장음표시 사용
131쪽
tim.Gomorrha interpretatur aspera, ct significat Λ secundum debitum dum&paruulis subuenit, quoru
peccatum contra mores, per quod sitie gratia exulem o m
tes sumus asperi A sumus nis vitiorum Wrti. Ni si ergo dominus reliqu: isti nobis semen, tivissemus sicut Sodoma peccando cotta fidem:& tallemus sicut Gos
.morrha, peccando contra mores: per illamus ergo,niti deus tantum limen, α tanta auxilia nobis trisbuisset. Dubitaret sorte aliquis de eo quod apostolus ait, Vt oste,ret d uitias litas in vasa m. sericord:ae. Quia Glosa exponens quomodo deus in vasa misericordiae ostendit copiosain & gloriosuit misericordiam sua, ait, idam sunt quibus nec gratiam apponit deus,ut Esau,re Pharaotu: alus autem infert, quasi coactis ut apostolo Paulo. Sed contra: Deo non placent serui ita eoacta. Ptςterea Augustinus inlibaententiatum Prosperi,ait,Nemo mussus beneficit. Dicedum quod ut distinguit Pullosophus tertio Ethicorum qiasdam si int simpliciter volunzaria,quaedani sunt simpliciter sinuoluntaria,quaedam vero in Ma . nam prolicere merces in mari , ae ii aliis patiatur naufragium,dicitur esse
quid mixtum habet enim aliquid de voluntario quia volunt prolicere e salvetitur: ct aliquid de inuolun. tario,quia displicet eis PIoprias rcs amitterem tame ut ibidem probatur licet tiare actio sit mixta, plus est ta/men voluntaria,quam inuoluntaria: nam iii ipsis hoominibus existentibus in mari ,est mouere brachia, di ea re res,& proiicere eas si ergo non et set hoc plus voluntarium,quam inuoluntarium, non acciperent res proprias ad proiiciendum eas: timore ergo mortis iniducuntur,ut proiiciant res proprias: noli tamen sim/Plciter coguncur, imo volutarie mouent membra ad capiendum res illas,ut ipsas proiician : unde in talis
hus est aliquid simile coactioni,noli tame est pioprie nulla metit a d. ei poliantati maiores pneuenit, ut ita bere aliqua merita bona pol sint.Sed cotta: si paruuli nulla merita habent, eis non deberetur visae steria praemium: debetur eis halusinodi praemium, ergo ha/uent aliquod meritum. Diceiadum si tantum Lait meritum christi, quod propter huiusmodi meritum, totii humanum genus non solum potest redimi, sed eriam iiiiiiiitus thesaurus ex hoc collatus est Ecclesiae: unde Vnde facit ecclesia cu videt expedire indulgentias. P-tuuii gentis ergo licet non habeant merita propria, tamen quia per bapti sinum lant consepulti cum christo, comitas tureis meritum christi:& ex huiuimodi merito dignissint viva aeterna.
Vid ergo dicemus s uod gentes quae
non sectabantur mostitiam, apprehenderunt iustitiam: iusti
terminauit apostolus, quomodo in tam ara ia inates ria possit assignari ratio et ea quantum ad praedest: natas personas.In parte ista Melidit, quom o pose
fi sit ibi assi nari ratio.&causa quantum ad praedelimas
eoasto. Si e proposito,fuit aliquid sinule co/'i' C tionis effectum. Sunt autem quantum ad pissens spes ni, in quantum Paulus timore perseritu , motus fuit stat duo praedestinationis enectus , videlicet. Infusici
gratiae,& Adeptio gloriae.Illi enim sunt praei stinati, quibus deus scdm tau sanctum propositum p r parauit gratiam in praesenti,&gloriani in staturo. per opera autem nostra ut supra dicebatur non postumus
reddere rationem mantum ad collationem gratiae, quia gratia non cadit sub mento,& operia pr eden tia gratiam non sunt eausa, quare nobis gratia infui datur opera ergo pr edentia gratiam non merentur eam nec sunt caula ei utiTamen opera facta in gratia merentur gloriam,& sunt eausi, qua te nobis gratia tribuatur.bi ergo quaeratur, Utru p opera ilia postamus reddere rationem et eausim quantum ad praed stinationis effectum Plana est solutio: quia, cum duo
sat effectus prς mnationis,infusio gratis,& adeptio
glorur; ex operibus p cedelitibus non potest reddi ratio, uantum ad nostram iustificationem, vel quat aa credendum,non in ibi fuit proprie coactio. Nam et fi cstera qs polia nolo,erectere ui de credere fideliloquendo no pol quis, iiis volentim in disti uitio uipsius cretire intercipitur voluta Lest. naredere,ca voluntate assentire qui a d stitutio est ellantialis diffinito,essentiale est ipsi credere, ut volendo asscutian quia ut dicebatur licet ei set ibi aliquid sim te coactioni,quia inductus est timore ad credendum; non tamen mit simpliciter coactio,quia volens credidit: nihil est enim mugis in potestate ii ostra, quam velle, vel non velle.Quod ergo volendo facimus,ad illud non dirocte cogimur.
Vlterius forte dubitaret aliquis de eodem verbo Apostoli,Nam glosa exponens ipsum verbum apostoli,quomodo deus o laudit diuitias gloriae suae, ait Pde iustitia iudicat deus,non deprςscientia:&quodaei iustitia, non dei prcscientia causa est,quare aliquis sit D tum ad gratiae infusionem: sed ex operibus in fide di
causit res,scientia nostra causular a rebus, ut dicit ament. ι a. Metam in illo cap.Sentina patrum ergo dei prςstientia omnia ista causat,& facit. Dicendum σcut communiter d. stinguitur dupler est scientia, spoculatrua,& practi ea scientia speculatrua non est causa rerum,qula tunc simul fierent opposita: speculatione enim per rectum cognoscitur rectum Sobliquum,luxta illud Philosophi. i. de Anima, Rectum est iudex sui,& obliqui. sed scientia prat .ca est causa rerum, per qua term matur opus senda. Cum Glosa ergo ait, quod dei prestientia non est causa, quare aliquis sit d:gnus vita sternae loquitur de scientia ut sumitur
speculative cuuis modi est scientia simplicis notitin non autem loquitur de scientia practica,quae est scientia approbationis. V iterius sorte dubitaret aliquis de illo verbo apos stoli .Quos & vocavit nia, s ster exponens, quc modo deus vocat,aita vocat recundum gratiam, nogratia factis,potest reddi ratio, quantum ad glori adeptionem. Apostolus ergo volens ostendere quo modo opera nostra se habent ad praedeamationis ebsectum, Guoficit: quia primo ostendit quomodo se habent opera nostia ad iustificationem nostram, &ad infiisiouem gratiae: secundo declarat quomodo ie ha/bent Opera nostra ad adeptionem gloriae, ad salute illam sternam ibun principio decimi capituli, Fra tres voluntas quidem. Circa primum tria iacit secundum quod tripliciter ostendit quod quantum ad huc effectum p rs nationis qui est iusti Matio vel gratiς
infusio, non potest reddi ratio ex oper: bus nostris: quia opera iustificationem prs cedentia , iustificati nem nostram A grati infusionem mereri non pos/sulit .Primo enim probat hoc ex gentium vocatione: sicundb ex ludaeorum reprobatiorie: tei tib ex christi offensione. Secunda,ibi dirael ver b. Tertia, ibi, Oficiis derun renita Min prima parte intendit talem rationem , Quicunm non stando
132쪽
huuis nudi ,ergo Gentiles non ex operibus efiiciuntur iustudi percosi sequens ex operibus non est iustitia,nec ex operibus nostris est in iusio gratiae.De Eae autem ratione ponit virtutem medii. Continuetur ergo sic, dis tum est φ Gentiles sunt vocati, ct iust:ficati: de quod Gentiles,qui non erant plebs dei nec erant plebs disiecta,vocati sunt plebs dei, plebs ii tecta;& quia sic est, quid ergo dicenius Obd gentes quae non lactabatitur iustitiam,idest, quae non ficiebant opera legis, approhenderunt iustitiam; non iustitiani qualet uno.sed iustatiam quae est ex fide, idest, iustitiain vetam. Tunc ergo est sapplenda ratio, et, si gentiles non sectando i stitiam,& non faciendo opera legi hi int iusti Matisr/go non sunt iustificati ex opibus:&per conliquens ex operibus non est iustitiaoinde cuni dicit.
