장음표시 사용
141쪽
leuia, uni suauia ad porandum . Iuxta illud Iummenim meum Haue est,& onus meum leue.Uerua enim
veteris legis propter sui lon viqiutate, & improporationem, non se nobis erant inluti stra , ut verba leo nouae . Notandum etiam * lex noua potissime differta lege vetera iii ita quae pertinent ad christum quia lex vetus hoc Murabat, quod lex noua expresse clamat. Ditur per verbum possiimus intellirare vel ipsimi Oaristum,qui est Uerbam patris: vel praedicativitem fictam de caristo, siue domnam euangelicam, quam Christus traddidit. Et quia haec sie lant reserenda ad . christum,ideo apostolus ait, Si constreans in ore tuo
dominum letanis in corde tuo eredideris,* deus
scitauit eum a mortuis: saluus eris. Notandum quod lice scriptura sacra, qussicescit, verbum esse Prope nos, habetur Deuteronomio,vbi dicitur, Mania hoc,quod ego ptaecipio tibi,non supra te est, nee procul positum d c.lit sequ tur,sed iuxta te est sernio ου de ore tuo de in corde tuo,ut ficias illum . Deinde eum dicit.
corde enim creditur ad iustitiam i ore autem consessio fit ad salutem.
Oaenio * iuditia fidei saluat: -ndit qualiter hoe
esse contingat irca quod tria iacit: quia primo ostendit si h moi iustitia te saluat,si cofitearis ea itegraliteri Secudo declarato hmoi iustitia te saluat,qae parata saluare oes generaliter.Tertio manifestat et huiusino uititia te saluat,quia parata est siluare omnes coopiose,NIHrtest biliter. Secunda, ibi, Dicit enim stris plura. Tertia. bi on enim distinctio. In prima par te intendit talem rationem,s Ia iustitia per quam corode creditur ad iuditiam, ore autem conti isio fit ad lis lutem,si debeat te saluare, oportet s confitearis eam corde et ore, interius di exterius, &oportet m conis reatis eam totaliter & integraliter: huiusnos autem est iustitia udei ; ergo si vis per eam saluus fieri, opor tet ipsam totaliter confiteriam hac autem ratione pono virtutem medit Continuetur autem sic litteia, Brane dico,* si tu via saluus esse,oportet F tu confiteatis in ore tuo dominum Iesum,S p in corde tuo credas: oportet enim quod totaliter & intur iret eonfitea tu hanc fidem, si vis siluari, quia eorde ereditur ad iustitiam,idest,ad iustificationem habendam; ore autecoiifessio fit ad salutim ,idest, ad salutis persectionem: nam imperfecta est fides,& non lassicit ad salutem, Dquis non coiisiteatur eam ore, cum adest tempus et
opportunitas confitendi aune ergo est supplendatio,* si oportet ad salutem, fidem confiteri corde imterius,Ore exterius, oportet eam eonfiteri totaliter
integraliter. Nolaninam autem ν eorde creditur ad iustitiam,quia per lidem homo iustificatur; sed illam iustitiam nomo perdit,& non peruenit ad salutem, nisi cum adest tempus, eam ore coii fiteatur.Vnde Augustis
nus in libro Cotta mendacium, di habetur in fiosi,
aityon incassum est additum,Ore autem coissio fit ad tautem Monne pene omnes, qui Christum coram Persecutoribus negauerunt, quod de illo credebant, corde tenuerunt di tamen ore non confitetido, perio runt, nisi qui rinitantia reuixetanti Deinde cum
Dicit enim scriptura, omnis qui credit
menso qualiter fides saluat,quia siluat,si eonfitea
muream integraliter: ostendit qualiter fides saluat, quia parata A saluare generaliter. Intendit autem ta/iem rationem, Per quan cunm fidem quicunt credit non confunditiar, illa fides siluat generaliten sed per fidem christi quicun*credit in illum no confundituri ergo fides christi taluat generaliter. De hac autem ras Λ tione ponit virtutem medii. Continuetur autem si Dictum est re hoc modo saluat fides,si cofiteamur eorde et ore,ldin, si cofiteamur integralitenea etiam modus saluationis fidei,quia parata est siluare generalisten at * sic sit patet, quia dicit scriptura, Omnis qui
credit in illum, idest, in christum, non confundetur. Tunc ergo in suppletida ratio, qubdeum per fidem christi,omnu qin credit in illum non confundatur, is des christi saluat generaliter. Notandum autem quod mec scripturam cauctoritas lamima est ab Isua secundum aliam litteram.Tamen nostra littera non sic habe non enim habemus in nostra littera, Omnis qui credit in eum,non contundetur: sed habentus,omitis qui credit meum,non festinet. In quo datur intelligi, quod credulitas haec est discreta et rationalis, & per consequens obdest salubri tita enim consuetudo, ab eum quis discrete se rationabiliter vult incedere, ait, Non testines.Deinde cum dicit.
Non enim est distinctio Iudaei 3c Graeci.
Nam idem dominus omnium,diues in omnes qui inuocantillum. Omnis enim qui
cuni3 inuocauerit nomen domini i saluus
erit. ostendit quod huiusmodi fides parata est saluare
copiose & abundenter.Circa quod tria facit: quia pomo facit quod dictuni est: secundo quoddam quod
supposuerat mani lastati. tertio, ad confirmandum propositum,adducit auctoritatem lactie stripturae. Secoda,ibi, si omodo ergo inuocabunt. Tettia,ibi, Sicut scriptum est. In prima parte intendit talem ratione, Ilat fidem illius,qui est dominus omnium tam tu os rum, eum Gentium,& qui est diues, idest, copiosus &abuimans in omnes qui inuocant illum, &pet fidem
illius,cuius nomen quieunt inuocauerit,si suus erit
ter fidem illius saluabitur e piose & abundanten stamin est fides dei,vel hbi est lides christi:ergor hinoi
fidem saluabimur copiose & abundanter . Vehac a tem ratione ponit virtutem medii Continuetur sie lieteramene dico * fides christi saluat generaliter, qui tomnis qui eredit in illum non eonfundetu etiam h
lusinodi fidei saluat eopiose di abundanter: quia non est distinctio Iudeiti Graec Nam idem est dominus
omnium,diues auest, copiosus&abundans in omnes qui inuocantillum.Immo sie in eo os N abutans in omnes * omnis quicuno inuocauerit nomen Mid. quicunq; inuocauerit filiu patris qui est nonam eius reverbu erus:vel quieum inuocauerit nome diu. l.qcilia debite orauem ad dominum,saluus erit . Tune ergo
est stippienda rati quod huiusinodi sit fides christi eum huiushiodi sit hia dei: quia est fides eius , qui ear diues,ldess,eopiosus Nabunciam in omnes: sequitur quod huiusnodi fides saluat eopiose. N abundanter. Notandum autem sise auctoritas, omnis quicum inuocauerit nomen domini:saluus erit. scribitur Ioblatia. Gola tamen incitulat arane auctoritateni Ilaici
ubi non est scripta sub istis verbis; tamen Isa:ς quas habetur eadem sentetia,ubi dicitur, Et omnem qui inuocat nomen meum,in gloriam meam creavi eum, loro ui eum N isi eum. Notandum etiam quod in fide est tria considerare,videlicet,eos a quibus creditur: ea
in quem credituriti fidem perquam creditur. Secunda hoc ergo tangitur in littera triplex abundantia & triplex copiositas: una ex parte horum a quibus credistur, quia ira est copiosa & abundans ista ides, quod omnes tenentur ad eam tam Iudsi,quam Grsci, quia in hocnon est distinctio Iudsi di sit sera Iuhi di Getilis,sed omnes ad hane fidem tenentur. Secunda copiositas tangitur ex parte eius in quem creditur, quia ideest dominus omnium,diues, i aest, copiosiis di abuna dans in omnes qui inuocant illum, idestini omnes qui erant Esa. ago Ioel. 1. g.
142쪽
orant adciam.Telsaeopiositas & abundantia tangis A ergo est seresenti ratio, meum nulli rite &dωtur ex parte fidei per quam creditur, quia ita est copiosi& abundatis in omnes huiush lides, quba
omnis quicuno inuocauerit nomen domini,ic , s lum quod inuocet nome eius, siluaserit . Ecce magna
largatas agna copiositas,quod ad solam inuocationem stius datura evade cum dicit.
