장음표시 사용
491쪽
sunt legalia . Rom. v I . VI. is Serviamusis in novitate Spiritus , dc non in vetusta-- te litterae . Item errores Gentilium . Esa. xxv I. 3. Vetus error abiit. Item corruptiones peccati. Rom. v r. 6. is Vetus
is homo noster simul crucifixus est , ut deis struatur corpus peccati, Jc u Itra non ser- , viamus peccato. Quibus quidem in nobis transeuntibus , virtutes contrariae his vitiis debent in nobis innovari. Ayoc. x XI. i s. Et dixit qui sedebat in throno: Ecce no- , , VA facio omnia.
OMnia autem ex Deo , qui nos reconciliavit sibi per Christum , dc dedit no
bis minit eri uin reconciliationis . Quoniam quidem Deus erat in Chrilio . mundum reconcilians sibi , non reputans illis delicta iplorum I & posuit in nobis verbum reconciliationis . Pro Christo ergo legatione fungimur , tamquam Deo exl.oriante per nos . Obiecrainus pro Christio , reconciliamini Deo . Eum qui non novςrat peccatum , Pro nobis peccatum secit , ut nos eniceremur iustitia Dei in ipso.
I ossquam Apostolus In superioribus tractavit de praemio sanctorum , & de
Praeparatione ad susceptionem eius ; hic conleo uenter agit de causa utriusque &circa hoc tria facit e quia primo ostendit auctorem omnium praedictorum esse Deum ι secundo commemorat beneficium a Christo collatum , ibi , Ωui reconciliavit nos sibi per Chνissum ', tertio beneficii usum , ibi , Pro Christo ergo Ietationa fungimur. Dicit ergo . Dixi , quod intendimus salutem proximo-xum, dc vetera transierunt f sed haec omnia sunt nobis ex Deo Patre , vel ex Deo au ctore. Rom. X r. 46. Ex ipso, & in ipso, is fle per ipsum sunt omnia. Iacob. r. II.,, lamne datum optimum , Ac omne donum D persectum desursum est , descendens a P is tre Iuminum .
Sequitur beneficium susceptum a Deo , ibi , aeui reconcilia abit nos sibi ριν Chrsum . Ubi primo ponit ipsum beneficium colla. tum ἔ secundo exponit , ibi , aeue iam qΜL
Aem Deus erat in Chrso, mundum Neoneilians
sibi . Commemorat antem duplex beneficium per Christum collatum . Unum commune , aliud speciale . . Commune quidem toti mundo , scilicet reconciliationis ad
Deum e & hoe est quod dicit: Rui . scilicet Deus Pater , ruin illaint , idest pacis cavit, nor sibii de hoc per Christum . idest per
incarnatum Uerhum . Homines enim erant
inimici Dei propter poccatum. Christus auistem hanc inimicitiam abstulit de medio, satisfaciens pro peccato , & secit concordiam is Coloss. r. 2o. is Pacificans per si is guinem crucis eius sive quae in terris , is live quae in caelis sunt . Et ideo dicit, Peν Chrsam. Rom. v. Io. ,, Rec On i si liati sumus Deo per mortem FiIii eius. Speciale autem beneficium est A poli olis coliatum, scilicet quod ipsi lint ministri huius reconciliationis: unde dicit: Et dedit nobis, Apoliolis vicariis Christi, ministerium huius
reconelliationis . Supra Ita. 6. M.ti pros noseleris novi testamenti. Psalm. lxxl. 3. is Sum, , scipiant montes s id est Apostoli in pacemis populo, scilicet a Domino.
Consequenter cum dicit, aeuoniam quidem Deus erat in Chrso, mundum reconcilians sibi , exponit quae dixit. Primo primum; lecun do secundum , ibi, Posuis tu nobis verbum reconciliationis. Dicit ergo: Dico, quod Deus reconciliavit nos sibi hoc modo. Inimicitiae enim inter Deum de hominem erant yr pter peccatum , ut dictum est , secundum illud Ela. lix. 2. is peccata vestra divise- , runt inter vos dc Deum vestrum . MDel fructo ergo peccato per mortem Christi, inimicitiae iam sis tutae sunt ι de hoc est
quod dicit : Quoniam quidem Deus erat in Christo , per unitatem ellantiae . Ioan. XIV. tr. G Fgo in Patre, & Pater in me est . Vel Deus erae in Christo , per Christum
is conciliati sumus Deo per mortem Filii is eius . Et hoc non reputans illas delia a ipsorum , idest non habens in memoria ill rum delicta tam actualia , quam originalia ad puniendum , pro quibus Christus plene satisfecit. Et secundum hoc dicitur nos m. eonciliasse sibi, inquantum non imputat deinlicta nostra nobis. Psal. xxx I. 2. Beatusis vir cui non impus vit Dominus pecca- , , tum. Consequenter eum dicit, M posuis
in nobis terbum reconcitiar onis , exponit se
cundum , scilicet de beneficio Apostolis col-N n n 1 lato,
492쪽
Iato ; quasi dicat : Hoc modo dedit nobis
ministerium reconciliationis , quia posuis in Nobis verbiam reconcιιι rimis , id est , dedit vit- tutem , ct inspiravit in cordibus nostris , ut annuntiemus mundo , hanc reconcili tionem esse secum per Christum . Et hoc faciendo inducimus homines ut conformentse Christo per baptismum Hierem. I. 9. Ecce dedi verba mea in ore tuo. Consequenter cum dicit, Pνo Christo erro legatione fungimur , ostendit usum beneficii: re primo quantum ad secundum beneficium collatum Apostolis; secundo quantum ad primum collatum omnibus , ibi , OUecramus pro C Misto, Neoneιliamini Deo. Dicit ergo : Ex quo Deus posuit verbum reconciliationis , debemus eo uti . aὶ Hoc est ergo quod fungimur legatione δα Chriso , id est, sumus legati Chr)sti . Ephes. v I. 2Ο.,, Pro quo levatione fungimur in ea cenais ista , ita ut in ipso audeam, prout opo M tet me loqui . Et idoneitas ad hane legationem est nobis ex virtute Dei , quae est in me ; & ideo dicit : Tamquam Deoaexhortante νεν nos e quia Deus qui in nobis aquitur , dat nobis idoneitatem ad hane
legationem. Matth. Io. 2o. is Non vos estis
vi qui loquimini , sed Spiritus Patris vestri
se qui loquitur in vobis . Infra x Dr. 3.