Israel vero sectando legem iustitiae, in le
ereo offenderes in christu, sicut offendebit in es sic noiustificaturi& qa offendebat in G, voledo iustificati ppropria opa, ideo p propria opa villificati no potet MN pcolaques ex propriis operibus no est iustitia. Notida et,* sicut si ere Iap s in via positu in lapide illa ori deret,& allideret pedes suos no recte incedetes: siechristias ruri lapis in via positus, in quε lapide offendes ret Iudς,8calli seruisti Madiltu lapide, eo miro debite incedebat.Notata et, oe xks e lapis oste soliis ipsis Iud is, ct erit eis petra scatat:sed lapis offensionis littem pati: petra scandali erit in Iudicio luturo. Na sicut paritus lapillus in Ma,qa no cauetur Se no euratur de eo Pp paruitate estis,io multoties limbi lapis ε lapis esunnonis,& offendit Si allidit pedes sic xps lates in homilitate carnis no est agnitus,t deo offenderiit in illum
δε sunt fracti S allisuit a m in hoc secuto Liit x
gem iusticis non peruenit. Quare Quia no B offensionis vr lapis allisionis sed in situro
ex fide; sed quasi ex operibus. obtaculu i
Probat hoc idem , videlicet , m ex operibus non sit
i icia,ex Iu omni reprobatione. Formetur autem sic ratio, Dicunt, sectando legem iustitiae, volendo tu uncari ex operibus non'er naema, non perueneruim legem iustitiae, petillos suffcienter Menatur oeno est iustificat: o ex operibus : Israel est huiusnodi, ergo per ut aes Cifficienter ostenditur ci ex operibus no est atio .in hac antem ratione ponit virtutem me Rii,dicens, Israel sectando legem,idess,opera legis Gerendo,in legem iustitiae non peruenit: quare quia nora fide quaerebat iustitiam, sed quasi ex operibus quaesrebat iustificati.Tunc ergo est uapplenda ratio, quodsi Israel volem iustificari non ex hue sed ex operibus, Et sectando legem iustiti, idest, sectando opera legis
via positu sist in hoc seculo no recte incedetes, irrnaturo inueni. t xi taleis obstaculu & erit eis obex& petra stadali.Notadu et si ram gloram exponitur hoc uia arsivi fiat differetia inter petra,ct lapide; ut dieatur petra polition pis post itione: xis erago ante paruoni siit petra post partione cit lapis, tui titit Iolitus, ubi infirmitatis nam deposuit.Christusermo an passione filii Iudsis petra stadali, qa illo tol mirati sunt in Iudo. irasceres, S tal ales,eo m. ' se ineretiis sitit lapis ollissionis in pam e Ddsi in ea maxime ossint ut, ct exestati sunt. Ad euidelia aut dictor udiibitatur, Utta sit iniquus ictus aliquos approbados Et vi m siciquia q pares liunt pariter tractari debes,no inaest squu paria impariter ni iactare, etsi no est squil, ergo est iniqua: cu ergo oes de
hur ulmodi opera veram iustitiam non potuit cons qui. Notandum autem mist dicebatur supra cap. 3. ex operibus legas non iustificatui omitis caro iti quia ex operibus legis non est iustitia, N per propria nostramenta nis politurius iustificari nec meieri gratia. ideo Israel voles iustificati no ex fide sed ex sitis operibus Rex proprias meritis, in vera iussitia no potuit puellire. Et quia sic infinicieter datur intelligi , si ex propriis operibus non bet esse iustitia I einde cum dicit.
Oflederiit. n. in lapide ostiois sicut scriptu e Ecce pono i Sio lapide ostcsidis,3 petra scidalii&ois et credit i eu,ra5 colundec.
Ostendit hoc ide,videlicet,ili ex operibus no est iu flina χ christi offensione. Foimetur aut sc ro,Quibus cui christus in que qui crediderit no eo ditur, est
, Um u gotii coditiones imperti Iretes,ocutur coditiones pis apis offensionis S petra si adesii illi no iustificatur: sed ne. Utinuta si in iudicio a turdo horo. rir a Ag . in
Israel ves s iustificari ex propriis naetitis christio. qui P A ed io est, '
Israel ves s iustificari ex propriis nieritis,christus, quiois credites iustificat tuit lapis offensionis ae Detra Ica- dali,ereo Israel ex propriis operibus no ὰ iuuificatus:&pcosequis p propria opa no est iustitia. De hac autrone ponit virtutἡ medii Gotinuetur aut sic, Bene di/eo ς Israel volem iustificati no ex fide sed ex propn:s operibus no peruenit in IVὸ iustitis,& no potuit iustificari,quia hoc iaci do offendit i lapidi onensionis.i. in chriatu, qui lait eis lapis offensioui sicut scriptu est. Esi. a 8.Ecce quasi euid ter pono in Sion ian tu his iapies offensionis,& pelta scatali tali cistu,qui erit vobis Iu is lapis Mensionis,& petra scandali: Oe ois qui credit in eum no colaudetur. Toc st est supplida ro,s si Israel ves do iustificati no ex fide sed ex operi/bus,offendet ut in christo,qui Ois credites iustificat, de christus lait eis lapis Meti ubis,di petra scatali: patet φIsto propriis Rubus iustificari no potem A p coie 'quis ex propriis opibus no est iustificatio, otata aut,
uss nos impariter p tractati& aliquos iarm eligarin no aliosan tot ratiu est Αpti,dices, No re iniquu M limiseretur cui miserebitur,&miam metur cui mi am
quus,aliquos elige do,N aliquos approbando,haec eit, quia videtur apud ipm ex hoc re acceptio psonaria:
si probare poterimus m faci do hoc, io accipitu ,no poterit ex hoc iniquus h ti. Proptero icto di, G, maccipere psona,intdsiderate in psona Un5 est sideradvivi s O debis distribuere reei iustiea bneei, R PINMx m
deberet cosiderare ipsonis bitae assis bonitate mors magnitudine inetis. Si vero resideret alia no cosidera da, ut propit italia carni fluore psons:d cetur ille talis pinnaru acceptor. Et ut appareat quo hoc nomeongine n pserit, dii in ip in plona pnt esse coditio nes pluretes negotio, de quo agitum& coditiones ipertin ces. diciones aut rimetes diculur coditiones negotiueoditiones imperti lictes dictitur coditiones pla
da Foditio ptino,in φ sit filius delum:coditio it et tranis,ssit amaeus Iudicis.Iudex st debet cosiderate coditionὶ Hin te. laeditioni negotii: no a sit coditionem impertiner ,qus incitur eoditio psons. Quia si iudex velit eblarret preditat alicui,no qa sit filius delancti, lad eta sit amicus eius dicetur pson ς acceptorista ebis deradit no eoditione negotii,led conditione persons Hoc visol paret*lio pol e psonarii acceptor in his qmnera gra tributitur, ga i talibus nihil Rcdsiderati, O no sit cosideradu: na talia sicut qx pM tribuere vevult, sic ad ea tosiderada,pot cosiderare que vult Cu se deus ex sua meta liberalitate tribilat nobis sua bona pol ea tribuere ut vult di sibus vult,& hoe iaci do ni: est iniquus, S apud ipsi ni uo est acceptiό personat si Vlterius forte dubitaret aliquis, Ut tu Mus sit in ,
quus, aliquos reprobando Et videtur quod sic ima licet possit pares impariter pertractare in d. stribuendo dona, quia cui dicium est illa dinia ex meta libeta
133쪽
Iitate tribuit: tamen ut latur omnino esse iniquum,in Α quia nos praedestinat&proponit gratiam dare, ideo infligenda piaam, S pates impariter pertractando:
quate, cum antequam nati essemus, omnino eramus
res,linquus videtur la: ise deus, ita reprobare hos, ct non alios: & ita praescire hos ad poenam,se non it,los. Dicendum quod haer quaestio ex praehab: tis est latura: nam si nos nasceremur ex in illa pura, Ne ex UR: cnon infesta, sorte non intreniretur via ad euas iidum, quin dignum esset quod deus Onanes approbarer; A quia iniquum eisset, si aliquos approba'
ret. Cum ergo si te contrario, qu a omnes naitamur
ex maisa lutosa, ct ex radice apolatica si nullus inde liberaretur, nullum pollat de deo conqueri. Unde Au minus menchidrondi habitiim tu: t supra in Glora ait, uniuersum quippe genus humanum tam iusto iuditio in apostatica radice damnatum est, ut si nullus inde liberaretur, nullus pollet vitupes praescit nos bona futurus Quod ergo arguebatur . de Ambrosio qubd deus miseretur dest, proponit mis reri ei,quem praescit bona facturum, vel ei quem sciead se recto corde reuersurum:dici debet, quod ista 2 conuertuntur,Quem deus praedestinat, illum p nescit bona fastu rumn e conuerib, Illum quem deus p- destinat,st cui propoli it granam dare, concomitatur
hoc,quod ille sit bona facturus, & quod deus praescieillum bona facturum tamen ut patet per habita ipsi
bona opera factura non sunt cana diuini praedestinationis vel diuini propositi,sed econtra diuinum pro postum& diuina praedestinatio, est causa bonorum operum tuturorum.Verba ergo Ambrosii non sunt intelligenda eausiliter , sed concomitanter. Vlterius sorte dubitaret aliquis virum ex parte .perum nostrorum possimus auignare rationem S eaurare dei iustitiam. iniba ergo aliquo tum miseretur. eun aeterris reprobationis: ut ideo deus aeternat ter hoc est ex sua mictericordia, de ex sua bonitate: quod B nos reprobet, quia scit nos mala facturos,ur quia int