Quomodo ergo inuocabunt in quem non crediderunt i Aut quomodo crisentes, quem non audierunt i Quomodo a tem audient sine praedicantes Quomodo
vero praedicabunt, nisi mittantvrs
quoddam quod suppositerat declarat Smanismstat oexerat enim ponitus quicuno inuocauerit no men donum uus et ita eclarat autem & manis stat, a quomodo habeat fidem huiusmodi inuocano, ostens cens* habet fidem per missionem Apostolorumnam ex hoc inducimur ad inuocandum, quia apostoli ad nos missi laniantenditantem talem rationem, Quis eundi nonposunt inuocare nisi credant,non po sunt credere niuaudiant, non possunt audire nisi praedi cet non potest eis pro rari nisi mittantur adeos apostoli S praedicatores, oportet, si illi debent inuocare nomen domini,* invocent per praedicatorum di apostolorum missimi em: nos sumus huiusmodi, ergo si debemus nomen domini inuocare, oportet se inuocemus per preaecatorum Sapostolorum missionem. De hac autem ratione ponit virtutem medii . continUtur ergo sic littera. Benedictum est,qubd omnis qui inuocauerit nomen domini aluus erit: sed si quaeratur ruomodo fiat huiusmodonuocatio; sci potest, quodi per prirdicatorum vel apostolorum missionem: P Uautem M fiat. Dici quia quomodo ergo, vel quom do autem, ut trabet alia littera, inuocadunt in quem non erediderunte non enim possumus inuocare vel orare vel deprecari aliquem nisi et edamus di habe mus spem in ill Aut quomodo credent ei, quem no dierunt mon enim possumtu sperare de aliquo, de quo non audiuimus neci mentionemin Labdit, Quo modo autem audiant sine praeditante quas ditat, nopotuerunt audire nisi aliquis eis pnedicauerit,&air, momodo vero prisdicabunt ni fi m ttantur quasi diis eat, quod non erunt veri apostoli nec veri praedicat res nisi musaunc ergo est supplenda ratio,* quia nopogant inuocare nineredant, nee et edere nisi audi ita nec audire nisi eis pnedicetur, nee eis praedicari ni umittantur ad eos apostoli& praedicatores: ergo de primo ad ultimum,modus per quem debent inuoca re, est per princationem apostolorum S pristato rum M probare volebamus . Notandum autem mbite praedicent nili mittantur,ideo ben ictum est, σrequiritur, quantum est de Icte communi, imo apolorum&praedicatorum, stacbemvis nomen domini
Sicut scriptum est, ain speciosi pe
des euangelizantium pacem, euangelio
Confirmat propositum per auctoritatem strio
plurς ostendi per suram paginam, * a domino fit
missio praedicatorum,& eorum qui euangelizant pa/cem,S naaormetur autem sic ratio ι Sicquia est pulchrum di speciosum, est a domino : scd teste scro ura sacra,p , idea mones,' aduentus euanges antrum bona,&euangelizantium pacem, sunt pes εGrict speciosi eruo huiu unodi aduentus, ululinodimissiones sunt a domin in hac autem ranone ponit virtutem medii. Continuetur autem sic littera, Non possumus. inuocare,quantum est de lege communi, nili mittantur ad nos praedicatores, ct euangelizatorem
sed huius,iodi missiones praedicantium, di euauel tantium sunt a domino sicut scriptu est, ain Esus si pedes, idest,quamspeciosi aduentus sunt. ι quam speeiose sunt missiones euangelizantium pacem,idest, agelizantium reconciliationem, & iunificationem in praesenti:&euangelizantium bona dest, euangelizan tium bona aeterna.& prsmia aeterna in ruturo . Τune
ergo est supplenaa ratio, suod eum omne speciossum siti domino, huiusmodi aduentus & huiuu dimissione, iunt a domino. Notandum autem quod huiusniodi auctoritas scripturς, sumpta est Isaiae. s a ubi non sunt omnino iure verba, sed ibi dicitur. Qua pulchri pedes sit per montes annuntiantis S piaedicantes pacem, re annunciatis bonum, praedicantis sis
Dubitaret forte aliquis de illo verbo apostoli, o
nis qui credit in eum non eonfindetur . Sed contra;
mali christiani liabent fidem & et edunt δε tamen, nisi a malitia demant,confundentur micendum,* bt di cebatur supra aliud est credere deo,ct aliud est credere deum,&aliud est credere in deum: quam diuisi Eetiam Augustinus ficit . Credere autem in deum cui Rugustinus ait est credendo diligere, & eredenda in eum im&quia hoc modo non credunt mali christias ni deo confundentur. Sigilanter ergo in littera non dicitur, i crediderit ei, vel qui et evidetit illum: sed Qui erediderit in illum,non confundetur. Ulterius forte dubitaret aliquis de eo quod dicitiit in littera, Quomodo credent e quem non audieret Uglossa uno modo exponit, dicens, oeno possumus et re et,que no audiuimus interius vi exteti uxo agmini inuetuens nouit: uiuentioni autem maxin e
scens aut inueniens nouit: inuentioni autem
deseriait visis, quia plures differentias rerum dem stratot diei tui in primo Methaphisi .discipline a tem maxime deseruit auditus, quia ut dicit uolle so/ius est si Ssciplinabilis. Cum ergo ea quaesivit Ddei sint supra rationem . non possumus scire ea inue niendo, sed stimus ea addiscendo & audiendo . Ideo bene dictum est,*non credent ei quem non audiet uti Notandum etiam *dutilo ε audituninterior, secut dum quem loquitur nobis spintus sanctus;& exterior secun chim quem loquuntur nobis p dicatores. Et Ii.
t in aliquibus de lege speciali forte potuit sussicere
solus auditus interior,tamen quantum est de lege t mni,vt hic loquitur apostolus,ut instritamur in fide, requiritur auditus exterior, ut instruamur re doceas mur per praedicatores . Ideo bene dictum est. * non
audient, idest, non erunt docti & instructi ad ea Maeliant fidei, quantum est de lege communi,sine praedicat idest nisi instruantur per pic dicatores N apostolos.
audiuimus, id ei cui non obediuimus. Sed contra: multi sunt mali christiani,qui non obediunt deo,ci tamen creduut. Dicendam Eut dicitur duplex est ndor formata,& informasaim autem formata, semper est eum charitate cuniuncta: informis autem,est atate separata. i ergo non obedit deo, non credit si de formata,licet ponit credere fide informi.
Vitellus sorte dubitaret aliquis de eo quod aposto . lus ait, Quomodo prsd cabunt nasi mittanturi quod oti exponens ait, o istud non recipit qua uionem;
quia non sunt vexe apostoli nisi trusa, nee praedica hunt nisi nullantu C. quod si proicarent non m:is,nes Ia signa virtutum illis testimonium perhiberent . Sed
corra; multi venient dicentes Domine in nomine tuo
demonia eiecimus:quibus re sedebitura laleio vos. Matim Ergo multi, qui noli iuni mii habebunt signa virtuatum,perhabentia eis testini viii. Dicendiun a mira
143쪽
eula non sunt testi mon a vitae sed dorrime; repertu i A re Drentciquare ibi quodam modo est duplex austus
est aliquotiens,qubd male viventes,miracula fuerint: --a---a
sed nunquam repertum est,qubd miracula fecerint mendacia praedicantesat quia veritas a quocunq; catuta spiritu insto est: ipsi mali nquantum vera discut,potant dici a deo mim.Vnde glosa αt, & sumpta
est ab Augustino,nuod plaudoprophetas 3e beni nuneralites,idis, vera incentes sic deus,qui nouit in b,
ostendit superius, quod iustitia fidei saluat creε dentes: in parte ista doctarat ut dicebatur quomodo perhurusiiuta iustitiam redduntur in ex
insibiles non eredentes. Circa quod duo iacit: quia rimo ostendit φ multi fidem non suscipiunt . Secunso declarat,qubd non suscipientes fidem rer ignor tiam se excusare non possunt, ibi, Sed d eo, nunquid non audierunt. Circa primam tria tacit; quia pruno proponit quod intendit: secundo quod dixerat, petauctoritatem Isaiae declaran ter tib ex his quς dixerat, ualiter habeat esse si de arguit re concludit . Secu m,ibi Maias enim dicit. Tertia ibi,Ergo fides ex auditu. In prima parte intendet talem rationem, Quicum non obediunt euangelio,illi fidem non sit stipi ut: stanon omnes obediunt euangelio ergo non omnes fide suscipiunt. De hac autem ratione ponit virtutem dit, vel minorem tantum.Continuetur autemctum est quod omnes eredentes fides tauat: quia on nis qui aedit in illum non confundetur: tamen quia non omnes credunt, non omnes fidem suseipiunt, Ideo ait, sed non omnes obediunt euangelio.Tunc ergo est Eapplenda ratio,* eum non obedientes euangelio,fidem non suscipiant : sed non omnes obeduint, ergo non omnes fidem suscipiunt.Deinde cum dicit.
Isaias enim dicit, Domine, quis credisdit auditui nostros
Quod dixerat declarat per auctoritatem scripturplacre, quod multi euangelio non obedrunt. Formetur autem sic ratio, Quieuno non e redunt auditui pro - clarum Saeoliolorum, illi euangelio no obeaut: led multi sunt nuiusmodi ergo M . De hac autem raotione porit virtutem mediticontinuetur sic. Bene disco si non omnes obediunt euangelio:quia Ilaias dicit ut habet ut Lais s3. Domine quis credidit auditui no stro Quasi d cat,* credunt pauci auditui nostro. .a ditui prophetarum S apostolorum ut ergo est sup plenda ratio at si non credentes auditui propheta isti apostolorum,non obediunt euangelio, cum multi sint tales,multi non obediunt euangelio . Notandum autem quod apostolus volens prc dare multos non obedire euangelio , specialiter inducit auctorita tem Isiis, quia inter caeteros, ipse est Euangelii pronunciator apertior et quare qui non crediunt auditui I uae, qui sic Euangelii historiam visus est euidenter texere, planum est illos euangelio non obo dae.Notandum etiam ς duplex est audam unus pro phetarum alter Duli: nam proplietae audiunt acto inspirante,& populus avd i a propheta in irato&quodammodo unus auditur,quia eadem prophetareti: r, quae ei dominus inspirauit. Vult ergo uictre Iuras,quas credidit auditui nostro. i. quis credidit iis quae a te inspirante audiumnas; vel quis credidit auis tui nostro, lain.qu:scred: dit iis quae nos inspirati Oximus ct retuli imis quasi dicat , pauci:& quia pauci sunt tales δε quia multi stant non credentes,multi sunt Euangelio non obedicto. Deinde cum dicit.
Ergo fides ex audire: auditus autem per verbum christi.
