestra iram oleui vitia. O J Obedientiae vestrae ad fidei praescripta fama ad omnes fermε gentes pene trauit. unde quoad vos attinet, est quidem quo maginope te gaudeam. Cupio tamen, vos in rebus bonis atque honestis esse cautos, de prudentes; ne tanto bono blandis seductorum peis sonibus excidatis : Sιmplices aviem iamalo, vi qui nocendi, vel male agendi artem
non teneatis. De M a Mem pacti amator, & au-chot Satan magistrum, Ae incentorem distor diarum velocitet sub pedibus vestris eonterat : ut opprimatis quotquot daemone insti gante gillidia inuehere conantur. Gratia D mini nostri Iesu Chiisti vobiscum. Vos ai. II. 13.14. M. 16. 17. Sadalas vos Timoth M. O J Ex his autem, quae meiacum diuelsantiit , vos saluere iubet Timothras
Fuit hie postmodum Ephesi Episcopus, ad
quem duae Pauli Epistolae extano Et Liae M. s seu Lucas iuxta plinium sententiam , cui ad
Itie. ν. - haereo. ' Nec enim cIedam Lucae tune Pati
gelistae eta. li socii charitatem pigriorem fuisse ad stulte,
in Christo salutandos.)J Et lason, di Sospatet cognati mei, seu mea ex Tribu exorti. Sa
tau vis Ea Tertius. Osco ι visua . in I hae Epistola conseribenda, vel ex Graeco transferenda in Latinum. Postea quidem te nis Episcopus, de Martyr, Dorothro de Di
doro testantibus. Salalai ιοι cauus hostes metis
Cotini hi stilieet) ab Apostolo instructus, de
acra unda dilutu, . Hie est . ad quem Ioannes suam tertiam seripsit Epistolam , in qua
eum ab hospitalitate commendat. En vii- Vnius --
litatems mel iustum hospitio excipiendi, λς- rsi.
cepit hinc peregrinos tam nequenter excipere, ν , ut metito , Ioanne ex hospitalitatis virtute postea reie-
mire laudaretur. Magna unius licitata litatis bos talis est merces, plures alias gerere hospitalitatis V Machiones.J Item vos vinitiersa Eccisa silutat. chii 3;, ,
' Vndenam nouit paulus Romanos ab Vniue odities etavisa Ecclesia salutati si variis in regionibus erat litas unum dispersar Nouerat quidem charitatem eos in mumiliti via viri eoaleseere. Vnde iussi salvete ab uno. cimctis salutationis excipiebant ossicium.J Salutat vos Erastas A, caritis. seu quaestor publicus Cotinthiorum postea Philippensium Epincopus , & Chtisti Mart)r. Et si ratis frater eius vel sanguine , vel religione. Gratia Domini nostri tibis christi vobis omnibus adst, semperque opituletur. Soli autem Sapienti omnia Deo , per Iesum Christum gloria stimmortalis in saecula. Et inquam , Deo, qui potest vos stabilite in fide sucepta , iuxta
Euanteliam meum leu praedicationem Euano iii Iesu Chiisti, eiusque m3steriorum reuesa tionem , quod ab aterno arcano quodam filentio inuolutum claudebatur. Nune vero reseratum est pet sacrotum oraculorum Propheiatarum expositionem ex Dei impetio deri ratorum. Vt omnes Gentes id edoctae mini strotum fidei praeconiis ad Christum traducaniatur, Aman. Itaque Pauli Euamgelium est praedicatio seu annuneiatio oeconomiae Iesu Christi, qua continetur non res aliqua vulgatis naturali lumine inuenta : sed , solo Deo reueia lata, res maximi momenti, nempe mi sterium redemptionis Se saluationis omni uin Gentium per Christum Quod tamen non est recens a Deo decretum, te ab aeterno excogitatum ab
ipso, ae definitum , licet in ipsius sinu perpe tuo te set uatum. Euangelis itaque ministri Ablaesas hine ediscant quanto pondere rem tanti pon. bus.& loe detis debeant evulgate. An decet ex suggestu locota inutilia verba caelesti doctrinae ota uti
mi Ceete 3J Credidetim hane Epistolam Grae-cEsuisse a Paulo scriptam de . Tretio in Latinum conuersam, ideo prae cunctis aliis obse litate Plenam.
53쪽
mor Dei- Parae est cum scribere appa rat, utiliter
Epistola haec Ephesii scripta fuit anno a morte Dominica vigesima quinto quod ex cap. i6.8. colligitur &ad Corinthios emissa. P ro Corinthus Achariae , seu Peloponesi Metropolis duobus inclita portubus lonio, S AEgeo. Merito a Tullio sorat. pro lege Manil. Corinthiam Vrbem a Corintho Orestix filio instauratam totius Graenae lumen appellat, tum ob opes, tum ob aedificiorum splendorem, tum ob oratorum , ac Philosophorum frequentiam. Mihi itaque parenti huius Epistota mysteria reserare, mox illa cap. I. 3. clausula occurrit: Gratia vobis,qpax, in qua nescio quid ad Deiparam a tinens contemptor. Cum Gabri ut Archangelus mysterii Incarn tionis tractatum appararet, Virgini dixit, Averratia plena. Adque Richardus Laurent. de laud Virg. lib. i. cap. 1. Quod praemisit Angelus, Gratia plena, ecce salutatio Apostoli, qui in suis Epimiis semper praemittit, Gratia vobis. Si igitur Paulus hoc veluti respectu ad Deia palae factarn ab Archangelo salutationem tam diserte & utiliter scripsit Epistolam : ego eodem respectu spero, si non diserte, saltem utiliter eam me interpretaturum.
corinthios Paulas a vanae sapientiae fassu ad humilem crucis Christisi iam ad
ducit. Et concordiam fraternam eis suadet.
