장음표시 사용
221쪽
Postquam Apostolus ostendit quomodo ali quis debeat persectus fieri, hie ostendit
quomodo persecti debeant se haebere ad imo persectos: dc primo ostendit quod non debent eos scandalirare , vel iudicare; securi. do ostendit quomodo ὸ ebent eos sustentare
xv. cap. ibi, Derimus atitem nos firmiores imbecillitates infirmorum fustinere . Circa primum
duo facit. Primo prohibet inordinata iudiacia ; seeundo prohibet infirmorum scandata . ibi, Sod hoε iudicate magis ne ponaris of fendieulum fratri. Circa primum tria facit. Primo proponit admonitionem; secundo exponit eam , ibi, Alius enim crediteare omn a i tertio rationem assignat , ibi, Deus enim illum assumisit . Circa primum considerandum est , quod in primitiva E clesia aliqui ex Iudaeis converti ad Christum, credebant legalia cum Evangelio elle servanda, ut patet Actor. xv. dc hos Apost ius vocat infirmos in fide Christi, quas nondum perfecte credentes quod fides Christi sussciat ad salutem; persectos autem . vel firmos in fide vocat eos qui fidem Christisne legalibus credebant esse servandam . De utrisque tamen erant aliqui Romae inter fideles Christi. Alloquitur ergo Apost
Ius persectos in fide, dicens : a in Dictum
est , quod sc debetis induere Dominum Iesum Christum; assumise aut/m, id est affectu caritatis vobis coniungite ad supportandum, infirmum in fide, sicut expositum est; de quo potest intelligi illud Sap. ix. F. Infirmus is homo, di exigui temporis, Ac minor ad , intellectum iudicii , dc legum . Infra xv. 7. Suis ita invicem, sic in is Christus δε-
scepit ter. Eccli. XXIX. o. ,. Propter man se datum assume pauperem. Et hoc non in distet rationibus cogitationum, id est non disceptando propter hoc quod unus contra alium
coritat, dum scilicet illi qui legalia servabant, iudicabant tamquam transgresores eos qui non servabant . dc illi qui non servabant, contemnebant tamquam errantes, de ignorantes qui servabant. Supra Tr. II. C sitationum invicem aecusantium , aut defenden. tium . Deinde cum dicit, Alius enim eredito manducare omnia . exponit quod dixerat:
ct primo ostendit qui sunt infirmi in fide; secundo ostendit qualiter sint disceptationes
cogitationum vitandae, ibi, Is qui manducat, manducantem non iviter. Circa Primum considerandum est, quod inter ceteras legales observantias una erat discretio ciborum, propter aliquos cibos in lege prohibitos , ut patet Levit. xi. dc hac quidem observantia
quotidie erat utendum, vel non utendum. Et ideo de hoc mentionem fecit specialiter Apostolus, dicens : Alius enim, bὶ inter vos, qui scilicet est perfectus in fide , re
dis se posse licite manducare omn a, eo quod non reputat se astrictum ad legales obse vantias. Matth. xv. II. M Quod intrat .inis os, non coinquinat hominem. I. Tim. v. 4. , , Omnis Creatura Dei bona est , &,, nihil reliciendum quod cum gratiarum is actione accipitur. In veteri autem lege prohibebantur aliqui cibi, non quia naturaliter essent immundi . Sicut enim in verbis hoc nomen stultus signifieat aliquod malum, quamvis hoc nomen sit bonum; ita in rebus quoddam animal bonum est secundum naturam, scd significatione est malum, sicut porcus, qui significat immunditiam. dc ideo prohibitus est antiquis esus illarum carnium , ut significaretur in eorum vita. tione, vitatio immunditiae: tota enim illius veteris populi vita fguralis erat, ut Augustinus dicit in Lib. contra Faustum t Lib.
IV. cap. II. dc vir. Ueniente autem Christo , qui est veritas, cessaverunt figurae. Subdit autem quantum ad infirmum t Rui auram ἰUrmus est, olus manauter', quasi dicat: illis cibis utatur quibus non occurrit aliquod immundum in lege prohibitum. In singulis enim generibus animalium puta terrestribus , volatilibus , dc aquaticis , quae dam genera erant concessi, dc quaedam prohibita; sed in herbis, dc arboribus nihil erat prohibitum, ut patet Levit. xx. Et huaius potest esse ratio duplex. Una est quia terrae nascentia suerunt a principio con-eeta homini ad edendum, secundum illud Gen. I. 29. Ecce dedi vobis omnem heris bam afferentem semen super terram, dgis universa ligna quae habent in semetipsis is sementeiri generis sui , ut sint vobis ino escam. Sed post diluvium primo legitur te homini concessus carnium esus . Unde dicitur Gen. ix. a se Quasi Olera viri rentia tradidi vobis omnia, scilicet animalium genera . Alia ratio est , quia primam prohibitionem de abstinendo a quibuΩdam terrae nascentibus homo in paradiso transgressus fuerat, ut patet Gen. m. dc propter hoc non crat ei similis prohibitio
Sed eum legalia cessaverint in Christi pas. sone, videtur quod inconvenienter Apost lus infrmis in fide permittat quod a cibis prohibitis in lege abstineant; quod nunc in Christianis non sustinetur ab Ecclesia.
222쪽
sed distinguendum est triplex tempus , secundum Λugustinum s epist. xix. quantum ad legalia. Quorum primum est tempus ante passionem Chrilli, in quo legalia suum robur obtinebant quasi adhuc viventia . Set Cundum autem tempus est post passionem Christi ante divulgationem Evangelii : in
quo quidem tempore legalia mortua erant, quia nullus ad ea tenebatur, nec observata aliquid conserebant alicui ι nondum tamen erant morti sera , quia sine peccato poterant Iudaei ad Christum conversi legalia observare: & pro illo tempore loquitur hie Apostolus. Tertium autem tempus est post divulgationem Evangelii, in quo legalia non solum sunt mortua, sed mortifera, ut quisquis ea Observet, peccet mortaliter . Exponitur autem dc aliter in cito ita ut dicatur infirmω, qui est ad lapsum vitiorum carnalium pronus. & huic consulendum est quod comedat olus , id est tenues , ct aridos cibos, qui non sunt somentum vati. rum, & abllineat ab illis quibus excitatur libido. Sed alius qui est sortior, credi L se absque periculo a polle omnia manducare. Et haec differentia apparet Matth. IX. inter discipulos Christi, qui non ieiunabant tamquam confortati praesentia Christi , Ecdiscipulos Ioannis Baptistae, qui ieiunabant. Unde & poenitentiam agentes a quibusdam cibis abstinent . non propter eorum imis munditiam sed ad libidinem refrena
Deinde cum dic id, B qui manducat, man ducantem nem itidie et, exponit quomodo sunt vitandae disceptationes. cogitationum I &Primo quantum ad persectos, dicens: Is qui manducat, scilicet cum iecura coascientia omnia , vel etiam sine periculo libidinis , non spemat non manducantem ,Icilicet indiseserenter omnia, tamquam infirmum in fide, vel quas pronum ad vitiae. 8 1. XXX DI. I.
