장음표시 사용
141쪽
r34 PROBABILIS MUs Et sane tum a nobis , tum a Probabilioristis ita pertractatur, nec aliter potest, ut quaestimnis argumenta consideranti liquet. Ex quo patet, quam immerito ii improbare in nobis soleant plures reflexiones Intellectus, quarum in hac quaeitione usus est , cum sine istis neque a
nobis, neque ab illis apte determinari possiit. I I. In quaestionibus moralibus de licito, vel illicito nihil aliud inquiritur , quam obligatio , vel non obligatio praecepti. Hoc est ejus existentia, vel non existentia,& sufficiens , vel non sufficiens promulsatio Etenim licitum est, quod nullo a);. illicitum, quod aliquo praecepto prohibetur b : & ad Conscientiae obligationem requiritur L is exis stentia, & promulgatio c . III.
Contra certitudinem non datur probabilitas, neque contra probabilitatem certitudo.
& quamdiu permanet probabilitas , & certitudo : & pqtissimum de certitudine orta ex principio sive intrinseco, sive extrinseco, quando id constat, ut contingit in certitudine Metaphisica, Mathematica, P sica, Fides , Theologica, & Morali persectas minime vero de ce titudine orta tantum ex principio extrinseco , V. g. ex Sapientum exillimatione ; vel etiam de certitudine orta ex principio intrinseco , tum
142쪽
METH. MATH. DEMONST. P. I. εῖ nempe, cum ex una parte adsunt multae ratio-i nes magnae , licet nulla earum cogens sit , ex alia vero parte nulla gravis ratio reperitur ;i quae ad moralem imperfectam pertinet a) . Ete- a peri; nim contra primam dari nequit probabilitas , Sch.Defi bene vero contra secundam, utroque modo , 3. n. 6.i quia fieri potest , quod contra existimationemiapientum , vel contra rationes magnas unius partis ab aliis Sapientibus inveniantur aliquae rationes probabiles pro altera parte, quae eo ipso rem deturbent ab eo gradu certitudinis , . in quo habebatur. Similiter fieri potest, ut comtra rationes probabiles detegatur , aut accedat aliquod principium certum, v. g. Ecclesiae declaratio, novum praeceptum &c. , quo eae destruantur , atque ideo probabilitas auferatur . Itaque in sensu composito, ut aiunt Scholae, contra certitudinem quamvis nullo modo datur probabilitas , neque contra probabilitatem certitudo,
ex. ca. si datur praeceptum certum, pars opposita non est probabilis , & si ex una parte datur probabilitas , ex alia non datur praecepti certitudo, quia unum alterum tollit , at dari potest in sensu diviso, modo & casu explicato. Cor. Hinc probabilitas nonnisi argumentis certis destrui potest ,.certitudo vero etiam argumentis probabilibus; unde qui vult impugnare probabilitatem, intellige positive , debet
principia certa adhibere : nam negativi sufficit ostendere, destitui eam fundamento gravi): qui vero certitudinem, satis est, ut afferat principia tantum probabilia. Ex quo rursus liquet, pro- babilitatem per probabilioritatem non elidi, ac enervari, ut Lobabilioristae putant.. . Ι 4 Qua
143쪽
Quaestio de Probabilismo & Probabiliorismo locum habet tantum in Topicis, & opinativis , in quibus nulla certitudo reperitur , &quamdiu non reperitur. Hoc est nulla certitudo etiam moralis vel imperfecta. Nam si contra aliqua adsit certitudo, iam de hac quaestione actum est, cum adversiis certitudinem quamcumque non detur
a per vera, & realis probabilitas a) .
