장음표시 사용
161쪽
mus: debeninai. Gerre torpus,eamem nostram-Aman secundo debemus et ofel re animana, deuote &fideliter vivendo: ideo circa primum duo iacit: nam primo obsecrat F offeramus re exibeamus deo corpora nostra,cameni nostram debite domando: secundo offeramus animam,fideliter umendo.
Circa primum quino facit, secundum quod quino
requirantur,si volumus eorpora nostra debite cinerre deo, carnem nolum debite domando. Nam primo debemus carnem nostram a vitiis separare: secundo debemus eam ad bona opera ordinare: tertio debes mus in ius petieuerar quarto debemus propter bo/nam intentionem facere: into debemus in iis discretionem habere,quia debemus castigare& domate cars
nemo non mortificare nec occidere continuetur autem siclitera,ita vos Romanos ad pacem ad Luci; et quia iam pacificati estis volo vos in fide, & in morisbus instimetedde obsecro a.rogo vos fratres Dermistricordiam dei, idest, Tapostolatum mihi adeo ο sericorditer commissum. Vel obsecro vos per nu sericordiam Vei)a. per inisericordiam vobis a deo fas ctam, ut exhibeatu). i. eratis corpora uestra .iaearnem vestram,ut homam ipsam carnem a vitiis i parado:& offeratis eam, ut hostiain sinctam in liuiusmodi bonitatem firmiter perstiterandor et ut hostiam deo placentem hoc bona & recta intentione faciendo: crationabile M obsequium vestrum omnibus bis ratiosnem , di discretionem habendo . Notandum autem νApostolus utitur huiusinodi obsecratione prclyter tria: propter propriam utilitatem primo,quia intenoptou.is rum est obsecrare,iuxta illud Prouerbiorum, Semper' eum obsecrationiblis loquitur pauper: secundo prc
pro conuertendi facilitatem , quia eum hominis an mus sit generosus,ficilius ducitur,quam trahaturi tertio propter Romanorum dignitatem, nam quia Ro mani erant caput mundi Frant magis per obsecratio nem,quam per comminationem inducendi , quia is
niores non sunt increpandi sed obsecrandi,tuita illud cI.Timotius.Seniores ne increpaveris, sed obtesta ut patrest. Notandum etiam quo pet hoc quod dicit, quod corpora nostra offeramus immam hostiam, datur intelligi, qu bd carnem nostram clebeamus a vitiis separare:nani sicut res illa, que debet ςStri ut hostia, separatur ab aliis rebus mundanis, & deo dedicatur: - se carnem nostram tunc offerimus ut holham,quando separamus ipsam a vitiis mundi huius,et eam domino dedicamus.Notandum etiam, quod eo quod subdit, quod debemus eor pota nostra ollat te non solum vi hostiam sed ut hostiam viventemidatur intelligi,qubdearnem nostram non solii debemus a vitiis separa rhsed etiam debemus eam ad bona opera ordinartana illud est vitium,s habet sensum di motum, iuxta illud a. de Anima ubi distinguitur animatu a no alato,sti su et motu unc ergo caro nostra est hostia viva, qua odo sentiendo dulcedinem spiritualium bonorum,
movemus membra corporis nostra, ct ordinamus carranem nostram ad operationes bonasmotandum etiam quod cinctum dicitur, rata sanctum, di firmatum. ne ergo carnem nostram ollarimus ut hostiam vi uelitem, et sanctam quando ipsam non solum a vitiis retrahi/mus,& ad bona opera ordinamus,sed etiam in hoc fit .Eth. e p r. miter perseueramus. Notandum etiam qubdfinis est ii,
lud quod per se S primo placet, cetera autem deside/ratur et placet in ordine ad fine:vnde et Philosophus cap. G i Sol. vult quod filiis appetatur in infinitum, caetera . vero in ordine ad finem. Et quia placentia primo et per se competunt imi, tunc carnem nostram Merimus ut hostiam deo placentem, quando iacimus hoc prosperbolium linem, di propter bonam intentionem. orandum etiam quod Ratio est illa quς ponit intadium in rebus,unde & virtutes iant habitus electionis existcntes in medietate secundum ratio timet quia Nilo est illa que dilatita praecipit, et quae moderaturres,& inuenit medium inter laser suum & diminutum non sistitit inerre eam em nostram ut hostiam, do do eam et castigando,& a vitiis separando, nisi hu:uυmo, ob equium sit ratiotiabile, idest nisi ut cum ra/ trone&discretione ut ita *humi modi domatio. N oblatio,non sit nimis superflua,nec nimis diminuta, sed sit moderata, & discreta, ut recta ratio iudicabita Notandum etiam quod de his omnibus posset vin t lis ratio formati, Dicunt volunt corpora sua debite hi re et diserte,debent offerre ea ut hostiam viventem, stam, deo placentem,ct ut rationabile sit obsequium eorum: sed vos Romam eum habeatis eorpora vestra a Deo, debetis deo illa debite Merre: ergo de beti sofferte illa ut hostiam viventem, et cet. Iam lacum dicita
Et nolite conformari huic seculo: sed reo
setinamini in nouitate sensus vestri, ut probetis quae sit voluntas dei bona, Sc beneplacens,& persecta.
Ostendit maliter debeamus deo ollarre animam, lancte vivendo,et fideliter sentiendo.Circa ἰquod duo facit,quia primo ostendit,quomodo debeamus tincte vivere. Secundo declarat,quomodo debeamus fidelistet sentirewt sobrie opere,ibi, eo exima per gratia. In prima parte intendit talem rationem , Quic 'vult probare. gustare & emtiri quae sit voluntas dei bona, neplacens,& perfecia, debet animam sitam in redeo, et non debet consormati huic seculo.*d debet
conformari in nouitate mentis: sed vos debetis velle probare que sit voluntas dei bona beneplacens, S periecta: ergo dedetis animam vestram intre deo,et non debetis consor mari huic seculo, sed reformari in no/uitate mentis . De hac autem ratione ponit virtutem meditaContinuetur autem sic ictum est auod debetis exhiberrii. ene corpora vinra deo,et aebetis ei ODurre animam:& quia ne est nolite conformari huic seculox nolite accipere formam concupilaentiae secus latis, sed reformamin Juasi essetis deformati in Ada,
nunc reformamini.idest, renouamini, innovitate sensus vestri)ὼ.mentis vestis: vel freformamini xl.de die
in d:em, di iterum formamini ad imaginem dei, ad quam formati estis: reformamini dico tui probetu idest, experimento discatis quae sit voluntas dei bo/na , beneplacens, S per a. Notandum autemqucra sicut prima ratio supponens quod deberemus corpora nostra Derre deo, declarat modum petque debemus ea offerre, quia debemus ea offerre ut hostiam viventem,sanctam, Ichse ratio supponis uia debemus Mette deo etiam animas, declarat modum per quem debemus offerre illas, quia debemusotarre eas non conformando nos huic seculo, sed roformando in nouitate mentis nostre.causa autem, quare debemus sic reformari,est,ut probem qua sit vo luntas dei bona, beneplacens,& persecta . Notandum etiam quod anima est quasi quoddam speculum: ideo habetur in . de Amma, panima est quodammodo omnia, quia suscipit in se species omnium aliorum: cui speculum laseipit in se similitudines aliarum reru. Speculi autem natura est, quod ad quae la conuertit,
illisse conformat, di illorum similitudinem suscipit: quibuscunt igitur Hul uni se ofert,et ad quaecunota conuertit, illa s. co formato sic et anima si se of rat,di si se det rebus secularibus, conformatur illis; si autemst offerat rebus druinis, reformatur & decor tur secundum illativolens ergo Rhostolus ostendere. quod debemus animam nostram offerre deo, ait,qubdnon debemus conformari huic seculo, sed reson ari, idest iterum fori rid.fieri formosi & pulchri in noui tace mentis nostrae.Notandum etiam, quod animalis homo
162쪽
iae An. Io . homo non sipit ea quς dei sunt:sicut enim lingua ea Aest assecta aliquo humore prauo non sapiunt ei quae sunt vere dulcia, et quae sunt vere delectabilia: ita anima eum conformatur huic seculo, et eum est a cta rebus terrenis, non probata longustatai. non hasbet sapore in rebus spualibus, quae sunt secuta dei voluntatem bonam, beneplacentem,S perfectam: ut et go huiusmodi bona spiritualia gustemus,& habeamus in eis iaporem non debemus huic seculo tonsorinari. Notandum etiam quo oc quod hac dicitur, Nolite conformati huic seculo,sed reformamini in nouitate limius vestradaccipiendo demonstrationem large demonstrationis conclusio: quod vero subditur, Ut probetis quae sit voluntas dei ast quasi demonstra/tionis principium:quia propter hoc non debemus eo formari huic seculo, ut postimus probarea At possismus gustare,et habere saporem in his quae sant secun dum dei voluntate Si vis aggregetur simul, erit quasi tota demostratio positione differens . Notandum etiam,* quando cibus sapit gustus,tunc est bonus ua
do autem massis placet. tunc est beneplacens: quando vero optime lapit, unc est perfectus . Quamdiu ergo sumus nute seculo conformes,Oritualia quae sunt seuda dea volutate,nobis ap:ur,ot io no videtur bona: nec magis nobis cipiunt, α ideo non videntur nobis beneplacentia et multomagis non optime sapiunt,et ideo non videntur nobis perfecta. Sed quando retriis hi incipimus ab istis secularibus,tunc gustamus di prosbanius quod voluntas dei est bona: quando autem ma/gis pro imus et retrahimur,tunc probamus P volustas dei est beneplacens: sed quando iam stimus perismbam probamus et experimur φ dei voluntasa. na spiritualia quae sunt secundum dei voluntatem,lunt suautissima&perfecta ergo intentio Apostolir debemus reformari. M inus iterum & iterum oeono in melius formari. formosi esse; et debemus de bono in melius proficere, ut nobis incipientibus sappareat voluntas dei bona, proficientibus appareat meplacens,nobis autem iam perfectis appareat sit uissima et perfecta.Vel aliter, nam hominibus malis,
et his qui iunt conformes huic seculo primo non sa/. piunt ea quς iunt bona lacundum naturam, quia vitiucontra naturam est,& ipsi a rectitudine deuiant: Gcundo non sapiunt ei bona gratiae, quia ipsi a gratia se elongant tertio non sapi ut ei bona gloriae, quia ipsi ad illa bona la non ordinant . Nos ergo non debeo mus conformari huic seculo,ut probemus Os sit v