Uae qui i pernis, nonne dc ipse sperneris
c. g. l6. is Qui vos I pernit, me spernit. Secundo loquitur quantum ad infirmos, d, cens: Et qui non manducar, scilicet indifferente v omnia, vel quia est infirmus in fide, de quo loquitur Apostolus , vel etiam quia pronus est ad libidinem , non iuuἰeet man- cantem , scilicet indifferenter omnia, quas transi ressorem legis, vel quasi in libidinem
Praecipitem. Matth. v m. i. se Nolite iudiis care, dc non iudicabimini. Suprae D. I. In excusatilis es o homo omnis qui iudicas. Deinde cum dicit , Deus enian ilium assumpsit. allignat tres rationes Propter quas
debemus a falso iudicio abstinere. Secundat ponitur ibi , Sua Domino flaν , aut cadit .l tertia ibi , Tu aurem quia Adicas fratrem tuum Prima ratio sumitur ex auctoritate iudicantis: unde primo ostendit hanc auctoritatem Deo competere; secundo concludi dquod iudicium ad homines non pertinet, tu i , Tu quis es quἱ iudieas alianum fervum Dicit ergo primo. Recte dictum est, quos
qui non manducar. mandueantem non iudicet:
Deus enim assumsis illum , scilicet in servum a se iudicandum. Tach. XI. 7. M ΑΙ- , , tum psi. mihi duas virgas, id est duos popuI L. Psalm. xv M. II. is Assumpsi me de , , aqui 2 multis. Ille autem qui assumitur ad superioris iudicium, non debet ab inseriori iudieari; ct ideo concludit : Tu quis es, idest cuius auctoritatis, vel virtutis es, qui iudieas alienum servum , idest proximum tuum , qui est servus Dei Requiritur enim tu, iudicante auctoritas,secundum. illud Exod. D. I . Quis constituit te principem, &is iudicem luper nos ' & Lue. x . 14.
Quis me constituit iudicem aut diviso- is rem super vos Sed ex hac ratione sequi videtur hominis iudiciam de alio. homine elle illici
Sed dicendum est, quod intantum hominis iudicium licitum est , inquantum agitur auctoritate concessa divinitus: unde dicitur Deut. I. I 6. D Audite illos , & quod iu-
,, flum est iudicate : & postea sequituriet. A Quia Dei est iudicium id est , auctoritate divina agitur . Si qui x veto velit sibi usurpare iudicium super ea quae non sunt ei divinitus concessa ad iudicandum est iudicium temerarium ἱ se ut si quis i dex delegatus a Papa , .vellet in iudicando transgredi mandati fines. Deus autem soli sibi relervavit iudicare oce alta, qua praecipue sunt cogitationes cordium, & sutura Loc ideo si quis de his iudicare praesumps rit , est temerarium iudicium. Unde Aut si inus dicie in Lib. de Sermone Domini in monte. , , tu his duobus temerarium est i ,, dicium, cum videlicet incertum sit quoia animo quid iactum sit vel incertum quasi lis futurus si b qui nunc vel bonus ,
,, vel malus apparet. Deinde cum dicit, Suo Domina stat , aut eadit, ponit secundam rationem; quae quidem sumitur ex fine meriti, uel demeriti. Pollet aliquis dicere, quod licet homo non habeat iudiciariam auctoritatem ι tamen in Atromittere se debet iudicio alterius propter B b 1 da
ia) At. d. st posse. tbὶ - . qui nunc sit vel bonii, , vel malus, manifeste aPPatet.
223쪽
honorem Domini. Philip . t. 2 o. is Magni , , ficabitur Christus in corpore meo sive peris moltein, sive per vitam . a) Uel si exponatur quod diciI, Hιimus, & morimur, devita, & morte spirituali ex nonendum est quod dicie, Do=ine, id est iudicio Domini, ,, qui con se stitutus eii a Deo iudex vivorum, bc moris tuorum, ut dicitur Αc . x. 41. Deinde cum dicit, Siete ergo viximtis ere. ostendit propositum ex conditionem ti l elium de primo concludit ex prs missis conditionem fidelium,
scilicet quod non sunt sui, sed alterius: illi enim qui sui sunt, sicut liberi homines, sibi vivunt , de libi moriuntur . Quia ergo dictum est, quod fideles non sibi vivunt, aut moriuntur, sed Domino; concludit sic: Si
ergo vivimus , sive morimur, Domini sumus, quasi servi eius qui habet potestatem vitae, dc mortis . l. Cor. vis. 23. - Pretio empti estis .nO-- lite seri servir' oc vi. 1 o. is Empti enimis estis pretio magno. I. Paralip. x M. I g.
is Tui sumus, o David, de tecum fili Isai.