Consequenter eum dicit , obseramus pro Christi, reconciliamini Deo , subdit quantum
a d. usum primi beneficii: dc primo inducit ad viam ἰ secundo ostendit unde adsit no . bis facilitas ad ipsum ulum , ibi, Eum qui
non nove at peccatum , yro nobispectarumscit.
Dicit ergo: Ex quo Deus seeit reconcilia tionem , & nos sumus legati Dei in hoc , c. cereamus pro Christo. Blande alloquitur, cum poster imperare. II. Timoth ult. . is Argue, M obsecra, increpa in omni patientia. D Ad Philem. s. si Potestatem habenu imperandi ti-- bi quod ad rem pertinet. . magis obsecro. Obsecramus , inquam, pro Christo, id est propter amorem Christi , resonciliamini Deo. . Videtur autem hoc esse contrarium ei
quoὸ dieit, quod Deus reconciliavit nos sibi. Si ergo ipse reconciliavit , quid necesse est ut nos reconciliemur Iam enim reconciliati sumus. Ad hoe dicendum , quod Deus reconet. liavit nos sibi , ut causa efficiens , scilicet ex parte sua sed ut sit nobis meritoria , cportet etiam quod sat reconciliatio ex Parte nostra, ct hoc qvidem in bapti iam , Et hoc ergo. b ris i. itf., quod est
& in poenitentia; & tunc cessimus apiccatis.
Unde autem adsit nobis huiusnodi se. cultas reconciliandi Deo , ostendit ex hoc scilicet quod dedit nobis potestatem iuste vivendi . qua possumus abstinere L pecca tis; ct hoc faciendo , reconciliamur Deo& ideo dicit : Eam qui non urereat pecc-rum , pro nobis peccatum fecit . quasi dicat Bene potestis reconciliari, quia Deus, scilicet Pater, eum, scilicet Christum, qui na.
is peccatum non fecit, nec iuventus est dori ius in ore eius: U I n. v III. 46. Aquiis ex vobis arguet me d e peccato λ μ tinuis scis peccatum . Quod tripliciter e ponitur . Uno modo quia consuetudo ut teris legis est ut sacrificium pro peccat peccatum nominetur . oleae Iv. g. is peiis cata populi mei, comedent, id est oblta pro Peccato . Tune est sentiis . F est earum , idest hostiam , vel sacrificia pro peccato . Alio modγ quia peccatu aliquando sumitur pro similitudine peccat vel pro poena peccati. Rom. vriri is MI
A Deus Filium suum in similitudinem peri cati , ct de peccato idest de s milit
, dine peccati damnavit peccatum . Et tune es, sensiis . I sit pateat.ι- . idesseeit eum a samere carnem mortalem,
passibilem . Tertio modo quia aliquandieitur hoc esse hoc , vel illud , non uisit , sed quia opinantur homines ita etide tunc est sentis : Fecla perearum i id essecit cum reputari peccλlorem. Ela. itI . is Cum .iniquis reputatus est. Fl l quidem secti , ut nos efficeremur iustis ι idest, ut nos qui peccatores sumus. essiremur non solum iusti , immo i pia iutia, idest iustificarem tar a Deo . Vel i, tia , quia non solum nos iustificavit , etiam voluit quod per nos alii iustificartur. Iustitia, dico, Dei, non nostra. Ecis Cirino, idest per Christum. Uel aliter , ipse Christus dicatur iustitia ; de tunc sensus: sin nos egitaremur iustitia , idest ut haereremus Christo per amorem , dc fide quia Christus est ipsa iustitia. Dicit aut Dei , ut excludat iustitiam hominis , eest qua homo confidit de ptoprii umeri Rom. X. 3. is Ignorantes Dei iustitiam is suam quaerentes statuere se iustitiae ,, non lunt subiecti. In ipso, scilicet Cuo , idest per Christum , quia ipse saest nobis iustitia : I. Corinth. t.
493쪽
ADiuvaiates autem exhortamur , ne in vacuum gratiam Dei recipiatis . Ait enim: Tempore accepto exaudivi te . dc in die salutis adiuvi te . Ecce nunc tempus acceptabile , ecce nunc dies salutis . Nemini dantes ullam offensionem, ut non vituperetur minitterium nostrii in; sed in omnibus exhibeamus natae ipsos , licut Dei ininii tros , in multa patientia , in tribulationibus , in neceIlitatibus, in angustiis, in plagis , in carceribus 1 in seditionibus , in laboribus, in via siliis, in iei uritis. SUpra Ap attolus commendavit min; sterium
Apostolatus ι hie consequenter ipsum minii terium sibi commillum ad utilitatem. subditorum exequitur; & circa hoe duo facit . Primo hortatur eos in generali ad omnia quae communiter sunt necessaria ad bonam vitam; secundo hortatur eos de quidam speciali suffragio sendo sanctis in Hie.
rusalem, dc hoe v m. cap. ibi, Nolam am m vobis facimus , sarrea , iratiam Dei . Circa primum autem duo facie . Primo hortatur eos ad bona praesentia ἱ secundo commendat eos de bonis in praeterito factis, dc hoc vii. cap. ibi, Iras igitur habin- res promissiones , earus i , mundemus nos ab omni inquinamento carnis, o spiritus . Circa primum tria facit . Primo hortatur in generali, quod gratia Dei non utantur in vanum; secundo ostendit gratiam Dei eis esse collatam , ibi , Ait enim : Tempora accepto σxauditii ta ἔ tertio docet eos in speciali modum utendi dicta gratia , ibi, Nomini dan- res ullam essensionam Cre. Dicit ergo primo: Ex quo facultas adest nobis ad bene operindum, & haec est gratia Dei, nos autem ad hoe pro Christo legatione fungimur . ideo aditivantes , nos scilicet praedicationibus , exemplis , & exhortationibus . Prov. xv m. I9. is Frater qui adinvatur ais fratre, quasi ei vitas firma . Uel adiutantes, scilicet Deum. I. Corinth. III. 9.ri Adiutores Dei sumus. Sed contra . Ela. xl. 9. is quis adiuvitis Spiritum Domini Non ergo bene dicitur, Adiuvantra Deum . ta) Rei pondeo, quod iuvare Deum potest intelligi vel ei vires in inistrare ad aliquid 1gendum ; dc sic nullus iuvat Deum , nec iuvare poteti : et eius mandatum exequi . dc sie sancti homines Deum iuvare dicuntur , exequen.
do eius mandata . Nos, inquam, sc iuvantes, Lortamur vos: Rom. 1 l. s. ri Qui exhortatur, in exhor , , tando : hoc scilicet exhortamur, ne in vacuum gratiam Dei reeipiaris, quasi dicat :Ne receptio gratiae sit vobis inutilis , de vacua: quod tunc contingit quando ex per ceptione gratiae quis non sentit fructum.