luntas dei boiia,quantum ad bona naturae: beneplascens quatirum ad bona gratiae: per lacta, quantum ad bona glorueaune enim ab istis lacularibus recedem do, omnia incipient nobis sapere, vel in re quantum
ad bona riaturae et grati vel in si quantum ad bωtra gloriae. Deinde cum dicit. a
Dico enim per gratiam quae data est mihi,omnibus qui sunt inter vos, Non plus sapere quam oportet sapere, sed sapere ad
Ostenso quomodo debemus offerre deo anima no stram sanue viuetidotin parte ista declarat, quomodo debemus ei animam offerre fideliter sentiendo,htie lapiendo. Ad cuius euidentiam sciendum * si hosmo non praesumeret de suo sensu,& vellet sobriela pete,& nollet excedere mensuram si pientiae sibi diuinis tureollatς,nee mensuram gratuitorum donorumbi divinitus infularum, semper fideliter sentiret& nunquam a fide deuiaret:eum enim qui talis esset, spiritiuiancti ignis ebbureret,iuxta illud qd figuraliter dictu Exo. . est de agno pastali,Si quid autem residui laetit, igni comburetii postolus ergo volens nos a superstitione retrahere,& ad labrietate inducere,itia sicit: quia
secunaum quam ni ensuram sit ista accipienda ses tibiasmanifestat:terti quod dixerat,pet limite probat. Secunda, ibi aetvmcuivi ma ibi. Sicut enim.)In prima parte intendit litem rationem, Quituo in diuinis mysteriis non vult praesumptuosus elis,& non vult
de suo sensit confidere,non devet plus lapere, quam Titet sapere sed deliat si te ad Lbrietatem: sed
'plebos Romani non debetis in talibus superiustiosi esse, non debetis de vobis eonfidere ergonis
debetis plus sapere ' oportet sapere tapete, sed ad shobrietat. Hoc ergo e qa ait dico enim per gradi)supple,apostolatus. Alco in auctoritate apostolita quae data est mihi, omnibus qui sunt inter vos)supple,in diuinis mysteriis, 3c in diuinis rebus: snon plus rapere qoportet sapere sed sapere ad sobrietatexi. ad mensuram ac sine praesumptione.quasi dicit et Obd si vultis
induatinis rebus halure menstriam, At non vultis esse
prssumptuosi,non debetis plus sapere quam oportetia re sed sapere ad sobrietatemini non debetis tranogredi limites vobis prςfixos . Notandum autem hoc .
Apostoli pineptum ut noci tangita transgressi sitne
Hςreticuot quia non omnes Romani erant tales, ideo non dicit Apostolus,omnibus vobis,sed omnibus qui . inter vos sunt. trivi inter vos tales sunt . Deinde cum dicit.
Et uniculis, sicut deus diuisit mensuram
Ostendit secundum quam mensuram aecipienda sit
ista starietas.Formetur autem sic ratio, cui n. deus diuisit mensuram fidei, et mensuram aliorum bono tu secundum illam mensuram est sobrie sip endum: sed unicuit diu: sit deus mensuram fidei 3t mensuram a Itorum spiritualisi bonorum: ereo ad vn not secadum illam mensuram est sobrie rapiendum.De hac autem ratione ponit vi mitem medii . Continuetur aut Ese, Bene dico sp est sobrie sapiendum. quia dc unicuit, sicut diuisit deus mensuram fidei sie,supple, secundum illam mensuram, brie sepiatailotan in autem ν isti Christo datus est spiritus a.data sunt spiritualia dosna non ad mensuram,iuxta illud Ioannis, non enim Ioan. 3. ad mensuram dat deus lairitum ineris autem hom onibus data sunt spiritudia dona ad mensuram, & nuisii concessa sunt omnia, vel nulli concessus est usas omnium, sed forte aliouis habet gratiam exhortanodi, aliquit dicendi. aliquis vero alius propheta Δ.Secundum ergo illam gratiam sbi concessam in iisque dei sunt,desit sobrie tapete, & debet se sobrie inotromittere. Notandum etiam ν per mensiuram fidei possumus intelligere omnia dona spualia a Deo Madum mensuram concessa nobix omnia enim huiusno, di dona sunt fidei, quia sunt ad fidei sdificationem, vel sunt ad fidei utilitatem,iuxta illud ptimae Count.1 a. unicuit autem datur inani sellatio spiritus ad utilitatemVel per niensuram fidei possumus intelligere ad literam, ipsam fidem: quae nob: sicut di alia dona, ad mensuram conceditur. Hanc ergo naensuram seque do,debemus sobrie sapere,& non debemus de nostro su eonfidere.Notandunt etiam * bene dicit diuisit deus quia nulli conceduntur omnia huiushiodi spiritualia dona, sed diuisiones gratiarum sunt: idem au
tem spiritus,est qui operatur omnia in omnibus. Deut de eum dicit.
Sicut enim in uno corpore multa membra habemus, omnia autem membra non eundem actum habent: ita multi unum corpus sumus in christo, singuli autem alter
163쪽
. Quo Id xerat probat rsin iter osten sten: ni per Asimile in tot pore toturali , qubi huiusmodi dona
spini tu alia diuersa sunt A non omn:bus omnia conscella. Fornaetiit autem sic ratio,sicut se habent naei, bra corporis naturalis ad corpus naturale, ita se ha/hent membra corporis mystici ad eo mus mysticum: sed membra eorporis naturalis non habent eundem actum, sed habent diuersa officia: ergo Ne membra eorporis mystici non habent eundem viam donorum. ediunt eis d. aesim dona concessa. De hac autem ratione ponit viretur em medit. Continuetur autem iste ne di
eo,* deus diu sit naenituram fidei,idest,secundum qu dam mensuram diuisit sus fidelibus sita dona, qtae iciunt ad sdificationein fidei: quia sicut in uno corpo te multa membra habemus, omnia autem membra noeundem actum habento dest,non habent idem osticiarita multi fideles sumus mentisto unum corpus mi cum . singilli autem sumus membra, ita quod alterest alterius membrum , subueniens alterius nece ntati . Notandum aucem quod si membrum unam haberet omma ossicia,unum membrum non esset alaterius daton esset ordinatum ad utilitarent alterius: sed quia divisi sunt officia membrorum, ideo via utra indiget alio, ur oculus indiget manu ut purgetur ab δε manus indiget oculo ut dirigetur ab ipso. Sie et
in proposito, si quilibet fidelium haberet omnes grutias nullus indigeret alio:eo ergo ipso,sumus sing u membra,& unum est membrum alterius,idest, subues mens indigentiae alterius, datur susticienter intelligi, sp diuisioties gratiarum fiunt de quod huiusmodi grastias gratis datas deus litis fidelibus diuisun concessit. Notandum etiam quod tria tangit de corpore natus
rati, quae adaptat aa corpus mysticum,videlicet, cor/potis unitatem cum dicit, sicut enim in uno corpore:
mcmbrorum pluralitatem,cum subiungit, multa mobra habemus: Miciorum diuerstatem, eum subinfert, Comnia autem membra non eundem astumhabentisic& in eorpore mystico tria sunt, videlicet, pluralitas membrorum,cum d cit,ita multi simus:vnitas ecclesisS hoc cum subiungit,unum corpus in christo grati
rum diuisibilitas veJ oviciorum pluralitas, cum subrufert, singuli autem alter alterius membra: nam ideo junt singuli membra,quia quilibet est membrum altorius. i.quilibet rit subueniens indigentiae alterito quia huius, odi gratiae di sirusant fidelibus corace- , ita punus altero ind:gea
Dubitaret sorte aliquis de eo quod Apostolus ait, Nol te conformati huic seculo : quod glossa expo/nens,ait, quod in nostra manu emio in nostra potestate ea contor mare hinc siculo,& non conformarui. accipere formam corporalis concupiscentiae, & non accipere.Sed contra: lupra dicebatur cap. 8.Velle mishi adiacet,ldest impotens iacet: perficere autem n5 insuenio. Dicendum,m nos si nobis ipsi relinquamur, tanmt declinamus ad illecebra, conformamur seculastibus rebus, propter quod adgeneratur in nobis fors ma,& habitus ictularis concupiscentiae sed tamen per auxilium diuinum possumus naec vitare . verum quia deus quantum est de se semper est paratus, ideo ait tur hoc ei se in potestate nostra: quia utinam ita effranius parati facere quod in nobis est, sicut deus par rus est lacere quod in se est. Ulterius forte dubitaret aliquis, quomodo di fiet ut
refot mari in nouitate sensi is,et in nouitate mentis. Dicendum y ex eo quod contormamur huic seculo, senescinius A inueterascimus; ex eo quod eou formas
mur diurnis,mnouamur in mente.& renoua ut vi aquilis iuuentus nostra: quod sis decuratur illud quos est nouum est propinquum suo principio: illud vero quod est antiquum est a suo principio elongatum: Nideo dicimus, P vinum antiquum longius est a suo totculati quam nouunainum ergo conforniando nos i
eularibus,etorne it a nostro principio,quii elongamur a deo:conformando autem nos diuinis, nostro principio propinquamus, gratia,quae conlatinat nos diuini dicitur nos renouare,et peccatum facit nos is
nescere, quos sesulatibus nos conformat. Ulterius larte dubitaret aliquis de illo verbo Ap stolia Sed reformamini. qaod glossa exponens ait, , ν in Adam ruimus deformii,ubi partim amissa est ima/go dei Aedeontra:cum homo sit fastus naturaliter ad aginem hi oportet P quandiu durat natura, tamdiu duret imago. Dicendam in Mut aliquando in nasturalibus ipsa lineamenta dicuntur inrugo, aliquando dicuntur imago lineamenta cum colore apposito lis amentis illis sic aliquando anima dicitum niago dei secundum lis, potentias, aliquando dicitur ani imago secundum potentias cum habitibus superinsis et quia peccatum non tollit potentias sed tollit habitus,aliquando dicitur inrago amitti ut quantum ad habitus:aliquando autem dicitur non multi ut qua tum ad potentias.Vnde Augustimas. t 3. de Trinitate aliquando vult; nulla deformitas tollat imginem. ali ando vult s peccatum tollat imaginem: imago enim potest ab amnia tolli & non potest tolli, potest tolli quantum ad habitus gratuitos, non poteu tolli quantum ad poteruias naturalea.