Secundo assignat causam huius conditionis, dicens: Io hoe en m Cέristas moνruus est, σν urrexit ; id est , hoc adeptus est sua morte, b ὶ Ec resurrectio no, ut vivorum dominaretur, quia resurrexit , vitam novam , Sperpetuam inchoando. dc mortuorum, quia mortem nostram π oriendo destruxit . I l. Corinth. V. II. o Pro omnibus. mortuus estis Christus: ut qui vivunt i 1m non sibi vi- ,, vant, sed ei qui pro eis mortuus et , Sse resurrexit. Sic igitur per omnia praedicta Apostolus probavit quod unusquisque Domino suo stat, aut cadit, per hoc sciti-cci quod sideles gratias agunt Deo, & quod
Domino vivunt , de moriuntur , dc quod Domini sunt Ac in morte, dc in vita. Deinde cum dicit , Tia autem quid iudicar ponit tertiam rationem , quae sit enitur ex futuro iudicio: re circa hoc tria facit. Primo proponit superfluitatem praesentis iudicii, dicens: Tu antem quid. Ad eas, id est qua utilitate, vel necessitate iudicas, narrem tuum , temere de occultis , quae tuo iudicio non sunt eoinmissa Aut tu alius qui iudicaris , quare siperois fratrem tuum, pro nullo reputans ab eo iudicari λ Μ lach. ii. io. , , Quare despicitis unusquisque fratrem suum Secundo e) praenuntiat futurum Christi iudicium; qui si dicat : Recte dico, Cuν Iudiciis λ quia non debes timere quod absque iudicio remaneat : anues enim stabimus anta tribunal
CHisti. Dicitur enim tribunal Christi eius iudiciaria potestas , sicut dc Matth. xx Vis 3 r. dicitur: is Cum venerit Filius hominis is in maiestate lis , tunc sedebit super si is dem maiestatis suae . Dicit autem , Omnes subimus , quasi iudicandi, tam boni
quam mali, quantum ad remunerationem , vel punitionem . II. Corinth v. IO. omnesis nos manifestari oportet ante tribunalis Christi , ut reserat unusquisque propriλis corporis prout misit , sive bonum , siveis malum . Sed quantum ad discussionem non omnes stabunt ut iudieandi, sed quidam consedebunt ut iudices . Matth. xxx. 23. is Sedebitis super sedes iudicantes duo- is decim tribus Iliae l. Tertio ibi , Ser prum est enim Θe. probkt quod dixerat: dc primo inducit auctoritatem; secundo inserteonclusionem , ibi , Itaque unusquisque c. Dicit ergo primo: Dictum est, quod omnes stabimus ante tribunal Christi, & hoe patet per auctoritatem sacrae Scripturae: scriptum est enim , Esai. xlv. I 4. Vsis ero, dicis Domin aes, 'tioniam m hi flectetur omne genu , ct omnis lingua confitebitum Deo. Littera n
stra se habet: si in memetipso iuravi, quiRis mihi curvabitur omne genu , dc iurabito omnis lingua. Tria autem in his verbis ponuntur. Primo quidem iuramentum, quod interdum in verbis Dei ponitur ad
ostendendum id j id quod dicitur, firmum esse immutabilitate divini consilii; non autem esse mutabile scut ea quae praenuntiantur secundum caulas inseriores , ut Pr phetia comminationis: unde dieitur in Psal. cIx. 4. Iuravit Dominus, dc non poeni-- tebit eum. ' Homines autem , ut AP stolus dicit Hebr. vria I 6. - per maioremis sui iuravit. Quia vero Deus non habet maiorem D in quo maior firmitas consistat veritatis, per te ipsum iurat . Ipse autem
est ipsa vita, & fons vitae, se in secundum
illud Deut. xx xc ro. Ipse est enim vita is tua , dc longitudo dierum tuorum , ut , , habites in terra, pro qua iuravit Domi- is nus patribus tuis . m. xxxv. I .is Apud te est fons vitae. Et ideo forma iuramenti Domini est , κλα uo ; quasi dicat: Iuro per vitam , qua ego lingulariter vivo. Secundo praenuntiatur subicitio communis creaturae ad Chri liuin, cum dicitur: nuoniam mihi , scilicet Christo , IIeciatu e omne genu : in quo designatur perfecta subieci.o rationalis. creaturae a1 Christum . Solent
224쪽
ent enim homines in signum subicistionis ,
maioribus flectere genua: unde Phili p. t. io. dieitur : is In nomine Iesu omne genu fleti ctatur caelestium, terrestrium , dc inseris norum . Tertio praenuntiat fidei confessionem, qua omnes gloriam Christi confitebuntur: unde sequitur Et omnis lingua eo rebitur Deo . idest, constebitur Christum esse Dominum , secundum illud Philip . ita H. is omnis lingua confiteatur quia Domi-
nus noster Iesus Christus in gloria est i Dei se Patris. V omnis i a autem lingua intelligi potest expresso cognitionis sive hominum, sive Angelorum, bὶ secundum i l.
lud I. Corinth. x m. r. is Si linguis homi- is num loquar , dc Angelorum . M Hoeautem impletur nunc in hac vita , non quantum ad singulos homines, sed quantum ad genera sngulorum: de quolibet enim genere hominum nunc aliqui Christo subii.
ciuntur, & ei confitentur per fidem , sed in futuro iudicio omnes, & singuli ei subiicientur, boni quidem voluntarie, mali autem inviti. Unde dicitur Hebr. rr. g. is Inis eo quod ei omnia subiecit , nihil dimisitis non subiectum ei. Nunc autem necdum ,, videmus omnia subiecta ei. ' Deinde eum dicit, Itaque unusqu*que nostrum pro Is rationem reddet Deo, infert conclusionem ex dictis : & primo conclusionem intentam ex eo quot immediate dixerat , dicens : Itaque ex quo Christo flectitur omne genu, unusquisque nos um s e ρεν s. reddet 1arianem Deo , scilicet ante aribunal
Christi. Matth. xis. 36. is De omni verbo se otioso quod locuti fuerint homines, red-- dent c/ὶ Deo rationem in die iudieii:
& div I. 23. Assimilatum est regnum ,, caelorum homini regi , qui voluit ratio. nem ponere cum servis suis. Sed videtur quod non qui labet per se rλ- tionem reddet, sed unus pro alio . Heb. ult. 7. ri medite praepositis vestris , dc ,, stabiacete eis: ipsi enim pervigilant, quasi , , rationem reddituri pro animabus vestris. Sed dicendum , quod in hoc ipso quod praelati pro aliis rationem reddent, reddent r tionem pro suis,ctibus, quos circa subditos agere debuerunt . Si enim fecerunt quod
competebat eorum ossicio, non eis imputabitur si subditi pereant. Imputaretur autem eis, si negligerent sacere quod eorum officium requirebat: unde dicitur riech. m. 3. Si dicente me ad impium, Morte m D rieris, non annuntiaveris ei; ipse in inio quitate su a morietur , sanguinem autem is eius de manu tua requiram. Si autem tu
,, annuntiaveris impio , dc ille non fueritis conversus; ipse quidem in iniquitate sua m
is rietur , tu autem animam tuam libera
Secundo inseri conclusionem principaliter intentam in tota praecedenti parte, dicens :Non erro amplius invicem iudieemus, scilicet temerario iudicio, quos in eluditur rationibus supra dictis . I. Corinth. Iv. s. No is lite ante tempus iusicare , quoadusque ,, veniat Dominus.
