장음표시 사용
431쪽
exempla quaedam quod non sit eadem qualitas corporum resurgentium , & corporum morientium: Zc primo per hoc quod non
est eadem qualitas seminis , & pulἰulati
nis, ut ex sequentibus mani teste ostende- detur. Nam consequenter cum dicit , Et quia feminas , non corpus quod futurum es heminas, Ied nudum granum , Oilendit qualitatem seminis differentem esse a qualitate pullulationis, cum dicit : Et quod seminas , non eorpus quod futurum est feminas a idest, non quale futurum est seminas: quod exponens subdit : Sed nudum granum, putaetritiei, vel inlisurus cererorum, scilicet seminum: quia seminatur nudum semen, pullulat autem ornatum herba, ct aristis, dc huiusmodi. Et similiter corpus humanum aliam qualitatem habebit in resurrectione quam nunc habet, ut infra exponetur. Est tamen disterentia inter resurrectionem humani corporis oc pullulationem seminis :nam surget idem Corpus numero, sed habebit aliam qualitatem, sicut infra i hoc cap. dicit Apostolus , quod σον ter eorruptibile hoe induere incorrutrionem: &Iob XIX.
27. dicitur: is Quem visurus sum ego ipse, is & non alius. Sed in pullulatione nee est eadem qualitas, nec idem corpus nu mero, sed solum idem specie : dc ideo s. nanter Apostolus de pullulatione loquens icit: Non eorpus quod futurum est seminas: dans intelligere quod non sit idem mi me- To. Et in hoc opus naturae descit ab opere Dei: nam virtus naturae reparat idem speeie, sed non idem numero . virtus autem Dei reparare potest etiam idem numero.
Et is etiam ex hoc quod dicitur , potest sumi probatio ad hoc quod resurrectionem futuram fieri non est impossibile, sicut insipiens obiiciebat: quia si natura ex eo quod mortuum est potest reparare idem specie. multo magis Deus poteste reparare idem numero: quia dc hoc ipsum quod natura iacit, opus Dei est. Habet enim hoc natura a Deo quod hoc fuere possit. Et id-
eo consequenter deseribens quaJitatem putilulationis , attribuit eam primum quidem Deo, secundo proportioni naturae . Dicit
sicut vulpet quia scilicet ex ordinatione di vinae voluntatis procedit quod ex ta It si mine talis planta producatur; quae quidem planta est quasi corpus seminis: ultimus enim fructus plantae , est semen . Et hoc ideo attribuit operationi divinae , quia Omnis operatio naturae est operatio Dei , secundum illud supra xis. 6. Idem autem Deu , qui operatur omnia in emnibur. Et hoc
se pote ut considerari . Manifestum est mnim quod res naturales absque cognitione operantur ad finem determinatum; alioquia non semper, vel in maiori parte eumdem finem consequerentur. Manifestum est eliniam quod nulla res cognitione carens incertum finem tendit, nisi directa ab aliquo cognoscente; sicut sagitta tendit ad certum fgmini ex directione sagittantis. Sie ut er. go si aliquis videret sagittam directe tendere ad certum signum, quamvis sagittantem non videret, cognosceret statim quod dirigeretur a sagittante. ita cum videamus
res naturales absque cognitione tendere ad certos fines, possumus pro certo cognosce re quod operantur ex voluntate alicuius
dirigentis, quem dicimus Deum. Et se dicit Apostolus, quod Deus dat semini eorutus ; idest , ex semine producit plantam
tui vult. Sed rursiis ne aliquis crederet huiusmodi naturales effectus ex sola Dei voluntate provenire absque operatione, de proportione naturae, subiungit: Et tini iri qua seminum proprium eorpus I puta, ex se. mine olivae generatur oliva, Ac ex semineuitici generatur triticum. Unde de Gen. I. D. M Germinet terra herbam virentem, is de facientem semen iuxta genus suum. sic ergo de in resurrectione erit alia qualitas corporis resurgentis, quae tamen pro portio sit ut meritis morientis.
Non omnis caro, eadem caro; sed alia hominum , alia pecorum , alia volucrum, alia autem piscium. Et corpora caelestia . dc corpora terrestria; sed alia auidem caelestium gloria, alia autem terrestriuin. Alia claritas solis, alia claritas lunae, dc alia claritas stellarum. Stella enim a stella differt in claritate . Sic& resurrectio mortuorum. Seminatur in corruptione, surget in incorruptione; seminatur in ignobilitate, surget in gloria; seminatur in infirmitate , surget in vi tute; seminatur corpus animale, surget corpus spirit te.
432쪽
His Apostolus ponit exemplum de di. qui circa terrena occupantur : unde Maris
vel state qualitatis corporis resurgen 'ithae dictum est : is Turbaris erga plurima: tis in diverss speciebus: & primo compa-lLuc. x. 43. Et ad idem ulterius introduorando eaelestia ad terrestria; secundo ter-icit diversam qualitatem caelestium corporei tria ad caelestia , ibi , Sunt torpora rati irum, cum dicit : Alia elarisas solis , aliastia , ct corpcra terrestria. tertio corpora cae-ielaritas luna, o alia elaritar stellariam. Si ἀlestia ad invicem, ibi , Alia elaritas solis,imiliter inter stellas est differentia : stilla
alia elaritas luna, ct alia elata iras stellarum . enim dἰ n a stella in elaνitare . Et potest
Quia posset aliquis dicere : Quomodo e silintelligi per solem Christus: Malach. ult.