Qui quidem duplex est , scilicet remissio
peccatorum: Esa. xxv a. s. is Hic est omnis is fructus, ut auferatur peccatum: di ut homo iuste vivendo perveniat ad gloriam caelestem : Rom. vi. Q. se Habetis fru-- ctum vestrum in sanctificationent . Quicumque ergo gratia percepta non uti intur ad vitandum peccata , dc conseque dum vitam aeternam , hic gratiam Dei in vanum recipit . Phili p. II. 16. is Non in is vacuum Lucurri, neque in vacuum labo se ravi. Et ne aliquis dubitaret de perceptione huius gratiae a Deo, ideo consequenter Apostolus probat eos iam recepisse gratiam hanc , vel paratam habere ad recipiendum , dicens : Ais enim : Tempore ac pro axaudivi te : dc circa hoc duo facit . Primo indueit auctoritatem Prophetae secundo inductam adaptat ad propositum , ibi, Elea nunc tempus aecorabiti . Dicit ergo primo: Dico, quod paretis vos ad stu suo se perci paendum gratiam , quae vobis est collata, vel parata: ait enim Dominus
per Esa. xlix. g. Tempore accepto exaud vi te.
Circa quod sciendum est , quod Domi. nus dicitur facere nobis gratiam, vel exau diendo nos in petiti onibus nostris, vel itDvando in operationibus nostris . Sed exaudit, ut percipiamu, quod petimus: Iac. . .
494쪽
se Si quis indiget sapientia , postulet a Deo,
is qui dat olumbus affluenter : adiuvat , ut perficiamus quod operamur: Psal. xc in I. 37. Nisi quia Dominus adiuvit me , pauis io minus habitasset in inferno animari mea. Et haec duplex est gratia, praeveniens scilicet , dc cooperans , vel suble-quens , quae quidem necessaria est nobis ad obtinendum ΚEt primo gratiam praevenientem , quam optare debemus , ut sinus accepti Deo . Psal. xxx I. s. o Pro hac orabit ad te omnisse sanctus . Et quantum ad hoe dieis :In temere accepto, id est acceptionis, I gratificationis , hoc enim tempore accepto fit quod gratis fit : Rom. iv. 6 ,, Beatitudi- , , nem hominis , cui Deus accepto fert iu-- stitiam sne operibus : eaandisi re , oest acceptavi te . Uel remicra aeeepto , ideli in tempore gratiae. dc hoc modo pratia praeveniens dicitur illa per quan, libe-Tamur a peccatis . gratiae vero sit biequens dicitur per quam virtutes nobis ,s a dc perseverant ia in bono conserunt ar . Secundo necessaria est nobi , cratia cooperans, ct hanc polebat Psal. xv D. 6. Et mi- is sericordix eius subsequatur me omnibus is diebus vitae meae. si quantum ad hoc dicit: In die salutis ad οἱ r/:. tempus enim ante Christum non fuit dies , scd nox . Rom. IIII. I 2. is Nox praecessit, dies au- ,, tem apprnpinquavit. USed tempus Christi dicitur dies, dc non solum dies, sed dies salii tis. Ante enim non era P . salus , quia
nullus ad finem salutis perveniebat , si ilicet ad visionem Dei . sed modo , quando iam nata est salus in mundo, homines sa
Iutem consequuntur: Matth. l. 2I. Voca -- bis nomen eius Iesum: ipse enim salvum se faciet populum suum a peccatis eorum. Phili p. it. ia. is operamini vestram salu . M tem. Et hoc si auxilio gratiae cooperantis, qua per nostra opera pervenimus ad vitam aeternam. Phili p. H. 13. Deus
is est qui operatur in nobis & velle , &ri perficere pro bona voluntate. Consequenter auctoritatem inductim adaptat ad propositum, dicens: Ecce nunc rempus acceptabile , quasi dicat : Hac quae dicit Dominus de tempore gratiae per Prophetam, implentur modo: quia ecce n&remptir acceptabile, idest gratificationis, per quam exaudimur a Deo : quia iam venit plenitudo temporis , scilicet incarnationis Christi, Galat. rv. di hoc quantum ad prinam partem auctora tatis. Psal. lxv m. ιε.
Tempus benepIaciti, Deus . Etto ndies salutis , in quo scilicet adiuti tracooperante possumus operari ad corquendum salutem aeternam . Ioan . IX. Ne oportet operari opera eius qui iis si me. Galat. v I. IO. is Dum tiniis habemus, operemur bonum ad omnes Consequenter cum dicit , nisi da ullam σὲ ennetri docet mcdum utendi ptia eis collata: di primo in generali, qtiter scilicet in vacuum non recipiat lieeundo in speciali, ibi, m multa pariecte. Dicit ergo: Sic utendum est gratiit dantes nemini ullam essensionem . Nam lita ad duo datur, scilicet ad vitandumta,& ad operanὸum bona. Et ideo docet, ut scilicet vitemus mala, dc qitum ad hoc dicit: Nemin, dantes tiliam sensionem: quod potest dupliciter expcUno modo ut referatur ad Apollolos; isi dicat: Nos adiuvantes vos exhortam Nos, dico, nemini ullam dantes Oiseinem: qui x si per malam vitam aliquos tenderemus, vituperaretur ministerivir
nostrum,& contemneretur praedicati cstra . Roman. LI. 24. is Nomen Dei
is vos blasphematur. Gregorius: AC, , vita despicitur,. restat ut eius praetis tio conti m natur. Unde publicus famosus peccator cavere debet sibi nedicet . alias peccat. Plal. xl x. 16. isis catori autem dixi Deus: Quare tuis ras iustitias meas, & assumis testari tum meum per os tuum Alio iut reseratur ad subditos, quasi dicat:
tamur vos ne in vacuum gratiam Deipiatis: vos dico, nemini dantes tillam
finem , id est non facientes aliquid , alii scandalizentur. I. Corinth. X. 32δε ne offensione estote Iudaeis, ec Gemis dc Ecelosae Det Rom. x v. 13. , is ponatis offendiculum, fratri . Et
huius est, vir non vitueretur miniserara.