SEl hoe ivlicate magis, ne ponatis offendiculum fratri, vel scandalum . Seio , ct confido in Domino Iesu, quia nihil commune per ipsum nisi ei qui existimat quid commune esse , illi commune est . Si enim propter cibum frater tuus contristatur. iam non secundum caritatem ambulas . Noli cibo tuo illum perdere pro quo Christiis mortuus est. Non ergo blasphemetur bonum nostrum . Non eItenim regnum Dei esca, & potus; sed iustitia, & pax. & gaudium in Spiritu sancto. Qui enim in hoc servit Christo, placet Deo, & probatus est hominibus . Itaque quae pacis sunt sectemur, & quae aedificationis sunt, invicem custodiamus . Noli propter escam destruere opus Dei. Postquam Apostolus prohibuit humana iu-i tria . primo enim docet leandala esse viis diei a , hic prohibet scandalum proxi-itanda , dicens: Dixi , quod non judicetis
morum; & ei rea hoc duo facit. Primo pr i invicem, sed unusquisque de suis actibus tu. ponit quod intendit ι secundo manifestat dicare debet , ne sint in scandalum alio propositum, ibi, Si enim ρνυυν cibum fratεν rum; & hoe est quod dieit : Sed hoe itidι-
tuus conrrsatur M. Circa primum Proponit eare magis, ne ponatis fratrIus essendiculum , a l. enim. b l. desum seruas tia usqua ad ι tua, Iloe autem implet ut &e. e Forte pro se .
in et am i,fra in obiectisne, tibi subdiu ν, Ied unus pro alio; veru tamen fers in idem redit. dὶ Ib. aeeo.
225쪽
ieI se daIum. Scandalum autem, sicut di. cit Hieronymus super Matth. notat ostendiculum , vel ruinam , quam impactionem pedis possumus dicere. Unde scandalum est L .ctum, vel dictum minus rectum, praebens alicui occasionem ruinae , ad similitudinem lapidis, ad quem in via positum homo impingit , dc cadit . Maius autem aliquid videtur esse scandalum quam offendiculum :nam offendiculum potest esse quidquid retinet, seu retardat motum procedentis scandalum autem, id est impactio, videtur esse eum aliquis disponitur ad calum. Non ergo debemus saὶ fratri ponere offendiculum, ut aliquid faciamus unde impediatur proximus a via iustitiae Esai. iir. I 4. Au- ,, serte offendiculum de via populi mei. Neque etiam debemus fratri ponere scandalum, aliquid faciendo unde ipse inclinetur ad peccatum. Matth. xv m. 7. , , Varia homini illi per rquem scandalum ve-o nit. Secundo docet id ex quo scandalum cb parabatur , esse secundum sitam naturam, sive secundum se licitum . Circ1 quod sciendum est , quod, sicut supra dictum est, apud Romanos erant quidam ex Iudaeis ad fidem Chrissi conversi, qui cibos lacundum legem discernebant ; alii vero habentes sdem persectam, indifferenter omnibus cibis utebantur, quod quidem secundum se
licitum erat. Unde dicit : Seio , Cr eonfido in Domino Iesu, quia nihil es commune per tauum. Circa quod notandum est, quod, si ut dicit Hieronymus super Mattharum , populus Iudaeorum, partem Dei is este iactans, communes cibos vocat quibus omnes utuntur homines; verbi gratia suillam ea
nem, lepores, ct huiusmodi : dc ιὶ quia
ceterae gentes , quae talibus utebantur cibis, non erant de parte Dei, ideo talis ei-bus immundus appellabatur. Quod ergo dicit, Mhil eommuna est , idem est ac si diceret , Nihil immundum est . Et hoc quidem Α-postolus primum dicit se scire, quia ita est
lacundum rerum naturam, secundum illud I. Timoth. IV. 4. is omnis creatura Dei bo- na, dc nihil reiiciendum quod cum grais tiarum actione percipitur. Secundo dicit se confidere in Christo Iesu , quia sil per ipsum nihil est commune: quia scilicet
ei bi secundum suam naturam mImquam fuerunt immundi; vitabantur tamen aliquo tempore ut immundi secundum legis praeceptum propter figuram ; sed hoc Christus
removit implendo omnes figuras : dc ideci Apostolus per fiduciam quam habet in Do
minRIesu, at rit, quod nihil est commune, ei immundum , νιν ipsum , id est iplo hoe faciente. Act. x. IS. , , Quod Deus purifica- it, tu ne te commune dixeris. Tertio ostendit quomodo hoc pollet esse per accidens illicitum, inquantum scilicet est contra conscientiam manducantis: unde dicit: Dictum est, quod nihil est commune . Sed hoc intelligendum est , nisi ei qui erronea conseientia Uimas quid id est aliquid ciborum , commune esto id est . ita est illieitum sibi , ac si estet secundum se immunis dum. Tir. I. rs. is omnia munda mundis; coinquinatis autem , di infidelibus nihilis mundum est , sed inquinata est eorum is mens, ec constientia . Et sic apparet
quod aliquid quod est secundum se licitum, efficitur illicitum ei qui id contra suam
conscientiam agit, licet conscientia sua sit erronea : quod rationabiliter accidit : nam actus iudicantur secundum voluntatem agentium. voluntas autem movetur a re apprehensa: unde in id voluntas tendit quod ei vis apprehensiva repraesentat: de secundum hoc qualificatur, vel specificatur actio . Si igitur ratio alicuius iudicet aliquid esse peccatum , dc voluntas seratur in id faciendum; manifestum est quod homo habet voluntatem faciendi peccatum, ec ita actio
eius exterior, quae informatur ex volunta
te, est peccatum. Et eadem ratione si aliquis aestimet, id quod est veniale peccatum, esse mortale peccatum s si hac conscientia durante illud faciat , manifestum est quod eligit peccare mortaliter, & ita actio eius propter suam electionem est peccatum mortale. Si tamen aliquis is post factum habeat conscientiam erroneam Per quam eredat, id quod est licitum, a se factum fuisse peccatum, vel quod est veniale, fuis-la mortale ; non propter hoc essicitur id quod est prius , vel peeratum , vel mortale: quia voluntas , dc actio non insor man tur ex appreliensione sequenti, sed ex praecedenti . Haec autem quae dicta sunt , dubitati nem non habent ; sed dubium potest esse
utrum si aliquis habeat erroneam consti entiam ut credat ese necessarium ad salutem quod est peccatum mortale; puta si aliquis animet te peccare n ortaliter nili suretur, vel fornicetur ι utrum talis constientia eum lim
226쪽
liget , ita scilicet quod si contra conscientiam agat, mortaliter peccet .