rmittit, hoc est ex nulla iniquitate, sed ex sita ius stitia . Unde Augustiirus in eodem enchiridion, Mi is retur ex magna bonitate, ct indurat nulla iniquitate. In hanc etiam eandem sententiam incidit idem Α gustinus, si per Ioannein,cum ait, Tota en:m natura in ipsa radice vitiata, diuino iudicio, diuinae dam εnatiotiis est subiecta,& merito peccati, uniuersi dam' nata. Cum ergo id supplicii recipiant vasa irς, quod omnibus debebatur, Sab illo liberentur vasa miseriscordue; in altero aequitas. in altero misericordia perspicua est.Qui od vero docebaturi quia iniquum est ins
udo pomas, di pares impariter pertrauare. D:ei, quod verum ei set,si non omnibus illis debere tur Paena: ct quia totum humanum genus est intemuisto dei iudieio,omnes damnari potiunt: quod ergo aliqui non damnantur,hoc non est iniquitatis sed misericordia quicum3 vero damnatur, hoc non est ino, quitatis, sea lustritae. νUlterius forte dubitaret aliquis, Viriam ex operi/bus nostris potuit Esgnati caua aeterme electionis, ut dicamus quod deus hos ab aeterito elegit quia scit eos bona ficturos Et videtur quod sic per illud Ambro si, qui exponens Mistrebor culus misertus ero, ait, Eius nuserebor, euius praescius eram quod misericorodiam daturus essem, sciens conuertarum illum, Noermansurum apud me. Ea operibus ergo nostris, quς deus in sita praeicientia praesciuit, porcii ratio a nam,quare deus hunc approbauerit, re proposuerit eius
mic Teri. Praeterea idem Ambrosius exponens, Miseri
eordia Uabo cui nitam pstitero, ait, D miam dabo, que proci ut post errore recto corde reuersuru ad me: ergo bona opera nostra, quae deus habet in sita prae scientia, sunt causa, quare nos eligata icendum quod fiaturos nos malosat videtur quMω quia Λugustis nus ab Bonificiumn habetur in Glosa, ut per illo verbo, non habet potestatem, ait,Haec mula ex qua sumus si esset ita media,ut quemadmodum mnil boni
ita nec mali aliquid mereretur, non frustra videretue iniqui trivi ex ea fierent vasi in contumeliam Me ergo pollini ex ea aliqui reprobari,in insectio,& peceatum,& prauitas eristens in illa massa. In tot rarium
est auctoritas prius tacta Augad Sixtu,; nemo dicat . deu,quia situra opera pretii at,alterum et se
altera reprobasse.bi cera P vr prima facie diceta e m sicut reprobatur ligna propter tortuositatem, nenat inde sistia,quia illa tot tuositas ct illa obliquitas impediret Lagitta,nte recte in signum tenderet: ne peccatum humanae mata,vel peccatum personale, quod deus praescit,impedit ne aliquos eligat, vel iiii quos praeaestinet ad sterna vitai quia huiusmos peccata C videtur portare impedimentum illi praedestinationi. Sed licet sie videatur, non est sie absolute loquendaenam si artisex,qui ex ligno operatur sagittam', posset si vestet ollinem tortuositatem a ligno remouere, re in omnia sibi timularentur lad nutu. ut faciliter moset iligno omnem obliquitatem tollere, non posset tortuositas principalis causa,quare ex ligno tora tuoso Brittas no faceret.Possemus enim dicere, quod artilax me,ut suam squitatem struaret, nunquam alio quod reprobaret , nisi praestiret illum tortuosam lore: tamen tortuositas non esset per se & principastis causa reprobationis, cum positum sit quod attis
G ille posset scio nutu sine omni difficultate o
nem tortuostatem a ligno tollere. Si e S in propo/sito: deus, ut suam aequitatem struet, nunquam alio quos repr-at. nis quos praescit mala facturos, vel quos praestit de mina apostatica& infecta nascit secundum quosdam,ideo opera nostra non tant caula D tos: attamen huiusmodi peccata re insectiones,ut sunt Nemae electrona, quia temporale non potest esse tauia aeterni. Sed hoc non sufficit:quia licet opera nostra sint in tempore facta, sint tamen ab aeterno praestista. De quibus Augustinus ad Sixtum loquens,&hab tur supra in Glosa, super illo verbo, Nunquid iniqui tas apud deum,ait. Nemo dicat deum,quia tutura opera praeuidebat,alterum elegisse , alterum reprobasse. Propter quod stiendam,quod sicut stientia dei causiat scit Mita volutas dei causat scita,n b. n.quia res sunt ideo Deus scit eas;sed ecbtratio, sicut hi quia deus proponit nobis dare gratia, ib sumus bona opera iacturi; no aut quia sumus bona opera iacturi, ideo deus nox praedeli irauit,vel nobis proposuit gratiam se datur u. Cum ergo quςmur,Ut tum opera nostra bona, proutiant a Deo oraes ira,sint aliquo modo ratio di caua aeternae eleutoniat patet ς uon: nam non quia deus praestit nos bona faturos, ideo nos praededinat, Sproponit nobis gratiam dare: sed nugis, e contrario a deo praestitae, non sint principalis caula, quare Deus nos repre et quia pollit deus omnem talem
insectioirem tollere, omnem voluntatem immutare,
di in bonum conuertere, iuxta illud Augustini in Ench. porro tam impie desti piat, ut dicat Deumniatas hominum voluntates quas voluerit, quando voluerit, ubi voluerit, in bonum non nolle conuer/tere s Dicamus ergo, quod quoscunt mus praedest nat, illos praestit Dona opera iacturos,tamen illa bos na, ut sunt a deo praescita, non sunt causa diuinaepiadestinationisini vi dicebatur sab qa prsint bonata, ros,ideo praedeltinat Ad e conuerso quia plestis nat,& proponit misereri,ideo prs scit bona facturos. Sic et quotcoo reprobat, inteos mala opa ficturos et illa in opa no iunt principalis ea diuita reprobati nis, quia posset deus oena volutate si vellim bonuebuertere;nec it -bi mala opera lunt causata a deo reptobate,sicut bona sunt in ita a deo praedestinanstem quia
134쪽
tem; aula deustet se loquendis,nullo modo est causa: Adeliciens sed e cie malum autem no habet causam efficientein, sed deliri diueni. Ads qvieratii r qualiter huiusino, mala opera. ut sunt a deo prestata, se ii bent ad diuinam remouationem , eum non sint cauosa nec causata. DAI debet quod mala opera licet n5 sint mala reprobationis directa S principalis,posunt tame aliquo modo dici eausa sine qua non; qina deus
nunquam aliquos reprobaret, nisi eos futuros malos
pi3sciret. et hoc patet solutio ad obiectum, quia nili malia esset apostatita,non fierent inde vasa in eon
: Vlterius forte dubitaret aliquis,Utrum temporalis vocationis,vel teporalis obdurationis, possimus in iam assignare me tu operures nostrorum Et videtur quod sicci; uia cuius vult miseretur,ot quem vult indu/raticum ergo induratio dieat quid temporale, viae tui quod ipsius indurationis temporalis non m riuuaesignare causam,nisi diuinam voluntatem. Praes Borea,secundum Apostolum simile videtur esse de misi cordia δε de reprobatione: ipsius mi cordiae non politimus assisnare eausam opera nostra, nec imos ergo obila rationis.Dicendii in pnon est te de temporali voratione , 3t de temporali induratione: quia itere temporalis votationis,qus fit per gratiam, non possimus astu redire 'ἡ causam ex parte ope riam nostrorum, cum gratia non eadat sub meri/to: ipsius tamen ob lutationis possumtu assigna/te causam, peccata nostra Inde Augustinus ad Siratum, & habetur in Closa, super illo verbo, illa: vult miseretur, ari, Si quaerimus meritum obduratio
iis,& mirericordiae: durationis meritum inuenismus misericordiae veris non, quia nullum est miseris Orchae meritam,nemna evacuetur, quae gramtur,non riteritu icddet Tmetirum autem obduratios
nisest pereatum totius massis damnatae. Propter argu Cmenta tamen sciendum,quba deus obdurat,& iste o duratur. Sed deus obdurat, non φ malitiam impertiatur, sed quod gratiam non impat titur: iste tamen obseuratur propter malitiam quam exercet. Simplieiter ergo S absolute loquendo, iste obduratur propter peccatum: cum non est simpliciter & absolute eoncodendum,quia deus obduret propter peccatum, cum posset ipsum peccatum tollere, & ipiam voluntatem in bonum conuertere.Et quia potest,& non Dei incitur quod euius vult iniseretur,ct quem vult indurat: si tutd: cebamus de artifice, qui posset tomiositatem aligno remouere, S tamen multa ligna tortuosa re probat. Sin pliciter ergo loquendo, quantum est ex parte ligni,ipsum lignum reprobaretur propter tora tuositatem: sed quantum est ex parte amni,n cui sin ricitet hoc cocudemus,quia ipse propter hoc reproaret, eum posset ipsam tortuositatem tollere . Inde mea ergo quod aliquando inuenimus etiam de tempo/ Urali obduratione,quod deus quos vult indurat, quia poster,si vellet,omnem voluntatem in bonum eonvertere.Aduerteiicium tamen quod non est simile de iustificatione,& induratione:quia nec iste iustificatur pro ster bona opera sua, nee eum deus iustificat propternusmodi opera ; sed totum est ex dei inisericordia. Sed ex parte obdurationis , iste obduratur propcer sua mala merita licet deus obduret ipsum re inam i stiti Et licet dieatur deus: es durare, quia vult, quia potest ipsum poccatum tollere, & voluntatem in bo num conuertere,&non velit. Et si quaeritur, quare non vult: S quomodo non vult sicut possumus in tanta materia loqui,hoc per sequentes quaestiones elai lux ostentetur.