Et his quae dixerat, arguit, ct concludit, qualiter habeat esse fides aeropter quod iciendum est,qubd ut diiscebatur supra non credent ei, quem non audierunt; di non audient,nis mittantur praedicatores & aposto li. Ad credere ergo requiritur audite, ct requiritur omittantur ptaedicatores & apostoli ad praedicamiunt verbum christi .Formetur autem sic ratio, icquid si Postquam apostolus B eat nos credere, illud est per auditum re per verbum christa;sed fides iacit niti credere,ergo fides est exauditum auditus per verbum christi id per apostolos se Praedicatores missos ad pratas cadum verbum christi. De hae autem ratione eonit solam conclusioni. Cotisnuetur aut fie,dictum δε ς no et edimus nisi ali, amulti no audimus nisi mittatur nobis apostoli di itatores nliciantes nobis verbis chrim; sic est, u γγ tur qualiter habeat esse fides, dicemus*fidei in ea aiadi mustauditus autem ille est per verbu christia*prγdieatores A apostolos nunciantes veri iam christia di tandum et,ut glosa tangit, non per nostra metita est iste auditus,sed per verbum christi, idest, ter gratianachiam mittentis nobis pnedicatores & mores verbi eual elirantes:quod verbum euangelicum, est verbati m. Deinde eum dicit.
Sed dico, Nunquid non audierunt Et
quidem in omnem terram exivit sonus eos rum i in fines orbis terrae verba mo
Ostenso,qubd milli fidem non suscipiis ostiait mnon suscipientes e per ignorantiam ex L. no pota sint. Circa quod duo lacidiquia primo ostendit de omnibus generaliter.Secundo de Iudaeis specialiter. ibi, sed oeco,nunquid mael. In prima parte interrint talem rationem, blequid in omnem terram est audit di in fines o ibis terrae est diuulgatum circa illud nulli se possunt per ignorantiam excissare sed fides christi
ira in omnem terram per apostolos est audita, quia in omnem terram exivit Gnus eorum,S in fines orbis ter Lewst huiusnodi fides diuulgata: quia in fines orbis terrae verba eorum ex ruere: ergo circa hanc fidem nulli se excusare possunt per ignorantiam. De hac auten ratione innit virtutem me Continuetur sic, dicta
est quod fides est ex auditu: quia sic est,cu fides chi
maiiavbio sit audita, milli nis luscipietes eam, possunt se excusare.dicentes, Non audiuinius chnsti aliam fides&quide vel cui habet alia littetit equid arer te clarepte audiet eadeo subdit, si omne terra exivit sonus
eorum, idest,funa apostolorum: Sin fines orbis terrae exiere verba eorum, idest,apostolorum. Tinc ergo est
Lipplenda ratio,quod si in omnem terram sonus christians fidei pera olos est auditus , di vel ba aposto I rum circa fidem christianam in fines orbis teris iunt diuulgata,ci rca fidem christianam suscipiendam nul/li e possunt per ignorantiam excusaremotandum autem * hoc dico In omne terram potest referri ad
terras propinquas ct ad Iudaeos. Quod vero subdiistat Et in ivies orba terrae. Rotest referri ad terras res motas, di ad gentiles: visit tensus, quod fides christi na est audita in omnem terram propinquam, di inter Iudaeos et di etiam diuulsaratu Laesolvis terrae, α momi m
144쪽
F sonus potest et se non significatiu sed verba dicuntur voces significati usatio si ter dicitur, ν in oem
terram propinqua & inter Iuasos ex ruit sonus apostolo tu: quia Iudsi noluere per intellectum attendere ad illa verba e noluere ea susti resed in fines orbis terar; et ad detras remotas,& inter gelites,non scitu exture sonus eorum, sed exi uere verba:quia gentiles ea perceperunt, S praedicationes apostoloru lusceperunt. No/tandum etiam φ cum dicitur In omnem terra exivit sina eorum licet non esset adhuc iactum, tu David ita verba protulit,quia nondum erat apostolutii propter certitudinem ponitur prstetitu pro iuturo. No randam etiam ai cum d: citur,ln omnem terram exivit sonus eoru ut glosi tangit,non est hoc referenda ad
apostolos solum, ita ad apostolos di ad alios praedio
eatores,qui apostolorum vestigia sunt sequutivieinde eum dicit.
Sed dico, Nunquid Isiaci non coetia uits Primus Moyses ditat, Ego ad aemigationem vos adducam in non gentem, in gen rem insipientem, in iram vos mittam.
ostendit specialiter de Iuba,*nose possunt per
ignorantiam recusare. Circa quod tria facit secunda ιν tres rationes adducit ad propositum. Secunda ibi, Baias aut audet. Tertia,ibi,Aa Israel aut . Ad euidentiam priniae partis, scienduim natius sinulatur, vel insui det,vel dedignatur contra aliquos, de aliquo bonon si cognoscat illud bonum.Fornietur ergo sic ratio, Quicunq; aenaulantur di ad iram mouentur e Sage tes, quia couerse si int ad fidem, illi bonum fidei ci osciant di erga fidem non se pollunt per ignorantia era
A gemi irritabo eos i .permitta irestari &ad ira moueri in gentem stultia .contra gente tali ad .contra gestiles, qui erant sens milia,quia dum n5 cognoscebant. Tunc ergo est lupplenda ratio sicut prius, * si de v bis est sic prophetatu, At nune in vobis actualiter adimpletur,*sic prouocamini &sic mouenimi ad iram contra gentiles couersos ad fide, qui gentiles proprie 'no reputabantur populus, & vocabantur gens stulta:
ergo si peruenit ad vos sima fidei ,& no sulcipitis fide,
no potestis vos per ignorantiam excusare motandum etiam * ex hoc potest patere intellectus liter ς nostr Geum dicitur, Ego ad sinulatione vos adducam in nongente. i.contra non gentῆ, hoc est,contra gentiles, qui non sint gens: dicuntur. n. gentile non gens, quia nouerat eopulus,ca no viverent sub loeci unde nostra litera hactet,no populii Vel pdssent isti getiles, no gens;
quia licet prius elisit gentes,quia gentiliter vivebant, - nunc aut ad fidem iam tonuers, non sint gens, quia gentiliter non vivunt. Ucinde cum dicit.
Isaias autem audet, sc dicit, Inventus sum a non quaerentibus me,palam apparui iis qui
Adducit Deundam rationem et Israel non potest se excusare per ignorantii .Formetur aut sic ratio, Quicquid est ita magnum quod inueniri no potest a quis rentibus,ti pala apparet iis, qui non interrogant cir ea illud,quirentes S instruat no possunt se per ignoratiam excusire; sed ego christus inuetus sum a Gentilio
bus non me quς retibus,& palam apparui tis.1. Gentilibus, qui me no interrogabant: ergo vos Iudaei qui estis inmucti,qui quς ritis me in lege, et rca me & circa legi meam non potinis vos per i orantiam excusite. De
hac aut ratione ponit virtute medii. Continuetur austem sic bene dico et vos sudo si no suscipitis legi chri omnibus generiliter,* no se possuntiet ignoran k - ἰrnibux me. i. ego clinitiis sponte me obtuli Gentilibus,qui per se me no quaerebanta di pari.i .in manis sto apparui lini Gentilibus, qui me non interrogabant. Tuc ergo est supplenda ratio,* sirentiles me non interrogantes,& me no quςrentes, ne inueniunt, si me per fidem cognos uni, vos Iudari qui estis institiain qui tota die legem qustitis 5 scrutamini, no potestas vos per ignorantia excusare. Notadum autem *ait, alas aut audet vi glosa tangit quia litacet videret Iaias sibi poena imminere,audes at in dicere cotra Iud s. Fuit .nasaias a Manatu secatus lignea se .Ren eseo Iaias audax erat,m audebat aliquid dicere contra Iudsos prςuidens se sic morituru, Pp ea quae de Iudςis enunt: at. Notaiadu et*hec aucior
ta, Da ς hie inducta est secundum liter a. lxx. nostra D asit liteta I iis sic habet, Invenerat qui no qua erunt
me, dixi, Ecce ego. ecce o,adgete quae nesciebat me,& quς non inuocabat nome nita . sed haec litera si erapbi exponi cu littera qui adducit apostolus: ni idem
est, Invenerunt qui non quaesierunt me,ac si diceres, Inuentus sum a non qu frentibus me. Et itim est, Ecce ego,ecce ego ad gentem quae nesciebat me, &quae noinuocabat nonae meum, ac si diceres, Pala apparui iis, qui me non interrogabant.Deinde cum dicit. excusare lediceta ea hie de Iudaeis Ipecisiter. Ideo ait, sed aico siquid urael non cognouit Oidest,nunquid Israel pol le excutate per ignorantiam,dsim non cognouisse immo cognouit.& non potest se excusare. Ideo si abdit,* primus Moylaes dixit, Ego vos Iudaeos adduca .i. adduci permittam ad aemulatione a. ad inuidiam in non gentem a.contra gentiles. . perini nam inuideatis gentilibus de eoru conuersioite: mittauos in iram .i. permittam uos irasci in gentem insispientem v .contra gentiles iam conuersos ad fidM qui
gentiles die antur gis insipiens, quia dum no cognoliebant. e ergo est tappleta ratio,* si sic sidixit de
vob:s Moyses , o debeam aemulati di ni oueri ad iram contra gentiles conuersos ad fidem : & nune in vobis adimpletur, quia inuidetis,& mouemini ad iram corra gentiles, ad fidem couersos: eum no sit inuidia,nee motus ad iram de re incognita,ergo non potestis vos eracusare per ignorantia quin fama fidei ad vos peruenerit.Notan aut φ Morius dicitur primus ut glosit,nx vel quia filii primm .i .max: mus inter Iudaeos, rurata illud Deuteronomii, Nis larrexit vltra in Israel Deut Moyses.Vel dicitur primus, qa,priuri alii ,hanc veritate protulit de Iudaeis. Primus ergo Moyses dicita. anteq alii hanc vetitatem de vobis annuntiat. Notans dum et * hsc auctoritas que hic inducitur, accepta est Deuteronomii 3 i. secuti littera lxx. Nostra in iis tera non sic habet, immo ibi dicitur , no prouocabo eos, in eo ν non est populus, di in gentem stulta irrita boui . sed haec no tra litera ad eundem intellectum referri potest,ut sit Bassus,Ego prouocabo. i. permittaeos prouocari AE adinvidia moueti, in eo quod no est
populus .contra id G no est populus. i.contra geotas qui proprie no erant Populus, cum no haberent te
Ad Israel autem dicit Tota die expandi
manus meas ad populum non credentem,& contradicentem mihi.