Et videtur.quod non . Primo quidem quia lex Dei, quae prohibet sornicationem , dc furtum , sortius ligat quam conscientia . Secundo quia hoc posito esset perplexus: peccaret enim Ac fornicando, dc non se
Sed dicendum est, quod etiam in per se
malis conscientia erronea ligat . Intantum enim conscientia ligat, ut dictum est , inquantuin ex hoc quod aliquis contra conis scientiam agit, sequitur quod habeat voluntatem peccandi ; ec ita si aliquis credat non fornicari esse peccatum mortale, dum eligit non sornicari , eligit peccare mortaliter, dc ita mortaliter peccat . Et ad hoe
etiam facit quod hic dicit Apostolus . Manifestum est enim a j quod disternere
et bos, quasi necessarium ad falutem , erat illicitum: quia nec Iudaeis conversis etiam ante divul ationem Evangelii licebat servare legalia spem ponendo in eis, quasi essent nec esuria ad salutem , ut Augustinus dacies epist. xix. ὶ & tamen Apostolus hie dicit , quod si quis habens conscientiam cotentem disternere cibos , quod est aestim re aliqv d esse commune, oc non discernit eos, stilicet abstinendo ab eis, peccat ac smanducaret immundum. Et ita etiam in per se illicitis conicientia erronea ligat. Nec obitat quod primo ubiicitur de lege Dei: quia idem est ligamen conscientiae etiam erroneae, & legis Dei. Non enim eon-1eientia dictat aliquid elle siciendum , vel vitandum, nisi quia credit ibὶ hoc esse eontra, vel secundum legem Dei e non enim lex notiris actibus applicatur, nis mediante conscientia nostra . Si mi Iiter etiam nec obstat quod secundo obiicitur . Nihil enim prohibet aliquem esse purplexum , aliquo sup- polito licet nullus sit pei plexus simpliciter: sicut sacerdos fornicarius, sive celebret missam . sive non celebret , quando debet ex osse io, peccat mortaliter ι non tamen est perplexus smpliciter, quia potest peccatum imittere , de celebrare . Et similiter potest aliquis conscientiam erroneam dimittere, & a peccato abstinere. Est autem adhuc alia dubitatio . Non eis nim dicitur scandaligare qui facit opus reinctum, sicet etiam ex eo aliquis sitinat maiateriam scandali :i legitur enim Matth. xv. quod pharisaei , audito verbo Christi, scan. da lixati sunt. Sed non disternere cibos est
opus rectum : ergo non est dimittendum propter scandalum eius qui perversam conicientiam habet, errans in fide. Nam secum dum hoe catholici deberent abstinere a carianibus , ct matrimonio , ne inde haeretici
standalizarentur secundum erroneam coninscientiam.
Sed dicendum est, quod aliquis scandali. Zare alium potest , non solum faciendo aliis quod malum , sed etiam aliquid faciendo quod habet speciem mali , secundum illud l. Thess. ult. 22. - Ab omni specie maliis abstinete vos Dicitur autem aliquod habere speciem mali dupliciter. Primo videlicet seeundum opinionem eorum qui sunt ab Ecclesia praecisi; secundo secundum opinionem eorum qui adhuc ab Ecclesia tot rantur. Infirmi autem in fide existimantes legalia esse observanda , adhuc toleraba tur ab Ecclesia ante Evangelii divulgati nem ι dc ideo non erat comedendum cum eorum leandalo de cibis in lege prohibi tis. Haeretici autem non tolerantur ab Ecclesia et de ideo de eis non est similis ris
Deinde cum dicit , Si enis propter cibum fratre tuus eenrrsariar, manifestat quod dixerat: & primo primum, scilicet quod non sit ponendam scandalum fratribus ; secundo secundum, Ac tertium , quomodo scilicet sit aliquid commune , ibi , Omnia quiadem munda sunt. Circa primum ponit quatuor rationes , quarum prima su mi tur ex parte caritatis , dicens: Si enim frater tuus contristatur , dg hoc quod reputat te peccare propter C bum quem tu comedis, quem ipse reputat
immundum, iam non secundum earitatem rem
bulas , secundum quam aliquis proximum suum diligit se ut seipsum; & ita vitat eius contristationem, dc non praesere cibum quieti fratris : quia , ut dicitur II. Corinth. xl D. I. is caritas non quaerit quae suxis stini. Secundam rationem ponit ibi , -ἰ eibaruo illum perdere quae sumitur ex parte mortis Christi. Videtur enim parum aperetiare mortem Christi qui pro cibo seu ciuineius evacuare non recusat : unde dicit : Ii cibo tua , quem tu scilicet indifferenter comedis, non discernendo cibos, illum perdere, id est scandalizare , pro qua , id est pro cuius salute , Christus mortuus est . I. Pet. VII. is. A Christus semel mortuus est
227쪽
, iustis . Dicit autem illum perdi quistineant , ipsa secundum se non pertinem
eandalizatur, cuia scandalum passivum sine ad regnum Dei, nisi secundum quod eis uia peccato scandalizati esse non potest e illeitimur, vel ab eis abstinemus . Unde diei.