Α v L v s vocatus Apostolus. Iesu Christi, per volunta- em Dei, & Sosthenes frater, t. Ecclesiae Dei, quae est Corinthi, sanctificatis in Claristo Iesu , vocatis sanctis, cum Omnibus qui inuocant nomen Domini nostri Iesu Christi, in omni loco ipsorum, de nostro. . Gratia vobis & pax a Deo Patre nostro i& Domino Iesu Christo. q. Gratiasi . . in ' Rgo Deo meo semper pro vobis in gratia Dei, quae data est vobis in nrsto Iesu: s. quod in omnibus diuites facti estis in illo, in omni vero, & in omni scientia: 6. sicut testimonium Christi confirmatum est in vobis:
7 Vψbi desit in ulla gratia, expectantibus reuelationem Domininis Docili Christi. 8. qui & confirmabit vi,s usque in finem sine crimine, in die auuentus omini nostri Iesu Christi. '. Fidelis Deus: per quem vocati estis in societa
54쪽
lii Epist. Pauli ad Corinthios i colit f 43.
societatem si ij eius Iesu Christi Domini nostri. ro. obsecro autem vos, fratres; per nomen Domini nostri Iesu Christi: ut idipsum dicatis omnes, & non sint in vobis schismata : sitis autem persecti in eodem sensu, Ac in eadem sententia. Ir. Significatum est enim mihi de vobis, fratres mei, ab iis qui sunt Chloes, quia contentiones sunt inter vos. I 2. Hoc autem dico, quod unusquisque vestram dicit: Ego quidem sum Pauli : ego autem Apollo: ego vero Cephae: ego autem Chri iti. 13. Diuisus est Christus Numquid Paulus crucifixus est pro vobis raut in nomine pauli baptizati estis 3 l . Gratias ago Deo, quod neminem vestium baptizaui, nisi Crispum& Caium t II. nequis dicat quod in nomine meo baptizati citis. I 6. Baptizaui autem & Stephanae domum: caeterum nescio si quem alium baptizauerim. i . Non enim misit me Christus baptizare, sed euangelizare: non in sapientia verbi, ut non evacuetur crux Christi. Isi Verbum enim Crucis, pereuntibus quidem stultitia cst: iis autem qui salui fiunt, id est nobis, Dei virtus est. I9. Scriptum est enim: Perdam sapientiam sapientium, & prudentiam prudentium reprobabo. 2 Q. Vbi sapiens t ubi scriba ubi conquisitor huius saeculi 3 Nonne stultam fecit Deus sapientiam huius mundi. 21. Nam quia in Dei sapientia non cognouit mundus per sapientiam Deum: placuit Deo per stultitiam praedicationis salvos facere credentes: 22. Quoniam & ludaei signa petunt, dc Graeci sapientiam quaerunt: 23. nos autem praedicamus Christum crucifixum Iudaeis quidem scandalum, Gentibus autem stultitiam, 2 . ipsis autem vocatis Iudaeis atque Graecis, Cluistum Dei virtutem, S: Dei sapientiam1 2 s. quia quod stultum est Dei, sapientius est hominibus: M quod infirmum est Dei, fortius est hominibus. 16.HVidete cnim vocationem vestraria fratres, quia non multi sapientes secundum carnem, non multi potentes, non multi nobiles 3 27. sed qoae stulta sunt mundi elegit Deus, ut confundat sapientes:& infirma mundi elegit Deus, ut confundat fortia: 28. & ignobilia mundi, & contemptibilia elegit Deus, Mea quae non sunt, ut ea quae sunt destrueret: 29. ut non glorietur omnis caro in Conspectu cius. o. Ex ipso autem vos estis in Christo lesii, qui factus est nobis se. pientia a Deo, iustitia, oc sanctificatio, & redcmptio : 3 i. vi quemadmodum scriptum est: Qui gloriatur, in Domino glorietur.
stolus. l Paulus Dei vocatione Apostolus Iesu Christi, idque non
ullo suo praecurretite merito, sed
ἐπueωC per unius gratuitam Dei voluntariam, vita
sti traducit. cum Sosthene stat re ciue inter Corinthios primario, ac Synagogae principe, qui eiusdein est mecum sententiae de voluntate, silutem diacit Ecclesiae Dei, quae est Corinthi, id est, sis
nisileatis in Christo, seu Baptismo dilutis , &sc vera gratia ac sanctitate donatis: de vocati sunms . seu ad subliniem ac laudium pei sectionis vocatis statum. Porro Sostenes hic pro fi de coram Gallione Achate Proconsule acriter filii a Iudaeis verberatus. ' inter sinctoa reser. tur 18. Nouembiis. Vnico verbo salutem precatur uniuersis, qui ubique locorum inuo Acant nomen Domini iesii Christi, Domini, in quam, nostri, & ipsoruin. Gratia vobis ct pax, cyc. t Gratiamque de pacem a bonorum omnium fonte Deo Patre nostro ,& Domino Iesu Christoeadein cum Patre natura. essicientia , ac maiestate praedito sumniis votis pre- Qui Dei catur. - Graiia, inquit, vobis, ct pax. Pri- alia ηφη mus gratia illos ornari studet , quam pa-h'jφ όόὰ rem precetur. Qpia vera animi pax ex gra--α potest. tiae pollessione ducit originem. Quomodo enim cor vera pace fruetur, si vacuus Dei gratia
. a vulnere asci metuit. J Et quidem vestra causio Corinthi j gratias ago Deo se per ob ea diu mat axiae inuncin, de caelestia charismata Spiritusancti,quibus donati estis per Chi isti merita de ipsius ineffabilem munificentiam. Verss.6.7. 8.y. Quod in omuibus diuites, M.t Gratias, inquam, Deo affectu cordis reddo, propterea quod i pilus munificentia abundare voS omnes video praedicatorum copia , & doctorum Euangelicorum , de quae inde hauritur
scientia mysteriorum fidei,& ossicii Christiani.' Probi Concionatores magno Dei belu ficto Chijst; 4ἀi Ecclesiae impenduntur. Vnde Apostolus Chri populi alii sitani populi ait else diuitias: Diuites faeti estis.JSicut latis apparet ex eo, quod firma in vobis.& quidem pdispicii a sint illa Spiritus sancti
dona , quae testimonium ater te Ieddunt, vos in fide Christi Domini esse confirmatos. Ita profect5,ut nullo caelesti munere non potiamini , dum alterum Christi aduentum expectatis rqua quidem expectatione vos a peceatis aia serebatis immunes. 2ui plane aliquando venturus ad iudicium vos usque in vitae finem sne crimine confirmabit. Nihil enim sic homines a peccatis absterret, quam ex
ae verax Deus, a quo vocati estis ad fidem, et . ' hoc est, ad societatem, εc communem quen- mi iudieii 'dam usum caelestium bonorum, quae Christi memolia Domini nostri Dei filii beneficio eunctis hominibus proponuntur. Vers 1 o. i. ta. s. η. s. 16.17ι obsecro a.
