장음표시 사용
71쪽
est terminus per sep imb&immediate tammi media A sufficit sine baptissimo, ergo M.tacendum qu bd secunte unitas motus pomant esse plures termini: ut alteratus potio tanquant aa term num immediatum, ordinatur ad formam accidentalem; tamen quia omnis passio mais iacta abiicit a substantia, per nimiam alterationem non Dium tollitur forma accidentalis, sed su stantialis,ut per calefactionem summam, S supererace lint m inducitur forma calcitis suser excedens, tamen inducta forma caloris super excedente, induocitur forma ignisu a quod una de eadem calefictio si sitisper exceωns, inducit formam accidentale ut fot mam caloris, di formam substantialem ut formam igninsed hoc non est eode modo, quia calefactio ima mediate ordinatur ad formam caloris N ad formam accidentalem,mediate vel b potest ordinati ad forma substatialem,vel etiam ad aliquam forma aliam prWtet formam caloris.Sic etiam in proposito, circuneiso immediate ordinatur ad deletionem culpae oris ginalis, ta quod haec res erat huius sacramenti princilaliter diplinio ablatio originalis culpae: ex consis nquenti vero res nutus sacramenti erat circuneisio adtiis inpiaesenti , ct ab omni pollutionem furiar Vlterius sorte dubitaret aliquis de ipso Baptismo, qui in lege n a facit quod Liciebat circuncisio inveteri Et est so, quam Magister tangit inglosa lectionis praece sentis, Utrum cum parentes sint basetirati,di sint liberati ab originali culpa renerent issium ab originali peccato lil rumin d quod respon/det Magister in glosi,qubd baptizatus senerat iceundum carnem filium, qui trahit peccatum originrs, a quo ipse iam liber erat.Sed hoc videtur falsum: quia eum ipse non habeat originale peccatum,non vides
tur quod possit inficere filium irer originalem culpa. Dicendum quod hic triplex diuinctio potest fieri: primo sic quia aliquid est tale formaliter, aliquid vero virtualiter, causaliter: ut ignis est calidus formalis ter,sol vero eausaliter Selleinue: vir αδ autem mos cdo contingit aliquid calefieri' ab eo quod est talis dum formaliter ut ab igne,& ab eo quod est calidum effective,ut a sole.Sic & in proposido, licet parentes baptizati non hadeant in te piacatum originale fors maliter quia fiant Gallo mundatuhabent tamen cautiliter unde possint prolem inficere. Alio modo. postest stringui sic, quisci aliud est mundat taliquid vi est
aliquid in se,N aliud ut est principium alterius. Ut domus enim quod granum mundiatum S excussum a ea,facit&generat granum cum palea;quia ut alis quid in se, est mandatum a palea,non ut est principiualterius ita quod in ipso reseruatur quςdam ratio minatis,unde ex eo consurgit granum paleatum: sie .ct in proposito,licet parentes baptizati, sint mundati ab originali ut sunt qusdam perlonς in se, non tamesunt mundati ab oriunali ut sunt principium filioruunmo in eis res atquNam libido,&qusdam e cupiscentia, unae filii generati ex ipsis originalem tranunt noram,ut Maguler tan t in glosa lectionis prς cedentis.Tertio m o potest distingui sic, quia pareres sunt nati, & renati: sunt nati ex Adam carnaliter, sint renati set et stum spiritualiter. Ut iant nati ex Adam ea maliter, contraxerunt originalem noxam; ut fiant renati per christum,sunt ab huius noxa abs luti . Conlat autem quod parentes non generant vesint renati spiritualiter,& ut simia noxa absoluti, sed generant ut sunt nati carnaliter, de ut contri runt noxam peccatim quia non generant ut sunt ronati 3e ut sitiit mundati, non generant prolem,muta sed generant prolem inunis , quia generant unde earnaliter nati, & infecti sunt. Vlterius forte dubitaret aliquis: ' videtur quod nos de lege noua simus conditionis peioris,quam merint illi A lege natuismam paruulis eorum sufficie/hat sola fides parentum ut dictum est,nobis autem nodum philosophum in libro esti & mundi, Quς per a es Tari auctora opera aequirunt finem suum,n iliora iiiit: sed hoc intelligendum est quando fines sint pares,ut qui perpauciora opera potest acquirere sani talem,melioris conditionis est eo, mi per plura opora acquit eam sed hoc intelligendum est si sit pat sanitas utriust,quia qui maiorem sanitatem potest aequirere per plura opera, esset condisonis melioris,
non peior insic de in proposito,si esset par g tia quς eonfertur paruulis per baptismumn qu ς conferebatur in lepe naturae,isfidia, parentum,tatio prςfatae clusret:sed quia tanto est maior gratia. Mς cofertur nunc per baptismum, ruam tunc per solam Ddem parentum,quod si paruuli indigent nunc baptioetati,nula oris conditionis sunt,non peioris.