gratiam quae data est nobis, diisereno
ostendit, qualiter de δmus nos habere ad deum: in parte ista declarat,qualiter debemus nos habere ad proximos . ct minis ot dic satur larat, qualiter debemus nos habere ad amicos & ad proximos bonos: secundo, qualiter ad proximos malos re inimicos, ibi, Benedicite perisquentibus vos. Cirta primum duo facit: quia primo concludit ex habitis,* unum membrum alteri rubue niviseeundo conclusionem illam multipliciter inani festat, ibi, Sive prophetiam o In prima parte interadit talem rationem, Quicunquae secunatim gratiam habent differentes donationes, debent sibi niuitis
Iliciter tabuenire: sed nos ut habitisin secuti um gratiam quae data est nobis,habemus di fierentes donationenergo debemus nobis s Io multiplicis
tersit buenire,&debemus unus alteri aeruire. Moatu autem,s undum quem proximi debent habere se adi cem,est,ut habentes disserentes donationes, secundum gratiam ei datam sint alter alterius membra S sibi inuicem serviant di subueniant . Continuetur liter
dictum est * simus singuli membra et quia sic est, λυ
tues igitur donationes differentes .i.d: fitentia dosna secundum pratiam quς data est nobis supple, o bis inuicem subueni mus, & singuli sint liter alterius
membra. Notandum autem,quod sicut sueta dicis tur, Sicut in uno eorpore naturali si quoalibet in Abrum haberet omnia ossicia,vitum no indigeret alio: sic in corpore mystico,quia non quilibet finiis habet omnes gratias, sed secundum gratiam lubemus difforentes donationes,idest,di flerentia dona: ideo unus indiget alio,& sumus alter alterius membra, ct oportet
ut nobis inuicem subueniamus a de cum dicit.
164쪽
siue prophetiam secundum rationem Afidei, liue ministerium in ministrando, siue qui dicet in doctrina, qui exhortatur in exo
i Q Quod dixerat declarat&ntanifestat ostendens quomodo secundum has differentes donationes debemus
eise alter alterius membra.iciebemus nobis inuicem
subuenire.Circa quod duo ruit, quia primo ostendit quomodo debemus nobis inuicein subuenire quanta ad bona magis spiritualia securido quantum 1a bona magis commam Secunda,ib init retribuit. J Adeuis dentiam primς parcis sciendum m inter dona spiritualia, quae in circuncemunt res diuinas, quaedam res humanas. Rursus inter bona siue inter dona, quae citrat euncernunt res diuinas,quodda est donum quod perstinet ad donorum cognitionem,ut prophetia: quo,
da vero pertinet ad diuinorum administrationem .ve administrare ecclesiastica sacramenta. Rursus inter nuiuisodi spiritualia dona, quae circuncernunt res huε manas.quoddam respicit cognitionem speculativam, ut doctrina quoddam vero respicit cognitionem practicani ut exhortati Est ergo intentio Apostoli quod secutidum gratiam tibi datamn secundum donum imbi a deo e celsum,debes proximo tuo seruire: ut si habes donum prophetiae,quae respicit diuinorum cos gnitionem,debes teruireaa proximorum utilitatem, eas prophetandorsi vero habeas donum administrationis diuinorum,debes seruire aeramenta administra: do: vitetius si concessum sit tibi donum quantum ad humasia undum coanitionem speculativam, debes seruire docendo; si vero secundam cognitio rem pra/cticam,debes seruire exhortado.Et omnabus ergo hiseoliti tur una talis ratio, Qtii cuni habent donum ali/quod a deo concelsum, debent secundum illud donuiuis proximis ad utilitatem ecclesis deseruire: sed pro phetantes,administrante docentes, & exta ortates da/ cbent dona sibi diu mitiis eo ieella:Ho debent secuta illa suis proximis ad utilitatem ecclesiς deseruire. De hac autem ratione pomi ut soletin virtutem medii Gotinuetur autem sit litera, dictum est at secundum gra/tiam nobis datam habent ex d fierentes donationes,de bernas ei se alter altemus membra,& debemus nobis inuicem tabuenire: sed quia sic est, siue simus habentes proelietiam, idest, reuelatronem futurorum, vel quo'rumlibet occultorum,seeundum rationem udei,t dest, ut ex:git aud totum fides: si ergo talem prophetiam habuerimus supple simus membra aliorum ,& MMomus alus seruire prophetando. Sive ministerium,idest, si habuerimns ni: nisterium ecclesiasticum,sicut habent Ptes teri,in ministrando stipple debemus aliis seruire,& aebemus ella aliorum membra,eis sacramenta ecelesiastica ministrando. Sive ille qui docci, idest, ille Dqui habet gratiam docendi supple)sit membrum aliorum di seruiat aliis in dottiira,id est, in cognit onς speculatio. l exhortatur,ideu,qui habet gratiam ex/. hortandi di docendi prauice, coetelse in exhortalis do,idest, i et alui seruire e chortando Sin moribus instruendo . Notandum autem secundum glolsam, δι est Ambrosii, Apostolus in enumeratione gratiarum Ndonorum.incipitur a prophetia quia prophetia est prima probatio,quia fides nostra sit rationalis . nam creesntes , acceseo spiritu , prophetabant Bene ergo dictu est siue prophetia secudu ratione fidenquia pro phetia cata est,ut exigit ratio sidet auditorum. Vel discitur esse prophetia secundum rationem fidei, quia prophetia data est,ut habeatur aliqua ratio S aliquapidatio,* fides nostra rationalis existat. Notandum etiam.* aliud est docere hominem in veritate, aliud est exhortare ipsam in bonitate,& instruere aptium inruoribusurana unum Perimet ad cognitionem ni isse illativam, aliud vero, mitis ad practicam:&quia aliqui habent gratiam docendi speculariue,qui n5 h
beiit gratiam exhorta di practaee,ideo distinguit Apostolus inter illa.Notandum etiam.' prophetare, acramenta administrare, dolere , de exta ortari, sunt imgis dona es gratiae speciales: alia verbiquae est umerabili tur, sunt magis a otia de gratiae commanes . Deinde cadicit.