rem vos fratres, c=c4 o fratres, pet Dominii F a nosti
55쪽
4 Liter II. Commentarij Literales & Morales,
nostri Iesu Christi vim is enixὴ vos obsecro,vtidem de sentiatis omnes, de loquamini: neque dissidiis aut eoneeitationibus inuicem dimicetis ; sed eadem omnino mente , atque sententia in unum veluti eorpus coagmentati di ani-sehismatam um,cupiretis.Nihil enim se staternam cli pestis char, ritatem imminuit quam se hismatum obreptio,
es sce inini cuiusdam Christianae nobilis nomen esse credidetim.) inter vos lites, de coii- sancti mali tetitiones gliscere. ' Cur paulus non inuolli alti eiu a- uit flentio eos , a quibus certior de hisce con-οῦ ' 4b, 2 ις lationibus fuerit effectus 3 Annon ansam ex- sui. eoti istu hi bat Corinthiis nonnulli in illos Chloe, a
tui immise- muticos querimoniae 3 Minime quidem Nam v olonibus. eius miti Paulus selibebat. sanctorum autem
mos est uberioli illos affectu diligere, per quos immediate, vel mediate , suis piaculis, vel im. persectioitibus colliguntur. J me aiarem dies, Quod quisque eorum, qui inter vos de mapistri sili praecellentia contentiose & ambitiose dicceptat nee enim crediderim, omnium suisse hoc vitium communeo dieit.& iactat,unus: 'osum Patili catechumenus diseipulus: A Paulo Gentium doctore, & Apostolo glorior doctrinam fidei accepist e. Alitis dicit, pio uis sum Apollo viri dicetii, de eloquentis: Tam illustiis viri magisteriti me subdere malo. Alius dictitat: 'ovi Ostiti Cepha seu Petti Principis A postolorum omnium. Alius denique gloriatur,quasi humanos fastidiens doctores: Ego Christis . Diisistis,es Christus ' An olutes Christi sunt, Aia alius est Christus Pauli, quam Christus Apollo , vel Pettii Annon unus est idemque Christus,qui ab his omnibus praedicatur,qui 3e pro vobis omnibus erucifixus est, & in euius nomine vos bapti rati estis 3 Num sorsan itiau dita blasphemia vultis Paulum, vel Apollo, vel Cephain esse vobis Christum pro vobis eluet susti xum.& vos in nomine Pauli Aera unda esse dilutos 3 Grajias ago Deo eiusque prouidentiae, quod ad tollendam huius intolerabilis et
roris ansam neminem vestrum meis manibus baptietavi, nisi unicum crispum apud vos Archilynagogum, de Caium hospitem meum: ne quis dicere audeat quod meo in nomine di luti estis. Rapii et ut aiatem 5e domum Stephari viri quidem 1 fide. zelo, de eliaritate celebris: caeterum ii quem alium unda nera diluerim ignoro. n enim , Christo immissu, sum bapti Eanfli ministerio sed piae dieandi incumbe te,non in spientia seu affectata eloquentia.& otia
natu verborum : ut non mavimuν, seu inanis
reddatur saltem hominum opinione Cruae, sue passio Chtisti , dum putarent homines, se ad fidem pellectos, 3e consequenter salutem asia Assectata iti seeutos non tam vi meritorum Christi, quam ei 4..it,. hVm-0κ Vi eloquentiae. ' Preme illa: istas
..e i sis fiunt a verbι is non etiacuetur crux Cissi. Conei citiis, liuiti. onibus affectata eloquentia ornatis euaeuatur,
mium reddit seu inutilis te igitur Euangelica vis ad homines
in cohei, me Chosus baprietare. Seu Gangeb ra. Ad nandi miui denda est particula. Prines aliter . vel Ordina stetio est ad- me . alioqui satellit Apostolo a se nonnulloso ρά ...' dilutos. Vt ediscant Regularesquimini ossabis sui sterio concionandi sunt 1 Pt alis deputati, audieadii non ideo exemptos elle a contationibus at erratitur. tero qui dein baptisno) audiendis: Sed debe bere, eum occasio se obtulerit, ei incumbereministerio l
. 4Nam illa docti ina,quae de Christi pacsone de molle erueis a me vobis traditur, iis quidem , qui cum perituris nune peccatoribus deputantur, nihil aliud esse videtur, quam perspicuum amentiae Concionatoris indieamentum. Nobis autem , qui per fidem spe si uimur silutis assequendae , mitificum est diui- , nae Iotentiae testimonium, qui crueis virtute aspectu fragilis de vilis, mortem , peccatum, S infernum debellauit. ' Vt ediscatit verbis, Famaracri praeones, quam laxabile sine sicionibus quia Do ininteae passionis tractuu abstinere aste--a D istatu. l Cum lixe deberet toti concioni mate- soni, mistiam tibi ieere, per quam munda salus persecta ni est.J Seriptam es Mini ab iniae. 19.i . Fodum supi Miam sapientum. ct prudentium, 'Mimiam itiis dabo. ut se ilicet nulli sit usui ad anima, Christo adiungendas. ' Maximo Dei supplieio Dei tu a, tali, hodi Eeoncionandi usus est introducius, vivi, elati sula una prodit, 'uae perdita non sit, ci Est bba; inutili, J Huius mundi sapientes, philosophi, tri4 Conem
seriptores. de qui in arcanis naturae scrutandis,&subtilissimis explicandis quaestionibus totam aetatem ttansegistis, ubinam estis3 accedite r de quem fluctum ad animarum salutem college ritis. exponite. prcsecto Deus huius mundi sapientiam insaniam vere esse ostentauit Restam perspicua est, ut negari, vel in dubium vocati non queat. Nam post tot mundi sapienatum dicta & scripta: post ipsam mundi fabri eam quae loquaci silentio Dei sapientiam de