possibile quod mortui resumant corpus, &l2. orietur vobis timentibus nomen meum earnem, si non sint habituri earndem cor- ,, set iustitiae. Per lunam Beata virgo , poris qualitatem ideo ad hoc excluden-lde qua Cant. v I. s. is Pulchra ut luna. dum, in t rc ducit diversas qualitates corpo-iPer stellas ad invicem ordinatas ceteri san-ris, & carnis, ut sic manifestum sit quedicti: Iudie. v. 2 o. is stellae manentes inor
non oportet, si non erit eadem qualitas , is dine suo adversus Sisaram pugnaverunt. ruod non resumatur idem corpus, vel ea- Consequenter cum dicit, Sis erit resurro em caro. Dicit ergo primo, quod novictis mortuorum , adaptat praedicta exempla omnis earo es eadem eaνο , secundum sor. ad resurrectionem mortuorum. Nec intel-
ream; sed alia est caro hominum , alia pi. ligendum est quantum ad litteralem expo-feiam, alia pecorum , alia volucrum e e. ocistionem, quod Apostolus hoc dicat ad des militer est alia morientis , & alia retur signandum in resurgentibus generis diversi-ientis. Sicut autem exemplum superius im talem, propter id quod praemiserat , Staiauctum de semine, & pullulatione deficie-lia difνt a sella in claritare; sed hoc referebat in hoe quod in seminatione , & pul ad omnia praecedentia, ut ostendatur ex Inlatione non est idem numero , nec eaeis omnibus praemissis, quod leue in rebus indem qualitates; ita haec exempla desciunt,iveniuntur diversaequalitates corporum; ita quia in his exemplis nee est eadem spebierit diversa qualitas resti rgentium a quali-cies, nee eadem qualitas ι sed caro homi-itate morientium : unde sequitur : Samin nis resurgentis est eadem secundum speciem tur eorpus animale , surget eo us spiritala .
cum carne morientis, sed tamen erit alia Ubi Apostolus maxime ostendit aliam esse secundum qualitatem : erit enim eiusdemiqualitatem corporis morientis , & eorpo naturae, sed alterius gloriae, ut Gregoriusiris resurgentis. Et agit hic de corpore re- hom. xxv I. super Evang. de corporexsurgente gloriose , cuius propriae qualita-
Christi dicit. Si quis autem haec quae di .ites, dotes corporis glorios dicuntur. Quae cta sunt, ad diversum statum resurgentium quidem sunt quatuor , quas hic Apostolus referre vellet, posset dici , quod per ho-itangit. Primo enim tangit dotem impassi
mines intelliguntur boni secundum ratio-lbilitatis, cum dicit: Saminatur in eorrupti nem viventes, secundum illud FZech. xxx xv. na, surget in istoreurisne. Et quamvis semi-31. M UOS autem greges mei, greges passinatio accipi posset pro prima corporis ori
euae meae homines es is - Per pecorasgine, secundum quod generatur ex semi- vero intelliguntur luxuriosi , secundum il-ine; tare en convenientius est, secundum inlud IL Petr. 1a. 12. is Hi vero velut i itellectum Apostoli, ut seminatio reseraturia rationabilia pecora. . . in corruptione sua ad mortem, S sepulturam, ut respondeat se peribunt Per volucres superbi , persei quod supra dictum est: Ωωod feminas non pisces cupidi, secundum illud Psal. vixi. s. υplificatur, nisi prius moriatur . Dicitur Ru is Volueres caeli , ct pisces maris qui per- tem mors, ct resolutio , seminatio : non se ambulant semitas maris. Ad idem au- quod in eorpore mortuo, vel in cineribus tem introducit diverstatem caelestium, & ex eo resolutis sit aliqua virtus ad resuris terrestrium corporum, cum subdit : Suntirectionem, sicut est virtus activa in semine exti cra eat sis, ut sol, & luna, ct huius ad generationem; sed quia a Deo talis or- modi; θ Iunt eor era terrestria , ut ignis ldinatio est deputata ut ex eo iterato r aqua, Se . Sed alia e idem est gloria , idestiformetur corpus humanum. Sic igitur corpulchritudo, & decor, calesium corporum,ipus humanum quando seminatur, id est qua Atia serem terres tam . Meli. xliii. Io.ldo moritur, est in corruptione , idest se- Species caeli, gloria stellarum. Et posDicundum suam proprietatem est corruptio sunt per caelestia corpora intelligi contem- ni ψbiectum, secundum illud Rom. v m. Plativi: Phil. m. sto. Nostra conversa- ro. is Corpus cui dem mortuum est propter A tio in caelis est : per terrestria activi, is peccatum sed resurr/t in incorr-tione .
433쪽
Dieitur autem hie incorruptio , non solum ad exeludendum separationem animae a corporei quia hanc incorruptionem dc corpo ra damnatorum habebunt i sed ad exeludendum tam mortem quam quamlibet noxiam passionem, sive ab interiori , sive ab exteriori: dc quantum ad hoc intelligitur impassibilitas corporis gloriosa , secundum illud Ap . v xl. 164 , , Non esurient , ne is que sitient amplius , neque cadet saperis illos ses, neque ullus aestus Secundo tangit dotem claritatis . cum dicit: Semi-lnaruν in ignosilitate, idest corpus quod an . ire mortem. dc in morte est deformitati bus, di miteriis multis subiectum, secun-6um illud iob xiv. r. is Homo natus deis muliere, brevi vivens tempore, repletur si multis miseriis: sed resurg/t in gloria , quae claritatem signifieat, ut Augustinus dicit super Ioan. trasu. cax. Erunt enim eorpora sanctorum clara , dc fulgentia , secundum illud Matth. X a. 43. ,, Ful is rebunt iusti sicut sol in regno Patris e rum . Tertio tangit dotem agilitatis , cum dicit: Seminaruν in infirmitata ; idest, corpus animiae, quod ante mortem est iu- firmum. & tardum , di ab anima nou sa-cile mobile, secundum illud Sap. IX. II. A Corpus quod corrumpitur aggravat amia mam . sed surger is virtute , qua scilicet fiet ut ex tanta virtute ab anima mori
veri possit ut in nullo dissicultatem ad motum exhibeat , t quod ad dotem agilitatis pertinet e tanta enim erit ibi facilitas , ruanta felicitas , ut Augustinus dicit. Uniae dicitur Sap. iar. 7. de iustis: is Fulgeri bunt iusti, & tamquam stintillae in a- se rundineto discurrent: dc Esia. xl. 3 i.
ia Qui sperant in Domino έ a habebunt
,, fortitudinem, essument penn1s sicut a. se quilae current, & non laborabunt; am is bulabunt, & non deficient . quarto e 1ngit dotem subtilitatis , eum dicit : M- minatur eo pus an ala M. quam quidam ad hoc reserre volunt quod corpori glori se secundum hane dotem competat ut possit simul esse cum corpore non glorioso in
eodem loco. Quod quidem sustineri posset,
si corpori iecundum ita tum praesentem comis
peteret quod εὶ posset simul eum alio corpore ellie in eodem loco secundum aliquid , quod a corpore removeri posset . Nunc autem , si diligenter consideretq; ,s e secundum nihil aliud hoc corpori competit , nisi secundum quos habet dimensiones corporales . Unde videmus cor-S. Th. Oper. Tam. VI.