Qui tribuit in simplicitate, qui praeest in solicitudine, qui miseretur in hilariis
tate. Postquam Apostolus ostendit, quomodo debes mus elle alter alterius membra, di quomodo debea' mus proximis subuenire, quantum ad dona ct gratias magis speciales: in parte ista ostendit,quantum ad do na ct gratias magis communescirca quod duo ficit: quia primis ostendit hoc magis in generali. secundo magis in speciali, ibi, Dilectio fine simulatione. 3 Ad euidentiam primς partis sciendum,m hom nes generaliter tripliciter penuriam pati polliunt: primo in teriori liubstantia,quia non habent rerum copiam, ut possint vivere: secundo poliant pati defectum lilia Pientia,quia nesciunt optas gubernare et derigere: tertio possulat pati defectum in virtute et in potin tia,quia non pol sunt se auxiliati,& non pol sunt pro hibiti uis resiste.Patientes ergo a tectum in exteriori substantia,indigent m eis quis in simplicitate bona tribuat: patientes vero desectum in sapientia,indigent Rem quis solicite gubernet re reganted patientes dei ctum iiivirtute di in potentia,indigent Q quis hilariter
eorum m: sereatur et subueniat. Ex omnibus ergo his
formabitur una talis ratio, Qui tuno habent aliouod donum a Deo concessi ini,debent secundum illud danum sutsproximis subuenire: sed saliquis pol se trisbuere in limplicitate his qui indigent exteriori substu
sit misereri & aua ilia pretinere iis qui carent finitudiane et potentia, est donum dei: ergo pollentes talibus debetit secundum haec sitis proximis subuenire . De
hac autem ratione ponit virtutem medii . Continae
tur ergo sic littera, Bene dico ν nos debemus esse alter alterius membra, proximis nostris si bueni edo ret quia sic est qui tribuit . i. qui habet gratia tribuore et uabuenire itis qui catent exteriori lud stantia sup
ple tribuat in simplicitate: qui pisest idest qui habet gratianim pollit prsesse,&mponit gubernate& diris gere eos qui earent cognitione de septentia, supple)prssit&inrigat in solici nidule idest,solicites qui misteretur,i.qui habet*ratia φ possit militeri,& mpossit auxiliati qui carent tortitudine di potentia, supplo
sereatur,& auxiliet ut in hilaritate . i. hilariter.No tandum autem p huiusmodi dona qus hie narrantur, ut habere gratiam tit endi,vel diligendi, vel miseredi,sunt dona vel gratis magis communes, quam sine gratis superius tacts: tamen de ipsis donis vel de ipsis gratiis quae sunt se communes, potest determinari magis in generali se magis in speciali, vel magis conius e de magis distincte uncer o Apostolus magis in generali ostendit, qualiter debeamus secundum has gratias proximis subuertire ; sed postea mastis distincte deterra minabitur qualiter subueniendum sit proximo, di debeamus erga iplim nos habere . Notauilam etiam si quidam tribuunt, sed non tribuunt in simplicitate: quod dupliciter contingit: primo, eum quas ex suo dato aliquid mali intendit,quas donis homines ad maluaniciens: si cundo, cum quis ex modico intendit mul to maiora acquirere ab iis quibus dat . Quidam vero tribuunt,ti triuiiunt in simplicitate. qui tu tribuendo
habent intentionem reum & Grticem, nihilo
165쪽
mili per hu.usmodi ditionem intendomi.& a solo
AEdio q a: rema aerator est bonorum ora itum premium
expectantμ non ab iis quibus dederisiit. Uel aliter, ut exponet g ol ,Mn idem redi.nnam quidam tribuant
dupliciter, qu .a intend mi ex halusinodi tributione non is uin gloriam ei nim&veram,sed etiam pro sentem I tempoQem: nos aurem de ema; tribuere in simplicitate, ia debemus intendere unicum S sinisplicem finem,uid licet, vitam ςternam tunc enim accidet nobis quos deitur Prom ii. Simplicitas iustoradaiget illos aliter autem alia da o sint intellige da, videlicet, quomodo debeamus praeesse & digere alios in Blicitudine, di quomodo debeamus misereri in hilaritate non habet dubium.Deinde cum dicit.
Dilectio sine simulatione et odientes masium,adhaerentes bono, charitatem fraternitatis inuicem diligentes.
. Ostendit magis distincte,quomodo des, eamus esse alter alterius membra,& quomodo debeamus proximo subuenire. circa quos auo taciti quia prinab ostendit
quomodo debeamus nosmetipsos orat nare ad bona Iroximi,quantum ad attestani interiorem: secundo clarat,quomodo debeamus tutendere bonum euas, quantum ad aflectum exterior ibi, Honore inuice. Ad euidelia primae partis saeta φ si scam interiorem inestum volumus ih tedere bouuin proximi, qua tu ad pissens spectat, dilecti otio tra deafictus nosterquatuo in se habere debet.Nam debemus diligere de assici ad progimum primo veraciter: secundo tacionabit stentemo perseuerit en& quarto generaliter. Nam quidam sunt am: ci simulati qui non seru: unt nisi ad oculum,mili non diligunt veraciter, sed diligunt casmulatione.Qa dam vero iant amici d diti carnalitati qua etiam colientiunt amicis invitiis et in illecebris,
et iiii diligant malum proximi et non d ligunt ipsum rationabiliter,quia sic aeligendi sunt homines, ut eroxores eorum non diligantur. Tertio quidam sunt amici dediti vanitati quino diligui proximuπbonu virtutis,& tales no adbstet bono &no diligut pseueriter,
quia ista dilectio honesti ,α sola dilect o propter bo/num virtutis est illa qus est Sirabilis di firma. inarto
quidam sistat amici partialitati qui diligunt alium adnoe si ille essiciatur alterius inimicantales non dilis gunt generaliter,nec diligunt charitatem fraternit ri imo magis istimant discordiam inter fratres. Ex omnibus lis, formabitat una talis ratio,wicania hasbent aliqua dona a Deo concessa ,debent ieculi dum illa dona bonum intendere proximo tu: sed s aliqui sis ne simulatione & veraciter,et s aliqui odi aut malum Nd. ligant rationabiliter,ctili aliqui aras reant bonodi diligant perseueranter,&ψ aliqui d:li set cliaritatestaternitatis re diligat dies:ter,ista simi dona. dei: ergo Ddm limoi A secutra hanc tegula debemus bona intendere proximorum. De hae aucem razione ponit virtu,
tein medii Continuetur autem sic, Bene dico ς debe nius esse alter alterius membrum quod debemus di
ligere proximum et bonum intendere eius ita tamen
quos ut dilectio stne simulatione .ust diligamus vetaciter; si tam odientes malum di non diligamas in hominibus vitia , sed diligamus eos rationabili er; simul adlutentes bono).i.diligamus iit hominibus virtutes et diligamus eos perseueranter; simus diligentes uiuiscem charitatem traternitazis) . t . diligamus in stat res habeant charitatem ad inuicem et Palliganius pi
xunos generaliter. Deinde cum incit.
Honore inuicem praeuenientes. solici, citudine non pigri: spiritu seruentes: domino seruientes: spe gaudentes. In tribulatio, ne patientes: orationi instantes:necessitatio A bus sanetorum communicantes: hospitali tatem sectantes.
Ostendit quomodo debeamul esse alter alterius meo brana, ct quomodo debeam is intendere bonum prooximiqaantumas extet. orem adestam. Circa quod ina facit secandum qaad d. stinguitur a sapientibus X.Poucap. triplex bonum,videlicet, Honorabile, Vtile,& Deles
stab: le.Pr. ma ergo olendit quomodo debemus erga proximum bonum honorabile intendere : se undiquomodo bonum utile:tertio,quomodo bonum des lectabile. Secundi ib ,sollicitud lita Tertia, bi,in ζωbulatione. In prima parte intendit talem rationem,
micuna habent aliquod donum a Deo concelsum, secundam illud donum debent et se membrum pro/ximi,& debeat bonum eius diligere: sed quod aliquimaduo te honore preveniant, est donum dei; ergo lan cundum huiusnoui actemus esse membrum proximi, di debemus eius nonorem diligere. Continuetur ergo
sic litera,Dictum est quod de us esse alter alterius membra,ct quod debemus bonum proximorum dilis
gere, & quia inter extera bona exteriora honor est maximum bonorum secundum Philos phum in Ethiacis aergo si sic est, sitis vos inuicem honore praeuenienstes .i.mutuo honore vos prς ueniatis.Notandum austem quod honor debet et se mutuus, contra quosdam, qui volunt holi 3rati,&ilon honorare: secundo hostior debet et se gratultus,contra quosdam,qui nisi ii norarentur prius nunquam alios honore prςuemarent: ideo Apostolus ait,honore tiralcem, ut sit honorina tuus: sub , t prςueitientes,ut sit honor gratuitus,ut aut equam honor eris a prormio,prsum raseam et nonores illum.
Deinde cum dicit, Solicitudineo Ostendit quom do debeamus erga proximum bonum utile . Circae quod quatuor sunt consideranda: quia cum quis vult intendere alicuius utilitatem,debet primo extenus sis
licitudinem habere: secundo in mente debet esse attentus, et debet interius seruere, quaa nisi sit attentus interimn solicitiis exterius,nunquam beneficiet: tettio debet in hoc te tam intentionem habere, quia in hoc debet seruire domino, non mundo, debec enim
hoc facere propter praemium sternum, non propter commodum temporale:quarto debet in habete circa hcc gaudenter,& hilariter gerere,quia nisi quis hilariter obsequatur,quasi nihil appretiatur eius obsequiuel uisodi aute gaudium delut habere promer spem stetit e re reditatis, quam idem expectat. Ex omnibus ergo bis colletur una ratio, licunt habent aliquod donum a Deo concellum,secutidum illud donum de bellablatu ire proximo,&de eius utilitate intendere: sed σ quis circa utilitatem prorum non sit piger extra D rius is icitudinem habendo, sit attentus in mente mce rius in spiritu feruenda, habeat rectam ituentionem non mundo ted domino seruiendo, et ulter: us quod hoc 'peretur gaudentet et hilariter de spe&demet cede qua idem expectat gaudendo, est donum dei: et go secundam hunc modum debemus pro rimo sub .ieruire,et debemus eius utilitatem intendere. Contis nuetur autem sic, dictum est * aebemus esse alter altorius membrum, et Q debemus intendere bonum pro/ . ximi et eius utilitat clamet quia sic est ,ergo ui intendes do utilitatem proximi simas cisiicitudine non pigrii idei habeamus Blicitudinem in opere exteriori:
ii iis spiritu teruentes . l. habeamus selicitudinem et seruorent in mente, Min spiritu interiora: iniud mino seruietes databeamus rectitudinem in intentio ne; hoc iacientes intendamus seruire domino, non mundo simus etiam spe gaudentes .linabeamus ga dium tibi laritatem in executione,ut hutulinodi utili/tate proximi gaudentes,hilariter exequamur propter
spem sternae i reditatun propter merced e quam n de expectan .