Vlterius tot te dubitaret aliquis, Utrum sit aliqua
similitudo inter ea quae videmus in naturalibus, Neaqine aspicimus ingratiauis. Dicendum quod licet
non sit per omnem modum simile de directione na/turalium .prouidem dirigit res naturales in proprios fines: &de directione gratuitorum, prout deus digit nos &praedestinat in vitam et am; tamen magna
similitudo est inter hoe, et illud; quia sicut deus d dit naturas rebux, ct quantum est de P, dirigit in boonum finem, tamen propter corruptionem aliquam
in semine plantiqvel in semine animalium, vel in alis qua re naturali, fit deuiatio a fine,& eontingunt mostra in natur Sie & in proposito: deus dedit hominisbus liberum arbitrium, & quantum est de se, quemlis ibet dirigit in bonum: tamen propter corruptionem aliquam in aspelatu,fit deuiatio a fine,& non consi quis purillud bonum, ad quod deus nos dirigit. Si cut ergo in naturalibus pollet deus facere, quod se per naturalia consequerentur finem suum,& quod nullum monstrum contingeret in natura: sic pollet deus
in gratuitis omnem voluntatem immutare in bo/num, ita ut nullus deviaret . fine: attamen, quia doeet deum sic administrare res, ut earum proprio cura Augu. At eissus eas agere sinat; ita ex quo dedit deus liberum ar/ inti eap.;o bimum homini, drit deum sic nos in bonum diriges
re, ut libere noros eursus agere sinat. Et sicut in naturalibus aliquando contingit miraculum, ut
cum immutatur ordo naturae, ut eum caecus visum
recipit,vel eum mortuus resurgit: sic re in huiusmodi fratuitis contingit aliquando aliquid quod est finiis e miraculo in natura, ut cum deus aliquem, quasi coactum, inducit ad bonum,sicut dicebatur supra de riapostolo Paulo. Quare sicut si res naturales vellene ψm sputare eum deo, & diceret aliquid quod esset in natura monstruim , utputa si nas peretur equus cum duobus pedibus, fi ille equus deo diceret, reme lacisti sic respolideret Deus, Ego dedi iraturaim
rebus, ct Omnes res quantum est ex me direxi in bos num,&msu, fines: tamen quia naturae sunt d. Lais biles,in multis seminibus corrupta es contingum, ex qua corruptiove, tu equus ratus es cum duobus pedibus, ct uel uus. Ego autem deus, bonustum, potui omnes hinusinodi corruptiones alaminishus remouere, sed non decet me, qui naturam dedi naturalibus rebus, motu proprios impedire; sed saevolo administrare res ut earum proprios curias eas agere sinam. Diceret ergo deus in tantum hu: usno da monstra sunt a me volita,in quantum per in coraruptiones fieri in seminibus, ct in quantum indie orruptiones potui i md re,sed nolui ga volui natu ras rerum proprios cursus peragere. Sic et in pro posito, si alter et quinquare ego tum damnatus quore non consequutus vitam et emam Responderet deus, ego dedi liberum arbitrium horaimibus, quan tum est ex me, omnes homines d rexi ua bonum; tomen propter corruptionem factam in voluntate, vel
in libero arbitrio , lacta est deuratio a tali fine;&tu non consecutus es vitam ternam. Ego autem,
qui tum est entialiter bonus, licet potuisse talem cororuptionem a libero arbitrio remouere, tamen ii tui; sed se volui administrare res ut eas suos curssos agere finem. Talia ergo in tantuni sunt a me vo lita, in quantum sunt a me per illa, di in quantum potuerunt a me impediri, & non sunt impedita. are autem Det ipse impedire nolui squra ut cesse sistus dactum in proprios curius ectum niaui impedire,nisi forte ex miraculo in natura,vel ex aliquo, quod est simile miraculo ingratuitis, ut cum alique quasi eoactuni ad fidem adduxi. Ulterius forte dubitaret aliquis,datoee magna siti c. tudine inter ea qus vivimus in gratuitis in natibus, Vtru sit aliqua sititudo interea quς videmus i gratui ris,di art:ficialibus: U: cedu H τ α in artificialibus pos
135쪽
esse quasi omnino ad propositum, imag nemur alio quem tigillantem agittare multas sagittas , quae Iagittae habent Iiberum arbitrium , ille ergo sagitta tor omnes illas sagittas in signum dirigat, mulist men illarum sagittarum propter liberum arbitrium ab huiusmodi directione uauertant. Hoc posito,quae eunt sigillς in signum pergunt,hoc est in sagittante eas impellente, quscunt a signo deuiant, hoc est ex propria malitia de ex libero arbitrio se auertente. Sic de in proposito:quia sicut per impulsionem arcus omnes sagittae diriguntur in signum,sic per gratiam on
nes praedestinati impelluntur in vitam aeternam. Deus ergo, quantum est de se, paratus est omnes dirigerri Paratus est omnes nos inuitam sternam impellere:p ratus est omnibus gratiam dare. Sed nos propter I
berum arbitrium in adultis ,licet propter peccatum Primi parentis in paruulis λ ab impulsione doulamur . Quicunque ergo tauantur hoc est ex diuisna misericordia, de ex or uino impului:quicumv vero damnantur, hoc est ex dei iustitia, Sex eorum Blo.Est enim in hae materia diligenter aduertendum, quando homo loquitur de sterna vocatione elemo ne,vel de aeterna reprobatione: vel quando Ioquitur de temporali iustificati one, & de temporali obdur tione, vel de temporali reprobatione.Debemus enim
imaginari,qubducut nune boni actualiter destinans tur de impelluntur in vitam pernam: δι sicut mali per liberum arbitrium ab huiusmodi impulsu se avertunt di deuian sic Deus ab sterno in seipso, ante mundi - colistitutionem bonos in vitam sternam praeimpellebat be predirigeuat; & fututos malos se adi hulum di impuvii aversuros priuidebat.Qui ergo ab huiuo modi impulsu se non debebant avertere de se nune non auertunt, nune destinantur di mittuntur per di uinum impulsum in vitam sternam: ab sterno austem Deus proestinauit &praemisit in hunc finem sis Ceundum diuinum propositum ui autem se debebxtauertere de qui nune se avertunt, nunc sunt actualiter indurati & dicuntur ab sterno reprobati . De electis ergo non est quaestio, quin ipsi per diuinam misericordiam saluentur, Sperlropria opera latura,quo deus praevidit, ut supra diutinus dicebatur non quia sic am tant praedestinati,sed magis Gontra . Nam ut discebatur non quia erant bona factum, ideo dem eos praedestinauit de saluare proposuit; sede eonuerso, quia deus eos praedestinauit Ae saluare proposuit,ideo
erant bona opera lactuti. Sed de malis videtur esse dubitatio exorta, utrum propter mala opera, quae deus praevidit eos lacturos, eos reprobauetit. Nam licet nunc quilibet actualiter reprobetur propter
inlectionem mais, humant, ut patet in illis seruulinquabus non lubuenitur per metitum clitim, cuiuo modi sunt paruuli non baptizati: vel propter pecocata propria , suae sunt superaddita, ut patet in M Ddultis , qui ab impulsu gratie se avertunt: non tamen debemus simpliciter conceaere, quod deus ab sterono reprobauerit, quia praeuid inuiusmodi insem nem vel huiusmoui aversionem: nam tune esset simpliciter Si directe huiusnodi infinio vel auerso tota eausa reprobationis siems, quando non pes, set huiusnovi insectiones tollere, nec posset huiuo
modi aversiones in bonum immutare. Cum ergo hoc voluetit permittere, A noluerit impedire, to/tum ad diuinam voluntatem est reser mihim, ut discamus quod quos voluit elegri 3e quos noluit re probauit. Quare autem vult lata defectus permita. tete, di non vult,cum possit, omnes huiusno oblioltates impedire: alio modo declaratum est per ille iii naturalibus, S per simile in artificialibus: Ae per ea quae dicentiir in sequentibus quaestioni. bus, clarius ostendetur. Λd prae s autem scire
A Lissiciat, qubd preeata priuiisa vel in lectio adeoptietata, non est simpliciter caula, quare deus o nes hos reprobet , cum possit omnem huiusinodi infectionem tollere, omnem malam voluntatem in bonam eonvertere . Possent tamen alio modo
talia dici eausa sine qua non;quia deus nullos repro bat , quos nesciat mala facturos, ves de insecta
Ulterius forte dubitaret siquis , utrum simile risit de aeterna reprobatione . di de temporali obodulatione. Et videtur quodnc: quia sicut in tem porali obduratione est duo tonsiderare, quia est considerandus iste qui induratur, 3t deus qui indurata . sic in aeterna reprobatione considerandus est iste qui secundum dei praescientiam reprobatur, & de qui reprobat. Et sicut in temporali indutatione iue induratur propter peccata propria ,& propter infestionem massae, de qua naicitur. Non est tramen dicendum quod principalis causa, quare deus indaret de indurare permittat, fit peccatam Pr prium vel insectio tosta de qua oritur, cum inpe ius distim M. quod deus posset insectionem mas se tollere voluntatem a peccato auertere,& in bonum commutare: ita qubd aliter respondendum est, quare iste induratur, ει quare deus ipsit in i durat vel indurari primi uat. Nam iste induratur propter massae de qua nascitur in lactionem , via propter propriam auersionem et Deus autem ipsum indurat vel indurati permittit, non proptet hoc
per omnem modum, eum possit omnia nam rem
te & tollere: sed dicemus cum Apostolo, quod mavult miseretur misericordiam cum eo agendo, Nquem vult indurat Pustitiam in ipso exercendo: vcleui vult miseretur gratiam tribuendo , & quem vult indurat non tribuendo malitiam, sed non ex bendo gratiam . Sie etiam in proposito , ut vi
detur , se habet; quia S de aeterna reprobati ne ut videtur aliter loquendum est, quare ita
a Go aeternaliter reprobatur, di quare lysiam de aeternaliter reprobat: nam nisi deus praesciret ho/minem de inlacta massa nasciturum, vel ab impulossi gratiae se auersurum , nunquam hic reprobare
tui a deo, ut sitis innuit Augustinus at Bonita cium. Ergo cui videtur eum quiritur . quare hie reprobatur s respondendum est, quia Mus priscitipuim mala tam tum , vel pinuit iplam ce insticia mata nasciturum . Sed si quaeratur, quare deusiplam reprobat non dicemus, Obd ista sit primis palis di tota causa, cum deus pon omnia haec tol/lere: sed dicemus, quod antequam boni vel milialiquid agamus, non ex operibus. sed secundum elemonem diuitiam,& secundum clivinum propo situm,& secundum dei vocationem, d ictum est legi,hos autem reprobaui: potat enim eos iuste repro bare,sed proptet sua benignitatem vult per misericordiam aliquos eligere, & per iustitiam aliquos re Irobare . Ergo, ut videtur, simile est de tempor induratione, di de aeterna rcprobatione. Dice dum quod licet sint multa veria dicta ad decias rationem veritatis, & licet ex dictis possit magis vesritas elueidati, non tamen dicendum est quod sit omnino simile de reprobatione aeterna, di de tenisporali induratione et quia aliter loquendum est de iustitia absoluta, & de iustitia ordiriata: N alitet