Adducit tertiam rationem quod Israes non potest
se per ignorantiam excusareaometur autem sic ra/tio, Ad quoscunt christus tota die expandit manussus ut couertitur ad ipsum, illi circa fidem christi no
145쪽
possiant se pera gnoratiam excitate: Iudaei sunt huius A veratis,incorrruptibilis. Et sicut eadem res, aliter Ras
modi,ergo Sc. in hac autem ratione pomi virtutem ir
medii sit inuetur autem sic, Bene dico quod Israel non potesHe per ignorantiam excusite, quia Baias loquens in persona christi .d cit ad Israel cui habetur uale. c. Tota die expanai manus meas ad populum non credente S contradicentem mihi . Tunc ergo est supplenda ratio,* si christus tota die expandit manus sitas ad Iud os, ipsi semper contradicebant, & nolesbant eum sulcipere,* ipsi Iudaei non possunt se per ignorantiam exculare, immo sunt de contradictione, di malitia increpandi . Notandum autem * per Mnus possumus inteurgere vel manus ad litteram, irata christut per totum diem a. per magnam partem aio, extendit manus sitas in cruce, pro redemptione os
nium,tani Iu Leorum, e alior uitiis ipsi Iudo non attedebant,& noluere fidem christi susti pete.Vel per Mnus,ossumus intelligere opera christi di Uectiones eius: et tunc erit sensu si clicitas tota die. i. toto tem Brore,quo fuit conuertatus cum Iuhis, extendit ma/nus suas. i.fecit opera, ct demonstrauat affectiones suas circa Iudeos, ut conuerterentumpsi tamen noluere eurecipere, led semper contradixer*nt ei.
Dubitat et forte aliquis de eo quod magister hic in
tolla dubitat. Quia si ita prophetavit Iaias de Iudeisicens, Domine quis credidit auditui nostro: et dicta Isai ς oportet impleri mou ergo est Iuhis imputandis, cum necesse esset eos sic agere. Prster effomucatur inglollaqucilio: quia ibi dicitur se iii Euagelio Ioannis setur,m propterea Iud ei non poterant credere, quia dixi licitas de eis,*racscauit oculos eorum,&intitauit deus cor eorum i ergo Iudo non poterant credere, non erat eis imputandum, nec erat culpa eo tum si non credebant. Dicendum * omnes lis quaestiones,Vtrum Iudaei po sint credere:& Vtrum pollini coliter considerata, potest esse uniuersalis, di particulastis,corrupti dilis & incorruptibilis: sic non est incora . . . ueniens, quod eadem res, aliterinaliter accepta, esse necet sana ct contingens.Res ergo in se, sunt conaringentes: es imputamirum est hominibus, si male a/sant, si possint per liberum arbitrium bene,& male, tacere: relatae tamen res ad diuinam pririnentiam ves ad prophetiam , ut rationes praenabiis argue bant, contrahunt quandam necessitatem, inquantum
necesse est prophetiam impleti , ct diuina prescie
tia non potest falli. Diuina ergo praescientia non imponit necessitatem rebus, ut faciat ipsis res, in se consideratas, necessarias: sed imponit nec tratem rebus non simpliciter, sed conditionatam,
quia non tacit iplis res in se re simpliciter conside/ratas necessatias, sed iacit eas necessarias stub qua/dam eonaetione, ut ad diuinam praelatentiam res
Vlterius lane dubitaret aliquis de eo quod diei
tur in textu, Obd fides est ex auditu. Sed contra: fides est in diuina intasione, ergo et caetera incens dum quod non est inconuenient, idem esse ex H Pluribus causis, ex aliqua principali, re ex aliquis Dus adminiculantibus. Fides ergo est ex diuina inastisione Gncipaliter, sed nos coadiutores dei s mus:& P Scatores, exterius verbum dei annun tiantes, aliquo modo nos inducunt ad fidei susce prionem . Fides ergo est ex auditu, et ex diuina it nasione: sed aliter. S aliter ut est per habita ma/n festum.
Vlterius lane dubitaret aliquis de eo quod inlit
tera dicitur, Nunquid Israel non cognouit Quod glossa exponens, ait, quod cognouit uti m. Sed co traca, quod apostolus ait, Si coguouiuent, num uerti ad christum, sunt eaedem eum his qtinctionibus, C quam deum cruci Missent . Dicendum quod Iudaei Vtrui redestinatus possit damna viti Utrum praesci cognouerunt christum, idest, debuere cognoscere: tus pollit in uari.Αd quod possumus dupliciter re o quia tot signa iecit inter eos: A per tot testimonia legis, di prophetarum, ostendebatur, quod ille erat curiitiis, quod nisi eos exectasset eorum malitia, ip/si eum cognovissent. Vnde consileuit dici, quod Iudari non cognouerunt personam , cognouerunt ismen opera, quia videbant talia opera, quae proba/bant cur istum esse talem, qualem christus se es. dicebat. Nunquam enim est visunia seculo, quod aliquis mendacium dicens, ct taliam do trinam do, cens, vera miracula fecerit. Sic ergo cognouere, quia cognoscere debuere, & propter opera inter eos facta, excusationem ce hac ignorantia habe/re non potuere. Hoc ergo intendit apostolus, quod cum cognouissent opera, debuere cognoscere persistram, quam si non comouere, excitationem dedere.Primo per sillaciam compositionis es diuisionis:
nam sed entem possibile est ambulare, α sedentem ambulate non est possibile. Nam insensu composito, sodens non potest ambulare . quia impossibile est, od simul se at ambulatan sensu autem diuiso, sedens potest ambulare: quia ille qui est modo sub sinone, potest esse postea sub ambulatione. Sic quodam modo te habet in propositorum praedestinatus in sensit eos Iosito,non potest damnaruno enim possunt ista duo ire, o sit prςdestinatus,& damnetur Sortes: ergo in laeonsideratus potest saluari, di damnari; quiadiu: ira prς scietitia non potest falli,sicut dicebamus. At quia Gabet liberum arbitrium, Mest bene & male lacere solutei: ut stat sub praedestinatione, non potest damnari, Φ
quia diuina praestientia non potest silli ut dicebas huiusnodi ignorantia ha et e non potuere . Uesinu, de sorte sederite. Nam sortes inseco laetatus p possiimus licere, quba maiores inter Iudaeos, ut rest Mere,&currere: sed Bites ut est sedes,& ut stat Iub ione,non potest eae o simul sedeat.& currat. Vnde
consueu: id cim cum dicimus, sedentem ambulare est
poesibii C. hcc locutio potest ei se de re,vel de dicta . Siti re,tunc est vera: quia res illa&pellana illa, quae est sedens, potest ambulare.Si de dicto,tunc est talia: quia hic dicitur de sorte id licet, senio non potest sub esse
ambulationi, videlit et , resedens existens lab Esione, ambulet. Sic α in proponto:predestinatus potest damnari,si sit locutio de re,est vera si de dicto, talia . Boeotius tu in libro de Conislatione aliter soluit, dicens, m res in se, sint contingentes: relats tamen ad d uinά prestientiam, contrariunt quandam necessitatem . Nam sicut idem potest ella particulare S uniueriale,
eadem citi in io, considerata cum conditionibus inareri est particularisci fine conditionibus, est unis
ratis: α ut est particulatis, est corruptibilia: ut vim Scribae, ct Pharisei, cognouere esse Messiam, S esse illum, qui erat in lege promissus: sed non coagnouere ipsum ei se deum, nec eredebant, quod ille. qui erat in lege promissus, aeberet ellae deus, nec deberet esse filius dei,
lari, nun uam dominii ' gloriae erucifixissent: sed
crediderunt, quod deberet esse suis Piopheta ina n. aio.
146쪽
CAP. XL . Ico ergo . Nunquid re
otii et deus populum suum s Abiit. Nam Mego lsraelita sum, exsanguine Abraham, det tibu Beniamin.