strum . idest, ita irreprehensibiliter v c beatis, ut ministerium nostrum , id est Ailatus noster, non vituperetur . Quannim subditi male se habent, vituperiupraelatis. l. Petri Ir. I Conver, , nem vestram inter Gentes habentio nam. Vel ut non vitupereruν Comminparisan, quo ad vos, & n6s, quin inistri Dei. Nos, dico , sumus mDei ad exequendum voluntate in eius bis, & in aliis I sed vos ad exeque voluntatem eius in vobis tantum . Es6. is Vos sacerdotes Domini vocabia
495쪽
M Ninistri Dei nostri , dicetur vobis.
Conlequenter cum dicit , Sed in omnibus exhibeamus nosmetitsos fur Det ministros, do .cet eos nodum utendi perccpta gratia quantum ad bona operanda . - Dicit ergo :Nemini demus ullam offensonem . sed exhi. heamus nor , dc vos opere , dc sermone in omnibus quae ad virtutes pertinent, tales quales debent esse ministri Dei, ut scilicet conformemur nos Deo, faciendo eius voluntatem. Eccli. Σ. Σ. is Secundum iudicemis populi , se & ministri eius. I. Corinth.
v. I. , , Sic nos existimet homo ut miniis stros Christi, redispensatotes mysteriorum x, Dei. MConsequenter cum dicat, In multa patieu r a cte. ostendit in speciali quomodo nos debemus exhibere sicut Dei ministros in usu gratiae collatae . dc hoc quantum ad tria. Primo quantum ad exteriorem ope. rationem; secundo quantum ad maiorem devotionem , ibi , Os nostrum patet ad vos, o Corinthii , tertio quantum ad infidelium vitationem, ibi , Nollae tutim daeeraetim infrilibus . Cirta primum tria facit , secundum tria in quibus consistit operatio exterior. Primo enim consistit in suiserentia malorum ι dc quantum ad hoc dicit , In multa patientia ore. secundo in operatione honorum; de quantum ad hoc dicit, In eastitate cte. tertio in mutua cooperatione bonorum ad mala; & quantum ad hoe dicit : Pὸν arma iustitia a dextris, cT asinistris. Est ergo neeellaria in malis sustinendis virtus patientiae e unde dicit, Inmuiara parientia cte. Ubi tria facit. Primo inducit ad patientiam; oc hoc quia in Psal. cI. x s. 'egitur: se Bene Patientes erunt , is ut annuntient: dc quantum ad hoc di
cit, In multa patientia. PIOV. X IX. II. MDO
,, ctrina viri per patientiam noscitur. c. XXI. 39. is In patientia vestra possidebitis is animas vestras . Dicit, In mti ira, id est propter multas tribulationes quae occurrunt.
Secundo ostendiis a materiam patientiae in generali; & hoe duplieiter: lcilicet in sis.
Perventione malorum, unde dicit , In tria hulationibus: Rom. xii. II. In tribulari tione patientes: Act. xiv 2 t. is per mulis,, tas tribulationes oportet nos intrare in
se regnum Dei: ' & in defectu necessa. riorum, unde dicit, In necessitaritus , scilicet eorum quae sunt necessaria ad vitam Psal. XII v. II. is De necessitatibus meis is erue me. Tertio ostendit materiam patientiae in speciali: & primo in his quae pertinent ad tribulationes quae sunt v luntariae, dc hoc quantum ad tribulationes quae pertinent ad animam; de se di. cit, o angustiis , scilicet cordis , quando scilicet sic arctamur adversis ut non pateat via evadendi. Hebr. XI. 37. is Anguitiati, is afflicti &e. Ρ Item inquantum ad tribu
lationes quae sunt in eorpore ἔ dc sic dicit. In plagis, scilicet illatis ab aliis , is eareo.
ribus. Α t. xv r. 23. M Cum niuitas plagaso eis intulissent miserunt eos in cariis cerem. Infra xx. 23. In tarceribus is abundantius, in plagis supra modum . In Dditionibus, scilicet totius populi comis moti: Α t. xxx. o. is Periclitamur argui si seditionis hodiernae; cum nullus obna. se xius sit ... concursus istius . Secundo in his quae pertinent ad necessitates . Necessi. tas autem aliquando est voluntaria ; dc se dicit, In laboribus, propria manu operando apud Corinthios, quia avari erant, ne eos gravaret sumptibus ; dc apud Thessalonicentes, quia erant otiosi, us daret exemplum excrcitii. Act. Σx. 34. ,, Ad ea quae mihi is opus erant, & his qui mecum sunt, mi- ,, ni straverunt manus illae . In vigiliis, pr pter praedicationes: infra xx. 27. In vigiliis, in Aiuniix : aliquando voluntariis, aliis quando involuntariis propter penuriam. I. Corinth. I x. 27. is Castigo corpus meum ,
is dc in servitutem redigo. Sed eontra est quod dieitur Matth. xi. 3o. Iugum meum suave est . Hic vero dicitur, In tribulationibus muliti e e. Non ergo suave, sed gravissimum. Respondeo: Haec sunt in seipsis aspera , sed propter amorem, dc interiorem servo rem spiritus dulcorantur . Unde Augustinus: is omnia grandia, dc immania , faci-
, lia, di prope nulla facit amor.