enim scandalizatur qui occasonem sumititur l. Corinth. v l. 3. M Elca aute in . nos ruinae. I. Corinth. v m. II. ,, Peribit i iis non commendat Deo. Neque enim si nonis firmus in tua conscientia frater, pro quo is manducaverimus , deficiemus ; neque si si Christus mortuus est. manducaverimus , abundabimus. Pertiis Tertiam rationem ponit ibi, Non ergo blasinet tamen usus, vel abstinentia escae . de phemet aer bonum nostrum quae sumitu H ex potus ad regnum Dei , inquantum affectus donis spiritualis gratiae : & primo ostenditinominis circa hoc ordinatur , vel deor di- inconveniens quod sequitur contra huius m .natur : unde Augustinus dicit in Lib. dedi dona ex eo quod alios scandaligamus ;lmaestionitas Evang. & habetur hic in Gloia secundo manifestat quod dixerat, ibi, I Iia : o Iustificatur rapientia a Filiis suis, qui
enim est regnum Dei esea , is potus ; tertiolis intelligunt non in abstinendo , nec ita inseri conclusionem intentam , ibi , Itaquei,, manducando esse iustitiam, sed in aequaqua paeis sunt sectemur. Circa primum con- is nimitate tolerandi inopiam , ct in tem siderandum est , quod ex hoc quod aliquitis perantia non se corrumpendi per abun- indifferenter sibis utebantur in primitivat, , dantiam , atque importunitatem sumen-
Ecclesia cum scandalo infirmorum, hoc in-iis di . ' Non enim interest quomodo ut conveniens sequebatur quod infirmi fidem in Glossa dicitur in quid alimentorum , vel
Christi blasphemabant, dicentes, eam vora-iquantum quis accipiat dummodo id facitatem ciborum inducere contra legis man-iciat Pro congruentia hominum eum quibus
datum. Et ideo Apostolus dicit : Ex quo vivit , in personae suae , & pro valetudinis per Dominum Iesum factum est quod nihild suae necessitate ; sed quanta facultate , &est commune, non ergo bonum nosyriam, id est i severitate animi careat his, vel cum opor- fides, vel grxtia Christi, perquam liberta-itet, vel cum necesse est his carere . Mistem a caeremoniis consecuti estis , blasph.- cundo ostendit in quo consistat bonum n
metur ab infirmis dicentibus', eam gulae h lstrum , quod regnum Dei vocat , dieens eminum indulgere. Iae. I i. r. se Ipsi blasphe-:Sed regnum Dιi est iustitia , ct pax, or tau ,, mant nomen bonum, quod invocatum est Hum in Spiritu sancto : ut iustitia reseratur se super vos . De hoc bono dicitur: in ad exteriora opera, quibus homo unicuique Pua l. lxxxx. 27. A Mihi adhaerere Deo, b reddit quod suum est , & ad voluntatem num est . Deinde cum dicit, Non en m huiusmodi opera faciendi, ut dicitur Mates regnum Dei esca , is perus , manifestat th. V . 33. M Primum quaerite regnum Dei, quod dixerat , scilicet in quo bonum no- dc iustitiam eius: ' pax autem reseratur strum consistat : dc primo ostendit in quo ad effectum iustitiae: per hoc enim pax ma- non consistat, dicens : Non enim est regnum xime Perturbatur , quod unus homo non Dri esca, e,' potus. Regnum autem Dei diis exhibet alteri quod ei debet: unde dieitur citur hic id per quad Deus regnat in no-lEsai. xxx 31. 17. is opus iustitiae pax . Ubis, de per quod ad regnum ipsius perve-iGaudium autem referendum est ad modum nimus: de quo dicitur Matth. v I. ro.,, Αd-iquo sunt iustitiae opera perficiendar ut enim se veniat regnum tuum: dc Mich. iv. .ldicit Philosophus in I. Ethie. non est i ,, Regnabit Dominus super omnes in mon- is sus qui non gaudet iusta operatione . te Sion. Ρ Deo autem coniungimur, EciUnde dc in Psal. xerx. i. dicitur et is Sersi, bdimur per interiorem intelletium , detri vite Domino in laetitia. Causam autem assectum, ut dicitur Ioan . iv. 24. si Spiri- huius gaudii exprimit dicens, In viris, an- tus est Deus , Ac eos qui adorant eum , cto: est enim Spiritus santius , quo caritasse in spiritu , dc veritate adorare oportet. Dei diffunditur in nobis, ut dicitur supra Et inde est quod regnum Dei principaliter v. Illud enim est gaudium in vis ix sanis consideratur lecundum interiora hominis , cto quod caritas parit οῦ puta cum aliquis non secundom exteriora: unde diciturὲ Lue. gaudet de bonis Dei, Ac proximorum. Unxv M. et . se Regnum Dei intra vos est . lde l. Corinth. X r. 6. dicitur, quod , , ca- Ea vero quae sunt exteriora ad corpus per-l, , ritas non gaudet super iniquitate , continentia , in tantum ad regnum Dei perti-iis gaudet autem Veritati: dc Gal. v. 22.nent, inquantum per ea ordinatur, vel de-ldicitur: is Fructus autem Spiritus est cari- ordinatur interior affectus, secundum ea inio tas, gaudium, pax . Haec autem tria
quibus principaliter consilit regnum Dei .iquae hic tanguntur, imperfecte quidem in Et ideo cum csca, dc potus ad corpus per-ihac vita babentur, perfecte autem quando
228쪽
sancti possidebunt regnum Dei sibi paratum,.qua pacis sunt idest , ea studeamus adii
ut dicitur Matth. xxv. Ibi erit persectatu. plere per quae Christianorum pacem eon. stitia absque omni peccato: Esa. vi. - Po-iterve Mus 4 Heb. X . a 4. is Pacem st qui mi is pulus tuus omnes iusti . Ibi erit ea xlis ni, & sanctimoniam cum omnibus . absque omni perturbatione timoris et Esai.JCustodiamus invicem ea qua sun 3 ad eationis: xxxi Io ig. Sedebit populus meus inpul- id est ea, Per quae invicem nos aedificem uue; si chritudine pinis , in tabernaculis udu- idest , bonum conservemus & in melius, , ciae. Iob erit gaudium: Esa. xxxv. 1 .iprovocemur. L Corinth. xxv. I 2. - Αd aedi-- Gaudium , Ac laetitiam obtinebunt , &lis ficktionem Ecclesiae quaerite ut abun-
., fugiet dolor, Ac gemitus. Tertio pro- is detis: quod quidem fiet, si in iustiti, , bat quod dixerat, scilicet quod in his re- & spirituali gaeudio vixetimus.
inum Dei consistit . Ille enim homo vide- Quartam rationem ponit ibi , Nui ρνο- tur ad regnum Dei pertinere qui placetsptis escam de uora epus Dei; quae sumitur Deo , & a sanctis hominibus approbatur ex reverentiae divinorum operum , quibus sed hoe illi eontingie in quo invenitur iu- hoc reverentiae debemus, ut ea quae Deus stitia, pax, Ac gaudium: ergo in his est re-ioperatur, non debeamus destruere propter x num Dei. Dicit ergo: Dicium est , quod aliquod commodum corporale : de hoe est regnum Dei est iusiris , pax, ct raudium iniquod dicit: Noli propteν escam, quae ad coria S νδω sancto . Qui ergo in hoe seνvit Chr iporis utilitatem pertinet, defruere elus Dei: sto, qui est Rex huius regni , secundum il-iquod quidem non intelligitur de quocum inlud Col. i. 3. is Transtulit nos in regnumique Dei opere: nam omnia quae in cibum is Filii, dilectionis suae ut scilicet vivatihominis veniunt, Deiopera sunt, sicut ter in iustitia, paee, de spirituali gaudio; pla-irae nascentia , dc animalium carnes , quae cεν Deo, qui est huius regni auctor: Sap. Iv.lsunt hominibus in cibum a Deo concessa , xo. - Platens Deo factus est dilectus : tui patet Gen. i. de xx. sed intelligitur deo probatus ess hominibus . idest , ab eis ap-iopere gratiae , quod in nobis ipsis speetali probatur qui sunt huius regni participes .iter operatur. Phili p. II. I 3. Deus enim Eccli. xxx x. Io. - Qui probatus est in il-iis est qui operatur in nobis velle, dc perisse io, dc perfectus inventus est. Deindelis ficere pro bona voluntate. Hoc igitur cum dicit , Itaque qua paeis sunt sectemur ,lopus Dei non debenuis in proximo destrue inseri admonitionem intentam, dicens: Exire propter escam nostram; sicut facere vide-
quo regnum Dei eonsistit in iustitia , paee,lbantur illi qui eum turbatione , & scand18c spirituali gaudio , itaque ut ad regnum to proximorum ,. indifferentibus utebania Dei a pervenire possimus, sectemur ea tur.