potentiam leuatur: Deum homines persecthnon cognouerunt. sed idem ille bonorum omnium parens gratuita sua. aetin mensa bonitate impulsus decreuit in erudita Euangeli, praedio tione eos. ii cte didillem,ad veram Dei Ggni tionem , 5e salutem pertrahere. Vultis osten dam, qu .im inutilis ad silutem mundi sapietitia extitit 3 Iudaei post tot sapientiam selibarum monita , sanci petiam rebus mirabilibus assii a ti. Grati. seu Gentiles unam diti inarum liu manatumque si pientiam rerum, quam indeli cit, habent. admirantur. Quanam autem utilitate 3 Nulla quidem usque ad Euangelicae piaedicationi, sonum. Nos autem prassicamus . colendumque cunctis proponimus Christum cruei sti uirum, quem Iudaei quas offendiculum abominant ut . Gentiles veto perind/aetem stultitiae plenam, & 1 tecta ratione
alienam omnino contemnunt. Cum tamenio, Maaia de Gratis , seu Gentilibus. a Deo voeatis, de Euangelio submissis te itera Christus Deus de homo religioso cultu sui eipit ut obse quendus t hoe vel maximὸ nomine, quod in
illo mira Dei Sapientia , potentiaque eluceat. En nostrae verae, ae syncerae praedicationis stuctus. Qia quod stultum est,cm.l illa enim crux, quae hominum iudicio stultitia quaedam putatur, Dei quidem satientia ae maiestate indi gna. Et s qua sorte humano ingenio Dei
imbeeilitas videat ut, ea iure optimo quolibet creato est robore validior, quae Omnem Philosophorum sapientiam, & Imperatorum potentiam sibi omni tib subie
eit. Vos Ic. 27.28. 19. o. I. Videte enim του
ii nem Muram se. videte 5 status, de eipendite
56쪽
in Epist. pauli ad Corinthios L CUM II
dite rationem & modum , quem secutus est 'Deus in vobis ad fidem aduoeandis. Nam sspectetis Euangelii praecones. qui vos vocave
runt, non multos cetre inter eos reperietis Saa
pienses seeundam earnem . seu carnali, humana. terrena sapientia praeditos: Sed aua satia suis mandi Deus elegit, ut sortia, seu ut sapientiam mundi consondat: Ea qtia mundi opinione alicuius notat aut momenti non sunt: tu ea. qua sum apud mundanos maximo pretio habitae nempe Sapientes saeculi destrueret, & euerteret. Vt m,1time in senis Ora. sue ut nulli
hominum detur occaso se iactandi, quod ob suam sapientiam, aut aliorum saeculi sapientium ministerio vocatus fuerit ad Euangelii fidem t sed ex meto Dei beneplacato, qui insipientum, iuxta earnem Syncera ptaedicatione disposuit homines ad se adducere. Eae ks -- em. id est, ipsius Dei dono vos estis vocat ad Christi fidem. quidem Dei dono factus est nobis sapientia, de iustitia, de sancti se tio, de redemptio. Id est, factus est auctoi dedator sapientiae,&e. Quia Christus per passio
nem suam promeritus est nobis nostram Saapientiam , iustitiam redemptionem , de per Luam gratiam, ae sacramenta illas in nobis producit. νι que Minoaum Sapientet a Ieremia cap. s. s. Scriptum legimus : gloriatur nullo modo in se, suaque , aut alius humana sapientia E sed in Domino omnium bonorum largitore glorietur.
Spiritualem insteriorum si ii chris scientium si licem omisi scien-
e naturali, ex carnali praefert Aposto .
Tego . cum venistem ad vos, fratres, vent non in sublimulate sermonis, aut Sapientiae, annuntians vobis testimo, mum Christi. L. Non enim iudicaui me scire aliquid in te evos, nisi Iesum Christum , bc hunc crucifixum. 3. Et ego in infirmitate, de timore, Se tremore multo fui apud vos i . Ac sermo meus, Zc praedicatio mea, non in persuasibilibus humanae Sapientiae verbis, sed in ostensione spiritus de vir tutis s. Ut fides vestra non sit in Sapientia hominum, sed in virtute Dei. s. Sa, pientiam autem loquimur inter persectos: sapientiam vero non huius tactili, neque principum huius saeculi, qui destruuntur . Sed loquimur Dei sapientiam in mysterio, quae abscondita est, quam praedestinauit Deus ante saecula in gloriam nostiam. 8. Quam nemo principum liuius saeculi cognouit: si enim cognouis.sent, numquam Dominum gloriae crucifixissent. 9. Sed sicut scriptum est Quod oculus non vidit, nec auris audivit, nec in cor hominis ascendit, quae praea parauit Deus iis, qui diligunt illum: Io. Nobis autem reuelauit Deus per spiriatum suum: Spiritus enim omnia scrutatur, etiam profunda Dei. I i. Quis enim
hominum scit quae sunt hominis, nisi spiritus hominis, qui in ipso est ita Ec quae Dei sunt, nemo cognouit, nisi Spiritus Dei. 11. Nos autem non spiritum huius mundi accepimus, sed Spiritum qui ex Deo : est, ut sciamus quae a Deo donata sunt nobis: i i. quae de loquimur non in doctis humanae Sapientiae verbi ς,s3d in docuina spiritus, spiritualibus spiritualia comparantes. iq. Animalis autem homo non percipit ea quae sunt Spiritus Dei : stultitia enim est illi, de non potest intelligere
quia spiritualiter examinatur. 31. Spiritualis autem ludicat omnia: dc ipse a nemiis
ne iudicatur. 16. Quis enim cognouit se usum Domini, qui instruat eum t Nos autem sensum Christi habemus.