pora quantumeumque subtilia, non competisti secum alia corpora, ut patet in aere . de in igne: & ulterius , si essent corpora separata omnino abique materia, sicut quidam posuerunt, non possent simul cum eo risporibus naturalibus ei se in eisdem locis . ut Philosophus dicit. Remanentibus igitur dimensionibus in quocumque eorpore , est contra suam naturam quod sit cum alio corpore in eodem loco. Unde si hoc aliquando contingit. erit ex miraculo. Propter quod Gregorius nom. xxv I. super Evang.ὶ dc Augustinus miraculo ascribunt quod corpus Chri iti ad discipulos ianuis clausis intravit. Nulla enim virtus terminata potest facere miraculum: hoe enim solius Dei est. Relinquitur ergo quod esse simul cum alio corpore in eodem loco, non possit esse ex dote, seu ex qualitate eorporis gloriosi . non tamen negandum est quin corpus glo riosum possit esse simul cum alio corpore in eodem loco : quia corpus Christi post resurrectionem intravit ad discipulos ianuis clausis, cui corpus nostrum in restir rectione conformandum speramus. Sed -- ut eorpus Christi hoc habuit, non ex pro prietate corporis, sed ex virtute divinitatis unitae i ita corpus cuiuslibet alterius sancti hoc habebit, non ex dote , sed ex virtute divinitatis existentis in eo . Per quem modum corpus Petri habuit quod ad umbram eius sanarentur infirmi , noni per aliquam proprietatem ipsus . Ei tergo dicendum . quod ad dotem subtilitatis pertinet quod hie ApostoIus tangit dicens: Seminariar eouus animale, Detest
pirituale. Quod quidam male intelligentes dixerunt, quod corpus in resurrectione veristetur in spiritum, dc erit simile aeri, aut vento. qui spiritus dicitur: quod maximet excluditur per allud quod ad Apostolos dirui citur Luc. ult. 39. is Palpate , dc videte , t is quia spiritus carnem , Ac ossa non hariis bet, sicut me videtis habere . Unde de hic Apostolus non dicit, quod resurgat spiritus, sed spirituale corpus . Ergo in resurrectione spirituale erit, non spiritus;
sicut nunc est animale, non anima. Ad horum autem differentiam cognosce
da m considerandum est , quod unum dc idem in nobis est quod dicitur dc anima , &spiritus; sed anima dicitur secundum quod
perficit corpus, spiritus autem proprie secundum mentem, secundum quam spirituat libus substantiis assimilamur , secundum i l. t Iud Ephes. rv. 3. Renovamini spiritu Fss A men
434쪽
se mentis vestrae . Item eonliderandum est, quod triplex est differentia potentiarum in anima et quaedam enim potentiae sunt quarum operationes ad bonum cor. poris ordinantur, sicut generativa, nutri-tiva, dc augmentativa quaedam vero sunt quae quidem corporeis organis utuntur , ut omnes potentiae sentitivae partis, sed earum actus ad corpus non ordinantur directe , sed magis ad perfectionem animae . quaeisdam vero sunt potentiae quae neque utunis tur corporeis organis , neque directe ad
bonum corporis ordinantur, sed magis ad bonum animae, sicut quae pertinent ad intellectivam partem. Primae ergo potentiae pertinent ad animam, inquantum animat corpus a tertiae vero maxime pertinent ad animam, inquantum est spiritus; δὲ secundae vero medio modo se habent inter utrasque . Quia tamen iudicium de potentia aliqua magis debet sumi ex obie. io, di fine, quam ex instrumento . ideo secunὸae potentiae magis se tenent cum tertiis, quam cum primis . Item considerandum est, quod cum unaquaeque res stpropter suam operationem, corpus ad hoc perficitur ab anima ut sit subiectum operationibus animae . Nunc autem in statu isto corpus nostrum est subiectum operationibus quae pertinent ad animam im
quantum est anima, prout generatur , dc generat, nutritur, crescit , dc deerescit . Quantum autem ad spirituales animae operationes, corpus , licet aliquo modo sub- serviat, tamen multum impedimentum asistri: is quia corpus quod corrumpitur agisse gravat animam, ut dicitur Sap. IX. s. Sed in statu resurrectionis cessabunt operationes animales a corpore: quia non erit generatio, nec augmentum, aut nutrimen.
tum . sed corpus absque aliquo impedimen-
to , dc fatigatione, incessanter serviet animae ad spirituales operationes eius, secundum illud Plat. Ixxx . s. se Beati qui ha is bitant in domo tua, Domine: in faecula se saeculorum laudabunt te . U Sicut ergo nunc est corpus nostrum animale , tunc vero erit spirituale. Causam autem harum proprietatum quidam attribuunt luci, quam dicunt esse de natura quintae essentiae, devenire in compositionem humani corporis :luod , quia frivolum est , ac fabulosum ,
equentes Augustinum, dicimus, quod pro cedunt ex virtute animae glorificatae. Dicit enim Augustinus in epistola lvi. J ad Dioscorum: M Tam potenti natura Deus is fecit animam, ut eius plenis lima beatiis tudine, quae in fine temporum promit is titur sanctis, abundet etiam in inseri
is rem naturam, quae est corpus; non beari titudo , quae fruentis est propria , sedis plenitudo sanitatis, idest incorruptionis is vigor. Videmus autem ex anima quatuor corpori provenire , di tanto per se. Et ius, quanto anima suerit virtuosior . Primo quidem dat esse: unde quando erit in summo persectionis, dabit esse spirituale . Secundo conservat a corruptione: unde vi demus homines, quanto sunt fortioris na. turae, minus a calore , dc frigore pati . Cum ergo anima fuerit persectissima, eo servabit corpus omnino impassibile. Tertio dat pulchritudinem, & claritatem: infirmienim, dc mortui propter debilitatem operationis animae in eorpus, efficiuntur di Geolorali: dc quando erit in summa pers ctione, faciet corpus clarum, & fulgidum. Quarto dat motum, & tanto facilius quan to virtus animae fuerit sortior supra compus ι dc ideo quando erit in ultimo suis persectionis, dabit corpori agilitatem.