496쪽
IN castitate, in scientia, in longanimitate . in suavitate . in Spiritu sancto,
caritate non ficta, in verbo veritatis, in virtute Dei, per arma iustitiae a utris, di a sinistris, per gloriam, & ignobilitatem, per infamiam, dc bonammam ; ut seductores, & veraces; sicut qui ignoti, & cogniti; quasi morientes, ecce vivimus; ut castigati, Ac non mortificati; quasi tristes , semper autem g: dentes; sicut egentes, multos autem locupletantes i tamquam nihil habentes , omnia poli identes.s Ostis his quae pertinent ad tolerantiam pertinent ad eognitionem Dei; se perti
malorum, Ponit consequenter ea quael ad virtutem fidei . Et utraque necess pertinent ad observantiam bonorum. Boni-i est Christianis: quia sne scientia primo itas autem operis consistit in tribus: in pero do, sive secundo modo accepta, bomsectione virtutum, Ac hoc pertinet ad eor; de sacili ruunt in peccatis. Esa. v. 13. ,, sin veritate locutionis , 8c hoc pertinet ad lis plerea castivus ductus est populus mos; in virtute operis , Ae hoc pertinet addis quia non habuit scientiam . Hieropus. Primo ergo ostendit Apostolus qua-li D. x s. o Dabo vobis pastores iuxta liter se habeant in his quae pertinent ad in meum. Tertio ponit Virtutem sppersectionem virtutum quae consstunt in t unde dicit, In longanimitate, quae pure corde. secundo in his quae ad virtutem G ad perfectionem ipei. Nihil autem ali ris, ibi, In morbo veritatis ; tertio in his i longanimis quam qui arduum aliquod ea quae pertinent ad persectionem operis, ibi, semper, ac diu dilatum patienter expecIn vis ure Dei. Circa primum ponit quatuor dc hoc a Spiritu sancto . Galat. V. 22. Mi virtutes, & primo virtutem castitatis , quaelis esus autem Spiritus carit 3s, LRud Amaximum locum tenet in virtute ten pe- is pax, patientia, benignitas, bonitas, rantiae. dc quantum ad hoc dicit, In easti ais ganimitas dic. Colost. I. D. M Irare, scilicet mentis , dc corpcris . Ubi no- - nini patientia ,& longanimitate. tandum est . quod immediate post multosito ponit virtutem caritatis. Caritas atlabores, vigilias, dc ieiunia si, bdit de ea- duci habet, stilicet effectum exteriorem stitate: quia qui vult habere virtutem ca- intcriorem. Sed in effectu exteriori hssitatis, neceste habet laboribus dari , vi- lualitatem ad proximum: non enim cc giliis insistere, di macerari ieiuniis. l. - nit quod aliquis non si suavis ad eos rinth. II. 27 ,, Castigo cor Ius m m. ct in diligit: dc id o dicit , In suavitara , is servitutem redigo , ne sorte cum alii ldulci conversatione ad proximos , ut o praedicaverim, ipse reprobus Ussiciar. cet blandi simus . Prover. ΕΟ- 1 Iis Heb. xis. 34. is Pacem sequimini cum o- ,, suavis est, vivit in moderationibus . ,, mnibus, ct sanctimoniam , s ne qua nemo. suis monitionibus relinquit contuine liis videbit Deum. Eccli. v t. s. si Verbum dulce multis Si autem ouaeratur quare non facit men- is amicos, dc mitigat inimicos. Sectionem de aliis virtutibus , nisi solum de in suavitate mundi . sed in ea quae temperantia, dicendum est, quod se facit, satur ex amore Dei , scilicet ex Spsed implicite: quia hoc quod dicit, In minia lancto; & ideo dicit, In SpiritM sancicra parismia, in rei larionibus tri. pertinetiest quam Spiritus sanctus causat in Nad virtutem sortitudinis . hoc vero quod Sap. x M. I. iso quam bonus, lia a V dicit, Per arma iustitia, pertinet ad virtu- , , Domine, spiritus tuus in omnibus item iustitiae. effectu autem interiori habet veritater Secundo ponit virtutem stientiae: unde que sic ione, ut scilicet non praetend. dieit, In sientia. Et si quidem stientia re-xterius contrarium eius quod hab t intseratur ad latentiam qua aliquis scit bene & ideo dicit, In caritare non Acta. I. conversari in medio nationis pravae , dc m. 18. - Non diligamus verbo , nequperve sae; sic refertur ad virtutem pruden-i,, gua, sed opere, oc veritate . ct ae. Si vero scictitia reseratur ad certitu- Irr. I 4. , , Super omnia caritatem hdinem, qua fideles certi sunt de his oluet se tes. Et huius ratio Est, quia , Ut
497쪽
tur sap. I. s. Spiritus sanctus disciplinaeis effugiet fictum.
Consequenter ostendit quomodo se habeant in his quae pertinent ad veritatem oris, ut scilicet sint veraces , dc ideo dieit, In verbo veritatis, scilicet verkloquendo , & praedicando. Quomodo autem se habeant in persectione operis, stabdit dicens, In virtute Dei ', idest, non in operibus nostris confidamus, sed solum in virtute Dei,& non in propria. I. Corinth. 4 v. H Re- , gnum Dei non est an sermone , sed in
D virtute. Consequenter cum dicit, Per arma rustitia a dextela, o a sinistris , ostendit qualiter se habeant in operatione bonorum Acmalorum, inter bona dc mala, prospera &adverti; & hoc pertinet ad virtutem iustitiae: & primo ostendit hoe in generali ἔsecundo exponit an speciali . Dicit ergo primo, quod exhibeamus nos scut Dei ministros in multa patientia, dc, quod plus est, per arma iustitia . Ubi sciendum est , quod iustitia ordinat, & iacit hominem tenere locum suum, a dextris , idest in prosperis, ut scilicet non elevetur , is a sin stris, idest in adversis, ut scilicet non deiiciatur. Phil. xv. Ia. ,, Ubique , & in mes mnibus institutus sum ...scio abundare, ocis penuriam pati. Consequenter hoc exponit per partes prosperorum, dc adversorum , dicens : Per gloriam, er knobilitatem. Ubi sciendum est, quod in rebus temporalibus prosperitas , vel adversitas in tribus consistit: in superbia vitae, in concupiscentia carnis, incon. cupiscentia oeulorum: iuxta illud l. Ioan. II. I 6. D Omne quod est in mundo, aut est ,, concupiscentia carnis, aut concupiscentia M oculorum, aut superbia vitae. ' Et haec
prosequitur ordine tuo: quia primo dieit quomodo se habeant in adversis dc prosperis, quae pertinent ad superbiam vitae, dicens: Per gloriam, is ignobilitatem; secundo quomodo se habeant in his quae pertinent ad concupiscentiam carnis, ibi , Duasi mο-
ientes, i, ecca mitiimus; tertio quomodo se habeant in his quae pertinent ad concupiscentiam oculorum , ibi, Sisων egentes, mul-
ros antem locupletantes. Sunt autem duo quae
ad superbiam pertinent, scilicet sublimitas natus, dc operum: & ideo dicit , Per gustam, idest per statum excellentiae . quasi dicat: Exhibeamus nos Dei ministros , icilicet per i a ὶ Dei gloriam, idest in pro.