n. Cor. I. Hinc evidenter etiam ex hoc liquet, praeced. praeclare hallucinari Probabilioristas, dum affirmant , probabiliorem opinionem in conflictu minus probabilis habendam tanquam veram, &certam. In quo, & se non intelligere quaesti nem ipsam ostendunt, & peccare contra diale b per Ehicas resulas b , nec non contra communem Can. I. de quaestionis ipsius natura Suppositionem. Nam si ex una parte sit certitudo, ex alia vera pro- c per babilitas non est e : atque ideo nulla amplius Supp. quaestio est. praeced. a. Hinc in quaestionibus, in quibus versatur Probabilismus, & Probabiliorismus nullum eri pregum, & formale praeceptum reperitur, sicuti neque virtuale, & implicitum evidenti , & necessaria consecutione deductum : verbo nullum adest clarum , & certum praeceptum , nempe quoad eos casus probabiliter , de probabilius co troversos. Si enim hoc adesset, operatio con-
d per traria esset certo illicita d) ; proindeque nul-Def. 13. la probabilitas de ejus honestate esse posset ,
e) per cum haec non detur contra certitudinem e et n. unde quaestio locum amplius non haberet. praeced. Itaque Controversia versatur in praeceptis ta
144쪽
METH. MATH. DEMossT. Ρ. I. I 37 tum virtualibus opinativis, hoc est in rebus incertis , ac difficilibus , &, uti dici solet , in apicibus Iuris. 3. Hinc tam in Probabilismo, quam in Pr habiliorismo favente libertati datur incertitudo praecepti obligantis , & consequenter incertitu, do ejus existentiae, aut sussicientis promulgati nis, quia praecepti obligatio ejus existentia, ac promulgatione continetur a) . Et ideo etiam eius ignorantia invincibilis pissice , sed praevisa. Pissice, quia praeceptum certo non invenitur, ne que in hypothesi absolute inveniri potest. Praevisa, quia malitia operationis utrinque timetur, licet magis, & minus, nempe hinc probabilius, iulinc probabiliter. q. Hinc cum praecepta virtualia per accidens supponant Legem iam existentem , & authentice
promulgatam b) , tam in Probabilis mo, quam in Probabiliorismo hujusmodi, loquendo de iiDdem praeceptis, supponitur Lex reipsa existens,& authentice promulgata. V. G. in 'quaestione de circumstantiis notabiliter aggravantibus, su nitur existens, & authentice promulgatum universale praeceptum Confessionis. Quapropter in quaestione hujusmodi datur incertitudo praecepti obligantis ad confitendas eas circumstantias, eiusque ignorantia invincibilis pissice , & pr. visa, non obstante existentia, ac authentica promulgatione Legis de Cons essione. 3. Hinc denique patet, quid intelligant Pr babilistae, cum asserunt in Probabilis mo, Legem vel non existere, vel non esse sussicienter promulgatam , & hoc argumento ad licitum eius usum demonstrandum utuntur. Nam loquendo
de praeceptis virtualibus per se , intelligunt de
145쪽
i 33 PROBABILI sM Us existentia , & promulgatione utcumque , quia huiusmodi praecepta clare neque existunt , ne que promulgantur et loquendo vero de visi li-hus per accidens, intelligunt de existentia , acipromulgatione quoad eos casu . Itaque intelligunt, Legem, quamvis universim exiitat, &ὶ ficienter sit promulgata, tamen peculiariter non
esse pro iis casibus. Quod si in illis existentia,& promulgatio pro eodem sumatur, multo magis Probabilillarum assertio vera est , ut con- 1ideranti patet . Atque inde est, quod quocumque modo istorum notitia sumatur, assirmant, quoad hos casus Legem esse materialem , confe- a per quentem, per occidens dic. a) , ideoque ad cul- Sch. a. pam non obligare, seu xjus transgressionem non Def. 3. imputari ad peccatum formale. Idem autem ipsum assirmare etiam Probabilioristas mox a i Parebit .
Certo sequi potest probabilitas absoluta, vel probabilioritas favens libertatii in conflictu min ris probabilitatis faventis Legi. v I. In Probabiliorismo favente libertati Ignora tia omnino invincibilis excusans a peccato fom
SCHOLIUM. Hoc est invincibilis tum phst sice , tum m
Phdisce, quia asolute vinci nequit per inve tionem certi praecepti, quod, non obstante qua
146쪽
ΜETA. MATH. DEMONST. P. I. I 39 eumque inquisitione, absolute inveniri non potest. a a Moraliser, quia non est obligatio eam Vincen- Supp. . di per reductionem ad dubium practicum, idemque per electionem opinionis minus probabilis tutioris, sed vincitur Iane culpa per electionem opinionis pro libertate probabilioris.