IO VII. SI est corpus animale, est Ec 'spirituale; sicut scriptum est: Factus est primus
homo Adam in animam viventem , novissimus homo Adam in spiritum vivificantem . Sed non prius quod spirituale est . sed quod animale, deinde quod
spirituale. Primus homo de terra terrenus, secundus homo de caelo caelestis. Qua lis terrenus, tales & terrent; de qualis caelestis, tales dc caelestes. Igitur sicut poris raVimus imaginem terreni, portemus dc imaginem caelestis. Hoc autem dico, fratres, quia caro, dc sanguis regnum Dei possidere non possunt, neque corruptio incorruptelam possidebit.
435쪽
C A PHIe Apostolus differentiam qualitatis
corporum morientium ad corpora resurgentium supra exemplis ostentam, ostendit ratione. Circa autem hoc duo facit a primo enim praemittit quod probare intendit; se .cundo praemilium probat , ibi, Sicur serianum es oe. Dicit ergo primo: Dixi, quod id quod seminatur animale , surget spirituale s Ec quod hoc sit verum , scilicet quod iit aliquod corpus spiri euale , ostendo : quia si est corpus animale , est Ac spirituale . Et non intendit Apostolus ex hoc arguere ad propositum; sed hoc supponit , intendens probare i plum quod dicit et Sa est corpus anima. Ie , es σ virituale. Eccli. xxx Ir I. I S. D Inis tuere in omnia opera Altissimi, duo cono tra duo, dc unum contra unum.
Sicut seri sis o cte. Hic probat pro-tositum. Est autem sua probatio talis. Duo sunt principia humani generis . Unum, secundum vitam naturae , scilicet Adam aliud, secundum vitam gratiae, scilicet Christus . Sed animalitas est ta derivata in omnes homines a primo principio, scilicet Adam. Ergo constat quod multo amplius a secundo principio , sci Iicet Christo , spiritualitas derivabitur in omnes homines. Huius rationis primo probat primam diverstatem principiorum . secundo mediam, scilicet determinationem similitudinis ex utrinque principiorum , ibi , Qualis reoenur , ales or terrenI. Circa primum tria facit. Primo ostendit principiorum differentiam . secundo principiorum ordinem ad invicem , ibi , Sed non prius quod Dirituale
est , se quod an malo tertio rationis oris dinem assignat , ibi , Primus homo de ter-
Ponit ergo primo conditionem primi principii, secundum vitam naturae, sumens auctoritatem Gen. H. Unde dicit: Meur serianum est : Factus os a Deo primus homo Adam in animam viυεntem , vita icilicet animali , qualem anima potest dare ,
cum sei licet spiravit Dominus in faciem eius spiraculum vitae, Gen. tr. b forma enim humana, & anima dicitur , re spiritus: inquantum enim intendit curae Corporis, scilicet vegetando, nutriendo , dc generando, sic dicitur anima; inquantum au tem intendit cognitioni, scilicet intelligendo, volendo, dc huiusmodi, se dicitur spiritus . Unde cum dicit , Faetas est primur
Aomo Adam in animam viυentem , intendit
hie Apostolus de vita qua anima deservit
circa corpus , non de Spiritu sancto , sicut quidam fingunt , propter hoc quod praecedit Gen. II. 7. is Et Inspiravit in faciem ,, eius spiraculum vitae, dicentes hoc eia se Spiritum sanctum. Secundo ponit conditionem secundi principii , dicens : Nota simus vero Adam , id est Christus : & dici. tur novissimus , quia Adam induxit unum statum, scilicet culpae , Christus vero gloriae, dc vitae. Unde cum post statum istum, nullus alius sequatur in vita ista, ideo dicitur novissimus. Esa. Lis a. is Desidera
is vimus eum despectum , Ac novissitnum ,, virorum: ec alibi, scilicet Apoc. r. 7. ,, Ego Primus , Ac novissimus t dcclibi i ibid. xx . t 3. 3 is Ego sum alpha , ,, dc omega. principium, & finis. Diei eautem , Adam , quia de natura Adae factus, in Oisitum trescantem. Et ex hoc, CG ditionibus principiorum visis , apparet e
rum diversitas et quia primus homo factus est In animam, novissimus in spiritum ; ille autem in animam viventem solum , iste vero in spiritum Et viventem , dc vivificantem. Cuius ratio est , quia sicut Adam consecutus est perfect mnem sui esse per animam ἔ ita dc Christus persectionem suirile inquantum homo per Spiritum sanctum. Et ideo , cum anima non possit nisi proprium corpus vivificare, ideo Adam factus est in animam , non vivificantem, sed viventem tantum ἰ sed Christus factus est in spiritum viventem, Ac vivificantem; d ideo Christus habuit potestatem vivificandi . Ioan . r. I 6. De plenitudine eius nosis omnes accepimus: Ec ibid. T. I . Ue-
is ni ut vitam habeant, dc abundantius ha- is beant: dc in symbolo: si Et in Spirio tum sanctum vivificantem. Sed ne aliquis diceret : Si Christus factus est in spiritum vivificantem , quare dicitur novi Ismus t ideo consequenter cum dicit, Sed non prius quod spirituale est , sed quod animale , ostendit ordinem principiorum . Uidemus enim in natura , quod in uno Ac eodem prius est imperfectum quam persectum . Unde cum spiritualitas se habeat ad animalitatem scut persectum ad impersectum ;ideo in humana natura non prius debet esse spirituale, quod est verfectum; sed, ut servetur ordo , prius debet esse imperfectum , scilicet quod animale est , deinde persectum, scilicet quod spirituale est: stuprα
xt r. I . Cum veneris quod perfectum es , evacuabitur quod ex parta os . Si eut dieit
a t. derivativa. tb t. anima enim be anima dicitur, Fc syiritu .