Quia apostolus niuitis a ctoritatibus confutavit Iudaeos,&ostedit eos esse te Pullasiti gentiles esse vocatos A adni issos: ideo dico datura ne videretur declinare in mitem gentium. eo; II cialiter eisci eotii apostoliuidi ne Gentiles inuitat rent centra Iudaeos, eo in Iudaei erant repulsi & traprobatus: ipsi erant admuli re vocati stendit pile tis erga Iudaeos non debeant se laurite nec debeant se praeferre. . Ideo in hoc undecinio capitulo osten/ Bdit apostolus,' gentiles non de aut inta tare eos
propter ipsorum vocationei circa quod duo iacit;
ideo apostolus volens ostendere,* deus no repulit to aliter Iudaeos,ait, ν non repulit popuIu suu, vel non
repulit haereditatem sua, ut habet alia litera supplo totaliter, At v&.Notandu H τ pr s spectu, tria simi genera litam qui possunt diei no niliter I dxi.Nam primo non sunt nititer I shi, ipsi gentiis,
gentiliter vivente Secti do non sint naturaliter Iudei
ipsi Proselyti, qui ex gentibus ad lecὶ Iud ra coueratebamuritales enim licet essent laesi couersatione,At imitatume,lit no dicebantur Iudsi naliter, quia non erant Iudsi ex naturali origine, nec ex naturali propagatione. Temo poterat dici Iuctat no naturaliter. ID maeliis pronati ex isinari na licet limael metit Guaabratae,in quia no fuit natus ex libera, sed de ancilla, ideo Iumeliis nis directe A naturaliter, pertinet ad
quia pomo ostendit, τ gentiles insultare non debeant contra Iudams, propter Iuhorum reprobationem. Secundo declarat,m no debeant iussiliare contra eos, ita ipsorum vocationem. Secunda, ibi sim si aliqu:s in ramis rea primum tria tacit Iecunaum ς tripli citer probat,* gentiles non debeant insiliare contra Iu hos 43ropter eorum cscitatem,vel propter eorum reprobationemmam primo probat ex eo ς huiusino: dic scitas δὲ reprobatio non euvLMBundo,ex eo se limbi caecitas 5e reprobatio Iliacorum, est gentibus itis: temo, ex eo quod reparati est possibile. Secunda ibi, teri vero ex cecati lunt, sicut scriptum est. Tettia, bi. Quod si delibatio Cincia est. i. In prinia sat te intesidit talem ration omi, Quis uno non sit ut tales uniuerciliter, propter hoc non Cdebent aliqui, contra eba simplieiter in latrate:
Iudaei non uant reprobati uniuersaliter ergo propter limbi reprobatione no debent gentiles curra tu os simpliciter insultare. Constat .u:ς mala licerem aliis vi si insultarent cotra gente al: qua,&cetes Uos est atomicatil,vel vos est, sin tali crimine, sinooes ei tales sic male ficiebant ranti lex niuitando contra Iutis A eotobando eis, dicentes, Vos Iuhi estis res probati.Tota ergo intelio apostoli in hac pruna partesit, ostendere reprobatione Iudsorum,nosi ellauni uertae,&nbois ivlos reprobatos elle. rea ci quinque ficit scam φ quino ronibus ostendit intentu. Naprimo ostendat noe parte ipsius Pauli, qui filii vas electionis. Secti ostea it hoc ex parte diuinς prsdestinationis.Tettio ex parte aevinae testi Mationis. Quare tora parte Osis vocationis. into ex parte gratultς iustiticationis. Secunda ibi. non tepulit deus. Tet D tia ibi an nescitis. quarta ibi sic ergo ae nunc. quinota ibi. Si aut gratia. In pruna parte intendit talem rationem. De quoculi Q populo est aliquis approbast ile populus no est vir reprobatus: sed de populo
Iudaico est aliqu:s approbatus,quia sunt approbatur, .el electus ego Paulus qui sit in Iraelita: ergo populus Iudaecus non est vir reprobatus. De hae aut rone posmi virtutem nitati. γntinuetur ergo sic: Dixi istaei no esse populum credent .sed repullam a deo; nu
deus popula uiu,vel nae reditate sidaa.Iudsos absit οIuhi si.ituti repulsi.Nam de ego Paulus Illaesita stiri Sex senii ne Abraias, de tribu Beniamin, N lup e nosum repulis ino lum adeo electus,& in dei a litiseglegatusau:ic ergo suppleatur ro,a si Paulus, qui erat Iadsus, no erat reputius . ergo vii populus iudaiciis noestri iobati Sotanda aut φ Iu os specialitet appellat popula dei, ut glose tangit, ct simpli
relligi,* no fuerit gentilis gentiliter uiuenn quia veto erat istaelita,& de Iacob nascens,datur intelligi ,s noerat pro elytus ex gentilibus conuersisAd secundum retia lineam erat L stirpe Iudaica nascens: quia vero tertio stabat, P erat de tribu Beniamni datur intelligi φ nb Ostendit ab Abraham per Italaesem,nec filii Omaelita, scd filii de Isiae nasce motanda et, Aut oradat apostolus se eisse de semine patriarchara, oes tres patriarchas quasi tangit, ut per Ismaelem, intelliga
mus Iacob: per Beniamin vero, uiae, quia Beniamino Iaac processit, non ex Isinulti Iose ergo apostolus fuit ex semine Abrahe,quia procersit ex Abrani: filii Arielita, quia procestit Iacob: fuit de tribu Benias min, quia processit ex mae.Deinde cum dicit.
No repulit deus plebe sua,qua prescivit.
Adducit secunda rationi simpla ex parte diuitue prs linationis Fornietur sit sic ratio: in quoeuno
populo est dare plebe aliq.i.ali i societate,& aliquam gentem preMestinata, ille populus no est totaliter res pulsus; leo inter Iudaeos in aliqua plebs tr aedestinata, ergo Iudo no sent totaliter repulit De hac aut rati ne no ponit nisi virtut . medii. Continuetur ait sic; Bene oleo p deus no repulit popula sua .: auhos, to taliter,&ex toto:quia inter ip- Iudsos, sinit plures predestinati qui no sint repulsi Ideo aet,et deus no repulit plebem sita qua praei civit. lclita praedestinauit, ponitu thre prsscite ito prsdestinare, ut glosi ait, quasi dicato inter ipsos iu ac ,est aliqua plebs, quae en pridestinata, ct inter eos lunt plures pnaedestinati.
- inc lenda ratio,*cusi sic,&cuplures linati,non iunt totaliter repulsi.
An nescitis in Helia, quid dicit scri ptu' 3atrii'
ra, que admodu interpellat deum aduersum Israel sDsse prophe as tuos occiderui,& altaria tua sutioderunt i & ego relictus sum solus, εἰ quaerunt alam meam. Sed quid di o
cit illi diuinii responsums Reliqui mihi se
ptem millia virorum,qui non curuauerunt 'δenua ante Baal.
Adducit tertia ration sumpta ex patre Au me terificationis. Formetur aut sic tisan quocum populo est dare aliqua magna multitudini bonores, re profectos
tu ille populus no in totaliter reprobatus ted in po pulo Iudsoris est date magna militit cite bonorii de perfection ,quia vi Gi tiniscatur, reliqui mihi de imm septem millia virorum, qui non me uruaueiunt gesnua uia ante Baal, er o populus Ius ita: s nouel totali ut reprobatiis. De LM autem vitrone ponit
147쪽
virtutem medii. cintimitetur sic Bene dico oenopaeu Λ Sic ergo nune in hoc tempore dest in tempore urm deua tici tepulit alui oscit Auid dicit scriptura. talest,quid dicit libet Regum in Helia . i. ubi loqui tutde Helinini in admodis interpellat deam aduersum Israelem Domine prophetas tuos occiderunt, & alta'r tua suffoderuiu .i. fandam to euertet ut & ego relictus sum solux, ct quaeritiit amnia mei quasi dicatst sic dicebat Helias cistra Iezabel uxorem Λcis. Sed quid dicit scriptura, illi dixisse responsum diuinum, Reliqui inibi a .per gratia reseruaui mihi optem mi
lia viror .i. Hibonos, qui nocuruaueriit retiosia
ante Baal. γ Tunc est stippleta ratio,* si Hesias secredebat suum relictum: v tu nis erat teli stiri solus, quia multi alii prstet ipsum erat boni, quia reliquerat deus
tot nulla virorini,qui non incurua iunt genua sua
aure Raalaaura ergo sic est, popaeus Iudaiciu non est aliter reprobat Mota indu aut φ haec historia tangitur tertio regii, ubi dicitur,ai cu Iezabel uxor Acin Persequeretur propbetas Gib potissime persequet tiae, reliquit sibi dominus de Israel multa virorum, re magnam uniuersitatem bonorum in hoc temporη, reliquiae secundum elcct: emaratiae dei Pidcst, illispersisse, quas reliquit sibi dominus, secundum sitam electionem, de secundum stam gratiam, si line factae sunt vel siluae fient, ut habet alia liter Ne ergo ea supplenaa ratio,* cum sic sit Iudaiciis populus, non est totaliter reprobatus Notandum autem et si tempore legis mos,ics, erant multi boni ex Iudaeis,ita di tempore euangelii ex Iucheis ei sepsit multi boni, dato mnos nestamus eos :ideo supra dixit, An nescitis: quis dicat,Uos gentiles non debetis inuitiare eontra ii deos,dicendo em reprobatos esse,quia nescitis, qui ,3t quot, ex Iuhis sint boni, δι reprobati. Nec mirum,3uia 3t Helias hoc nesciebat, immo eum crederet seolum relictum,accepit diuinum temn sum*donii nus resiquerat ibi non solum eum, aed etiam multos alios bonos: sic ει hoc tempore reliquit sibi dominus multos ex iudeis,quae reliquiae saline fient. Non ergo tur Helia Helias fugiens a facie eius, tuit ad montem - multos ex iudo ,quae reliquiae taluae . Non ergo dei Oreta tu veniti illuc mansit in quadam spelu est simplicitet contra Iudsos insultanta, dicendo e caide ecce sermo diis ad eum,dixit millia Quid luc agia Heli MEt ille respondit, telo latus pro duo deo exocituum,quia filii Israelddereliqueriint pastum dui , alutaria tua dite destruxerunt, prophetas tuos occiderat gladio, Et derelictus sum incitatus, 3t quaerunt anima
mea ut auferaiit eam quaerunt me occidere,& to, Iere a me vitam Cui respondit diis* reliquerat. i is Ptein inalia virorum in Israel,quorum genua notant curuata cola Baal.Na ergo Helias tunc temporis re
lictus latus erat, ut vacaret diuino cultui ; immo mulati alii vacabant illi cultui, di multi alii erant boni, qui non incuruauerant genua sua in Bam Tune ergo est sapplenda ro,acu sic testificaretur de Iadsis, straliquerat sibi tot millia virorumsa i a diuina leuitica
reprobatos essemotanaim etiam a hic litera, sic, α
nune,3t in hoc tempore, ut cola tangit Iotest notare licem similituoenemuriam Mantum ad latentiam a polei Iudaea militi boni, licet noc lateret Heliam, taduplis Vt ut sensus,qubd sicut tempore legis mosaice Merunt ex Iu Leu multi boni, licet noc lateret Heliam, taeti m 3t nuc sunt multi boni qui latent nos. Secundo test esse similitudo quanta ad gratiam, ut sit sensus, re si tempore legis moraice diis reliquit sibi .i .reseriti uit sibi per gratiam multos bonos. . iai militer At in hoc tri,per eandem gratia ,reliquia aliae pet sanae ex Iudaeis,quas dominus sibi reliquit, di reseruauit secura dumet est: onem gratiae sinissuae fient. Deinde eum
Si autem gratianam non ex operibuntione apparet, a Iudaicus populus no est tm A li uin ptatia iam non est gratia. Quid
tam ratio,per locis a minciri oesi te pote luis mo/tot milia virora fuerunt boni δε non laetum reprobati ergo mitto magis tempore gratiae, multi ex Iudaeis liam boni δε non sinu totalitat reprodari os ne Notandum Ocum dicitur,reliqui mini septem milia virorumuimoi numerus di ou exponit, intellis
gendus est mystice vi per septem intelligatur umne' tas,quia 4timo are complecta sunt omnia: ruisius pleni diebusFulsus uniuersiis pr sentis vitae peragrat per sisenatium ergo competentet uniuersitas designaturaeer trullenariu vero demoratur plactio.Quod vero diis ait quia reliquit sibi septem nulla virorum, intelligendui est, preliqueret sibi uniuerso et stastosidi uniuersm bonos. Deinde cum dicit,
Sic et o dc in hoc tempore reliquiae seo ergos Quod quaerebatisrael hoc non est co
secutus: electio autem consecuta est.