166쪽
de expectamus. ΛDeinde cum diei in tribulation Io ait quomodo circa proximum debemus intendere bonum desesctis: te. Dupliciter autem imped tur delectatio quans tum ad presens inuat, videlicet, propter tribulatio nem quam qu:s habet in corde, vel propter amictio uem quam habet in corpore:et quia tribulatur in eorde electatur cum quis ei compatitur,cum pro eo ad dominum oratio porri id tutivaeo tribulato in cotti debemus subuenire in tribulatione compatiendo, et pro eo orationi instanso . Rursus afflictio in corpore vel contingit propter deIectum alimenti interius, Ninne est subueniendum ei bona communieando: vel cotingit huiusnodi afflictio propter desectum cooperimenti exterius x tunc est proximo subueni edum i in in hospitio recepta id Er omnibus ergo his formetur una talit ratio, Secundum donum nobis comeestim, debemus proximo subuenire, quantum ad eaquς pollunt ei tri ulatione inferre, di quae possunt ii sum affiger Cis; quis tribulato incorde compatia/tur, et pro eo oret; et afflicto in corpore bona sua e municet,et eum in hospitio recepto ea donum dei Aesta Deo sibi concessum quod possit haec sacere: er go debemus secundum lixe proximo subuenire. continuetur ergo siclitera, dimini est quod de mus esse alter alterius membrum , de per conse quens dictum est, quod debemus proximo tribulato in corde,vel afflicto in eo ore suduenire: quia sic est, simus patientes .i .compatientes cin tribulatione napyle,proximi; & simus orationi instantes ut ab eo tollatur illa turbatio, qua habet in mente aut in coν dis sim, neeessitatibus sanctorii in communicantes
mepte, nostra bona, quando supple ipsos sanctos i Hos proximos nostros videmus amigi i e offore pr'pter festum alimenti inter iuvet simus hospitalitatebmini eoa.simus sanctos,& proximos nostros in hos U*itio recipientes,quando videmus eos affligi propter eooperimenti desectum exterius.
Dubitaret sorte aliquis de eo quod in litera dicitur
Honore inuicem praeuenientes.Videtur enim ς Ap stolus p cipiat impol sibile:quia cum unus alium provenit honore,ille qui est prcuentus,no potest eum prs uenire,a quo piruentus est: quia tunc eis et simul prouentus, ct non praeuentus. Dicendum et, ista praeuentio duplaciter potest fieri,et in prsparatione an inii , ct in opere siue in executione motiude praeparatione avitem animi no habet dubium, quod possint aliqui duost mutuo praeuenire honore,nam quilibet priusquam eogitet ab alio honorem recipere, potest proponere in corde suo ei honorem taceteaunc ergo hoc horuto, quilibet secundum amnit praeparationem alium honore prariaeniet. Dubium est ergo de opere, utrum secundum opus exterius possint te aliqui duo mutuo ia
a o possitiit esse meliores se ipsis ta m unus est melior alio,s e conueris,non tamen secun m eundem ni dum sed via ut est melior quantum ad usum unius virtutis,alias autem est melior quantum ad usum alterius: sic et de honore: nam eum honor fit exhibitio reuerenti e in testimonium virtutis,unus potest alium prγquire in testimonio virtutis unius' alius in testimoniualterius; ita φ unus antequam honoretur ab alio deoperi virtutis unius, poterat in hoe honorare eum: &auus de opere alterius virtutis, poterit honorare linsam,antequam honoretur ab ipso:& sic honore motuo se prsuenient. Uel possumus dicere,*quilibet, iuruatum in se est ebet nonore alium pruuenire: quod fiat in se est,& contingat ipsum pr miri priusqptaeueniat,impleuit quod rubet Apostolus, postquam decit quod in te luit. Vsterius forte dubitaret aliquis, quia non videtur esse vetum quod debeamus nos mutuo honore prsu nire,& φ debeamut nos inuicem honorare, quia Lib/diti destat honorare pistatos re reuereri eos,non a temvidetur,messe a beati eonuerso. Dicendum quM nomine honoris non solum intelligitur exhibitiore uerentis,sed etiam subuentio neccessariorum . Vnde rimam cum dicitar Exodi, honora patrem tuum, & matrem tuam: non solum intelligitur sola quantum ad reueretiam exhibendas sed etiam quantum ad necessitatem tribuendam ut patet ex Matinςi angatio, ubi dos Calais minus rept undit Pharistos ex eo quod inducebant Iueros,ut patrem de matrem non honorarent,quia macebant eos ut suis parentibus necessaria sunt rahe tentaubditi ergo debent honorare Proatos, eis reurarentiam exh:bendo: Pr lati vero subd toti eis innuens
da & necessaria procurando.Uel possumus dicere, 'in tantum nobi x debetur honor et reuerenda,l a questum est in nobis aliquod diuinui subd: ci ergo debit honorare Pislatos, inquantum lunt Vicarii dei: et Prςlari possinit reuereri ci honorare subdit ,inquatum vident eos ad imaginem dei, Ninquantu vident in rix re Igentes gratias, et dona dei. Vlterius forte cubitaret aliquis de eo quod Ap stolus ait honore inuicem prauenientes in ibi enim glosa ait,* non est fraternus amor si maluis se pLO niant obsequiis . Sed emitra millos diligimus, qui bus non obsequimi Dicendum qubd secundum inislosophum. i. Rhetimare idem est quod velle bonum Cap. Si ergo volumus bonum alleui in eum adest tempus
et opportunitas non operamur illud, voluntas repustatur ii taδε non est ibi ualet tas, erus amor.Quia
ergo Scit glis,et non est fraternus amor inter alto quos,nisi illi duo mutuis se prsueniant obsequiis, instelligendum est, si adest tempus & opportunitas obisquendi.
Enedicite persoquentibus vost benedicite,& nolite maledicere.
Postquam Apostolus ostendit, qualiter nox debeamus esse membra christi, ct qualiter nos debea/mus habere ad ambeos . In parte ista iiectarat cui arcebat ut qualitet dobeamus esse membra christi,& qualiter d amus nos habere ad inimicos: pr epit enim domitius ut lietur Matths.f. aligite inimicos vestros; benefacite his soderunt vos. orate pro persequentibus&calumnistibus vos. si ergo volumus esse membra ciuisti, et vo/iumus eius prWeptemplere,de muscitaritatem nos stram etiam vi, vi inimicos extindere: & quia charistas quaedam amicitia est, possumus dicere, quantum ad praesem spectat, ν tria sunt de ratione charitatis, si ut tria sunt de ratione amicitiae, videlicet, Beneuo lentia, concordia,& BPneficentia. qui enim amici
sunt , ubi ipsi, bona volunt, inter se di inureem eo cordant: quia cui dicitur in. 9. Ethicorum Amicos
rum est idem velle, & iden nolle, ct sibi ipsis bona
iaciunt et procurant.Volens ergo Apostolus ostendere, qualiter extendenda sit charitas usu ad inimicos, tria facit:quia primo ostendit,quomodo ad eos debeamus habete beneuolentiam:2cundo declarat,qualiter eum eis diamus habere concordiam tertio manis, stat, qualiter cireaeos debeamus here benesi Aia. Sescua ,ibi, audete cum gaudetibus. Tertia bi Nulli
167쪽
malum pro malo. Ad euidentiam primae partis sciendum, quod idem est alicui bonum velle, quod ei bona optar et quia hic Apostolus inducit nos, ut peta sequentibus nos benedicamus , idest , bona or mus . vel botra optemus, ut dolia exponit, patet quod ex verbis suis Apostolus inducit nos aci beneuolentiam immic in Formetur ergo sic ratio: cunm volunt ei se membra christi, de ni benedicere idest debent bona orare pro persequentibus eos: sed vos Roniani iam estis esse ii membra christi, Ergo et cet. Continuetur ergo sie littera, Dictum est, quod nos multi unum corpus iam is in christo S singulimus membra christude quia sie est, cum christiis praece Ierit, orate pro persequentibus vos; Benedicite . iaona orate pro persequentibus vos. Benedicite ergo eis:& nolite maledicere. Notandum autem quod malati sunt qui pro aliquibus bona orant, sed non pera seuerant in illa oratione . Rursias multi forte persseuerant orando bona pro aliquibus, ct d censo bona Dro eis, sed inter illa bona immistent aliqua mala: dicunt enim aliqui orantes quod talis bonum haberet nisi esset tali malitia maculatus: vel dicunt talis habet talem bonitate , sed est tali vitio pollutus. Multi ergo vel non perfuerant in orando vel dicens do bona,vel si perseuerant,admiscent ibi aliqua mala. Ideo ait apostolus,Benedicite persequentibus vos, bes. nedicite itera,& iterum benedieite, ct perseuerate indicenso bonam nolite maledieere, idest, nolite ibi admiscere aliqua mala.Notandum etiam quod potest tera aliter exponi quia benedicere, potest esse eoide, vel ore,vel opercit deo apostolus ait, Benedicite peto sequelitibux vos iupple corde: & sequitur, Reuediet.
te uupple,ore;& subast nolite maledicere stipple, ope
Gaudere cum gaudentibus, flere cum flentibus. Id ipsum inuicem sentientes.
ostenta quomodo ad inimico, debemus habere ben uolentiam declarat,quomodo cum eas debemus halere coneordiam Pitca quod duo facit, quia primo ucit nos Spersuadet quod ad inimicos habeamus ea quae tam ad concordiam inductiua . Secundo dissuadet ab iis quς sunt concordiae prohibiti usibi, Non alta sapimates. Ad euidentiam primae partis sciendum quod quantum ad praesens spectat, tria sunt quae ad
concordam aliquorum maxime nos indurunt. Primuin simultas laetitiae quando in prosperis simul eum eusaudemus.Secundum est paritas tristitue, quando maduersis periculis cum eis flemus di dolemus. Tertium est unitas secundum finem.quando ipsis in sitis voluna ratibus consentimus. Formetur ergo is ratio,Quicuo sunt membra christi debent concordare etiam cum
inimicis,ita quod quantum recta ratio dictat, diuent
cum eas congaudere inprosperis, condolere in aduersis,consentire in voliti Lud vos Romam iam estis membra christi effecti, Ergo et cet. Continuetur sic litera, Dictum est qubd sumus membra christi, benius er o ipsos inimicos diligere,, cum ipsis inimicis cocora a te: & quia sic est etiam cum ipsis inimicis gaudentis bus debemus gaudere eis in prohaeris congaudenti; et cum detentibus debemus nere uin aduersis concolendo: in idipsum inuicem debemus esse sentientes eis in volitis coiisenti elido. Deinde cum dicit.