OMnia quidem munda sunt; sed malum est homini qui per ostendiculum man
ducat. Bonum est non manducare carnem, dc non bibere vinum , neque in quo frater tuus offenditur, aut scandalizatur, aut infirmatur. ' Tu fidem quam habes penes temetipsum, habe coram Deoia Beatus qui non iudicat semeti plum in eo quod probat. Qui autem discernit , si manducaverit, damnatus est , quia non ex fide. Omne autem quod non est ex fide, peccatum est-Postquam Apostolus posuit rationem ad lud Matth. XV. H. is Non enim omne quod
ostendendum quod non debemus cum , , intrat in os, coinquinat hominem . I. scandalo proximorum indifferenter sumere Tim. Iv. ,, omnis creatura Dei bona est. omnia, hie ostendit qualiter aliqui cibi pos Dicebantur autem in lege quaedam im- sunt esse mundi, de immundi: de circa hoc munda non natura, sed significatione , ut duo iacit . Primo proponit quae sunt munipatet Lev. xx. Sed dc hanc immunditiam da ex sua natura, dicens: Omnia quidem ,LChristus removit implendo veteris legis fi. quae scilicet ad escam hominis pertinere guras: unde dictum est Petro A i. g. x s. possunt , munda μην , scilicet ex sui natu- , , quod Deus purificavit, tu ne communera , quia ex sui natura non habent quod i is dixeris, id est immundum. Secundo ibi, animam hominis inquinent , secundum il-iSed malum est homini θe.. ostendit qualiter Ce 1 ali
Tu fidem habest Penes temetipsum habe die. ta) pertinere.
229쪽
Lliquis cibus homini possit seri immundus,
ut stilicet ex eius eiu , secundum animam inquinetur: quod quidem ostendit fieri dupliciter . I rimo ex eo quod aliquis cibum quemcumque cum seandalo proximorum manducat; secundo ex eo quod contra conscientiam manducat , ibi , Beatus qui non ualcar semetipsum in eo quod probat . Circa primum tria facit . Primo ostendit quid circa esum ciborum si malum , dicens: Licet omnia ex sui natura sint munda , sed
tamen malum es homini qui mandueat quem cumque cibum paro Pendiculum, idest eum confusione , dc scandalo proximorum. Matth. xvi M. 7. - Vae homini illi per quem stan is datum venit . Secundo ostendit quid circa huiusmodi usum ciborum se bonum,
dicens : Bonum est non manducare carnem , O non bibera tinum . quorum primum prae
cipuum esse videtur inter cibos, secundum inter potu& . Et ab his quidem abstinere ponit bonum esse, vel propter carnis concupistentiam edomand xm secundum illud Ephes. v. 38. M Nolite inebriari vino , in is duo est luxuria : μ vel etiam ut homo reddatur habilior ad spiritualia contemplanda, secundum illud Eccle. i I. 3. o gita
is vi a vino abstrahere carnem meam, ut a is nimum meum transserrem ad sapie
se tiam . Sed hoc non intendit hie Ap holus dicere . sed quod bonum est his non uti eum seandalo proximorum : quod quidem apparet ex hoc quod subditur : Neque in quo frater tuus offenditur ι quasi dicat :Non solum dico de vino, dc carnibus, quod bonum est eis non uti , sed quocumque alio cibo frater tuus cf.nditur , id est turbatur contra te, quasi illiciis agentem , per quod pax eius perturbatur: aut scanήat ea-riir , idest ad casum peccati provocatur , propter quod laeditur eius iustitia; aur in firmatue, idest saltem, in dubitationem venit utrum hae quod agitur si licitum, per quod eius spirituale gaudium diminuitur . Unde & ipie Apostolus dieit I. Corinth. Ira. I, o Si es ea standa ligat fratremis meum , non manducabo carnem in ae-m ternum, ne fratrem meum scandaliae m.
Sed eum lieitum sit his cibis uti , si est
ab his abstinendum propter hoc quod vitetur standalum proximorum, videtur pari ratione quod ab omnibus lieicis quae non sunt necessaria ad salutem, sicut sunt necessaria iustitia , pax , & spirituale gaudium , si propter proximorum seandalum abstinendum . Et ita. videtur quod ii imini non li-
erat sua repetere cum standalo proxi
Sed dicendum est , quod si standalum eae
infirmitate, vel ex ignorantia proveniat e rum qui propter hoc standalizantur ad vitandum hoc standalum debet homo a licitis abstinere , si non sunt necessaria ad salutem : hoe enim est standalum pusillorum, quod Dominus vitari iubet Matth. xvi xx. ro. is Videte a ne contemnatis unum ex his pusillis. Si vero huiusmodi scandalum ex malitia proveniat eorum qui standaligantur , tale standalum est quasi pharisaeorum, quod Dominus Matth. xv. docuit esse contemnendum. Unde ad vitandum huiusmodi sexndalum , non oportet a licitis abstinere. S id tamen circa standalum pusillorum a tendendum est , quod propter illud vita dum tenetur homo usum lieitorum differre quousque, reddita ratione , hoc scandalum amoveri possit. Si vero ratione red lita adhuc stan)alam maneat , iam non videtur ex ignorantia vel ex infirmitate procedere , sed ex malitia ; & sic iam pertinebit ad andalum pharisaeorum. Tertio excludit quamdam excusationem. Pollet enim aliquis diceret Licet proximus scandalizetur de hoc quod indifferenter ego cibis utor , tamen ad ostensionem meae fidei, per quam certum est hoc mihi licere,
volo indifferenter ei bis uti Sed hane b rationem excludens Apostolus dicit : Tu , qui stilicet indifferenter cibis uteris , fidem
habes rectam apud remex sum, per quam con
stat licitum este his ei bis uti . Bona quidem , dc laudabilis est fides ista ; sed habellam in occulto coram Deo , cui talis fides Placet . Eccli. r. 34. o Beneplacitum C
l, , Deo fides, & mansuetudo. Quasi dicat: l Non oportet quod fidem istam manifestes per operis executionem , ubi hoc fit cum staniadalo proximorum.