Adducit quinta rationem lampta ex parte gratuistae iustificationis. Ad cuius euidentiam scienda, φ n incitus noὶ ex operibus,sed ex gratia. Illi ergo i daei, qui voluerunt iustificari et operibus di propriis viribus,non sunt consecuti salutem, sed sunt te pulsi, treprobati civili vero qui ex electione ac diuina grana voluet ut hoc consequi, illi sunt approbati. Et quia multi ex Iuuis fuerat de sint tales, no omnes sunt re/probati immo multi stant approbati . Formetur autem ratio: In quocunq; populo sunt plures volentes cosequi taute,no ex propriis viribus,nee ex Propriis peribus,sed ea grana, in illo populo sunt plures ain probati,dc ille populus no ea totaliter reprobat pontus Iudaicus est bi:ergo Man hac autem ratione
cundum electionem gratiae dei taliae factae D
Adducit quatiam rationem sumptam ea parte finalis vocationis: nam omni tempore, ex omni natione,
vocantur aliqui ad diuinum cae tu ergo ac nunc tempore gratur, licet nos simus in ultima state, Sin fine temporum, quia nos sumus illi , in quos fines tempostiam deueneruntinihilominus tamen in hoc fine tei
porum si non omnes Iudaei, is quaedam reliquiae I orum sint vocatae ad fidem.Formetur autem sic ratio: in quocunt tri relininae alicuius populi, secunduelectionem gratiae dei saluae lactae sunt,ille populus non est totaster reprobatus: sed in hoc tempore gra/tur,reliquiae Iudaeotiam secundum electionem granae dei,saluae sunt: ergo iste populus non est totali/tet reprobatus. De hac autem ratione ponit virtutem meditae inuetur sic dictum est quia tempore legis ni Osricae, reliquit sibi dominus septem nullia viro i
parena est consecuta cilute. quia volebant ex operisbus iustificari pars aut est salute consecuta, ut illi qui ex electione,iustitia per statia fidei receperui.Et quia pars Iudaeorum ea conlisuta huiusnodi gratuitam iustificatione &parenon, ex ioci gratuita iustificatione, quam pari Iuriora est conMuta,patet, * populus
Iu icus non est totaliter reprobatus. Continuetur
ergo sic litera. si autem gratia ratui lacti simi, sinonis ea operibus alioquin statia,tam non est gratia,
quia fie est iid ergo dicendum est sc od lorael quaerebat supple,ex operibus, hoc non est eo scutus i Vlli qui voluerunt ex propriis operibiuisaluati, non cant laluati: electio autem, idea, elemma per gratiam iustitiam fidei receperunt huiusmodi
eleiatio, di hui nodi plebs electa ceonticula est, suppla, lutem umergo est supplenda latio meum de populo Iudaico pars sit reprobata,& non sit salua IA
148쪽
rem emtuuta,ut illi qui propri s vitibus' operibus, Λ
siluari volebant: pars autem sit approbata, dc salutem e secuta,ut illi,qui sunt elect. gratiae immersi; erago populus iusticus non est totaliter reprobatus. Notandam autem, quod id quod cit ex gratia, non citra operibus.Si ergo latus est cx gratia, non est ex gratia de ex operibus. Dato ergo per impol sibile,quod, ius sit ex gratia,& ea oper , tunc idem ei set ea gratia&non eνItalia,qaia inquantum esset operidus, non ellat ex gratia. Et si idem esset ex gratia, di non ex gratia,tunc idem et Iet gratia, Suon gratia: nam gro Laeli et inquantum eis et ex gratia, non autem esset
fratia, inquantum eisset ex operibus, sed esset quid doitum seu si idem esset gratia di non gratia, tuue gra/ria non effet gratia Intencio ergo apostoli est, quod non potest euevnum & idem eκ operibus,ti ex gratia: quia noc posito, idem ei set gratia, e non gratia: i, ait, duod si situs nostra est ea gratia, iam non ex operibus: alioquin,si diceres * notura salus esset eκ gra Bria 'cesset ex operibus,tunc vitum et ide ellet gratia, di non gratia ergo gratia iam non est gratia,quod est incoli ueniens. Notandum et st quicquid readitur ex gratia, gratia dici potest; ergo situs nostra quaeda gra/tia est .Rursus ut dictum est,ti salus redditur ex operisbus, ergo est debitum, S est non gratia. Fornactur eigo
se syllogisnus,quem philosoplius appellat in priori obus syllogismum expositorium: salus nostra est oti era ratia re ex gratia redditur, di ira eadem salus lacui uni te,est non gratia, quia secundum te redditur eae operibus,ergo gratia eu non gratia. Dubitaret sorte aliquis de eo quod apostolus ait, ς Helias interpellat deum aduei sum Israel. Sed tot tartarit si qui illo. U. ligite inimicos vestros beneficite is
qui olerant vos,& orate pro perliques. bus, di ea ua εniantibus vos: ergo no debebat interpellate deum aduersus Israel,quantulicunt persecutioneni pateretur cabeo. Dicendum,*interpellare ad deunt adueitas ali, eos non debemus zelo vindictae, de ut puniatur : pos imus tamen hoc facere zelo iuuatae civi coirigan' tur:sic autem interpellabat Helias dicens tertio Reogum decimo nono, ubi hcc verba tanguntur zelo Eciatus sim pro diio Mo exercituum,qu. a dereb queruntractu sit lilii istaei,altaria tua Muruxerunt 3ropa ias occiderus itaErgo zelo iustitiae niouebatur,nis cupiditate vindictς.
V lterius torte dubitaret aliquis de eo quod in lite/ra dicitur, Reliqui mihi si plῆ millia virorum qd glossia expones a t.iino bonos, quia per sepicut ait uni/uersitas delignatu Cin millenario pellato: Ergo si psepteni millia intelliguntur oti boni, N p eunae nil lienatium intelligui it ut oes per lacti, ergo ors boni sunt
perfecti, saluim est. Dicen sum, o redin philosophuin quinto Met naphysicς, i sectu ocitur uno modo, ouodno habet aliqua parte extra illud est pelio Metio quatum ad esse m qui di appellant perfectionem
sufficientis. Na quicquid deficeret alicui et Iez nu cellarium ad iustitia, ille non esset iustus: ut ii oti virtutes de neccistate requirutur ad iustitia.si deficeret tibi aliqua pars huius iustitis. ut * deficeret tibi aliqua virtus,iustus no esses. Seculi do mo dicitur perfectum,quitum ad dignitate bonitatis, ut cu habet illud in ea lam,ut dicitur plectus medicus. D in quota excella M'bet notitia artis medicitis G limoi persectio ab aliquisbus appellata e persea. o abundantis. Tertio mo dic tur periectu, n quo habent esse pellectioiies Oim genera α ista est perlectio primi principit,videlicet,&ιτ α ista petiectio potest dici uris excellentie cu ergo quaeritur, utrum oti plecti sint boni; dici ac bet,a oes sint Persecti perfectione surulentur,pauci autem sunt Perfecti per urctione abundantis. solus aut deus est perfractus perfrui eum tulis ui per excellenti .