436쪽
eniti antiquitus consueverunt esse anima-Ies , sicut Cain ante Abel natus , Ismael ante Isaae, dc Esau ante Iaeob. Rationem autem dictae diversitatis assignat , dicens :
Pνimus toma da terea sterrenus , seeundus
homo de calo calestis; quasi dicat : Vere primus homo factus est in animam viventem ,
quia de terra : Gen. D. 7. is Formavit
se Dominus hominem de limo terrae; &ideo dicitur esse terrenus , id est animalis: secundus homo , scilicet Christus , factus est in spiritum Uυ cantam , quia de caelo: quia divina natura, quae fuit huic naturat unita, de caelo est: dc ideo debet esse eae testis; id est, talem persectionem debet habere qualem decet de caelo venire , scili,cet persectionem spiritualem . Ioan. x M. 3 r. is Qui de caelo venit , super omnesse est. Dicie autem primum hominem de terra, secundum modum loquendi, quo res de illo esse dicuntur quod prima pars est in eorum fieri ; sicut cultellus dieitur de ferro, quia prima pars unde est cultellus, est serrum: cc quia prima pars unde Adam factus est, terra est , ideo dieitur de terra . Secundus homo dicitur de caelo , non
quod attulerit corpus de caelo, cum de terra assumpserit , scilicet de corpore Beatae Uirginis ; sed quia divinitas , quae naturaehtimanae unita est, de caelo venit, quae suit prior quam corpus Christi. Sic ergo patet principiorum diversitas , quae erat maior propositio rationis principalis. Consequenter eum dicit, ctualis terrenus, ales or reneni, ostendit derivationem similitudinis horum principiorum ex utroque: &primo in communi ; seeundo dividit eam
per partes , ibi, Igituν sicut portavimus ima in rin m terreni, portamus is imu nem ealsis . Dicit ergo ualis terrenus , rates is rerreis ni ; quali dicat: Primus homo, quia terrenus suit, cle mortalis, ideo derivatum est
ut omnes essent & terreni, dc mortales . Supra eodem : Et sicut in Adam omnes m riunIuν , ira a in Chrso omnos vivi sauntur . Tach. xl II. F. is Adam exemplumis mcum ab adolescentia mea Quia v
xo suit secundus homo, eae testis , idest spiritualis , & immortalis; ideo omne & immortales, dc spirituales erimus. Rom. v . r. ,, Si complantati facti sumus similitudiari ni mortis eius , simul de re turrectionis'
,, erimus ' u rων sicut tortavimus imagi
nem terreni , portemus π imaginem eae Iesis .
Hic concludit qualiter in speciali debeat iis consermari homini , scilicet caelesti . Pollumus autem duplaciter consormari cae-
testi , in vita se ilieri gratiae , de glorIae sdc una est via ad aliam: quia sine vita gra tiae non pervenitur ad vitam gloriae : ocideo dicit : Sicut ρον aetimus imaginem terreni', id ess, quamdiu peccatores fuimus, in no
bis suit similitudo Adae . I. Reg. v M. 19.- Ista est lex Adam, Domine Deus. Ut ergo pollimus esse caelestes , idest perveniare ad vitam gloriae , porremus imaginem ea-lesiis, per vitam gratiae . Colois. III. 9.is Exuentes veterem hominem, induite no-- vum hominem , stilicet Christum .
Rom. urar. 29. - Quos praescivit, & praeis destinavit conformes fieri imaginis Filii, , sui. Sic ergo debemus conformari caelesti in vita gratiae , quia alias non perveniemus ad vitam gloriae : dc hoe est quod dicit δε me autem dico , fratres ἰ quas dicat :Nis vivatis, scilicet vita gratiae, non pol eritis pervenire ad regnum Dei , scilicet ad vitam gloriae r quia caro, re sanguis r gnum Dei non fossidebam t. Quod quidem no
est intelligendum , sicut quidam haeretici
dicunt, quod non resurget caro, dc sanguis
secundum substantiam; sed quod totum corpus vel vertetur in spiritum , vel ire aerem; quod est haereticum, & Liliam: nam Apostolus dicit , quod consormabit eorpus nostrum corpori claritatis suae. Unde cum Christus post resurrectionem habuerit carnem, & sanguinem , sicut dicitur Lucae ultis 3 R. - Palpate , ct videte , quia spiritus is carnem, & ossa non habet, sicut me viis detis habere ι constat quot fle nos in resurrectione carnem, ibi sanguinem habebimus . Nec est intelligendum : Caro , in sanguis , id est si ibstantia carnis , dc sangui
niS, rognum Dei non possitiabunt ι sed earo .
Ur sanguis, idest carni, de sanguini operam dantes , scilicet homines dediti vitiis , 5c
voluptatibus , regnum Dei non possidebunx .
Et sic accipitur caro , idest homo carnali
ter vivens . Rom. vim. 9. D UOs autem
is non in carne essis , sed in spiritu . Vel caro , o sanguis , idest opera carnis . Ac sanguinis , μεgnum Dei non possidebunt seuod est contra Iudaeos, dc Saracenos, qui ngunt se habituros poli resurrectionem uxores , fluvios mellis , & lactis . Vel e ro, σ sanguis, id est corruptio carnis, β
sanguinis , regnum Dei non possidebunt; id est se post resurrectionem corpus non subiicietur corruptioni carnis , dc sanguinis , secundum quam vivit homo. Unde & secundum hoc subdit : Ne ae corruptio inea Orio- nim residebis; idest, neque corruptio mo talitatis , quae nomine carnis hic exprimia
437쪽
etur , possidebit Ineorruptionem , idest in-lis liberabitur x servitute eorruptionis incorruptibile regnum Dei, quia resurgemus i , , libertatem gloriae filiorum Dei. in gloria. Rom. v m. M. is Ipsa creatura ι
I ' Cee mysterium vobis dico: omnes quidem resurgemus, sed non omnes immus . tabimur. In momento , in ictu oculi , in novissi .ira tuba : canet enim tuba,& mortui restirgent incorrupti : & nos immutabimur. ΗIe Apostolus, postquam respon it quae-ibusdam vero Libris invenitur, ta Non
ilioui de qualitate resurgentium, re- omnes quidem dormiemus , idem moriemur , spondet consequenter quae Ilioni 'ua quae- sed omnes immutabimuν . Et hoc intelligiis