3. 6. Supini. r. TINC sive Probabilitas absoluta , sivet I Probabilioritas hujusmodi est tuta, quia
quod non est tutum in moribus faventibus liabertati sequi non potest b) . b) pera. Securitas in ν opinione probabiliore hu)us- Sch.Def. modi non oritur ex parte favoris Legis , quia et . n. IO. illa pro libertate contra Legem est. - 3. Probabilioritas huiuscemodi non est tuta simpliciter , sed tantum fecundum quid , quia opinativa nonnisi hoc modo tuta' esse pos- sunt e) : & ideo securitas tantum secundum c perluid in incertis, & opinativis suificit ad Con- idemn.2. cientiae securitatem. Etiam minor probabilitas favens libertati probabilioritati huiusmodi comparata poterit esese tuta secundum quid, hoc est aequaliter tuta, ac ipsa probabilioritas, quia est opinativa aequa
s. Hinc dari potest ignorantia , & physice , Cor. a.& moraliter invincibilis excusans a peccato fodi Def.26. mali, licet praevisa. Nam quae Probabiliorismo 27. favente libertati continetur, hujusmodi est e . e per 6. Hinc in hoc Probabiliorismo datur igno- Cor. 3. rantia invincibilis omnino excusans a peccato Supp. .
147쪽
IM PROBABILIs M Us formali, loquendo de praeceptis virtualibus per accidens, non obstante existentia, & authentica promulgatione Lesis, v. g. in quaestione de cim cumstantiis notabiliter aggravantibus, non o stante existentia , ac authentica promulgatione Legis de Consessione. Etenim in his praeceptis supponitur Lex extans , & authentice promuu per gata a . Cor. q. 7. Hinc denique datur securitas Conscientiae ejusd. in operatione contraria Legi iam existenti, atque authentice promulgatae, quandoquidem Pr
habiliorismus huiuscemodi tutus est. Quod quo sensu sit juxta Probabilioristas intelligendum , ex sequenti Scholio patebit.
PRos ABILIORIsTae tenent , sequentem probabiliora faventia libertati idcirco esse tutum in Conscientia , & immunem a peccato formali, quia prudenter operatur,.& ignorat invincibiliter aAionis pravitatem ; operari vero Irudenter, & ignorare invincibiliter actionism itiam , non quia Lex non sit in se existens , aut non sufficienter promulgata; vel quia actio illa non sit vere in se , & coram DEo mala , si sorte opinio probabilior si falsa; sed quia facit quantum potest, eo quod cum , post possiabilem de operationis pravitate inquisitionem, , . . nequeat invenire Veritatem, facit quod verius, ac rationabilius licitum putat e secus vero sequentem minus probabilia. Itaque securitas Probabiliorismi libertati faventis oritur ex prudentia operationis , & ex ignorantia invincibili , quae duo essiciunt, ut illum sequenti transgressio
148쪽
so Legis, si sorte adest a parte rei, ad culpam
formalem non imutetur. I. Sed haec eme falsa, vel recidere in eorum caput, manifestum est. Etenim quod operationis prudentiam spectat, primo cum Probabilioritas non sit realis, absoluta, & objestiva , sed subjectiva tantum, apparens, & respestiva, a a per
an erit prudentis in incertis committere salu- Schol.a. tem animae in manu consilii sui , & relinque- Def. 26. re securitatem , quae in certa Observatione Le 27. n. gis continetur λχ. Praeterea vel est imprudentia se sponte committere periculo violandae Legis , si torte adest . vel non. Si primum: igitur imprudenter agunt etiam Probabilioristae, eligendo opinionem probabiliorem libertati faventem, quia hac proba- , bilioritate non obitante , ab hoc periculo non eximuntur, cum haec non efficiat, quin ea opinio sit absolute incerta, ideoque possit esse Ialsa. Et prosecho Tutioristae negant, in his casibus ita se gerere , prudentis hominis esse . Si secundum: igitur neque Probabilistae reunt i Prudenter , dum per electionem opinionis mianus probabilis eidem se aequaliter periculo committunt.