ER s. r. I. 3. s. Et ego ramis si simiam. .l Ego itaque fra tres, cum ad vosmiisus a Christo veni, humana praeditos eloquen
tia,non orationis apparatu, neque
affectatae sapientiae instructus, aggress is fui Euangeli j mysterium, quo Deus sum Sapientiam , de maiestatem testatam esse voluit, vobis annunciare. P enim quidquam mihi delegi, euius apud vos eximiam scient tam prosterer, nisi unicum Iesum Christum , eumque pro hominibus eruci suffixum. Hane veram fidei notitiam simpliciter, de sine sueo verborum
exponendam censui: ut eius dignitas, vis, ac maiestas magis eluceret omni per Vino ornatu expedita. Veritas enim nuda tibi est oris Vetἰt sanamentum e eius agnata pulchritudo fuco non u iu indiget.J D va quidem in infirmitate, seu cum magna animi demissione. multoque timore aia fectus apud vos fui ob Iudaeorum persecutio nein, δε graues aerumnas, quas Corinthi se stinui.Lece Aa. is. DIerneta num, seu oratio/
57쪽
4s Liber I I. Commentarii Literales & Morales,
qua in praedicando Euangelio utebar, haud
constabat exquisitis ad peri uadendum humanae Sapientiae , aut eloquentiae verbis: ted ostensione spiratio, ct virimis, id est, solidis rationibus, quae 3c rem concluderent, & diuinam potentiam ostemarent. M sides, & conuersio vestra non sit fundata in Sapientia humana, nec
illi adscribatur; sed Dei virtuti, seu verbi diuini, Sc Euangelij efficacitati.
f 6 7. 8. 9.i o. Sapientiam autem loquimur
Oi.J Sapientiam autem sublimiorem , de profundiorem docti inam de secretioribus de eleuatioribus fidei iny steriis,nempe de modo,consilio,&fine incarnationis, de passionis Fili, Dei, de praede stulatione, de reprobatione, de Sapientia, potentia diuina, de modo procensionum Trinitatis beatissimae , Sec. loquimur non aeud vos utpote adhuc paruulos quibus la te. leu facili doctrina est opus : sed inter perfectos . seu magis in fide, 6c virtutibus prouectos , qui huiusmodi sublimioris doctrinae cohelis tot si rit capaces. ' Ediscat hinc Euangeli, prae
debei dimi. co doctrinam concionis captui auditorum ac-
oam seim ' commodare.J Tradimus , inquam, rudibus, denis e pxu prou-ctis iuxta eorum captum , Sapientiam .e ommo non Duius tacu i , neque corum , qui primas gale. in hoc mundo gerunt, quique ab hominum memoria momento temporis abolentur. Sed loquimur Dei Sapientiam in mysterio latentem, id est,abditam illam,quam Deus ab aeterno nostram in gloriam praedestinauerat. Quam nemo
p incipum saeculi huiusce, Dysii staruin, Magistratuum vel eminus tantum aspexisse creditur. Nam si qua ratione Pontifices, Scribae, Pharisaei, Pilatus, Herodes, &alij proceres illam plenE comprehendissent, intellexissent quidquid Christi mors tum in hac mortali, tum in alia sempiterna vita fructus esset paritura : haud quidem gloriae Dominum tam impie in crucem egi ssent. Dixi. doctrinam hane absconditam ab aeterno praedestinatam esse a Deo in gloriam nostram, decreuit, inquam, ut vobis in tempore panderetur, quo per illam pertingeretis ad celsissimam illam gloriam adoptionis in terris, de beatificationis in cae
lis.Quae quidem beatitudo filiis adoptiuis dis
posita tanti ponderis, tanraeest excellentiae uti scut scriptuin est da 64. q. non solum non vidit ullus, aut audiuit, sed neque hominum edi da Ubendit, seu in illorum mentem venit naturae viribus vim gloriae , quam Deus se diligentibus apparauit. Sunt enim haec supernaturalis Ordinis, nempὸ adoptio haec, & adoptionis fructus. Proceribus mundi sui dixi gloria haec suit abscondita, quam etiam nos ignoraremus, nisi Deus nobis per Spiritum suurn sanctum reuelasset, ut illam vos 5 Corinthij,& alios doceremus. Spiritus enim Dei sanctus omnia et iamprofunda Dei , seu abditissima iii diuina consilia inter quae unum est hoc adoptionis de glorificationis nostrae per Christi mortem, & meritum in Frutatis , id est, intime penetrat, de perfecte cognoscit, utpotE
siti. m. J Quis quaeso hominum aliorum sciequae sunt occulta in huius vel illius hominis animo 3 Certe solus spiritus, vel intellectusi stiusmet hominis,qui qua si quid unum e st cum homine. Haud aliter Spiritus sanctus, qui eandem cum Patre, de Filio naturam de cognitionem habet,omnia nouit,quae Dei sunt.Profecto hunc Spiritum sanctum nos accepimus, ut iciamus
per fidem quidem,& obscure, sed tamen certo de infallibiliter lixe my steria ac beneficia diuina per eius gratiam nobis donata non in indiuiduo; v.gr. iustificationem cuiusque in
singulari sed in generati mysteria in nostri
gratiam facta, de beneficia toti humano generi, toti Ecclesiae per Christum collata. 2 a quiadem uti a Dei spiritu accepimus , & cognoui
mus, ita et Iam loquimur de alios docemus : non
doctis humana S. ipientiae verbis, nec orationerethorico artificio constructa : Sed doctrina sy ritus, seu oratione de vel qualia decent spiritu
ita mysteria, & qualia Spiritus sanctus suggerit.