rebatur de modo , & ordine resiurgendi tur dupliciter . Primo ad litteram di quia& ei rea hoc duo facit. Primo ostendit m tquorumdam opinio fuit quod non omnes dum , & ordinem resurrectionis ι secun- homines morientur , sed quod aliqui in addo confirmat per auctoritate in , ibi , Cum ventu Christi ad iudicium venient vivi, de
autem moνου hoc induerἰν immortalitatem ,risti non morientur, sed isti mutabuntur intum siet sermo qui θνinus est . Circa pri- statum incorruptionis r & propter hoe diis mum duo acit : primo enim proponit in-icunt : Non omnes quidem dormiemus , idest tentum , secundo ostendit quo ordine fiat, moriemur , οέ omnes immutabimur , tam
ibi , Iu momento , in iesu oculi oc. Primo boni quam mali , & tam vivi quam mor igitur reddit eos attentos , ostendens iditui . Unde secundum hoc immutatio non uod proponit, esse arduum, & occultum, intelligitur de statu animalitatis ad statumiceris : Elea insterium , idest occultum spiritualitatis: quia secundum hane soli b quoddam, dieo iobia , id est aperio vobis , ni immutabuntur, sed de statu corruptionis fratres, quod debet vobis aperiri , & omni- ad statum incorruptionis . Alio modo exinbus credentibus . Luc. v m. Ο. Uobis ponitur mystice ab Origene; dc dicit, quolo datum est nosse mysterium regni Dei boc non dicitur de sismno mortis , qui x
Supra i I. 6. Sapientiam loquimur inter per-iomnes morientur: Ps. LXXXum. 4I., , Quis
suos : & post : Sed laquιmων Dai sapion- is est homo qui vivet, & non videbit mor-riam , qua abscondita est in miseris . Quid is tem sed de somno peceati , de quo
autem sit istud mysterium , subdit : Omnes in Psal. xx x. F. is Illumina oculos meos , nequidem resurremus, sed non omnes immur bimur.ro umquam obdormiam : ut sic dicatur rCirca primuin sciendum est , quod , Non omnes moriemur idest, non omnes pe
sicut Hieronymus dicit in quadam epistolarcabimus mortaliter sed omnea immutabi- ad Minervium, & Alexandrum monachos,Pmur , sicut supra de statu corruptionis ad hoc quod hic dicitur, Omnes quidem resur- incorruptionem . Et licet haec littera, scioremus is e. in nullo Libro Graecorum habe- licet Non omnes moνiemse Ure. non sic conis tur , sed in quibusdam habetur . Omnex tra fidem tamen Ecelesia magis acceptae quidem δε-ismus . id est, omnes moriemur . primam, scilicet quod omnes moriemur , sive Et dieitur mors somnus propter spem resurgemur isc. quia omnes morientur , resurrectionis: unde idem est ac si diceret:ietiam si sint tunc aliqui vivi. ordinem au-
Omnes quMem resurgemus : quia nullus re-rtem , dc modum resurrectionis manifestae surget nisi moriatur sed non omnes ιmmu-xconsequenter , cum dicit : Iu memento ,
rabimur. Hoc non mutatur in Libris Grae- , ictu oculi : & hoc quantum ad tria: priocis ἐ N hoe est verum , quia ista mutatio mo enim manifestat ordinem quantum a Lde qua hie jonuitur , non erit nisi secun- tempus ἰ secundo quantum ad causam re dum corpora beatorum : quia immutabun- surrectionis , ibi , In nryissima ruba tertur ad illa quatuor quae supra posita lunt, tio quantum ad progressiim effectus a cau- quae dicuntur dotes corporum gloriosorum ι sa , ibi , Canet enim tuba, π morraei resia & hanc desiderabat Iob xiv. t is Cun-ltent intorrupti . Dicit ergo quod omnes re- ctis diebus quibus nune milito . expecto surgentus sed quomodo In momento e pecis donec veniat immutatio mea. In qui- quod excludit errorem dicentium, resurrecti
438쪽
Oionem non esse futuram omnium simul οῦ sed dicunt quod martyres resurgent ante alios per mille annos di tunc Christus deicendet cum illis, dc possidebit regnum corporale Hierulalem mille λnnis cuin eis . Et haec suit opinio Lactantii . Sed hoc patet
esse falsum, quia omnes in momento retur
gemus, ec in icta oculi. Excluditur etiam per hoc alius error eiusdem, qui dicebat , quod iudicium duraturum erat per spatium mille annorum. Sed hoc est salsum , quia non erit ibi aliquod perceptibile tempus ,
sed in momento Sciendum est autem , quod momentum
potest accipi vel pro ipso instanti temporis, quod dicitur nunc; vel pro aliquo tempore sa)perceptibili . tamen utroque modo potest accipi hoc , reserendo illud ad diversa. Quia sit nos referimus hoc ad col lectionem pulverum, quae set ministerio Angelarum; tunc momentum accipitur Pr tempore perceptibili . Cum enim in collectione illorum pulverum si mutatio de loco ad locum,. oportet quod sit ib, tempus aliquod. Si autem referamus ad re uniti nem corporum dc pro unione animα , quae omnia fient a Deo, tunc momentum accipitur pro instanti temporis: quia Deus in instanti unit animam corpori, dc vivi. ficat corpus. . Potest etiam hoc quod dicit , M ictu retili, ad urrumque referri :quia si in ictu oculi intelligitur tantum pertio palpebrarum, quae fit in tempore perceptibili; tunc refertur ad collectionem pulverum. Si veroi in ictu oculi intelligitur ipse subitus contuitus oculi, dc qui fit in istanti tunc refertur ad unionem b
animae ad corpus Consequentet eum dicit, In novνι ma ru-ba , ostendit ordinem resurrectionis quantum ad causam immediatam: 6c ista tubae est vox illa Christi de qua Matth. xxv. 6- dicitur: is Media nocte clamor factus est: Dan n. v. 23. is Audient vocem Filii Dei, H dc qui audierint, vivent: vel ipsa praesentia Christi manifestata mundo, secundum
quod dicit Gregorius: Tuba nihil aliud is esse designat quam praesentiam Christix, mundo mani se ita tam , quae dicit ut tuba H propter manifestationem, quia omnibus is erit manifesta. Et hoc modo accipitur tuba Matth. vi. a. is Cum iacis elee-- mosyna ,. noli tuba canere ante te .- ιtem dicitur tuba propter officium tubae , quod erat ad quatuor, ut dicitur Num. X.