Sed contra videtur estoe quod dicit ut supra X. ID. Corde eredituν ad iustitiam , ore
aurem eo eois fit ad salutem . Non ergo videtur quod susticiat corde solum coram Dea fidem habere , sed oportet huiusmodi fidem proximo manifestare, confitendo. Dicendum est autem , quod eorum quae sunt sdci ,. quaedam sunt quae non sunt persecte per Eccletiam manifestata, sicut in primitiva Ecclesia nondum erat persecte declaratum apud homines quod illi qui erant ex Iudaeis conversi , non tene rentur legalia observare , S. sicut tempor Q
230쪽
Augustini nondum erat per Ecclesiam de- is prehendit me cor meum in omni vit Rclaratum quod anima non est et ex tradu- mea. Secundo ostendit quid circa hocee. Unde in huiusmodi iussicit homini quod sit malum, ut scilicet contra conscientiam fidem habeat coram Deo; nec oportet quod agat : unde dicit: Lui aurem diserenit, id et fidem suam propalet cum scandalo : proxi- qui habet opinionem falsam, quod oporteat morum, nisi sorte apud eos qui habent de . cibos discernere , si maκ eaυerit , scilicet fide determinue. Quaedam vero sunt ad fi- cibos quos reputat elle illicitos , damnatusdem pertinentia iam per Ecclesiam deter- est, ex hoc quod, quantum in ipso est, ha- minata; & in talibus non tu tacit fidem ha-lsiet voluntatem faciendi quod est illicitum; bere coram Deo, sed oportet quod corami& sie delinquit proprio iudicio condemna-
proximo fidem quis confiteatur , quantum- rus ,' ut dicitur Tit. vir. Tertio assignat cumque ex hoc a i quis scanda ἰigetur : quia cautam eius quod dixerat , dicens : Mutaveritas doctrinae non est dimittenda pro- non ex fide: ideo scilicet condemnatus ell .pter scandalum , sicut nec Christus verita- Potest autem hic fides dupliciter accipi . tem suae doctrinae propter scandalum plia-iUno modo de fide quae est virtus; alio moritaeorum dimisit , ut haebetur Matth.ldo secundum quod fides dicitur conscien-Xν. . Lia: dc hae duae acceptiones non differunt Sciendum etiam , quod licet circa talia nis secundum differentiam partieularis , &oporteat quod homo fidem tuam manifestet universalis. Id enim quod universaliter fi-
consessione verborum . non tamen oportet de tenemus, puta usum ciborum este lici- quod eam manifestet executione operis, sc- tum, vel illicitum, conscientia applicat ad ut si aliquis tenet fide, uti matrimonio es- opus quod est factum, vel faciendum. Di se licitum, non requiritur ab eo quod ina- citur ergo, ideo eum qui manducat, & disia trimonio utatur ad fidei suae manifestatio- cernit elle condemnatum , quia hoc nonnem: de se etiam non requirebatur ab eis est ex fide , immo est contra fidem , ideliqui rectam fidem habebant , quod fidem contra veritatem fidei, & contra conficien-
suam usu ciborum manifestarent e pot- tiam facientis. Heb. xx. 6. , , Sine fide im- erant enim manifestare verbo tenus cons. , , possibile est placere Deo. Et quod hactendo. fit iussiciens causa condemnationis, ostendit Deinde eum dicit. Beatus qui non ἰudicarJsubdens : Omne aurem quod non es ex siti , D , ostendit quomodo ciborum usus esciis pectatum est.
tur aliquibus immundus ex eo quod est con- Ex quo videtur quod, sicut dicitur intra conscientiam: dc circa hoc tria facit .lG lossa, omnis vita infidelium peccatum sit, Primo ostendit quid circa hoe sit bonum ,lsicut omnis vita fidelium est meritoria , in. ut scilicet de eo quod homo a facit, non quantum ad Dei gloriam ordinatur , te-
habeat conscientiam remordentem: unde di- cundum illud I. Cor. x. Ir. , , Sive manducit: Beatus qui non iudieat semetipsum , id ei lis ratis, sive bibitis , sive aliquid aliud fa-
cuius conscientia eum non reprehendit ,iis citis. omnia in gloriam Dei facite.
vel condemnat, in eo quod ρrobar, idest ap- Sed dicendum est, quod aliter se habet probat' este faciendum. Sed hoe est intelli-lfidelis ad bonum , de infid 'lis. ad malum: gendum, si recta fide approbet esse aliquid nam in homine qui habet iidem sormatam faciendum. Si autem falsa opinione appro-l nihil est damnationis , ut supra vi. d bat aliquid ei te faciendum, puta si arsit ra- clum est . sed in homine infideli, cum ins-tur obiequium se praestare Deo de eo delitate est bonum naturae . Et ideo cum quod discipulos Christi interficit , ut dici-i aliquis infidelis ex dictamine rationis alitur Ioan. xv I. non exculatur ex eo quod quod bonum facit, non reserendo ad ma-
circa hoc non iudicat semetipsum ; immo lum finem, non peccat. Non tamen opus beatior esset , si circa linc eum conscientia eius est meritorium, quia non est gratia inreprehenderet, inquantum per hoc a pec- 'formatum. Et hoc est quod in GloIIa dici-cato magis prohiberetur . Sed in his quae tur : se Nihil bonum est sine summo bono; sunt licita est intelligendum quod hic A-l idest, nullum bonum meri orium est sine postolus dicit. Hoc enim ad gloriam homi- l gratia Dei; & ubi deest annitio vitae e ternis pertinet quod eum sua conscientia: non l nae, de incommutabilis veritatis, quae sci-Teprehendat . II. Corinth. i. ia. ,, Gloria ilicet est per sdem, salia virtus est in oetiri nostra hae e est , testimonium conscientiae imis moribus, inhu aut uin scilicet non referri nostrae. Iob xxv D. 6. is Neque enim re, uur ad finem beatitudinis aeternae . Cum