loquendum , prout deus omnia in seipso dispoistat ab aetemo , ct prout stiundum illam dis
sitionem omnia peragit: quia prout in seipso nia etantialiter disposait, hoc magas pertinet ad suum beneplacitum & ad luam voluntatem, licet haec voluntas iniqua vel iniusta esse non possit: sed Prout omnia temporaliter secudum sitos curias dimgit,hoc
136쪽
e hoe alio moto respicit rerum aptitudinem et 'Aeoin ditatem. Sterna ergo reprobatio nor steter da est ad diuitium propositum N ad eius volutim emiusta est quia noli iolum aliquas sed omnes etram n vellet mile reprobare pollat: temporalis autem im ratio magis referensi est ad propriam prauitatem: vel in paruulis, temporalis reprobatio referenda est
ad maest humasit in lectibilitatem Sic ergo nia ps proprie videtur loquendum esse,&sic ista videntur ad plania licet scriptura rura non solum Metiram res' probationem,sed etiam temporalem indurationem, ad diuinam voluntatem aliquando reserat: quod ideo verum est,quia cum deus possit omnes has prauit impedi re,vult tamen licet mala permittere, stiens Pressit de nolis bona elicere. V uerius sorte, dato * aeus possit iuste aliquos restyrobare,qia non solum aliquos sed et omnesreproatiare pollat si vellet,dubitaret aliquis,Vtra deceat ea fir facere, ν aliquos approbet, aliquos reprobet: atra is quos eligat liquos pissciat. Dicendum m agens viti Us ut m nai bustam nostrix ed:tionibus the Mogicis dilatasias dicimus per se debet intendere via tersale bo nam si autem intendat particulare bonum, hoc est ut illud particulare bonum redundat in bonum c mane: sed si partieulare bonum redundaret in malum commune,non spectaret ad agens uniuersite,tale particulare bonum intenderea noc ergo polla pateres,utio quaestionis, per simile Mod videmus in alitianam si quodlibet membrum esset oculus, eget melius quodlibet membrum, posito quod oculus sit nobilis,
una membrorum: totum autem corpus esset inde peius,quia eorpus sic compastum,cuius omnia mem. Dra ei sent oculi, solum videret, non autem aut rei
nec aliis sensibus uteretur.Ad illud ergo agens, quod intraderet habere curam tota ut corporis, si siptaret facere quod omnia membra essent oculi,licet cui dicebatur ra hoc quodlibet membrum esset incla milius, Ctotum autem corpus esset inde peius. Sic re si quilibeteolor esset albus quilibet eoior esset inde melior, &quilibet color ei let pulchriontora tamen figura, quae
debet eonstare ex eo loribus variis riset inde turpiorina niger color bene ordinatur,& tuata alios ponitur amentius, quoniam daζ.alus ut magis placeam,&laudabiliores sint. Non ergo spectaret ad pictorem qui debet habere curam tonus picturae, lacere quia omnes colores essent albi,etiamsi pollat. Non bene argueret qui diceret,color albus est colorum pulcherrimus,emo pictor,si vult facere figuram pulchram debet eam tacere totam albam : quia varietas colorum
magis rithaiam venustat& eam pulchriorem ren i, quam uexistat tota alba.Sic dein proposito: si quiliobet siluaret ut, quilibet esset inde melius totum tamen νnsuersum non esset ita pulchrum, quia non refulgeo retibi ita diuina iustitia: quia ut ait Augustinui in Drachoriatum bene ordinarum a suo loco positum, eminentius commendat bona vi magis placeanti audabiliora sint.Non spectat ergo aa deum, qui po
test ex malis bona elicere omnia mala in ea re, liaeet polle si velletiimmo spectat ad ipsum permittet ealiqua mala fieri. vi pulchrius sit uniuersum, S ut in uniuerso non solum manifestetur sua misericordiam beatificatione bonorum, sed etiam mani fit ut m iustitia in reprobatione & in damnatione maiorum. Ualt ergo deus aliquos damnari, &alis quos siluari , ut Melidat sitam iram, idest, suatituistitiam in vasa irae apta in intentum, i , in malos: Nut ostendat diuitias gloriae siue, idest co/dosam gloriam suam Se mileticordiam in vasi mis ericordie, idea, tu bonos. Sed quare hos in pam/culari vult salirati ,hos verta damnari, noli considerate,si non vis errare.
Ulterius forte dubitaret aliquis, ut tum illi qui
damnantur possint se de Deo eonquerere t Dici,
dum quod na ili qui damnatitur . non possunt de deo conqueri, imo debent sede deo laudare: nam non loquendo de paruulis, quia de eis secus est, eum non habeant pinam sensu et, ut intractatu nos stro de peceato originali diffasius diximus, &mas nisestius diximus, * iton habent paruuli unde de deo pomi conqueti . immo de ipso la laudare possunt: loquenda tamen de adultis, ubi dissicultas esse vis detur dicere possiimus quod hi non solum de decinori debent eonqueri , immo de ipso se debent laus dare: nam ple debemus credere quod nullus adulatus ea, si ficeret totum quod uile esset, quin deus
ostenderet ei viam veritatis,& qum ei Luam mise/ricordiam tribueret, I quin laluaretur. Debent erogo damnati se laudare de deo, quod Deus eis mul totiens inspirauit bonum, di ipsi semper dura cera
uice se auerterunt ab illo. De seipsis ergo conque rantur, quia non fecerunt totum quod in eis tuita de deo autem se eommendent, tuta eos multo tiens con regare voluit Azut gallina congrctat si pullos sit ala, di nolueruntainino se Pet laramal l νtia r iterunta
ulterius forte dabitaret aliquis, Utrum debea i mut studere benefacere, di virum nobis debeat i putari, si mali timust Et videtur quod non: quias deus pnmidit istum damnandum, damnabitur: si saluandam, saluabitur. Priescito ergo quid pro benefacere, si ultimo damnabitur sta praeicito quid obest male facere, si ultimo saluabituri Dira scendum quod haec quain: o duos errores implicat Primum, quod diuina praestientia sic nece litatem imponat reoas, via n is liberum aruit r. um tota Ial: quod si in ea. Nam licet d uinaptae:clearia non filiatur, tamen huiuisoli praescientia non lit a rebus contingentiam suam, immo quae con tingentia contingere debeant, contingerirer confltingunt; ct quae de neccistate sun ,de necessitate eue
niunt: sicut ponit exemplum Boethius in i bio . h. biotide Consolatione philosopli ea, quod oculus non 'λ' Ffilii tui si videat hominem currere,& v deat solem 'oriri tamen homo currit contingenter, sol de necessitate oritur . Quare cum diuina prouiden/tia noa tollat contingentiam a rebus, re etiam non tollat liberum arbitrium a rebus et ab honi
itibus. si ergo peccas, libere peccas , di nullus te co/git aa peccandum: e No ex tua culpa damnatis; de tibi imputandum est , ii peccas, di si non studes bo/na iacere . Secundum proposita quae uo errorem implicat: quia credit quia diuina praescientia, vel diuina praedestinatio , lircundas causas excludat et
quod falsum est. Nam deus praevidit istum latua cum, quod de at multa bona facere; disi pecca/bat debebat poenitere , di ad ultimum debebat
in charitate mori. Ipsi enim opera ii ostia bona, quae sunt secundaria causa salutis nostiae, noue cluduntur a diuina praedestinatione . Quare si sieptimisus est iste siluanitiis, quia debet multa bona facere; si illa bona non faciat, non saluabitur. Quis libet ergo debet studere esse bonus, ut bonam ωciat praedestinationem suam. sic etiam praeuise istum damnandum, quin d bebat multa mala fia re,& de i sis non paenitere. Qirare si illa mala non faciat, ita uab: tui: immo quod dicendum est de siluatione re damnatione, veritatem habet dedo quolibet negotio . Nam sicut praevidit deus quod debebam siluari, ita praevidit quod debebam coamedere. Praevidit tamen hoc modo , quod debesbam mihi quaerere cibum, debebam me ponere ad metaimSicut ego derisione ellem dignus. ii dicere Pdeus prςuidit quod debebam comedere,igitur hoc portet implai non oportet ergo ire ine ad mensum, L iii
137쪽
nee oportet me eibum quaerere, sed veniet per se ip/sum,di intrabit os meum: si sic dicerem, quilibet me derideret et diceret deus praeuid i φ deberes comedere,sed hoc modo,qubd debebas ad mensam ire, quod debebas hoc et hoc facere: quod si non ficias, non ina: ducabis.Sic et in proposito:deridendus est qui dicit,Non oportet me bene si ercisi sum p uisus talusti,ta bor.Immo detendum quod est sic loquendam, oe debes studere benefacere, qua praeuilus es saluarured per hunc modum,quod debes malia bona opera. N:quae si noei operabetis, ion saluaberis. Nullus ergo delut se retraaere,quin bonam faciat: et quilibet di bet sibi cauere,ne male agat: quia nos boaa facientes et a malas abstinen es,hadebimus vitam xcernam, et fruemur ipso Deo, qui est si per omnia benedictus,
R artes, voluuias quidem cordis meidc obsecratio ad
Vt d ectatur duo sunt praeeipui praedemo
cet, in fiasio gratiae, quae est nostra iustificatio in praesenti: N aderio glos
riae,quae erit nostra saluatio et nostra Matintacio inlaturo. Uolens ergo aposto us inquirere, utrum ex operibas nostris p o sumas assignare rationem & eaussam quantum aci praelestinationes effectum, probat quod non potest assignari ratio ex operibus quatum ad inlasionem gratiae, quia opera ptaecedentia gra/tiam, non possunt gratram promereri: sed potest assi. gnari hul ut modi ratio quantum ad adeptionem glo/riae, quia opera facta in fide,et in gratia,talutem et gloriam promerentur . Continuab: tur ergo sic hse pars ex operibus fidei vel ex operibus in fide, possu/inus salutem Et gloriam promereri. Diuiditur autem huiusmodi pars in partes duasMimprimb eompatis tur Iudae s qui deviabant a veritate fidei, et ostendit quod operibus fidei possumus salutem aequirere. Se cundo ne videatur in partem Gentium declinare eo quod erat gentium apostolus, ostendit quod Gentes erga Iudsos non debeant se iactate, nec debeat se prs &rre.Secunda pars incipit ibi,in principio undecimi capituli. Dico ergo nunquid repulit. Circa primum duo facit:quia primo de perditione Iudaeorum a fide deu: antium,se habere compassionem declarat reum do quod per opera fidei possumus salutem consequi, manifestat, bi, uae autem ex fide est. Circa primum tria iacit; qu a prinio circa Iudaeos ait se habere com pa sonem .secundo huiusmodi comparsionis subiungit rationem. Tertio quod sulet non esse iit in statu siluandorum,st quod non consequerentur veram ius stitium,adaurit probationem multiplicem. Secunda ibi Iemmonium enim perhibeo orertia ibi, ignorantes enim. In prima parte ergo intendit ostendere quod eo, patitur Ia his, Se dolet de eorum perd tione. Formetur autem lic ratio, iniicumη voluntate, idest .desiderio cord si& obsecratione, dest, oratione adiura' tione oris intercedit ad deum pro Iud eis in silutem.