Wilicet ad vocandum eonsilium & hoc
erit in resurrectione, quia tunc Convoc bit ad consilium, idest ad iudicium . Ela. LII. I 4. is Dominus ad iudicium venietis cum senibus populi sui . ' Ad solemni
Eandum sellum: Psal. lxxx. 4. is Buccinari te in neomenia tuba : sic Ac in resum rectione. Esa. xxx m. xo. ,. Respice Sionis civitatem solemnitatis nostrae. Ad pugnam; de hoc in rei directione. Sap. v. 21ωPugnabit pro illo orbis terrarum contrL,, insensatos. Eua. xxx. 32. In cytha-
,, ris, oc tympanis, de in bellis praecipuisis expugnabit eos - e Ad movendum eastra ; sic & in resurrectione , quidam eundo ad paradisum, quidam eundo λd infernum ia Matth. xxv. 46. Ibunt qu, b is nae secerunt in vitam aeternam, qui ve is ro mala i ignem aeternum se Consequenter eum dicit, Canet enim να- ιμ, Cr mortui re uent ineorrupti, ponit yr gressum effectus a causa praedicta; oc circa hoc duo tacit: primo enim poni P proingressum etfectus; secundo neees litate mi hu- auu assignat se ibi, oporter enim mo ale hoc induera in eorruptionem . Progressius effectus
est , quia statim ad uonitum tubae sequetu
effectus: exta moνωοῦ resurgen ν istorrupIἰ ω Psal. lxvis. 34. - Dahit voci suae voeem, se virtutis . ' Ponit autem duplicem effectum. Unus est communis: quia mortui re-furgent ιη estren ri, id est integri sne aliquα diminutione membrorum t quod quidem est commune omnibus , quia in resurrectionσest' commune omne quod pertine C ad reparationem naturae, quia omnes habent communionem cum Christo in natura . Et licet Augustinus Ench. cap. xc-ὶ relinquat sub dubio utrum deformitates remaneant in damnatis; ego tamen eredo quod quidquid pertinet ad reparationem naturae, to tum consertur eis; sed' quod pertinet ad gratiam , . solum electis consertur. Et ideo omnes resurgent incorrupti, idest integri,. etiam damnati. Hieronymus autem exponit: Deorrupti, id est inflatu incorruptionis. ut scilicen ulterius post resurrectionem non corrumpantur: quia iusti ad beatitudinem aeternam ibunt mali vero ad poenam
aeternam. Dan. TD. T. se Multi de terraeis pulvere evigilabunt . alii in vitam aeteris nam, Ac alii ire opprobrium. μ Alius effectus est proprius , idest Apostolorum tantum: quia nos immaerabimur , scilicet Apostoli, de non solum erimus incorrupti, sedeciam immutabimur, scilicet de statu mi. seriae ad statum gloriae: quia seminatur ιμμ
439쪽
male, furgat aurem spisis uale . Et secundum 'hunc modum exponendi apparet quod melior est littera illa quae dicit : omnes qώἰ-dem reis etemus , sed non omnes immis rabimur'. quivin illa quae habet : omnes immutabimur: quia licet omnes resurgant, tamen
soli sancti , & electi immutabuntur . Posistet tamen etiam secundum illos qui ha-hent: Non omnes quidem moriemur, sed omnes immutabimur: legi sic : Morrui resurrent imeorrv I . idest ad statum incorruptio nis .
de nos qui vivimus, licet non resurgan. , quia non morimur, tamen immutabimur de statu corruptionis ad incorruptionem . Et videtur consonare iis quae dicit I. Thesa I. v. I 6. M Nos qui vivimus , qui relinqui is mur, smul rapiemur cum illis in nu-- bibus obviam Christo in aera ; D ut scut ibi. & hie connumeret se vivis.
O Portet enim corruptibile hoc induere incorruptionem, & mortale hoe indu rit immortalitatem. Cum autem mortale hoc induerit immortalitatem, tunc set sermo qui scriptus est: Absorpta est mors in victoria. Ubi est , mors, vici Tia tua Ubi cst, mors, stimulus tuus e Stimulus autem mortis, peccatum est; virtus vero peccati, lex. Deo autem gratias, qui dedit nobis victoriam per Do. minum nostrum Iesum Christum. Itaque, fratres mei dilecti, stabiles estote, & immobiles, abundantes in omni opere Domini semper, scientes quod labor vester non est inanis in Domino. HIe Apostolus ponit neeessitatem ess
ctus resurrectionis, ab ipsa cavi. pr gredientis ς dc circa hoc duo ponit , cor respondentia duobus quae posuerat in progresIu effectuum ab ipsa caul. - Primum fuit generale omnium , scilicet quod moria tui resurgent incorrupti et de ideo primo
quantum ad hoc dicit : Oportet toreut εἰ l. Ade induere in eorruptionem . Secundum
fuit speciale Apostolis, de bonis , sciliceter nos immutabimis; de ideo secundo quantum ad hoc dicit: Et moνtate Me induera imis me rarisaram: quia enim corruptibile opponitur incorruptibili, & in statu praesentis vitae subiicimur corruptioni; ideo dicit,
quos cum resurgemus , operare hoc eorruptiis bile induera inereruptionem , necessitate scilicet congruentiae. Et hoc propter tria. Primo propter completionem humanae naturae r inam, sicut etiam dicit Augustinus s Lib.
II. de Gen. ad lit t. cap. xxxv. anima quamdiu est separata a corpore , est imperfecta, non habens persectionem suae naturae Ac ideo non est in tanta beatitudine separata existens , in quanta erit corpori unita in resurrectione. Ut ergo per. 1 ruatur beatitudine persecta, oportet eorruinptibiti hae, id est corpus , indurest , ut ornamentum , in eorruptionem, ut ulterius aliqua. tenus non laedatur mortale. Secundo propter exigentiam divinae iustitiae , ut scili-eet illi qui bona fecerunt, seu mala in corpore , praemientur , vel puniantur etiam in ipsis corporibus. Tertio propter consormitatem membrorum ad rapui , ut scut Christus resurrexit a mortuis per gloriam Patris, ita de nos in novitate vitae ambu
Notandum autem, quod ipsiam incomtiptionem, seu immortalitatem assimilat vestimento, cum dicit, Indurea: vestimentum enim adest vestito i& abest , manente eadem numero substantia vestiti; ut per hoc olle dat quod corpora eadem numero resurgant:& iidem homines iidem numero erant in statu corruptionis, dc immortalitatis , in quo sunt modo. Unde ex hoe excluditur error dicentium , quod corpora non resurgent eadem numero . Unde lignanter dicit: Ἐονret eorruptibile hoe , scilieet corpus : nam anima non est corruptibilis. Ex cluditur etiam error dicentium, quod cor ora glorificata non erunt eadem eum istis,
sed eaelestia; Ac de isto modo simile habetur II. Corinth. v. 2. is Nam in hoc inge si misti mus , habitationem nostram , quae si de caelo est, superindui cupientes. Esa. lxx. I. se Induere vestimentis gloriae tuae.