Viutuis sol te dubitaret inqui de eo quod in lite/
ra dicitur,si auia gratia latui filii sun yam n5 cit operibus. Sed contra,na licet no misimus mereri gratia, possumus in mereri salute t gloriam, ut in prscedentibus dicebatur.Dicendu φ hic apostoliis loquitur de operibus legis,&de illis remonialibus obseruatus, secundum quas no iustificabitur olf caro, ut dicebatur supra. aap. Vel possutiam dicere,*cum no misimus mereri salute, nisi popera facta ingratia, silusnta liscet sit aliquo modo ex operibus est iii principaliter ex gratia . Vult ergo apostolus dicere,*ex operibus nouris principaliter salus esse no potest, quia tunc illa salus esset gratia,inquatum esset ex gratia: ct no esset gratia,inquarum esset principaliter ex operibi idem
esset e o grati di no gratiar quo posito, gratia iam nota gratia 'dest impossibile. Est ergo diligenterno Boetius inp3. rastra, uulsa propositio est verior,4 illa,m qua ide cap. de si a t. de se ipso praedicatu Tergo per locu ab oppositis, nulta laluor,si in illa in qua ivi a se ipso remouetum vos lens ergo apostolus ducere ad impossibile, ponentes lutem esse principaliter ex operibus, no potuit ad maius impossibile ducere, si * gratia,non euiet gratia dc quod idem de se ipso negaretur.
sunt i sicut scriptum est i Dedit illis deus spiritum copuncti
nis: oculos,ut non videant: sc aures, ut no
Piniquam apostolus ostendit,* geniales no debeant insultate cotta Iudsos π eorum escitate δε reprobastione quia hinoi escitas,& hmoi reproba tro,non eraturis.In parte ista ait,et non debeant incillare, quia hinoi cscitas, di ianam reprobatio est eis utilis. rea duo latar, quia primo ostendit, quo tum iuste sunt obcscat Sectindo declarat quo ninoi estatas,dthmoi ext tio est utilis gentibus. Secunda ibi. 'coergo nuquid. Ad euidentia prinis parti .scietita,* si eut aliquis pol tripliciter illuminari,sic dignu S iusta est alique tripliciter exessam .prina n. quit potiti uini nati per docioris doctrina. Secundo p lam Diuis intel/ligentia erito p propria industriam. Vim munia.ali quos illumiliari,quia doctores diligenter audiunt. eundo aliqui illuminari postulit.quia scripturas diligenter legunt.Temo,quia p propriam industria ad intellectu multaru verita v suriunt.14M es triplici mos
dodiptu est aliquos ex cari. Primos erga doctot εno debite se habuerint.Secudo, si sacra pagina no Abite intellexerint.Tertio si propria industria proprieno usi sunto postolus givolens assignare rone & cammare multi ex Iuleis lunt excscati,ina lacit, secura ς impliciter hoc ostendit. Na primo Gedit hoc quia erga situ doctore. larga christum no debite se habile runt.Secudo auia scripturia sacra no debite intellexeriint,vel no debite intelli re voluerui. Tertio, quia industria propria male usi fuerat. Secunda ibi. Et Dauid dicit. Tertia ibi. obscurentur oculi eoru In prima parte timendit tale rationem. :cuno habuerunt& habent irritu compulistioni, apiritu invidiae eringa situ do te,&erga christum,illi dignum est lint pertinaciter esci,& pert. naciter indistiplinabiles: IMdaei sunt huiusnodi, ergo die. De hac autem ratio ue ponit virtutem medii. Continuetiar autem sic,
149쪽
Dictum est q: ibi elest o electi ex Iuleit,cosecuti sunt
tulit iam taeteri sint exe adi Hula credere nolueruldost Sehristium no supple inuidebant ei, sicut scriptum eis, Isalae. s. de, tilia deas spiritum computractio iis, dest, perna sit eos deus habere mala voluntastem,& mentem inuidelicem, qua inuidereiit christo,&quia sic est des t illis deus oculos,ut na videat, idci ut si ut excecati, ct aures ut non audianto idest,sint i disciplinabiles,& hoc usin ad holeratum diem, idest ut siue pertinaciter tales.Est ergo vis rationis huius, Peum suam haberent spiritiam compunctionis,ides. iritum inuidiς contra christum ficti sunt esci,& indisciplinabiles,pertinaciter usu in hodiernum diem.Notinduin quod haec auctoritas assumpta ab apostolo hasbetur Itale sub eade sententia, sea non sub his verb:s, sed ibi dicitur. Exc a cor topuli huius &aures eius
aggrava, ct oculos eius clauae ne forte videat oculis suis,3e auribus suis audiat. Notadum etiam quod duo sunt tensus maxime deseruientes doctri tuae Elis visius, Aqui deserui inventioni prout aliquis inuenit aliqua per auditus, qui deseruit disciplinς prout aliquis alius addiscit .aliqua per alium. Iullei ergo qui habuerunt spiritum compunctionis,ldest,spiritum inuidiae, ut exponit Aymon, contra christum, dignum fuit ipellam existati, ut non habetetit oculos ad videndum aliqua Derie, uetiam quod fierent indisciplinabiles
ς non haberent aures ad audiendum,vel ad discendualiqua per alios,& hoc vis in hodiernu diem: in quo dat ut intelligi,qubd licet vis nunc pertinacis fiterine
possunt tamen adhuc conuerti,necisci eis simpliciis ter desperandum. Deinde cum Scit.
Et dauid dicit. Fiat mensa eorum coram
ipsis in laqueum, ec in captionem, de in scodalum,& in retributionem illis.
lacti,quia scriptura sacram non intellexeriant. Ad e ιυ ius euidentiam scietidam,* cum quas nolit intelligete Uscripturam sacram,ut bene agat excreatur,dc quanior mala incurriti sicut lati populus iudaicus, qui noluit intelligere scriptura ex qua cscitate, est ille populus quatuor mala consequutus. Nam prinio ex hoe ille populus est illaqueatus, ut ad veritatem non accedat. secundo est captiuatus,via sentitute no recedata ratio est scandalizatus, ut vituperium,& opprobria sen/tiat. Quarto fiet ei retributio, ut poenam eternam i eurrat. Formetur ergo sic ratio: Quicunq; non bene utuntur menta coram eas posita .idest scriptura eis douinitus data, dignum est quos ex hoc ita excice tur, quod illa scriptura,& illa mena fiat eis in laqueu. ne possint ad veritatem accedere; dc tu captionem, ne possint a lalsitate recedere in staudes uni, ut vitupe rium, de opprobrium valeant sentire; di in retributio ne illis ut poenam sternam ex hoc digni sint habere:
Iud ei uini huiusnodi, emo dignum est quia ipsi sint Vsic excreati quod ipsi pollini omnia mala ista incurre/re. De me autem ratione ponit virtutem medii.Continuetur ergo sie: Dictum in quod Iudsi sint euscati, quia christo inviderunt,etiam exescati sunt, quia scimpturam sacram, quasi mensam coram eis positam, eis diuinitus datam, recte intelligere noluerunt, unde Ot David de eis d. cit,Fiat mensa eorum, idest,scriptura citra, quae dicitur eorum, idest, sudsorum, quia eis ante alios,e oblata harioi mensa cora eis posita, qua noluerunt intelligere, lapple, caecet eos,ut sit eis cinlaqueum ut ad veritatem non accedant. de in captionem. ut a filsitate non recedant, At in scandalum ut ex hoe dedecus,& vituperium isatiant di sit illis in re
tributionem ut ex hoc retribuatur eis, ut poenam aeternam incurrant. Est ergo vis rationis huius, quod idis Iuui tantam escitatem, de tot mala incurrerutquia ni elidun,idest cripturam sacram coram eu po/Λ sitam bene intelligere noluerunt . Notandum autem quod glosa exponit hanc literam ut per men in intestio atur malitia; et tunc erit senis,Fiat eorum mensa oid it eorum malitia ab eis exorta,in qua delectantur, quasi in menta,quς menta est corain ipsi; a huiusnodi ilao mensa,& hum modi malitia,fiat eis in laqueum,
ut eos a bono imped .at; et in captionem, ureos urmalo itineat; et in scandalum, ut eos de peccato, in peccatum ruere faciat; cet in retributioris illis, ve eos in damnationem mittat motandum etiam , quod exponitur a glosa de inensa, idest, scriptura sacra, aliis ter si nos exposuimus. Secundum glosun enim est sensus, Fiat niensa eorum, ideo scriptura sacra, quae est eis ante alios oblata, ouae inena est coram ipsis,
quia delectantur in ea, iacit in scriptura legis quanta ad carnales obseruantias huiusnodi menci, in qua sic delectantur si eis in laqueum erroris,m in captiuio
talem,int in scandalu*c in retributionem. Nam ipsi errando, 3c sacram paginam non intelligendo, de cntista occidendo,tuit eis in captionem, quia a Romanis propter hoe capti fuerunt; tuit eis in scandalum,quia ex hoe dedecus divituperium incurrerivit; fini etiam euin retributione quia ex hoc aeter iram pinnam quasiluam retributionem habere debuerunt. Prima tamen expositio magis videtur concordare cum serie liter se Deinde eum dicit.
Obscurentur oculi eorum ne uideant, Mdorsum eorum semper incurua.