Α idest ut latuentur, ille eompatitur Iudaeis, et dolet de
eorum perditione: ego Cim huiusmodi, ergo et cet. De hac autem ratione pomi virtutem medii. Grati uetur autem sic Dictum est φ Israel in legi iustitiae noperuenit Nioffendit in lapidem offenianis: At quiane est,et Israel deuiauit a via fidei,& a via veritat s,cos patitur eorum perd:rioni. I,DO ait, Fratres, voluntas uidem cordis mei, idest, voluntas vera,& verum erium ex intimo cordis proredens, et obsecrati . eum adoratione oratio iit a me ad deum pro illisa. pro Iusaeis in salutem, idest ut saluentur. Tune est 'tipylenda ratio quod eum ego siet ex corde velim sie Hare, dest stiplicare,vrsie per sacra ad urare pro Iuses ut latuentu patet quod ego compati Oreis, doleo de eorum perditione. Norandum autem quod aliqui ex Iudςls erant conuersi,sed malor pars in sua peruersione rematiterat. Potest ergo hsc vox apost li else,qubd dicat stat res ad Iu lso; coiiuei las, pro I deis auersis: vi sit salsus,o Fratres, b Iudaei conuet'
ego sic supplico ad deum ero illis, idest pro Iudatis
auersis. In quo apostolus incit, P non ex odio erga Iudsos sed a charitate loquitur, cum eos stat res apellet. Notandiam etiam Fobsecrare t superius dice tur,est per sacra adiurare: ut siquis diceret ad christae Adiuro te domine Iesu christe per morte tua,per pa sionem tuam,per resarrectionem tuam, et per alia sa/era opera tua ut hoc et hoc debeas m.ni tacere. Ille fie loquens, obsecraret, quia per sacra ad uraret. Si eergo taciebat apostolus quia adeo salutem Iuliora derabat,a per huiusmodi salutem Deum per sa/eta adiurabat.Notandam etiam ut glosaa: t,ot sunt ptum est ab Augustino in de verbis apostoli eo ipso quod apostolus deprecabatur pro non credentibus ut et edant pro aversis ut conuertantur, dat intelligore * hoc non ex meritis ea ex dei gratia uat. Deinde eum dicit.
Q Testimonium enim perhibeo illis quod aemulationem quidem dei habent, sed non
Posita compassione, subiungit eompassionis ratio nem. Formetur autem ni ratio, Quicunque habent telum dei ct aemulationem circaaiumay meant peti morantiam, pro illis potissime est orandum: Iudaec . sunt huiusmodi, ergo dcc. De hac autem ratione ponit vi mitem medu.Continuetur ergo sic littera, bene ius eo quod ego obsecro pro Iu LeisAt siluentur. de ra tionibile n ut sic fiat, quia testimonium perhibeo il/la et aiationem,idest zelum quide oci nabet sed nolecundum scientiam: idest,relus ille est indiscretus; ar/bitrantur enini obsequium se praestate deo,igii orat res quid iaciant unc ergo est supplenda ratio, quod cum fit sie,vistum est orare pro illis.Notatam autem
P quod vigiosa tangit, Ssumptum est ab Ambrosio.
Scribs&Pharisei ex inuidia mouebant ut contra chri .stum, ed alia plebs mouebatur ex error Cunde Petriudicebat in Actibus, Scio, tratres , p per ignorantiam 'MK egistis. Apostolusergo dieit hie,oranesum esse pro illis, qui habebant zelum dei,non secundum scientia,
idest, pro illa qui per ignorantiam peccabant seu dolinquebant . Notandum etiam ut glosatanei quod apostolus Paulus aliquando similes illiMunde ipse Timoth. i.
de se i pila testatur, Misericordia in consecutus sum, qui ignorans feci.Videns ergo apostolus ex iis, que in in i pio expertus ruerat, multos ex Iudsis habete tesium L, non secundum scietiam,& peccare per igno
rantiam,compatitur eis,& innuit iustum esse, pro illis Orare. Ueinde cum dieit.
Ignorantes enim iustitiam dei, Sc suam qu enices tatuere: iustitiae dei non sunt subiecti.
138쪽
xio e qaba suam non essent in statu cluando tam. , Qui tacerit nomo, vivet
di quod deuia ta vera iussitia,adducit ni altiplicem probationem. Circa quod tria facit,securi Lin quodHO- liciter probat.Nam prim a probat hoe ex eo quod uiam iuit. tiam statuere vo ebant.Secundo ex eo quod clarissiana,qiii est finis legit, Se qui iustificat ona
nes credentes, ignorabant: et quia eum ignorabant nori recipiebant . Tertio probat hoc ex eo m ter eos
non lustilicabat,& vitam aeternam non prebAar.Sera ,ibi,Fma enim Tertia, bi, Moy bes. n. seri insit. Ia prima parte intendit talem rationem, micuΦipnorant dei tuiti iam,idest, quicunm ignorant iidem dei siue fidem inristi per quam iuitincamur, di stamitat. iam quaerunt statuere, illi deuiant avia fidei ει avera luilitiainc iustitiae dei uo sui labiectuIudiu sui huiusmodi erio dcc. De hac autem ratione ponu viri tem meati continuetur ergo sic littera. Multi ex I in ea.
ostend. t Iuleos non esse in statu saluadorum, Se dicit eos a vera fide 3e a vera iustitia declinasse, quia lex nisi ustificabat,nee d bat salutem aeternam, sed temporas
te Formetur autem sic ratio Quaecunt lex dat vistum teniporalem, facientes itistitiam illi ira legis, nec vet Husti fieantur, nee obtinebunt aeternam talutem: sed lex Molaica dabat vitam temporalem, ergo I dei ficientes iustitiam illius legis,lion vere mihi citur, nec ex hoe poterant obtinere aeternam salutem. De hac autem ratione ponit virtutem medii. Cis nitetur
autem sic, ne dico ' Iudaei ignorant dei uistitiamnquod ipsi tu dri non limi in statu salutis vere, Moyses enim scripsit quoniam rusticiam quς ex lege est, homo quia lacerit,in ea supplo iustitia, idest, per eam iustis intinuetur ergo sic littera, Multi ex Ius B tiam vivet,idcit non punietur poena legali. vrvi uetui is habent zelum dei non secundum scientiam, re Deccant per ignorantiam, quia ipsi igno ntes dei iuuitiam , idest ignorantes iidem chrim, quae e a deo, Nqae nos iustificat, si sitam iust: tiani quaerentes idest, volentes statuerenustitiae dei non sunt subiecti. Tunc ergo est supplenda ratio quod quia siet est,compatiem dum est eis quod non tu itincentur quia dolant a via fidei,& a vera iustitia. Deinde cum dicit.
Finis enim legis, christus i ad iustitiam
Adducit secundam rationem quba Iudsi non rusti ficantur.& deuiant a vera fide, 3t a Vera iustitia: quae
rario sum tur ex eo quos ignorabant, & non recip: ebant christum,qui ea tinis legis,& est dator iustitiae omta nature, idest no punietur punitione mortis. cest
supplenda ratio,quod si sic lex dabat iustitiam temporalem,tacientes iustitiam illius Iems non vere iustifica/bantur,nec ex hoc obtinebant tautem aeternam.N tandum autem d fierentiain inter legem veterem legeni nouam:quia ibi promittebantur bona temporas lia, uxta illud Isai ἡ, si volueritis Naudieritis me,bo na terne comedetis: Hic autem promittuutur bona aeterlia,iuxta illud Matthan, P nitentiam agite, apo probinquabit regnum telorum. Rursus in illa legenebat comminatio de morte eor ponati, iuxta illud Isai ς Qubd si nolueritis,& me ad iracundiam prouos caueritis;gladius devorabit vos. Sed :n lege noua sit cominatio de morte spirituali,& de morte aeterna:
unde Doniinu dicebat, Nolite timere eos qui Mei.