Non alta sapientes i sed humilibus cono sentientes. Nolite esse prudentes apud vosmet, sos.
Dissuadet ea quae sunt concordiae prohibitiva, vel uod idem est,dii suadet ea quae sunt ad discordiam inuctiva. Haec autem quantum ad praestus instat, quo sunt, videlicet,propria excellentia,& peltinax sentes ad am cum quis Ostit propriam excellentiam, de
facili propter huiusnodi superbiam habet discordia
et iurgia, iuxta illud Prouerit 3 anter superbos sempersunt rurg a. Secutam,qubd maxime est industiuum distordiae.est pertinax statuta: nam cum aliquis est priadens apud semreipsum,a est pertinax in suo senis, deleui d scordat ab aliis, contra quos dicitur Ita. s.Uaequi sapientes est: sua oculis vestris,&coram vobis metipsis prudentes. Formetur ergo sic ratio Qui cuno vo lunt esse membra christi,& volunt eum altis concordare, non debent alta sapere,ses debent humilibus cons tita,ne distor dent ab aliis propriam excellentiam quaerendo,lio debent esse prumites apud sonet ipsos, ne distor dent ab eis pertinaciter suae bententiae & sim sensui adiurendo seci vos Romani iani estis effecti me. brachristi ergo ne ab aliis discordetis,debetis ab istis huiusmodi prFauere. Continuetur ergo sit. Dictum est quod nos sumus membra christi,& non debemus ab aliis discordare: & quia se est Non simus alta sepietistes, idest,non quiramus inordinate propriam exces, lentiam,& nou simus i metatores sit serborum; sed si mus humilibus consentiento,idest, amplectamur abiecta,& simus im: tatores humilium molite esse pruiates apud vosmetipsos ut scilicet de vestro sensu tans
tum S de vestra sitientia eo fidatis.Tune ergo est sit poplenda ratio,qubasi hec documenta tenebunus, vel si vos Romam ista tene-s documenta, vitabitis quissent ad discordiam inductiva. Notandum autem mait, Non alta sapientes,sed humilibus consentiente Iquia secunda glossam non sumit in ore loqui humo utatem vel verbo non alta dicere,sicut facit hypocrita, qui solum lingua foris fingit humilitate, & intus am/plectitur vanitatem sed oportet quod in corde non alta sepiamus,& quod in mente humilibus ebsentianuas, ad hoe quod veram humilitatem habere possimus. Deinde cum dicit.
Nulli malum pro malo reddentes. Prouidentes bona non tantum coram Deo, sed etiam coram omnibus hominibus. Si fieti potest,quod ex vobis est, cum omnibus hominibus pacem habentes. Non vomestipa
sos defendentes charissimi, sed date Io,
cum irae. ostens. quomodo charitas nostra se debet extende
re ad inimicos,quia debemus eis bona velle,& quomomodo debemus cum eis concordarer in parte ista draelarat,quomodo debemus eis benefacere. Circa quod
duo fiet quia primo ruit quod dictum is . Secundo probat quod dixerat,ibi Scriptum estra. Ad euide riam pri ms partu sciendum, ubd sicut ipsum non Distere bonum est quosdam malum, ita non lacere malum est quoddam bonum. Dicit ergo, debemus nor habere eitca inimicos, nee videlicet, non fatiens doris mala, & iaciendo eis bona . Facere autem l est vel per modum ultionis,sicut illi qui procurant aliorum mala ut se vina cent: vel per modum defensionis,sicut illi qui alios vulnerant ut se defendant. Ru sus bona sicere eontingit dupliciter, vel exterius non scandalizando, eis bona procurando; vel interius in mente eos non perturbando, sed cum eis pacem habendo. omnia autem lisc iubet apostolus. Prinio, Pnon reddamus malum pro malo modum ultionis. Secundo, quod debeamus prouidere bona non Blumeotam Deo,sed etiam coram h .mbus, ne demus eis materiam exterioris scandali, re turbationis. Terrio, quod, si fieri potest, quantum in ii obis est, debeamuteum omnibus pacem habere, ne demus eis materiam mentalis turbationis. Et quarto, quod non debemus nos defendere,ne inferamus eu mala per modum dolansionis. Ex omnibus tamen his formetur una talis ratio dicunt sunt membra cirristi, debent omnia his erga suos
168쪽
τω Rornini iam et iis effecti m Nnara earisti ergo debetis omnia hςe quae inarrata sunt,erga vestros inimicos tacere vim eit ergo quod ait. Continuetur ergo siet tera,d clam est quo i nos stimus in mara thnilitum igitur nostris pro Anta,& etiam nostris inunica debe/mas facere mala,nec per modum vition a, nee per mada de lici ais: immo debemas eis tacere tinna, eis bo/na prorutando. cum eis pacem has do. Q ita ergone est nulli malum pro malo reddentes indest, nuntiniat uni pro malo debens reddere per modum vitiosnu,sed debetis e. t identes bona non tantum e tam inoa.diapn tecreto cord sised etiam cora ora nibus nom. nibus; et ne detis eis materiam exterioris scandali,vel exterioris offensio iis, non debetis hom nes euerius Nrturbate, imino si fieri potest, quod ex vobis ea i soli,qu inciam in vasis est eum omnibus hom. uibus)4::s pacem habentes. quasi dieeret, quod nosolum debens prouidere bona coram hominibus, ne Biplas eaterius scandalizetis: sed etiam,si fieri potest,quitum in vobis ei,debet a nabere pacem cum ea, ne trisos interius perturbetis. Et sabait, an vos metipsos delandentes eliarissi rat,sed date locum tu. quasi incraretram solum no debetis in. mais vestris malum pro
malo reddere per modum ultion: s, sed non disecis vosnetipsos Glandere,idest,no de iis malu tetribuere per modum delansionis, sed citatissimi dite lo/eum iis, idest eruate haec ad diuinam iram, Stad diu num iudicium.vei date locum itae adueciariorum, velion destnderites vos . permittata facere aduersarios
quod volunt. Notanaum autem quod ait si isti postest, quod ex vobis est eum omnibus hora albus pacὶ haerentes. in quibus duo tangat, quod primo pacem
habeamus si fieri potethnam iunt aliqui nolentes nos hisca pace liabere,nisi eorum prau:s voluptatibus cossentiamus: c quia noeno potuerillicite, non debemus hoc modo pace habere,nec hoc ma pace velle. Hane
enim pacem non velut Dominus mittere in terram,
ut i e ait. Rursus ait,quantum in vobis est,quasi dicotet quod licet hoc sit dissicile, tamen quantum in vos bis est, sine tali iacere,iuxta illud Pialmi , Cum iis qui ruat pacem,eram pacificus I einde cum dicit.