Adducit tertia rationem, quod ipsi sint extaeati, quia ipsi propria industria male usi vierunt. Ad cuius euadentiam sciendum, ν qui male utuntur industria propria,& intellectu exinantur, 3e in affectu deprυuatur.Formetur autem ire ratio: Quicunt non bene utuntur industria,& intelligentia eis a deo concessa, illi intellectu exes antur et mi bent oculos obscuratos, et in affectu deuprauantur,& habet doriam incuruatuIudei sitiit huius odi, ergo ipsi sunt sic obcςcati, et
sic omni nati. De hac autem ratione ponit virturem medii. ntinuetur autem sic Dictum est quMIudo simi cscati,quia christo inurgerunt et quia scriptura Gacram, quae erat quaedam mensi totam eis ponta, si diis uinatus eis data, bite intelligere noluerunt: sed rurssus sunt tertio excecata, et deprauati , quia industria, & intelligentia , ivo eis concessa, male usi fiderunt et et quia noluerunt bene uti hac industria, di hac intellis gentia eis druinitus concessa, ideo dictum est per pro phetam. Obscurentur oculi eorum idest, racscetur
eorum intellectus, et dorsum eoru temper incurua, idest, deprauetur eorum affectus. unde et glosi ait
per oculos hie, ratio designatur; et per Arsum liborum arbitrium denotaturia ergo vis rationis huius, quod ipsi iuhi sic sui obscurati in sic inc*tuati, quia supple,intelligentia,& industria eis diuinitus conceses ne uti no ueriint Deinde cum dicit.
Dico ergo Nunquid sic offenderunt, ut
cadetenis Absiti Sed illorum delicto, salus
est gentibus, ut illos aemulentur.
Ostenta queunodo populus Iudaicus est exereatus, ct quo est culpabiturin parte ista,ne gentiles innaltent contra Iudaeos,declarat,q1 Iudaeortina culpa est utilis. Circa quod duo iacit, quia primo ostendit,qubdutilis fuit Iud eorum casus,& Iu-orum exossatio. Securado declarat,' esset valde utilis eorum conuersio, ibi, Quod si clati m. In prima parte intendit talem rMtionem.Propter quoruncula. casum, et propter quoruncunni delictu est salus facta gentibus ut illos aemus lentur,ille easus et illud delictum est utile , et propter hoc non debent gentes contra sic cadentes, et contra sie delinquentes a latenus insultare: Iustri sunt huiuo modi:ergo illorum casu et illoriam delictum,ibit sidutile, et
150쪽
propter hoe gentiles em Iudaeos non des Λ in diuitias muniu: si mala: delim,&auersonem is
bene ullatenus insultare. De hae autem ratione po/ Seoriun,deus ordit rauit in alutem gentium,& in diuini ζ virtutem medii Montinuetur autem sie, Dictum est, quod laui sie exestati filerunt, sic ostentirinit:tamen eoru odensa et eoru casius ruit utilis. Ideo ait IDico et
derunt ut caderent sine ulla utilitate,ita F eoru cas di eorum delictum non fuerit in aliquo utiles Absit. Sed illor a delicto salus gentibus facta est,ut illos aemulentur. Tune est lapplenda ratio: quod mite tanta
utilitas collacta est gentibus, propter Iuchorum deliractam,quia ex hoc eis occasionaliter salus tacta est, erago propter hoc gentiles contra Iudeos non de tu natenus insultate. Notandum autem quod delictum Iudaeorum hi it causa salutis gentibus tripliciter. Priorno,quia propter eorum delictu illata fuit mors editis sto,proprer quam mortem nos redempti sumus.M L,delictum Iudaeorum fuit occasiona iter eausa silutias mundi: ergo multo magis eorum conuersionem,cteonam pronaum,in huiu odi utilitatem & in holusinodi aluitias ordinabit. De hac autem ratione ponit virtutem medit,dicens. Qubd si delictum eorum Iudaeorum sunt diu: tue inuis hoc muta ,idias Gentiles uini ditati propter iudeoru delictu,supplemulto magas ditabuntur in spiritualibus bonis, proopter Iudae orum profictum: nam si utilis fuit Gentibus
Iudaeorum auersio, multo magis erit eis utilis eorum conuersio. Deinde eum dicit.
Et diminutio eorum diuitiae gentiumrquanto magis plenitudo eorum.
Adducit secun in rationem. Formetur autem sic ratio. De quacuno gente, paucorum conuersio est dis uitiae,& utilitas gentium,multo magis illoru plena couersio, erit diuit te,d erit utilitas Gentium: sed coituer aucorum Iudaeorum, idest,eonuersio apostoloruiorum discipulorum christi fuit magine diuitur, et magnautilitas Gentium:ergo multo magis plena couerso Iudaeorum esset magnae stultue, S magna utilitas Gentium . De hac autem ratione ponit virtutum medii sicens. Et diminutio eorum, urest si diminutus
quo occiderut christu vastati liiiita Romanis& diise numerus tu rum roe est,pauci conuers ex eis,lantu sunt permundum,in tes nonium quod non hcte se tuitis, aut ut M gentium,quanto magis plenitulaut prophetiae,quas apostoli de christo gentibus ex. ω, im Pl na conuersio Iudaeorum, quae erit in fine posuerunt.Notandum etiam,qubd hse littera ut illos his oportebat primum i ut verbum dei: sed quoniarepellitis illud,& indagnos vos iudacatis o ternae vitae, ecce couenimur ad gentes. rtio fuit eoru delictu oecasionaliter ea salutis gentibus, quia π eoru delictu, aemulentur potest referri,vel ad iudsos, vel ad genti/ler potest enim esse stussis,qubdyropter viii eorum delictum iacta est genti bra, ut Iudaei aemulentur gentes. ves e conuerso. Si sit sensus,ut Iuctim aemulentur gens res hoc potest esse dreliciter,quia intelligitur, vel de Iutas conuersis,vel non conuersis. Si de non cons Cuersis tune erit sensus quod propter delictum iudaeolrum,talus facta est gentibus .ut Iudaei non couersimulentur illos,idest,invideant,& habeant odio Gentiles. Si vere exponatur de suosis eonuersis tue erit sensus, re delictu iud colu,est salus lacta gentibus, ut Iudei eouersi aemulentur illosa.imitor gentiles vlio mo potexponi e conueri ut sit sensus,quod Gentiles aeminentiar Iudeos:&tune,vel e monetur de Iudaeis eonuersse, vel ire non conuersis: si de conuersis, tune erit se sus, quod hoc modo propter delictum Iudaeorum. s lus gentibus facta est, ut ipsi apostoli conuertemisse
ad gentes,gentes aemulentura.imitentur Iudaeos consuertos. Si vero exponatur de Iudin no conuersis, tueerit sensus,quia propter delictum Iudaeoru,salus gentibus facta est,ut ipsi *entales aemulentur. i. indignei riir eontra Iudaeos no conuersas . Q tuor e modis potest exponi illa liter afluobus modis, prout Iudaei mundi, ut glosi ait supplestit diuitis mundi , di vallotas gentium Dein cum dicit.
vobis enim dico gentibus . Quandiu quidem ego sum Gentium Apostolus, mioni sterium meum honorificabo, si quomo/do ad aemulandum prouocem carne meam
de salvos faciam aliquos ex illis.
Adducit tertiam rationem, Resset valde utilis I daeorum conuersio. Formetur aut sit: Pro quibus ueti ego Paulus qui sum specialiter apostolus genitu, volomeu ministerium honorificare. l. pliare,ut si quo ad aemulandum prouocem eos, ut salvos factam aliquos ex illis,illorii conuersio e valde utilis. Huiusmodi Gelant Iudei:Ergo Iudsorum couersio,esset valde utilis. De hac aut ratione ponit virtutem medii . Continuo tur aut sic: Bene dico se plenitudo. i. plena conuersio Iudeo tum esset diuitiae mundi,&esset diuitiae gentiu re et valde utilis: &quia sic est vobis di cogetibus. qui estis mihi specialiter committi,Quandiu sunt gentium aposto. ministerium meum nonorificab i. amplia quasi dicat,licet ego spec.aliter sim gelium
Molus,volo tamen istud ministerium holi orifieare potest exponiuIalitera,Quo sinoais, prout Iurati apouolus,volo tamen illud minuterium nouorificare
aemulantur gentes: ct duobus modis, prout est e con/ ii ampliare, vso ad Iudaeos, si posta aliquos cotis uerso . qualitercuntv iraquae exponatur huiusmodi uertere ex illis. Ideo ait,ego honorificabo.i. amplia aemulatio , ex quo propter delictum Iudaeorum talus gentibus est,non debent gentiles contra I deos delinquentes inlaetare, ex quo delicto tanti viis litatem sunt assecuti. Notandum etiam quod non est inconueniens, quod Iudaei eouersi aemulentur contra gentius conueri δε etiam quod isti imitentur illos, quia in aliquibus alterum Poterant alterutros si Petate. Omnes cum dicit.
Quod si delictum illorum diuitiae sunt
ostenso quM filii utilis Iudaeoriim auersio, GEdit
quod esset valde utilis eorum conuersio. orea quod Ttuor facit, secus adum quod quatuor rationes acuit ad propositum.Secunda ibi. Et diminutio eo rum0Tertia ibi vobis enim dico. si arta ibi si enim mimo. In prima parte intendit talem rationem. Bosra sint ni is ordinabilia in utilitatem gentium,& in huiusnodi ministerium, si quomodo prouocem a.' prouocare possim carnem meam .l.Iudsos ad xiiii landum .im imitandum me, di ad sit stipitisam fidem christi,di hoc ficiendo, set uos tariam aliquos ex illi.
Tunc ergo est supplenta ratio 3 si apostolus sic volobat laborare, ut prouocaret Iudsos ad aemulata duma ad imitandum ipsum,& ut conuerteret eos,& tauos faceret aliquos ex illis:ergo Iudaeorum couersio, erat valde utilis,quia nisi pro re valde tructuosia di utili, noluisset apiaolus ita laborare.Deinde cum dicit.
Si enim amissio eorum reconciliatio
est mundi i quae assumptio, nisi vita ex
Adducit quartam rationem. ν Iudaeoru conuersio esses valde utilis. Ad cuius euurentiam sinendum quod
Bupet illud quod est per se, est potius eo quod ea per accidens,&s aperillud quod est per caulam, ea