,, cituum cogitavit hoc, ut detraheret siuis perbiam omnis gloriae, dc ad ignominiam is deduceret universos incIytos terrae. Et quod Apostoli gloriosi appareant , Patet Act. xxv. quod Paulus , dc Barnabas credebantur esse dii. Et ignobilitatem, quae est in ii nistris; quas dicat: Nec in gloria et vemur, nec si contemptibiles sumus , deiiciamur. I. Corinth. I, 28. ,, Ignobilia hu- se ius mundi elegit Deus, dc contemptibi-- lia. Quantum ad famam operum di. cit: Per infamiam, is bonam famam . Ubi sciendum ess . quod , sicut Gregorius dicit, homo non debet ex se dare causam infamiae suae, sed potius drbet procurare bonam famam, iuxta illud Eccli. tr. IS. Cu-- ram habe de bono nomine: & hoc pr pter alios: quia oportet nos bonum test monium habere ad eos quid soris sunt: I. Timoth. . t. Si vero contingat aliquem incurrere in infamiam iniuste, non debet eb se ita pusillanimis ut propter hoc derelinquat iustitiam. Si vero sit in bona fama apud infideles, non debet tamen superbire; sed debet inter utrumque medio modo incedere. Consequenter exponit ista duo quae posuit; dc primum quam infamiam habuerunt, de ostendit quod magnam , quia ut seductores, is verates: quasi dicat : A quibusdam habemur ut seductores , a quibus.
dam vero habemur ut veraces . Nec mirum, quia etiam de Christo alii dixerunt, uia bonus est, alii vero quod non, sed se-ucit turbas, ut dicitur Ioan . vis. Secundo ostendit quomodo fuerunt gloriosi , de ignobiles. quia fur ignori , ο eognisi, id is est approbati a bonis; de incogniti , idest
despecti a malis. I. Corinth. Iv. 3. Tam is quam purgamenta huius mundi facti su D mus. MConsequenter prosequitur ea quae pertinent ad concupiscentiam carnis dc ponit tria quae concupiscit caro . Primo enim
concupiscit long m vitam ; Ze quantum ad hoe dicit, Quasi moriente , id est , licet exisponamur periculis mortis , infra Tr. 23. In moνtibus frequenter , tamen Mee vivisus,
virtute, de fide . Et ideo Haba . II. 4.,, Iustus ex fide vivit. Psal. cxv II. 17.is Non moriar, sed vivam , dc narrabo o- ,, Pera Domini. secundo concupiscit incolumitatem, dc quietem ἰ oc quantum ad hoc dicit: Ut eas irati , is non mortificari . quasi dicat: Licet diversis flagellis castigemur a Domino , non Iamen tradit nos morti. Psalm. cxv II. I 3. M Castigans castiga-
498쪽
M vit me Dominus. & morti non tradiditis me. V II. Timoth. m. 32. Omnes quiis pie volunt vivere in Christo Iesu, perseis cutionem patientur. Tertio concupi seit gaudium , dc iucunditatem ; de quantum ad hoc dicit : tristes, s per amrem gaudentes : quia licet in exterioribus , dc quae ad carnem sunt, patiamur tristitiam, di amaritudinem i interius tamen continuum gaudium habemus, quod crescit in nobis ex consistationibus Spiritus sancti, de
spe remunerationis aeternae . Iacob. I. 2.se omne gaudium existimate, fratres mei, , , cum in tentationes varias incideritis. Ioan. xv I. 2O. M Tristitia vestra vertetur
se in gaudium . MConsequenter prosequitur de his qua pertinent ad concupiscentiam oculorum &circa hoc ponit duo: quorum unum est in comparatione ad alios; & secundum hoe prosperum in divitiis est quod homo abundet, ita quod possit aliis ministrare de divitiis suis; sinistrum autem in hoc est quod homo sit ita pauper quod oporteat eum ab aliis mendieare. Et ideo dicit, quod in hiseemporalibus sumus sicut egentos , id est ab
aliis accipientes; sed tamen quantum ad spiritualia fiamus mxltos Iocuplerantes . Et Non dicit omnes, quia non sunt omnes locupletari parati. Prover. x II. 7. o Est qua se si pauper , cum in multis divitiis sit. Secundum est in comparatione ad seipsos ,
di secundum hoc prosperum in divitiis est multa possidere, sinistrum autem ut nihil penitus habeat; dc quantum ad hoc dici
quod in exterioribus fiant tamquam nishabentos, scilicet in temporalibus, quia mnia dimiserunt propter Christum: Mattxxx. II. is Si vis periectus esse , vade, iis vende omnia uuae habes, & da paupis ribus, Ac habedis thesaurum.in caelo , , veni, sequere me. μ Sed interius, &spiritualibus omaia ροσδεntes , stilicet rinteriorem magnitudinem cordis . Et hi deo est, quia ipsi vivevant non sibi, sChristo: & ideo omnia quae sunt Christreputabant ut sui . Unda cum Christomnia sint subiecta. omnia possidebant ,
Omnia tendebant in eorum gloriam . . Deut. XI. 24 is Et omnis locus quem ιδε caverit pes vester, vester erit. Nota autem circa praemisa, quod Astolus utitur in praemi flis miro modo quendi. Nam ipse quasi semper ponit
num contra unum , AT temporale conspirituale; sed tamen in temporalibus sper addit quamdam conditionem putamur, quasi, tamquam sed in opposito rituali nihil addit. Cuius ratio eli., temporalia sive sint mala , sive bona . sunt transmutabilia, ct apparentia, di haltantum similitudinem vel boni , vel mdc ideo dieit, D seducteras, dc quasi hri: quia non erant in rei veritate lac , in opinione hominum, dc se crant trtoria bona, aut mala . Bona autem' situ alia, existentia sunt, dc vera . dc non addit eis conditionem aliquam.