ni credenti .Formetur autem sie,Quetuno ignorant, se C dunt corpus, animam autem non possunt occidere: non recipiunt christam, qui est ii iis legis,& est dator iust riae omni credenti, illi non iustificantur,di dea: aut a vera fidein a veta iustitia: Iudaei sint humisiodi, et/go M. De hac ratione ponit virtutem medita aut nuetur autem sic littera, Reiae d. to ν Iudaei sunt ignorantes dei iustitiam, quia ignorant christa, qui e nais legis, ad iustitiam omni et edenti, idest, qui est dator iustitiae omni credenti: ex fide ergo christi est iustitia,no ex lege. Tunc est ratio supplenda, qu bd eum Iudei ignorent hanc Dei iust: is .l. ignoret christia, qui est mn s luis,& qui est dator iustitiae omni credenti, ipsi nbiustificantur,sed deviant & a vera fide di avera iustitia. Notandum autem p Iudaei per carnales obseruanti audi per praecepta legis,quae propriis imis viribus cresd at implere posse,no quaerebant iustitiam fidei, sed propriam iustitiam qu crebant statuere. Nam licet leca deo data esset, tia quia ipsi et edebant propriis viri bus posse linem implete, di eam n do credo sic implebant esse iussi ex proprii vitibus, per propria merita
quaerebant iustificatio olebant enim cui glosti ait ν propria merita prςcederit am,&p propria merita
voleuant habete iustitiam. Et quia ignorabant iustitia dei,&propriam iustitiam qua rebant: ideo a veta Dde,&avera iustitia cecidere,&iustitiae dei non fitere labiem. Notandum autem oechristus dicitur finis le/ es tripliciter. Primo, quia Ceremonialia terminauit,ecundo,quia moralia supplevit.Tertiis,quia legalia in seipso pertulit. Termnauit enim caeremonialia, quia nunc per aduentum christi sumus ab illis cς temoniis, di ab illis obseruantiis absoluti. suppleuit moras lia,quia ubi lex quantum ad moralia praecepta minus dixit. christas illa ad nipleuit, iuxta illud Matthan, Noveni legem soluere ed adimplere. Pertulit in se ipso legalia, a ipse in se ipso legem obseruaui finiameitcsicisus, i iii teplo praesentatus,& alia,quae lex praecipiebat, voluit obseruare.Deinde cum Δcit.
Moyses enim scripsit, quonia iustitiam
sed potius illum tu te, qui tot pus es animam potest mittere in gehennam ignis.Non obseruantes ergo gem molaicam, occidebant ut eorporaliter : quia sic erat praeceptum in lege,Malaficos non palaerta viues N. Obseruantes autem legem illam, non occidebam tur corporaliter,sed reseruabantur ad vitam, una il/lud Levitici, stodite leges meas ait iudicia, quae meiens homo vivet in eis. Notandum etiam quod cum lex Mostica ut tactum est diceretur dare vita in t camporalem, a obseruantes emi non occidebati tu ripatet quod incientes iustitiam illius legis,tiois vere luiti cabantur,nte ex hoc salutem aeternam obtinere po/
Dubitaret sorte aliquis de eo quod Apostolus ait, quod obseerrabat ad deum pro illis,ldest, pro Iudaris, ad salutem dest ut saluaretur.Sed contra: sciebat eos esse reprobos in per eonsequens pisscitost frui ira erago oblecrabat. incendum . bd apostolus in generali ciebat multos ex Iudaeis este prael citos, sed nesciebat V n speciali qui essesit illi.Nam multi tunesum apostolus nane epistolam lanesit, erant ex lataeis reprobi, qui postea sunt conuersi, & erant praedestinati ut deaberent finaliter beneticere: A qua a preces cinctor uni iuuant pisdemnationem nostram, non quod mutentd uinum proposicum, ut quod per preces sanctorum Deus mutetur, di aliter faciat quam proponiit: sed iuuantur predramati π piro talictoria vi fiat de eis quod deus d spositit. Nam licui dicimus et, preces Stephani profuerunt Paulo; sic d cete pol unius,a forte preces Pauli prosuere malos ex Iudsis ut si lar te multi ex luuis ne pisu: si,debebrat saluari au/.lianti aris prςcibus Pauli. Non ergo talitia obsietabat, ii rein vanum orabat.
Vlterius latu dulataret aliquis de eo quod apostolus ait quod Iu . habebant sinulationem dei, sed ii secundum scietitiai in quod glossa exponens, a t, Pla
ulatio .fiae ille ulus dei non erat secundum scie tram,quia stultus elat:uam stultum in patiem coit L u. t 8 ubi dc. cur, culo a te leges mea
139쪽
halitur patrent quod fit futire t m n non conuere turdistinctionem personarum . ia censa in quod ad hoc quidam respondem, Scentes, quod glosi accis pit hic patrem essentialiter,non n*iolia iter.Sed co=trae pater essentialiter sumptus nqli de turrelati ad filium, sed ad creaturanivnon ergis liuitum esset e fiteri patrem essentialiter,& tamen negare lilium: sed forte stultum esset cui teri patrem sic patrem, re negare creatu tan eum ostensum sit, patrent se sumptum relatrue non dici ad filium sed ad creaturam. Sed ad hoc ipsi respondent:dicunt eium,a omnis paternitas est a prima paternitateviam primo intelligitur ιγ dicatur pater notionaliter vel rirsonaliter secuta quod per inna patris reseratur ad filium; ac poste iiitelligismus quod pater dicatur et setitialiter, secundum sp to ta Trinitas resertur ad creaturam , 5 secundum quod tota Trinitas dicituri pater creaturae. Unde apostolus ad besas ait, Flecto via mea ad patrem domini Bnostri Iesu christ ,ex quo omnis paternitas in cooctin terra nominatur.Ergo a paternitate sumpta per 'naliter,secualdum φ mr a pati s est pater domini nostri Iesu christi simitur omnis alia paterii tari Hoeposito arguatur Maudaei non confitebantur patrein esse prout paternitas sumitur essentialiter , quia con fitebatitur ipsum esse patrem creaturae: sed paternitas sumpta esse itialiter praesupponit paternitatem sum piam per tan aliter: ergo confitebantur lysum ei se pastrem prout fiam: tur patem: tas personaliter velit tionaliter: sed paternitas fit sumpta dicitur relatiae ad filium: ergo stulti erant,eoncedendo sic patrem, Niugando filium. Sed licet hoe videatur Librilitet doctum,modicum tamen habet stabilitaris: quia si ex pa ternitate essentialiter sampta possemus arguere las ficienter paternitatem personaliter acceptam tunc excreaturis pol semax silicienter arguere distinctionem Cpellanarum quod falsum est.Nam licet non poesinias intelligere quod aliqua creatura procedat a deo, nisi quia deus ut intelligetis & sit volens, quia deus per in tellectum , voluntatem omnia produxit in eisi: tali, quod ex illo intelligere procedat verbum realiter G sinctu in ab intelligentein F ex illo velle pro Iacatur amor realiter distinctus ab amante: hoe probate non possumus, sed fides catholica tenet. Deus ergo perina intelligere et per suum velle, omnia creata prodaxit in esse Et supposito p per illud intelligere Ploco
dat verbum realiter distinctam ab intelligente: verba illud erit ratio omnis emanationis: & nudi ante illo verbo, omnia verba producentur .sed si verbum est tatio & causa produ2.onis creaturae,relatio, quam bMbet pater ad verbum, erit ratio S causa illationis,nu habet ad creaturani. aliare cum relatio, quam habet ad verbumst paternitas sumpta per lanaliter: relas - rao quam habet ad creaturam, sit paternitas sumpta essentialiter: vere est φ a paternitate sumpta persona' liter,oiunis paternitas in caelo & in terra nominatur Sed licet hac sit veritas, hanc tamen veritatem non
possumus probare supposita hac veritate fidei δυdelicet,quod per intelligere patris gignatur Verbum
- realiter distincta a patre,per quod tacta sunt omnia Sed quia Iudaei uini multum curarent supponere e iliolicas veritates, per boc contra eos inimii non posesiimus: quia ipsi tales veritates non recipiunta ropter hoc pol sumus dicere, Ob d cum in lege eorum multa. estant stripta de Patre, prout paterilitas sumebatur personaliter, stulti erant,conscendo legem,et per consequens,loniicendo patreni,ct negando silium. Vitellus latre tutaret M qvis de eo quod apostolus ait, Fili:s enim legis, christia sed contra: prima ad Timoth. i. Timolneum,Finis pnocpti est charitas: ubergo chris stas. Dicendum quod non est inconueniens eiusdem esse plures fides: cum tamen vitias stata ortaretur ad
alium tui deambulationis post emam pollant esse
duo unct.videlicet,calefactio stomachi S unitas cor potic sed caletastio stomachi ordinatur ad sanitatem corporis. Sic prsceptorum legalium finis est charitas,& etiam finis est christuc sed unus istorum ordinatur ad altum quia charitas nostra & dilectio,quam lex vetus figurabat , di Ira noua imperat, old natur ad christum.
vae autem ex fide est iustitia, sic dicitane dixeris in corde
in caelum id est christum deducere.