Iob xl. 3. is Circumda tibi decorem, &in ,, sublime erigere , de esto gloriosus, deis speciosis induere vestibus. Sed contra hoc est , quia videtur impossibile quod eorruptibile noe induat ineorruptionem idest , quod corpora resurgantea δem numero: quia impossibile est ea quae disserunt genere , vel specie , est e eadem numero ; sed corruptibile, & incorruptibiale non 1olum differunt specie, sed generet
440쪽
ergo impossibile est quod corpora resur- suit, ex virtute divina reparatum, & se erIt
gentium sint incorruptibilia , Ac remaneant idem homo numero resurgens . Nec facio eadem numero . Praeterea . Philosophus vim in formis intermediis, quia non pono
dieit, quod impossibile est quod illa quo-iesse aliquam aliam formam substantialem
rum substantia corruptibilis mota est, rei n-lin homine nisi animam rationalem, a qua tegrentur eadem numero, sed eadem spe-lhabet corpus humanum quod sit animatum die; substantia autem corporum humanorum natura sensibili, & vegetabili, de quod siteli eorruptibiliti ergo impossibile est rei irationale . Formae vero accidentales viis tetrari eadem numero . hil impediunt identitatem numeralem quam Respondeo. Dicendum est ad primum ,lponimus. quod unumquodque consequitur genus , dc Consequenter eum dicit , Cum autem
speciem ex tua natura, dc non ex aliquo torruptibile hoe industris immortalitatem, tune
extrinseco suae naturae, & ideo dico, quod fer sermo, scriptus est, confirmat quod si resurrectio corporum sutura esset ex prim dixerat per auctoritatem . Ac circa hoc duocipiis naturae corporum, impossibile esset quod facit. Primo ponit auctoritatem secundo
corpora res largerent eadem numero . sedlex ea concludit tria, ibi , Ubἰ en- est , dico, quod incorruptio corporum resurgen-imor 1, victoria tua λ Dicit ergo primo: Ditium dabitur ab alio principio quam aixi, quod oportet eονruptibile hoe induere ininnatura ipsorum corporum, scilicet a gloria eorruptionem; sed cum mortale hoc induerit animae, ex cuius beatitudine, dc incorru-simmortalitatem, tune . scilicet in futuroptione tota beatitudo , dc incorruptios quod est contra illos qui dicunt iam recorporum derivabitur . Sicut ergo cii Risurrectionem saethm fer Drma qui feriptusdem naturae , dc idem numero est libe- est, scilicet, Absorpta est mora in Geroria. rum arbitrium modo , dum est volubileiHoc secundum translationem nostram non ad utramque partem , & cum erit firma-linvenitur in aliquo Libro Bibliae. Si tamentum in fine ultimo; ita Ac eiusdem natu-linveniatur in translatione LXX. non estrae , dc idem numero erit corpus , quodlcertum unde sumptum sit . Potest tamendo est corruptibile , dc tune quando dici hoc esse sumptum ex Esa. xxv I. 39. firmatum erit per gloriam animae ,iri Vivent mdrtui tui, interfecti mei resuris erit incorruptibile . Ad secundum di-ari gent: & xxv. s. is Praeeipitabit mor-cendum , quod ratio Philosophi proce so tem in sempiternum. oleae xist. M. dit contra illos qui ponebant emnia in istis ubi nos habemus, is Ero mors tua, O mors, inferioribus causari ex motu corporum4LXX. habent, Absorpta est mors in victoria, caelestium, de quod revolutis eisdem reum idest propter victoriam Christi . Et ponit lutionibus corporum superiorum , seque- praeteritum pro suturo propter certitudibantur iidem effectus numero qui aliquan nem prophetiae. I. Per. 3II. Q is ingludo fuerant. Unde dicebant , quod adhucto tiens mortem, ut vitae aeternae heredes Plato idem numero leget Athenis, di quodiis efficeremur. habebit easdem scholas , dc eosdem audi- Consequenter eum dieit, Ubi est, mors, vἰ- tores, quos habuit . Et ideo Philosophus soria tna' eone ludit tria ex praemissa au- contra eosdem arguit, quod licet idem cae-lctoritate : insultationem sanctorum contra Ium numero, dc idem sol sit in eisdem re- mortem; gratiarum actiones ad Deum. ibi, volutionibus; tamen effectus qui inde pr aDeo atirem gratias. dc admonitionem suam veniunt non consequuntur identitatem nu-ICorinthiis, ibi. Iraqua, fratrει mei dilecti, mero, sed sprete, Ec hoc secundum viam'stabiles esse . Circa primum duo facit . naturae:. Similiter dico , quod si corporalPrimo ponit insultationem secundo expo- induerent incorruptionem, & surgerent se-anit, ibi, Stimulus an rem mortis peccatum est. cundum viam naturae , quod non resur-JI oquens ergo Apostolus de victoria cirriperent eadem numero, sed eadem specie .lsti contra mortem , quasi in quodam spe. Sed cum re integratio, & resurrectio, sic-aciali gaudio positus, adiimit personam viis ut dictum est, fiant virtute divina , dici- rorum resurgentium, dicens: Ubi est, mors.
mu S, quod corpora erunt eadem numero ut curia ruat Hoc non invenitur in aliquocum nenue principia individuantia huiuslloco sacrae Scripturae: utrum autem ex se,
hominis sint aliud quam haec anima, ct hoc vel aliunde habuerit hoe Apostolus, incer-
corpus . In resurrectione autem redibit tum est. Si tamen aliunde accepisset , vidi anima eadem numero , euin sit in-4detur acci pisse de Esa. xiv. 4. ,. Quomo-
eorruptibilis, ct hoc corpus idem numerodia do cessavit exactor, quievit tributum ex eisdem pulveribus in quibus resolutum Usi est, mo, scilicet corruptionis , vi toria