Spiritualia verba rationes & discursus comparantes seu accommodantes spirituali materiae,sc synceriter nobis ab Spiritu sancto dictatae. η unde Condicinator, qui ad dogmata fidei, & Concioin Evangeli j doctrinam tradendam utitur verbis 'φ Ciceronianis, Platonicis rationibus, Demosthe--. i ilicis discursibus, videtur se velle spiritus sancti ivi, se velle
stilum emendare.J Animalis autem homo, seu spiritus si non alia, quam naturali animi luce & cogniti
ne Praeditus, non ea percipit, quae iunt spiritus Dei: quippe illa pro stultitia habet,nec ulla pote st ratione ea consequi; quia vi & a fila tu solius sancti Spiritus diiudicantur, de ab aliis
secernuntiir ut internosci queant. Spiritualis autem, seu qui diuo Spiritu caelitus est linburus,intelligit, &peri picit haec omnia, quae s- de credimus : ipse vero a nemine iudicari, aut condemnari merito potest. Quis enim mentem Domini nouit, ut quasi costatis consiliis,
quid ei agendum sit certo praescribat 3 Atque adeo possit spiritualem , seu a .Spiritu sancto
edoctum arguere, & condemnare 3 Nos itaque mentem. ac Christi spiritum utcumque accepimus, qui nobis arcana illa alioqui abdita, δc occulta, ac humanae imbecillitati penntus inscrutabilia in vel iram utilitatem patefecit.
58쪽
in Epist. Pauli ad Corinthios t. Caput III. U ,
Omnes Eua eli) meones docet esse Christi ministros. Christum autem esse Ecclesiae fundamentum, cur cuncti inaed
siture debent. T ego, satres, non potui vobis loqui quas spiritualibus, sed quali carnalibus. Tanquam paruulis in Christo,
r. lac vobis potum dedi. non escam a nondum enim poteratis di sed nec nunc quidem potestist adhuc enim carnales eliis. 3. Cum enim sit inter vos zelus, & contentio: nonne carnales estis, de secundum hominem ambulatis q. Cum enim quis dicat: Ego quidem sum Pauli, alius autem: Ego Apollo i nonne homines estis 3 Quid igitur est Apollo quid veto Paulus 3 1. Ministri eius, cui credidistis, & vnicuique sicut Dominus dedit. 6. Ego plantavi, Apollo tigauit: sed Deus incrementum dedit. 7. Itaque neque qui plantat est aliquid, neque qui rigat: sed, qui inclementum dat, Deus. S. Qui autem plantat, de qui rigat, unum sunt. Vniis irasque autem propriam mercedem accipiet secundum suum laborem. 9. Dei enim stimus adiutor est Dei agricultura estis, Dei aedificatio estis. io. secundum gratiam Dei, quae data est mihi ut sapiens architectus fundamentum posui : alius autem superaedificat. Unusquisque autem videat quomodo superaedisti ei. Ii. Fundamentum enim aliud nemo potest ponere, praei et id quod positum est, quod est Christus Iesus. ia. Si quis autem super aedificat super fundamentum hoc, autum, argentum,lapide, pretiosbs, ligna, foenum, stipulam, I 3. unitiscuiusque opus manifestum erit Dies enim Domini declarabit . quia in igne reuelabitur: de uniuscuiusque opus quale sit, ignis probabit. l . Si cuius opus manserit quod superaedificauit, mercedem accipiet. i s. Si cuius opus arserit, detrimentum patietur: ipse autem saluus erit; sic tamen quasi per ignem. i6. Nescitis quia templum Dei ellis. &Spiritus Dei habitat in vobis 8 37. Si quis autem templum Dei violauerit, disperdet illum Deus. Templum enim Dei sanctum est quod estis vos. i8. Nemo se seducat : si quis videt ubi inter vos sapiens elle in hoc saeculo ,.stu itus sat ut sit sapiens. 19. Sapientia enim huius mundi, stultitia est apud Deum. Scriptum est enim: Comprehendam sapientes in astutia eorum. 2 o. Et itetum: Dominus nouit cogitationes s pientium quoniam vanae sunt. χι. Nemo itaque gloriet ut in hominibus. 22. Omania enim vestra sunt siue Paulus, siue Apollo, siue Cephas, sue mundus, siue vita, sine mors, siue pissentia, siue futura: omnia enim vestra sunt i 23. vos autem Clitisti Christus autem Dei.