Scriptum est enim, Nibi vindictam ire
Probat quod dixerat:dixeratins no debemus inismicis reddere mala,ci quod debemus coram eis prouidere bonaaria ergo i taliter faciti quia primo probat de non reddendo malim:lacunaolpecialiter probat de retribuendo bono: tertio probat communicerde vir . Secunda ibi; Si esurietit. Tertia ibi, Nouvincia malo. In prinia parte intendit talem ratio siem, Cuicunt competit vindictam retribuere, di iudicium exerceres sunt iudicium et vindictare Dseruanda: sed Deo competit vividi clam facere,eterum eaercere: ergo non spectat ad nos malum pro
hono reddere, nec ad nos .ectat nos delandete, sed Deo iant talia relaruanda,Hoc est ergo quod ait. atinuetur aute sic, ne dictuni est, nutu inlaum pro malo reddans. t vos metipsos non ,sendatis, quior ptum est, mini vindi vi upple, debetis reseruare cetego retribuam, idest, ego vindicabo, vel vindicabor vicit Domm . Tunc ergo est suppleuda ratio,quod cum sic fit,non a Genius uos talia eret cere, sed domino livit talia relatuod Notandum autem quod αυctoritas hie allegata scripta est Deuter. 3 a . iucundum aliam literam; vostra autem laeta sic habet, maest vitioinc ego terribuam ea in tempoMMeuiae cum
Sed si esurietit inimicus tuus, ciba ilo
hun: si sitit, potum da illi. hoc enim iaciens,
carbones ignis eόng super eaput eius. Promis
olen 1 t spretaliter de non retribuendo bono.Foram cur aurem ae ratio, Dieano vult super caput in inici eius,idest,super mentem tm in ta eius congregare carbo aes ivis,idea,tnducere amorem charitatis, de bet ei benetacere.& debet ipsum inimaeum cibare eiu rientem,& potare sitientem sed vos Romani, cum ficis iam membra catasti,debetis velle silper capat inimici vestia, idest, super mentem eius in sucere amorem ci εritati Cergo debetis imm .co vestro benefacere devetis inimicum vestrum cibare es trientem, S PNaretienteni Hoc est ergo quod aitGbrinuetur autem sic, Bene dico, quia non solum non debemus reddere malum, sed debemus prouidere bonast retribuere boa inimieta nostris rideo dicit si diuti erit inimicus tuus ei ba illam, di si sitit potum da intinoe enim iaciensi car. Inimici malisboaesignis)idea teruorem charitatis congeres viper gnatas yem' Caeut eius idest, coagregabis super me cemiplia qua/ Fitate extimsi inceret,quod si uis inii cum tuum inducere ad amo initiatitem charitatis,non debes ei retribuere malua ,sed desbes reddere bonum,ut ipsam pastere liventem, ut per huiusnodi beneficia ipsum aecendas di attr has ad charitatis dile, emmodandam autem quod verba me iudacta scripta sint Prouer. 1 e .ubi dicitur, Si initierit inimcus tuus, ciba illum si aeterit da ei a quam bibere r prunas enim eongregaba caper cMλ eius. Notandum autem qu aliqui volueruue eoaere de ignestem,Stemes, quoa debemus bra tacere inimicis,ut ppiam ignis Gemi congreges siu/Pere pureius: iboc eat contra ordinem cnarit U.D.camas ergo quod lite loquitur apostolus de illai e, quem venit Domram mittere in terram: & qaia supremum in anima cit meas dea dicitur mcnu ella Par. Oebemus ergo benetaciendo inim eo accranere ipsum ad amoreminaritati di congregate super e pat eius dest,super mentem eius earbones Ign.s deiclaruorem charitati saxinde cum dici
Noli vinci a maloi sed vince in bono
malum. ostenso quod non est reddendum malum, Si quda
est retribuendum bonum: in parte illa declarat consiunctim quod est iaciendum utruno. Λd euius eata dentiam est stiendum quod si calidum bellaret eo: tra frigidum, si frigidum calefieret, tune vinceretolidum : Et e eontra, si calidum instigi daretur, a Digido vinceretur.Nihil ergo est aliud, oinci hoc ab Me,nis hoc trini ad naturam huiusnti si calidum mi hatiir ad naturam stagidi,vincitur ab eo; fic e conue, Ergo in propiato, nihil est aliud malum vinci a bono,nin malum attrahi ad naturam boni at fieri bono ct e conueris,nihil est aliud bonum vinei a malo, nisi quM bonum peruertatur.de malum fiat. Nos ergo ne seruertamur ac tramas mali, di ne vincamur a malo, non debemus malum pro malo reddere, sed des o bonum pro malo retribuere iam enim flaiendo, non
vincemur a malo, quia malum no trahet nos ad nios dum suum: sed magis in bono vincemus nivium, quia inducemus inimicum ad amorem charitatis,4t traneamus ipsum ad modum nostrum Formetur ergo ste tatio, cuneu non vult vinci a malo,sed vult vincere in bono nialum, non debet inim eis malefacere,ne ipsse niatus fiatini ne ipse vincatur a malo . sed de inis
eo bona retribuere, ut trahat ip ad bonum, α.t vincat in bono malum: vos autem Romam debetis hoc velle:ergo.debetis taliter vos habere . De hac austem ratione ponit virtutem med. i,dicens, Noli vincia mi vised vince in bono malum.
Dubitaret tarte aliquis de eo quod in littera dicis turi Benedicite persequentibus vos, nedicite de nu.
169쪽
hiemaledicere. Sedeontra; in citra pagina inuenio Λ mundo iustitiam erepetere de inimicis nostris. Dici
mus multas maledictionre,iuxta illud Deuter. Males
dictus homo et iacit si ulptilen radebit ois populus,
Amen ergo videtur quoa omnis populus debeat masledicere malis. Diceridum ouod sinis in moralibus se habet ouasi forma in naturali xvi sicut naturalia ex tarma ismuntur esse is & moralia ex fine inrtiuntur ciem.Vnde Philolophus vult in Ethicis, quod qui iuratur vim hetur 'on est tur,sed moechus, quia finaliter intendit moremam, n5 furtum . Cum et o siefinis in moralibus speciem imponat, recurrendum est ad finem,& ad intentionem, iucundum quam talia fieri habent.Dicemus ergo quod maledicere inimici potest bene δι niale fieri .Propter quod sciendum.qubdmaledicere sicut & benedicere, tripliciter esse eonti git: optando, 3t nuntiando' imperando. Nam ipsim optare in eorde,quoddam dicere reailam sicut ea verbis tarmatis in ore habet esse locutio oris, sic ex vet/ - dicio punient imbis lamatis in corde habet esse locutio eoressauit. sum, ipsum enunciare,quoddam loqui est Et etiam imperare aliquid ut fiat,ad locutionem pertinet . Quo/cuno istorum modorum eontingat maledicere, pothene ct male fieri mam si maledicis optando, suppi propter odium vel vindictam, quia agis sub ratione mali,& non intendis rectum finem, illicitum est.Si vesrb maledicas optando volens inimicos di homines malos,aliquam adue statem habere, ut illa aduersitate percumeonuertantur ad bonum, test hoc bene Mori,S licitum esse.Sic etiam si maleaicis inimi eis enu cando, si hoc agis ut detrahas, quia agis sub intentio ne ni est,illicitum est.Si vero hoc agis non detrahedo, necessanam veritatem enuntiando S proicendo, eontingit bene fieri, &lieitum esse, secundum quem modo propheta Dauid multa mala cotta malos enunciat,iuxta illud,Fiat dies eius pauet,et epistopatu eius accipiat alter. Quod ideo dictu est,ut necessanaveritas
da quod pira SDei iudicium potest intelligi etiam
iustitia, quaesit in hoe mundo per superiores potestat nam non est potestat nisi a Deo, de pti eis minister Dei est,uindex in iram ei qui malum agitata quod date locum itae di non defendere nos, potest intelligi tripliciterStimo si demus locum ire aduersariorum ut permittamns eos lacere quod volunt, sicut martyares faciebant. Secundo si demus locum itie,idest si hoc reseruemus ad Prilatum vel ad Regem, vel ad alium qui praee quia quicunquς prsa est Dei Minister vinara in iram sicut dicetur in eap . i 3. in quod es quando iacere,non caula odii,sed propter reprimendam eorum malitiam,licet Praelatis et a Regibus de
Mnis anima potesta' CAP. x IIvtibus sublimioribus subdita sit.
moribus generaliter i struxit omnes qualiter ωbeant se habere; in parte
ista instruit ei alter ira ores,qualiter debeant sitis seperioribus cmdire.
praedicaretur,na ne laria mala malis eueni t , nisi a Circa qa duo dicit,quia primo lacit dictu est. Secumalis auertatur. de et mo maledicere imperado, ut remouet quada cauillatione,vel soluit quida dubi communiter ponitur, potest benedi male fieri. Nam si hoc fiat propter iustitiam exercendam. quemadmoda iudex imperando transeressoribus maleaicit et imperat transgressoribus mala fieri, eontingit ut bene fiat, di potest licitum esse. Sed si imperando quis maledis eat propter sam voluntatem initandam, at proptersitum ovium explendum, quod habet erga iuvim eui. imperando maledicit ilicitum est,cum agat hoe sici
V laetius sorte dubitaret aliquis de eo quod Αρω
stolus ait Idipsum uiuice cosentientes qualiter colem tire e culus Leti tentiae concordia amicitia generet: de cuius sententiae discordia amicitia tollat. Dicendum
naturalibus,vesta tem in opinionem in gemmettici bper se non iacit ad amicitiam,quia hoc in Ghim in s ulatione,non est in voluntate nostra se At sic opinan, de sic sentire, sed hoe est ex necessitate rationis, vel ex necessitate demonstrationisad hoc cogentis: si autem in talibus est amicitia vel inimicitia, hoc est per accidens, inquantum aliqui non ratione inquis sedc veritatis: d sicut hodie multi sunt oratione po/ctionis cis Artinaciter defendendae Aciuntur ad
opinionem aliquam, di inimicantur non tenentibus ainionem illaminita est sciuia circa agenda: de quia is kientia habet contrarietatem voluntatum et aniniorauit,si sit diuerti et contraria, iacit ad amicitiam, cum est ibi concordia : et ad inimicitiam, cum dis
Ulterius forte dubitaret aliquis de illo verbo apo stolis Date locum irae idest, seruate hoc ad Diuuium iudiciumnon ideuitergoqubd liceat nobis in hoc rationem,quae ex his quae dixerat posset habere orta, ibicti lectio terminabitur emini quicquam debea
tis. citra primum duo ruit,quia ponio proponit coelissionem probandam,s nise eam declarat δι pro bat,ibi, Non est enim potestas.Ea ergo conclusio qua intendit probare aptiuolus quM nos debemus supurioribus obedire; ideo ait . omnis anima idest, omnis homo,vel omnis persona numma potestatibus sit blimioribus subdita sit,idest. luis iaperioribus obediat. Notandum autem ut glossa tangit in hoc eapit iam introductum est: quia videbatur quibusda quod mali Domini de maxime infideles, nis christianis no possint pr se, ita quod boni christiani non teneban/tur obedire malis principibus timmo quod plus est volebant quod si boni sint principes eiiri maui, pares, sunt aliis fidelibus,tra quod eis non tenentur obedire:
quam opinionem erroneam euacuat apostolus, dicis
quod innis anima potestatibus tablinitoribus labrata sit siue enim boni iue mali sint principes nostri, in
iis quae non sint contra Deum ob dire aebemus. No tandum etiam quod ait omnis amnia ubi est locutio per synedochem,ponitur enim pars pro loco, videli cet,anima pro homine, unde omnis anima, exponens dum est omnis homo: non tamen irrationabiliter diactum in quia volens apostolus ostendere quod huiuo modi diencia debet esse ex anima,Se ex voluntate, ait,omnis anima Minotandum etiam quod debemus obedire tam bonis praesatis quam malis: quia si bonus est praelatus, est gubernator di nutritor noster . Si verom sus,intentator itoster.Utri tergo obediendum est, ut sola tangi bono quidem ut gubernationem accipiamus ab eo malo vero obeat mus, ut per tentationes approbemur in ipso.Notandunt etiam quod per hoc
quod dicit, quoa Libi vivotibus potestatibus si iti
170쪽
struit,ut glosa innuit,tangit moti ii obellandi.&eau A lato dixit, Nan haberera n me potestatem, nisi tibi desam. Moda quidem quia in hoc obra: re debemul eir, ut sublimioto sunt: si ergo aliquid prFiperent cocramum,non esset eis obeaendum, qara in hoc nequa quam uini sublimiorex, uitta illud Augustini, Timore coram Deo, praelatus subit tactus sit pedi,u vestris. Rursus ibi potest notare eausa obediendi: nam eausa quare est tablimiotibus obed edum, est,quia tablinuo res sunt. Deinde cum dicit.