OS nostrum patet ad vos, o Corinthii ; cor nostrum dilatatum est . Non gustiamini in nobis, angustiamini autem in visceribus vestris . Eamdem tem habentes reminerationem tamquam si iis dico dilatamini de vos . Niugum ducere cum infidelibus. Quae enim participatio iustitiae cum iniquitate; quae societas lucis ad tenebras e Quae autem conventio Christi ad Belial s aut pars fidelis cum infideliὶ Quis autem consensus templo Dei cum idolist UOs ι estis templum Dei vivii; sicut dicit Deus: Quoniam inhabitabo in illis , dc ii bulabo inter eos, & ero illorum Deus, & ipsi erunt mihi populus . Propter exite de medio eorum, dc separamini, dicit Dominus, dc immundum ne tetris; & ego recipiam vos dc ero vobis in patrem, dc vos eritis mihi in filii filias, dicit Dominus omnipotens.
D quam Apostolus docuerat usum gra. teoc ei rea usum praedictum quantum I. tiae collatae quantum ad bonas opera-l teri crem devotionem, quae consistit ixiones exteriores, hic consequenter instiuiti litia cordis, quae latitudinem cordis c Sc c
499쪽
di elrea hoc tria facit: primo enim exhibet se eis in exemplum latitudinis secundo ostendit quod ab ipso non habeat contrarium exemplum, nec possunt accipere, ibi , Non anustiamini in nobis , tertio exhortatur eos ad cordis latitudinem, ibi ,
Aamάem autem habentes νemunerationem c tam
quam filiis die. I dilatamini is vos. Circa primum duo facit. Primo ponit signum latitudinis cordis; secundo ponit ipsam latitudinem cordis quam habebat Apostolus ,
ibi, Cre nostrum dilatarum es . Signum autem latitudinis est os latum , quia os immediate adhaeret cordi. Unde quae per os exprimimus, sunt exprella signa conceptionum cordis. Matth. x Q. 34. is Ex abunis dantia cordis os loquitur. Et hoc est quod dicit: Os nostrum patet ad vos . in e nim clausum est aliquando , tune scilicet quando ea quae sunt in corde, non patent exterius sed apertum , dc patens est , quando ea quae in corde sunt, manifestantur . Iob Ixx. r. is Post haec aperuit Iob se os suum. Matth. v. a. M Aperiens Osis suum, docebat eos. Et ne hoe videatur pertinere ad vitium vanitatis , quia manifestat se , subdit rationem , dicens , Ad vos; idest, propter utilitatem vestramma ni testamus vobis secreta cordis nostri . I. Corinth. x. 33. ,, Non quaerens quod
is mihi utile sit, sed quod multis, ut salvic D fiant . Causa autem huius dilatationis procedit ex dilatatione, & latitudine eordis di Ec ideo dicit: Cor nostriam dilatarum
est. Prov. xxa. 4. ,, Exaltatio Oculorum diis latatio est cordis. Cor autem aliquando est strictum, tunc scilicet quando comprimitur, re concluditur in modico; scutcum quis non curat nisi de terrenis , &contemnit caelestia, non valens ea intellectu capere. Aliquando autem est latum , tune scilicet quando quis magna appetit ,& desiderat . cc talis erat Apostolus , qui Bon reputans ea quς videntur, desiderabat caelestia : & ideo dieit : Cer nomaem ait patrem est , idest ampliatum ad magna a
Consequenter ostendit quod non habent ab Apostolo contrarium exemplum , dicens: Non angustiamini in nobis ι quasi dicat: Ex quo ossendimus vobis latitudinem cordis nostri , non habetis a nobis exemplum , nec causam unde angustiemini . Sed si hoc sacitis, tunc quidem angultiamini, sed non in nebra , immo ex voceνibus vestris , id est ex vobis . Ubi stiendum est , quod angu-
stiari idem est quod Includi in aliquo ,
unde non patet a j aditus evadendi . Illi autem erant seducti adeo a pseudo quod non credebant posse salutem consequi nisi in observantiis legalibus: dc ideo eruieta a-tur servi , cum estent liberi lacundum fidem Christi . Unde angustiatio huius servitutis non proveniebat eis ab Apostolo , sed ex visceribus eorum , idest ex duritia
cordium ipsorum . Luc. xxiit. 23. is No
is litere flere super me, sed super vos ipsis is flete. Consequen' er hortatur eos ad latitudinem cordis , dicens: Eamdem autem habe res remunerationem dilatamini Ur eos .
quasi dicat : Si aliquando decepti a pseudoangustiati estis, non omnino remaneatis in angustiatione, immo studeatis habere latum cor, sicut nos habemus: quia eamdem habebitis remunerationem quam nos habemus.
Et ideo dicit : Eamdem remunerationem habentes , scilicet scut sc nos : supra r. 7. is Sicut estis solii passionum , sic eritis αδε consolationis. ' Tamsuam filia, non inimicis, dico vobis; vel tamquam filiis Dei .
quas dicat : Eamdem remunerationam habenisi os quam filii Dei , scilicet heredes vitae .