non polia vobis. O l Non potui huc usque 3 fratres , quasi stiriartialibus . seu spiritum Dei, desiti sum Christi plenὸ sequentibus loqui, 3e occultiora fideire 1 steria lae quibus lupi 3 enucleare, quae plane esea sunt, ieu solidus cibus. sed tanquam adhue paruulis in Christo.&tarnassi, sed earnis sensum se uentibus , & ludibus in se hola Christi lae L id est. Aciliorem de suauio rem docti inam instillatii de natiuitate, baptinino, morte, resurrectione Christi, redemptione &saluatione mundi, de gratia iustineante, ge illot a, & de alii x smilibus, quae cathecii minis N ieceris conuetss silent ploroni. Ge. inquam, vobis potum dedi, non escam noti duin enim potetatis abstracti ab uberibus soli id soli resei cibo. Sed necdum quidem potestis. Adhue enim vos carnalem sensum dueere iudi eo. ctimonis sit inter vos re Ius, seu livor, de contentio, de dissidia in dies gliscat, quis negate possit, vos humani iudieis imbeeillitati obnoxios. Cum enim dieat qui sam ex vobis isgo quidem sum Pauli discipulus; alter vetδ Ego sum Apollo r & priuatos vobis magistros vobis accis eatis, nonne adhue humanum sipsatis, a diuina intelligentia penitus recedentes Quid, qua A, est Apollo Τ quid Paulus 3 Miri. st . quidem sunt Christi, cuius fidem tenetis quorum opera, de laboro aluinae grati nacti estis partiei pes. Q si s h mini uti quatia
59쪽
et Liter II. Commentarii Literales de Morales,
tum cuique Deus limpertiit , vobis erudien- Tarantur,dis laborarunt. μ Hine prosia1 taxantur, qui
... h - holatum speetali mi, Magistris nimium
his, M.tri oriantur dictitantes: Ego sum Thomae. Ego iiii, aloti ... tum scoli. Ego sum Suarii, dee. Annon hi om- M. nes sunt Christi ministra, qui eadem fidei dogmata tradunt JVers. 6. . 3 9 Era planta . se. J Nihil mihi arrogare pollum praeter obsequium ae sunctionem ministri. Ego enim, qui primus in Gentibus terram facto proscidi ligone, germen fidei plani aui: Apollo vero , qui deinceps illam Ecclesiam instruendam suscepit, piis monitis germen irrigauit. QMdquid autem
incrementi in vobis apparet ad unum Devinm hullo tanqllam auctorem est reserendum. ' Non pio, imorum sibi abloget Euangelii minis et cuiusuis propioventu si, iactus proximo tum gloriam. Omnia nam- r m g)stmque lξuan stelieae plantationis incrementa alloti,ii. Deo Iolummodo proueniunt. J Itaque de quilantat, de qui rigat nihil sibi hine vete itiuere potest, sed omnia a Deo sonorum cunctoruin aucto te prosecta illi uni sunt reserenada , qui vegetat ipse Ier se de plantationi impendit incrementa. Mui tem plantat, & qui
rigat non sunt diuelli, non in tet sedissident, nee dissentiunt, quod vos videmini suspirati: sed idem plane, atque vinum sunt eos quemque conatus dirigit in Evangelis prosectum:& institagricolae ministiorum , unusquisque mercedem, recipiet suo operi ex aequo respondentem. Dei enim sumiti. aditii restri. Quocirca vos neque unius Pauli. aut unius dumtaxat Apollo, sed
aeque viri usque estis giscipuli:cum ambo virum plane atque idem sint in Christo. Re autem vera neque Pauli, neque Apollo simplicitet fictatore, dicendi, niti quatenus nos sumus Christi diseipuli,&ministri; nam alioqui veteipsus estis Dei a tuum, seges, vinea, quam ipse excoluit:vel aediseium,quod in Filio suo Christo Domino extruxit. 1. Vesto. i. I x. iii 4. s. Secundum aratiam
misistis Eri Dei sc. J Ego sane pro eo munere, quod ini-ευ μη - hi gratuito fi t a Christo collatum , uti peri- mmae , mi tu, illiu , quae in vobis est spiri-M- ....is. tualis substructionis pili nihil solidum ieeisundamentum : alius velo est, qui parietes erigit. Porro cuique perspiciendum diligenterest : quonam modo te circa aedificium gerat. χLMentis quidem aliud subponere nemo potest praeter id , quod a me iactum videtis nempe Christus, cuius vobis fidem doctrinam que amplectendam proposit. Si quυ itaque liuie firmo iacto standamini super extruxerit congruentem docti inam, & docendi rationem , qua Lugi ta sit, atque merito inpletio habeatur instar auri. argenti, ac pretiOsorum lapidum, id est doctrinam solidam, saniactam, proseuam superponit: hie inercedem ae cipiet. si quis vero e contrario parietes extruxerit viles lignorum, foeni, stipulatum, seu doctrinam nimis coriosam. inutilem, pompos . detrimentum patietur.Nec est quod quis speret, ignotum iri.quale quisque seu opus. seu doctrinam superaedificauerit Vististi ψque enim opus ν, se in em. Illa enim dies Domino propria empe dies iudieis .el uniuei salis in mundisne . vel particulatis in morte cuiusque) non solum declarabit sugulorum opus, sed probabit pet ignem Quia dies haec ι 1, seu cum igne reuelabitur, quasi cum diuinae iussit iis licto re. Porid ignem lite pio prie dictum accipio verum , de materialem , partim Purgatorii in iudicio particulati cuiusque : partim conflagrationi, in fine mundi & iud:eio uniuersali. Non intelligi autem tartareum certum existimo ex vir. i . ubi dieitur auestitem arsuri velis saluum fore, etsi per ignem. Sa igitur quis eiusmodi materiam solidam ae fit malunt i-ficauerit, quae inuiolata permaneat, sui laboris fluctum uberrimum recipiet, anima E corpore in coelum auolante sile flammae tortura. Simm autem via. at o r. quia ex ea materia
constet igni obnoxia, detrimentum quidem seu torturam subibit: ipse autem illo purgatorio igne expiatus alutem consequetur. ' O pH, Ecclesiae operatot supti Christum standamen- si1 ε . tum pietiosissimum audes aedificare non au- gaioso eis. ruin vel argentum, sed ligna vil a admodo is,
scaenum de stipulas3 Te fundamenti pretium vi- T.