3. Tandem cum etiam in Probabiliorismo supponatur Lex existens, & authentice promuugata b : quomodo erit prudentia amplecti opi- b pernionem ei Legi obsistentem an non est mani- Cor. q. sellum peccatum se opponere Legi existenti, ac Supp. 4. promulgatae sc)ὶ immo quommodo probabilior c) per ea opinio esse potest Ex. ca. in quaestione de Def. I 3.
circumstantiis notabiliter aggravantibus : quo- Ammodo prudenter operabitur , qui eas non con- I9.fiteatur, ductus opinione probabiliore, quod ad illas
149쪽
I4a PROBABILIS MUS illas non tenetur, si supponitur existens, atque authentice promulgatum universale praeceptum
Confessionis λ immo quomodo de hoc opinio probabilis , nedum probabilior , dari potest pNam vel Lex huiusmodi existens , & promulgata extenditur etiam ad illas circumstantias , vel non. Si primum: quomodo ergo illae pro babilius confitendae non sunt , si obligatio eas confitendi certa supponitur per Legis existentiam , ac promulgationem & quomodo istud probabilius dari potest λ hoc enim pacto esset ,
& non esset obligatio eas aperiendi , quae con tradictoria sunt. Si secundum: igitur prudenter agent etiam Probabilistae, si eas non confiteantur , ducti opinione minus probabili , contra Legem jam existentem, & promulgatam. re vel utrobique Lex non est existens, & Dficienter promulgata quoad eas circumstantias, ideoque utrobique non obligat, & proinde utraque electio prudens est; vel si est existens , Spromulgata utrinque, ideoque utrinque obligat, utraque electio imprudens est. - Ad Ignorantiam porro inυincibilem quod
a) per attinet, quoniami ista est praees a , & haec
Cor. 3. uno ex his tribus modis vinci debeat, nempe
Supp. . tvel per inquisitionem veritatis , vel per reductionem ad dubium practicum, ideoque electionem partis tutioris, vel per electionem opini
Sch.Def. modo vinci nequeat, eo ouod veritas absoluteqq. n. q. haberi non potest c): ut electione partis minus
c) po probabilis faventis libertati sine culpa vinci non Supp. q. possit , debet esse obligatio vincendi ignorantiam per electionem partis oppositae faventis Legi , vel ut tutioris , vel ut probabilioris: quod
150쪽
META. MATH. DEMONST. P. I. I 3
quod est idem ac dicere, obligatio eligendi melius, aut tutius. At haec obligatio per se neque est, neque esse potest sa) . 3. Deinde, ut possiit haec ignorantia sine peccato vinci per electionem partis probabilioris faventis libertati, non debet esse obligatio vincendi per reductionem ad dubium practicum , ideoque per electionem partis tutioris. At hujusmodi obligatio, vel utrinque est, vel utrin
Nam primo. Quomodo non est obligatio, si Lex utrinque supponitur existens , & promulgata b ' Et quomodo est, si non supponitur, modo supra explicato λ6. Deinde vel est culpa formalis se sponte Committere periculo violandae Legis , si forte adest, quando hoc periculum facile uitari potest electione partis tutioris, vel non est culpa sommalis . Si primum i igitur peccant formaliter etiam Probabilioristae, ignorantiam vincendo per electionem partis probabilioris , cum haec pariter non sit immunis ab eo periculo; & ideo neque illorum ignorantia est omnino invincibi- iis , eos eximens a peccato formati . Si secundum: igitur neque Probabilistae peccant frem litre, ignorantiam vincendo per electionem partis minus probabilis, quae aequaliter continet id periculum, ac proinde etiam horum ignorantia est omnino invincibilis, eos pariter eximens Rpeccato formali . Ouocirca vel utrique obliga tur se reducere ad dubium practicum , & ita eligere partem tutiorem, vel neutri; & sic utriaque sine peccato te possunt ad partem , Vel minus plotabilem , vel probabiliorem libertati faventem determinare. Ex