aeternae: Rom. v m. i . A Si filii, & he-- redes: eamdem . inquam , habentes remuneνationem , dilatamini θ -ι; id est , habeatis cor magnum , di liberum libertate
spiritus , quae est in fide Christi , & non eoangustiamini in servitute observantiae legalis. ConseqVenter cum dicit, mitra Iurum dueero eiam infidelibus , docet eos usiim colla' tae gratiae quantum ad infidelium vitati nem; de circa hoc duo facit. Primo poni. tur Apostoli exhortatio ; seeundo exhortationis ratio, ibi , .nim parrisipario ius
ria eum iniquisate tertio rationem huius auctoritate confirmat, ibi, Vos enim estis te-ptam Dei . Dicit ergo : Nolito iritim dueersteum infidelibus . Ubi est stiendum , quod iugum dicitur omne illud quod ligat plures ad aliquid faciendum . Unde quia alis quando aliqui eonveniunt ad iaciendum alia
quid boni , quod est ex Deo, de aliqui ad faciendum aliquid mali , quod est ex diabolo ; ideo dicitur iugum Dei , de iugum diaboli . Ingum quidem Dei est ipsa caritas , quae ligat hominem ad serviendum Deo . Matth. xx. 29. is Tollite iugum is meum super vos . Iugum vero diaboli est ipsa iniquitas, quae ligat ad malum, de ad male iaciendum . Esa. II. 4. ,, Iugum o o o A is one
500쪽
in oneris eius . Iloe ergo dicit : NM uiuium ducere; id est, nolite communicare in operibus infidelitatis, cum iis M.tibus: di hoc Propter duo . Primo quia aliqui erant inter eos qui reputabantur sapientiores, non obstinentes ab idolothytis , dc ex hoc scandalizabant inferiores. Alii autem erant qui communicabant cum Iudaeis in traditioni. bus seniorum . Unde Apostolus hortatur
eos cum dicit : Notita tu um ducare eum inis bdelibus : ut non communicent cum Iudaeis
in traditionibus legis , neque cum Gentibus in cultu idolorum utrique enim infideles sunt Rationem autem huius assignat dicens :enim parti sario iustitia eum iniquit ara γquae sumitur ex distinctione duplici . Una distinctio est quantum ad causam , sed alia est quantum ad statum. Distinctio quantum ad causam duplex est, scilicet quantum ad caulam habitualem, oc quantum ad causam efficientem. Causa autem habitualis. est du- Plex . . Una quantum ad effectum ; & hoe est quod dicit: Ωua .nim partit aris iustitia cum in uitara quasi dicat : Non debetis iugum ducere eum infidelibus , quia alius habitus est in vobis , alius in illis : in v bis quidem est habitus iustitiae, in illis vero est habitus iniquitatis . Maxima autem iustitia est reddere Deo quod suum est , di hoe est colere ipsum . Unde cum v scolatis Deum, est in vobis habitus iustitiae. Summa autem iniquitas est auferre a Deo quod situm est , di dare diabolo . Eua. I. I 3 Iniqui sunt coetus vestri. Hierem. XXI ι . . s. , , Quid paleis ad triticum Alia ea uia habitualis est quantum at intellectum ; & haec distinctio est , quia fideles sunt illuminati lumine fidei , sed infideles
sunt in tenebris at errorum. Ac quantum ad hoc dicit : Aut qua societas Itiei ad tene- .ras quasi dicat: Non est conveniens quod eis communicetis , quia non est aliqua s Cietas conveniens : quia vos estis lux per scientiam fidei : Ephes. v. g. se Eratis alim quando tenebrae , nunc autem lux ini, Domino illi vero tenebrae sunt per
Ignorantiam . Proverb. IV. 19. o Via im-
piorum tenebrosa ; nes ciunt ubi cor- ,, ruant. D Unde Dominus a principio divisit lueem a tenebris, ut dicitur Genes. I. Quantum vero ad causam essicientem dicat : cautem tm:ιntio Chrsi a. Belial λquasi dicat : Vos estis servi Christi , oc
is estis corpus Christi: illi autem sunt
meritbra diaboli . Et dicitur elabo Iras Helial, abique iugo , quia noluit subiici ilan
Dei. Hierem. II. 2o. A saeculo 1 rcgii iis iugum meum rupisti vincula mea , se dixisti, Ncn serviam. Quod autem mora pollit elie conventio Christi ad Belial , Da tet ex verbos Christi, Ioan. xlv. 3o. M VC- is nil princeps mundi huius, de iri mo nonis habet quidquam, oc etiam Ex v Erbis diaboli , Matth. vi. 29. ,, Quid nobis ,
si de tibi Iesu Fili Dei Alia dii inctio est quantum ad statum fidei , & hoc uia aratum. ad duγ: scilicet quantum ad uatiam fidei, re secundum hoc dicit: Aur qua PArxes fidelis crum is pileii quasi dicat : Non Cadem est pars utriusque : quia pars fidolis est ipse Deus, quem habet ut praemium , α ut finem suae beatitudinis : Psalm. xv. F. A Dominus pars hereditatis meae, & calicisis mei : sed pars infidelis sunt bona terrena : Sap. I t. s. is Haec est sors nostra se dc pars nostra: Matth. xxiv. s . is Di is videt eum , dc partems eius Ponet Cumis hypocritis . Item quantum ad statum gratiae; de secundum hoc dicit u aeuis autem eo enfus templo Dei e m idolis quasi dicat : Non est aliqua eonvenientia templo Dei , di idolis . Unde vos estis templum Dei per gratiam : I. Corinth. III. 16. Nescitis quoniam membra vestra b teminis plum sunt Spiritus sancti Non debetis ergo communicare cum infidelibus, qui sunt templa idolorum. Sed notandum, quod Dominus prohibet per EZechielem , quod in templo Dei non colantur idola, Exech.
xv I. . Multo ergo magis prohibentur homines, quorum animae sunt templum Dei, ne violent illa per participationem idol rum . I. Corinth. III. 37. , , Si quis tem-- plum Dei violaeverit disperdet illum is Deus. MConsequenter cum dicit, Vos sis impluis Dei vivi , confirmat rationem propos inmper auctoritatem ; dc ei rea hoc duo facit: primo enim confirmat quod induxit rati ne admonitionis. secundo vero confirmat ipsam admonitionem, ibi, Proter ρηι exiis de medio eorum . Circa primum duo sic t . Primo resumit quod probare intendit ; secundo vero inducit auctoritatem ad propolitum, ibi, Silut dicit Dominus: Quo iam istabitabo in illis , o inambulabst inter en .
Dicit ergo: Recte dico, quod non est coa- lenius templo Dei cum idolis ieest, non debetis cum eis participare: quia vos euis templum Dei vivi, di non mortui licui id