Non est enim potestas, nisi a Deo.
Praeniissa conclusione,hic niuitipliciter probat ea.
Cim quod duo tali,qvia primo ad eam probanda
adducit multiplicem rationem: secundo probat eam per si numIbi, Ideo en: m & tributa. Nirca primum Mo tacit, secundum quod octo rationes adducit ad propositum, oleiidetis quod debemus superioribus obedire.Nam primo probat hoc ex potestatis sublinus iere datum ellat.Uii de Augus .in De natura boni, de Iol. Dha ur in glosi,ait,qubd iniustum non est quod improbi Dom: ni accipiant nocedi potestatem ut bono'rum patientia probetur,' malorum iniquitas pum Mtur. Deinde eum dicit.
.iae autem sunt a Deo, ordinata
Probat hoc idem ex potestatis ordinabilitate. Debemus enim potestati obedire non tum quia pote est quid altum es sublime,&quid a Deo detiuata, sed etiam quia potestas est res per diuinam si pientiam oro
di nata didit posita.Formetur ergo sic ratio, Iis quae sinit ordinata a Deo non debemus reiistere, tinnio demas talibus obedire; sed potestas cum sit a Deo, est res ordii rata &sapieriter dis sita:ergo non debemus potestati resistere,sed debemus et obedire . in hac autemtate.Secundo ex potestata oldmabilitate. Temo, cx B ratione potui virtutem medii . continuetur ergo sic: potestatis benignitate quia ei nou est resiste don ς' r sco quod potestatibus si ibi uitioribus debemusto,ex ii ostra damnabilitate,γρο mmmmu ,si ροπε esse subiectiiquia quς sunt a Deo ordinata, sunt rati
nabiliter disposita; sitis potestas,ut dictum est, est a deo:
ergo est res Ordinata, α res rationabiliter disposita. Tunc ergo est supplenda ratio,quod eisin rebus ordi natis di rationabiliter dispositis d. beamus iis sequi ct obedire, potestati quae est res ordinata S rationabiliaret disposita,debemut obsequi ct obedite. Notandum aut se quicquid adit ait per modum sus naturae cum ergo deus sit naturς intellectualis, oportet φ ipse a at per modum sapientiae re intellectus quicquid ergola cit, facit in intellectu resipientia,iuxta illud Pialmi, Psil. iis.
Qaisecit caelos in intellectu. Et etiam in alio loco discitur,omnia in sapientia lemni .Quare si quicquit agit agit in lapi tiμα sipientis sit ordinare, ut dicitur. ι .
Metapbi .ergo quicquid est a De'eii ordinatum, di totam rapiet iter di rationabiliter dispositum . Haec ergo C eatio iucunda sumit lanii mentum et ratione prima.
ut quia non est potestas nisi a Deo, ut dicebat ratio prima deo oportet quod potestas sit quid ordinatum, vessicit haec ravo secunda:&quia rebus ordinatis di o pienter dispositis non est resistendum sed obediendum ideo potestati non debemus resistere iud obed reda inde eum dicit.
Ita qui resistit potestaui Dei ordinati
Adducit tertiam rationem sumptam ex potestassbonitate.Formetur autem si mi cauld est tantae bos nitatis qu ei non potest reuat nisi resistatur uinet ordinationi , ea non est resistendum sed obediendum:
in in potestate ita relucet druina bonitasti diuina ius stitia quod ei non porea resiti nisi resistatur diuinae
stati resistamus. into probat hoe idem et nostra viilitate quam adipis imur, si potestatibus subiiciamur. Sexto, ex nostra laude quam consequimur, fi potia tibus obediamus. Septimo probat noe ide ex iudicia Na potestate quam exercebit in nobis ille qui prse sim non obsequamur. Octauo & vltimo probat iuperioribus obediendum esse,ex ipsa nostra conscientia Nec ipsa nostra mente:qus, si reua sit dictat quos debemus superioribus obedire.Secunda,lbi, Quae autem sunt a Deo)Tertia,ibi,stam qui resistit. lana,ibi, Qui resissi tanta inlinia,ibi, Nam principes. sexta, ibi Uta austem non timere. Septima,ibi, Si autem male laceris.
Octaua ibi Ideoo necessitatu In prima patu intendit talem rationem , His quae sint a Deo non est resistendum ea non est potestas nisi i Deo ergo potestati non est lealen sum, sed est ei
obediendum. De hie autem ratione ponit virtutem meditabimuelut antem sie,Bened coquod debemus
ici potestatibus, quia non est potestas nisi a Deo. Tune ergo est supplanda ratio,quod eum his qui sunt a Deo non sit resiliendum, non debemas resiuere po/testati, sed debemus ei sub iei & obedire. Notandum autem quod uc propositio quam inducit Apostolus,mbi non est potestasn: si a Deo quasi est per se notarquia cum aliquid dicit ut de superiori uus & infestioribus, oportet per se loquendo quod denuo
tur ex superioribus ad inferiora, ct per sit periora illud in inferioribui existat. Ut si motus repeta tutis superestestibusnin interioribus:dicemus quod non est motus hiemserius qui non sta motibus suaret caelestibus derivatus . sic quia potestas re titur
in Deo tanquam in stuperiori in creaturis tanquam
in inlatioribus: dicenius quis a non e potentiam crea D ordinationi: ergo potestati non est res tendam sed ruris , quae non sit a dei potentia derivata immo trai to verius est quod omnis potestas a Deo est, quantum qu omnis motus est a coeli motu β tanto magis ius biicitur creatura Deo,quam activa ct pessiva supercralestibus sint subiecta . Notandum autem quod ita lud quod hic durimus de potentia , veritatem hasbet de quolam alio quod repetitur in creatore Sereatura:vt fi sapientia repetitur in vir , non est rupientia nisi a Deo, iuxta illud Eccl. i.omnis sapiens tia a domino deo est. Et sic paternitas si repetitur in deo,& in creatura, non ea paret nitas m et eatura quae noli sita paternitate illa, iuxta illud ,3 quod ab eo omnis paternitas i ii csio & in terra nom natur. Notandum etiam quod secundam Aug. lia per Gen. α hasbetur in glo.nocendi voluntas potest esse ab hominis animo, potestas autem non est visi a Deo . Notandum
etiam, quod improbi & mali Domini potestate quam habent,i Deo habent,lum illud quod Dorninus Pisobediendum. De hac autem ratione ponit virtutem medii . Continuetur autem sic, ita v bene dico quod debemus potestatibus sublimioribui esse subiecti, quia qui pot)stati resistit, Dei ordinationi resistit. Tune ergo est sic supplenda ratio, bd si in potest te ita relucet diuina itas di iustitia quod non pos sumus potestati resistere nisi Dei ordinationi resilasmus, non est potestati resistendum sed obediendum. Notandum autem quia sicut secunda ratio laudab tur in prima , quia ex hoc potestas erat res ordin ta quia erat a Deo; sic fine ratio tertia fundatur in
ratione Gunda & prima, quia si potestas est a Deo,
di potestas est res ordinata, sequitur quod qui potes stati resistit, Dei orditiati viri restitit: ideo praemiissi, iis duabus propositionibus, quod potestas sit a deo,& *sit res ordinata,interet Amiuolus per modu coelusionis, Seens, uam qui potestati resistit, dei ordinationites .moranda etiam ς in ordine uniuersi maxime te