Postquam apostolus istendit, piultitia legis veram salutem non tribuebat: in parte ista declarat. φiustitia fidei nos vere iustificat,it opera fidei nos veretiluant rarea quod duo ficit: quia primo ostendit νiustitia fidei siluat tredentes: secundo declarat in ii
tuli nodi iustitia reddit inexcusabiles non credentes, ibi,Sed non omnes obed: unt. Circa primunt duo fascit: quia primo ostendit quod iustitia fidei credelites saluatis cundo declarat ualiter hoc esse conr.ngat, ibi .corde enim creditur. Circa primum tria ficit,se eundum φ tripliciter probat iniustitia fidei silua una Irimo probat hoc ex bonorum sublinratione: secutrao ex malo tu depressione:tertio ex scriDturae lacrς attestatione. Secunda,ibi in ut quis delaendit. Tertia,
In prima parte intensi talem rationem, Qu uno iustitia si ob eruetur nos ducit ad crium, illa nos ni uat S intificat: iustitia fidei est huiusmodi, ergo illa
nos saluat,&beatificat. De hac ratione ponit virtut Emeisi. Contii ruetur autem si ustitia legis faciebat viuere hominem corporaliter,sed iustitia quae est ex sidefacit hominem adcclum ascendere, di taluat ipsum te maliter adeo ait, Iultitia autem,quae est ex fide, sieiciti ne d iuris in corde tuon iis supplo Meruaustant iustitiam, ascendit in cflum: quasi diceret is imulo modo debemus dubitare in corde, quin ea iuditia fiaci ascedamus in cςlum. Ideo ne dicas hoc O nullus astendat in caelum ex hac iustitia: ouia hoc uicii est aes dicas, ristum deducere. asi dicat, quod hoc d tendo, christum deducimus, dest, christum deorsum ducimus,&ipsum ascendisse negamus . Tunc ergo est suppleta ratio,' si ex iustitia iidei ascendimus in cinium, de si inst. tia udo sic sublimat bonosLex ipsi bonorum siue iustorum sublimatione patet, se ex iustitia Ddei est vera salus. Notandum,hςc littera,Qiis autem ex fide iustitia est,sic dicit. Motest duplicitet legi: rri iam in intelli statur hoc de uti plura lacra;ut sit sensu,
τ lustitia, idcili' iustitia quς ex fide est, sic die t si
pie striptura tacta, Ne di m in corde tuo,Quis aicedet in ictum prohibet etiam scriptura sacra quod nodebeas cogitare in corde tuo de iustitia fidei, b nullus peream a cendat in caelum. Quod autem hoc dicae scriptura sacra, patet per illud quod habetur muto ronomii, ubi dicitur,Mandatum hoc quod ego tibi praecipio hodie, non supra te cit,nec in cflo si um, ut possis dicere, 3 is nostrumvaleat in oculum ascedere, ut distat illud, idest verbum fidei ad nos.Verba et go illa Deuteronomii Gebent sie intelligi,* noni rius mcoelum asceiidimus,ct postea susci nitu verbi' sidet: sed veroum mitissa.
140쪽
sed verbum fidei est prope nos,&estpositum in eorde Αnostro; per quod verbum pol sumus in caelum ascendere. Secundo modo potest intelligi hse littera de ipsa iustitia fidei: ut sit sensus,eti iustitia,quae est ex fide, sic dicit. sic alloquitur quemcumo hominem fidelem, Ne diateris in corde tuo,idest,ne codites, Quis asce dit in lum. Prohibet enim iustitia fidei eo tare stnullus per huiusmodi iustitiani in caelum alcendat: quia hoc cogitare est christum deducere,idest est chriuum deorsum ducere. Notandum etiam quba caput est coniunctum membris: singula ergo membra non possunt meo um ascendere,nisi christus, qui est caput nostrum,illuc ascendat. Dicere ergo, qu per iusti tiam fidei,pet quam sumus membra christi, non ascendimus in celuviam est christum deducere, idest, christam deo im ducere :& est negare ipsumastendisse. Tune ergo ea sapplenda ratio, quM cum inconue.
mi sit christum,trahere,&nire ipsum iura dioni conueniens est etiam dicere, quod per iustitiam 8Minon ascendamus in trium,&quba per iustitiam iii dei non saluemur . Quod enim per iustitiam fidei Liventur,ct in coum ascendanuis, tur tam striptura sacra, quam etiam fides in corde infula. Notandum autem qubd haec litterasvis ascendit in esium t po/test exponi dupliciter,& de capite,& de membris:quia non debes cogitare in corde tuo, qubdeliri iliis non ascenderit, nec quod membra non ascendant. Nam ouodcuna enitas,christum detrabis, idest, christum deorsum trahis,& negas lysiim ascendisse; quia si non ascendit eaput, planum est quod non ascendit christus
eum ipse sit cinut. Rursus, unon ascendunt membra, negamus christum ascendisse, eum membra habeant coniunctionem ad caput.Deinde eum jeit.
Aut quis descendet in abyssums hoc est,
christum a mortuis reuocare. c
ostenso quod iustitia fidei siluat, quia latit obserauantes eam in celum ascendere:in parte ista ostendit,
bd huiusmodi iustitia siluat, quia facit non obserauantes descendere in abyssum. Formetur autem sie ratio, una iustitia non obseruantea fuit ,scendere in abyssum,cum oppositorum oppositae sint rati nes,illa iustitia obseruantes saluat,&facit nos S eos: stendere inestum: iustitia fidei est huiusmodi, ergo
Sc.De hae autem rarione ponit virtutem meduae o
tinuetur autem sic, dictum est qubd non debes dicere in eorde tuo de obseruantibus iustitiam fidei, iniis ascendit in telum saut no debes dicere in eoide tuo,
Quis lappiis non obseruans huiusmodi iustitiam de
scendet in abyssum,idest,in infernum quia hoc est christum et mortuis reuocare . Tune ergo est supplendaratro,quod si iustitia fidei non obseruata damnat, Sinit non obseruantes in auisum descendere; ergo huiusmodi institia saluat, diraeit obseruantes in caesium ascendere. Eo ergo ipso quod aliqui descendunt in infernum,ut noli obseruantes iustitiam fidei: & es, iqui ascendunt in eoum, ut obseruantes iustitiam it, lam: arguere possumus, quod huiusmodi iustitia det silutem. Notadum autem, ut dicebatur oppost rum oppost sunt cautan qu idem potest esse causa oppositor ut iter in de aliter sumptu:vt nauta perpntiam est eaula silutis, per absentia nauti agit.Qui vid ergo per absentiam causat naufragium, per praesentiam causit salutem. Eo ergo ipso quod iustitia Ddei abstiis di non obseruata, deme t in abyssum redamnat: illa praesens S obseruata, rubleuat in caelum Et siluat orandum etiani,quod christus mortuus est
ut nos redinteret,ne damnaremuriac mortuus est,ut ad
inferna descenderet,& sanctos patres ibi existentes, i de secum adduceret . Si ergo nullus pro iustitia non obseruata ad abyssum descenderet,aa quid ergo ehi stus mortuus esset,ut a nobu Peccatum tollere 3t no bis suam gratiam daret ut ficeret nos suam iustitiam obseruare: Frustra ergo ejet mors eius,ex quo ero pueato di iustitia no obaeruata,nullus ad inferna aes ederet. rsiis si no Glaruantes iuritia ad inferna no doscederetis ulto magis sancti patres illuc no desced
intrat fi lancti patres no descedet ut ad iterna,ad ad storistus mortuus esset, Si ad inferna descendet et, di in de sanctos patres secum adducet eis Dicere ergo quod nullus ad abyssum descenitit, est christum ex mor tuis reuocare, idest inutilem licere mortem christi: Sest ponere christum mortuum non ruisse . Notandum etiam quod sicut prima litteraiquis ascendit in zelu.
potia exponi de christo:ut sit brutas, quod non debismus cogitare elii istu in caelum non ascendisse: sic hsesequens littera, Aut qua descend t in abyssum. potest ea ni de christo,quia non debemus eo tare cntista
ad inferos non mille,ut glosa tangit.Melius tamen is detur & congruentius,ut prindens litera exponatur de obseruantibus iustitiam fidei:ut sit sensus, quod nodebemus cogitare,qubd nullus obseruans iustitiam talem n caelum ascendit. Et sequens littera exponatur de non obseruantibus huiusmodi iustitiam; M sit se sus,qubd non debemus cogitare,oe nullus non obsto uos huiusmodi iustitiam, in auuum vadatiqui expositionem etiani tauit glosa secundum quam etPωsitionem fomlatae runt rationes.Deinde cum dicit.
Sed quid dicit scriptura Prope est verobum in ore tuo, Sc in corde tuo. hoc est
verbum si dei, quod praedicamus. Quia si
confitearis in ore tuo dominum Iesum, Min corde tuo credideris,quo eus illum suscitauit a mortuis: saluus eris.
Probat eidem, indelicet,quod fides nos salii et exstripturae sicis attestatione . Fornietur autem sic rasti Quodcuna verbum saluti strum est prope in ore tuo Sin corde tuo, per illud verbum oportet te salsuati,sed ut testatur liriptura sacra vectum fidei sal
tilenam, est sic prose in ore tuo,& in eorde tuo: ergo per verbum ficiei oportet te saluari, Ze pet fide siluus eristae hae autem ratione ponit virtutem medii. Continuetur sie littera. Renedi eooe iustitia fidei nos uatini per fidem saluamum quoa patet non latum per bonorum in caelum ascensionem, & ex malorum in
abyssum demersionem,sed & patet per scripturae laserae attestatione hoe idem.Ideo ait,sed quid dicit setis plurasPrope est verbum in ore tuo ad eonfitendum, de in corde tuo ad credendum . Et subdit, exponens huiusinodi verbum quod Hoecidest verbum istud,de quo loquitur scriptura lacra,est vel dum fidei, quod praedicamus.Quia si confitearu in ore tuo dominum nostrum Iesum christunt,3c in eorde tuo credideris deus pater illum excitauit vel suscitauit a mortuiset
saluus eris unc ergo est iu lenda sic latio, Quod si sic est propinquum verbum sidei per quod saluamur, oportet nos per fidem salvos fieri. Notandum aut et, aliud est esse calidum, & aliud est caleficere:nam eas dum non ealefacit, nisi appropinquatum sit passivo, quod passit calefieri. Sic etiam aliud est esse salua lata, re aliud est saluare' nam saluti seriani non saluat,nis Mappropinquatum ei quod potest saluari.Ut ergo apostolus verbum fides,quod ea verbum silutiferum , stenderet quod nos inuet,ait, o huiust nodi verbum est prope in ore nro 'di in cordo nostro Notata et purida veteris legis longe erant a nobis: quia no et aeeonsona nobis: non erant nobis proportionata, ea essent iugum ct onus,quod nee nos, nec patres noth portare potuimus.sed verba euangelica, verba fidei, sunt prope in ore ad eonfitendum Φrope in corde ad eredendum. Sunt etiam haec nobis propinqua, quia sint nobis consona, sunt nobis proportionata, uarimu Io.