deris contemnere, unde saltem diro i'urgatorij bi ai ciigne poenas dabis, ob sutilia verba, ob mutiles mota excogitationes quas ex suggestu protulisti .l
quia Iemplum, .l ut autem adhuc in aediseis metaphora pers stamus, an ignoratis saerum Dei Templum eae testi alti fieto instructum vos esse . ubi Spiritus sanctus velut in domicilio si bi eonsierato habitare dignat ut 3 5ι qiati avium eo temeritatis progredi ausus fuerit, ut Tem plura Dei Violet, de Ecclesiam seditionibus di stta hat: hune Deus addicet Derditioni. Tem plum ergo Dei, quod vos estis reuerentes eius immunitatem non laedatis dissidia adhue so uentes. N Moses durat, se blandiendo ae veluti allent ado Si quis sibi inter vos sapere: si ista sa pietia saeculari, est ti humana,dediscat opollet, de se stultum esse profiteatur, ut vere Sapiens
euadat.& it aenim huiusmodi,quae laudibus effertur,& admirationi est apud homines: reuera apud De uiti iustissimi in rerum aestimatoteiri nil aliud est, quam mera stultitia. Scrip tim .st enim Iob s. a 3. Comprehendara Sapienses Detsi Llitia eo am. seu sapientes ipsorum versutia capiam , eos velut sugientes a vera Sapientia apprehendam,& eaptos in seruitutem redigam. Et iterum i sal 93. ii. Dominus nouis eguari ms Sapientia. .quoniam sana μαι, sue dum sapientiam insolentius praedicant, seque ma gnificentius eireum spieiuni : sue duin imperitam multitudinem superstitiosa doctrina iiii buunt. N ma itaque iis hominibis glorietur, id est, ob euiusquam hominis suὸ patrocinium, sue auctoritatem sbi placeat, aut ab alienis nominibus gloriam aucupetur. Nulla etenim res creata vitam meretur gloriam, qua quidem Deo tota debetur. Dunia enim vestra, Oci
Qiod usque aded est vetum, ut ipsi etiam Maagi Tri eae testis doctrinae ad vitam vestram utili tatem a Deo sint instituti: vi merito assi male possin, siue paulum , sue Apollo, sitie C psam, sue mundum , sue viram , sue motorem . sue praesentia, siue sutura , Omnia esse quas adminie illa , Deo vobis destinata ut e rum subsidio adiuti, plane olleatis, vos esse veluti Christi peeulium , Christum vero Dei Patris vitieum pilium: vi ad Christum humani generis liberatorem : de a Christo ad
Deum verum, ac bono tum omnium auctorem subvehuiu i.
60쪽
in Epist. Pauli ad Corinthios r. Caput IV.
Pergit inflatos Corinthiorum animos redarguere. Minatur, se breui aduolaturum, ut Pseudoprophetas viriliter
redarguat. Ic nos existimet homo ut ministros Christi, de dispensatores
mysteriorum Dei. R. Hic iam quaeritur inter dispensatores, ut fidelis quis inueniatur. 3. Mihi autem pro minimo est ut
a vobis iudicer, aut ab humano die e led neque meipsum iudico. q. Nihil enim mihi conscius sum . sed non in hoc iustificatus sum: qui autem iudicat me, Dominus est. S. Itaque nolite ante tern pus iudicare, quoad usque veniat Dominus tqui de illuminabit abscondita tenebrarum, dc manifestabit consilia cordium: dc tunc laus erit unicuique a Deo. 6. Haec autem . fratres , transfiguraui in me MApollo, propter vos: ut in nobis discatis: ne supra quam scriptum est, unus aduersus alterum infletur pro alio. 7. Quis cnim te discernit Quid autem habes quod non accepisti si autem accepisti, quid gloriaris quasi non accepistis r 8. Iam saturati estis, iam diuites facti estis : sine nobis regnatis, dc utinam regnetis, ut ic nos vobiscum regnemus. 9. Puto enim quod Deus nos Apostolos nouissimos ostendit, tamquam morti destinatos: quia spectaculum facti sumus mundo, de Angelis, 15 hominibus. io. Nos stulti propter Christum, vos autem prudentes in Christo: nos infirmi,uos autem sortes: v nobiles, nos autem ignobiles. II. V Dque in hanc horam & csummus, & suimus, & nudi sumus, de colaphis caedimur,& instabiles sumus, 12. de laboramus operantes manibus nostris: mal dicimur, de benedicimus: persecutionem patimur, &sustinemus: I3. blasphemamur, Mobsecramus: tamquam purgamenta huius mundi facti sumus, omnium peripsema usque adhuc. 14. Non ut confundam vos, haec scribo, sed ut illos meos charissimos moneo. II. Nam si decem millia paedagogorum habeatis in Christo, sed non multos patres. Nam in Christo Iesu pcr Euangelium ego vos genui. 16. Rogo ergo vos, imitatores mei estotc, sicut de ego Christi. i . lded misi ad vos Timotheum , qui est filius meus charissimus, ic fidelis in Domino i qui vos commonefaciet vias meas, quae sunt in Christo Iesu, sicut ubique in omni Ecclesia doceo. I 8. Tanquam non venturus sim ad vos, sic in fiati iunt quidam. 19. ve. niam autem ad vos cit b, si Dominus voluerit: oc cognoscam non sermonem eorum qui inflati sunt, sed virtutem. io. Non enim in sermone est regnum Dei, sed in virtute. 2 i. Quid vultis i in virga veniam ad vos, an in charitate, dc spiritu man,
νει Corinthiorum animos redarguere
fas. 3. 2.3. . s. Sic nos existimet homo ut miniuras Chriai , se.JQuisque existimet, nos ministros vel iros, sed tamen revereatur uti Christi ministros eiusque Apostolos,ac legatos ab ipso ad vos immissos non vacuis manibus ut vestra abripiamus , seu vestris muneribus acceptis ditemur : sed plenis Opς axiu spiritualium bonorum thesauris, ut vos ditare distibulatum Vese mu ,samus enim mysteriorum Dei diseministiu ge- pensatores. ' Operarius Euangelicus se huini-iat : sed iIli lem discipulorum ministrum gerat, sed ab eis mi , t Ch oportet ut minister Christi reuerentiain acci-
ministri sunt Dei mysteriorum, nempe mysti
cae, arcanae, druinae doctrinae, simul de Sacra, i mentorum , indulgentiarum, aliarumque gra
tiarum spiritualium Ecclesiae aChristo conces larum :verbi gratia,dispensationis in legibus, in poenitentiis , in votis, in iuramentis, dec. vii hinc Tridentinum edocet. Hic nun alia vobis disputatio suboritur , & quaeritur, uter inter hos duos dispensatores Apollo de Paulum magis fidelis Domino suo timentatur in suo praediis cationis de sacroruin administrationis ministerio 3 Mihi autem, seu quod ad me attinet pro minimo est,& nihili facto , quantus, qualisve hvobis habear,& iudicer, aut ab humano die, seu Non timeat quouis humano iudicio diei huius hominum. 4 φ Solummodo timendum diei iudicium illius,
quando Deus homo Iudex assidebit. Sed nequa meipsum iudico, seu iudicare certo pos G suma