em credidit , ut ueret pater multas rum gentium, secudum quod dictum est ei. Sic erit se
men tuum sicut stellae caeli, de arena
mari S. Postquam apostolus ostendit quia Abraham non
per legem. sed per fidem, est iustitiam,paternitatem di repromissionem adeptus.In parte ista, ut Magister ait in glosa, commen 1 t fidem habras ut alii i iam imitentur.Secuti dum hoc ergo diuiditur luc pars in duo quia primo fides ipsius lubras commendatur se eundo eius fides commendata in exemplum nobis Proponitur ibi, deo reputatum. Sciendum autem,quod tune est aliquis commendabilis secundum fidem, quando eredit totaliter firmi/ter,& perseueranteritiam aliqui credunt sed non sin pliciter ει totaliter ,quia non credant omnia, sed aliqua,n forte credunt ea quς repuguant consuetud ni naturali,qus autem sunt contraria, non ethdunt; tales quidem non credunt simpliciter de totalite, sed quodammodo,& aliqualiter. Secundo aliqui forte credunt totaliter, quia forte credunt omnia quς sibi proponuntur: in tio cretat firmiter, quia in crede vacillantaemo aliqui credant totaliter & firm: ter, sed non credui perseueranter, sed ad tempus crediit S ad th tecedunt: ita φ per temporis dilationem in fide hesitant,& a fide retrahutur. Abraham verb quia erediat simpliciter,firmitern perseueranter, ideo ineommendando fidem eius,tria facit, secundum quod hec tria probat. Secunda ibi di non infirmatus est in fide. Tettia ibi in repromistionem etiam dei. In prima parte potest sie formari rati Qui non solum credidit naturς consueta ,sed etiam eredidit ea quς sunt eontra spem,&consuetuditiem naturae, credidit sim'pliciter de totaliter: sed Abraham eredidit ea quς sunt contra spem,& contra consuetudmena naturς : ergo credidit simpliciter,& totaliter. De hae ratione Posnit virtu em medii, videlicet, quod credidit ea qu eerant contra spem naturalem,laest contra consuetudinean naturae. gatur ergo litera . Bene dico qubdAbraham est commendabilis secudum fidem, δι quod credidit simpliciter,& tota litem qui,idest quia contra
spem naturalem. bc contra consuetudinem naturalem
credidit:spe idest per spem divinam vel per spcni qua habebat in Deo,ut fiet et pater multarum gentium, sicut dictum
72쪽
Ideo A reputatum est illi ad iustitiam
Non est autem scriptum tantum propter insum quia reputatum est illi ad iustitiam, sed εἰ propter nos, a quibus reputabitur credentibus in eum i qui suscitauit Iesum
christum Dominum nostrum a moro
tuis i qui traditus est propter delista n stra, & resurrexit propter iustificationem
Haec est pars diuisa e tra totum praecedens, in qua po am apostolus fidem Abrahae comendauit, hic ad ipuim imitandum nos inducit antendit autem talem rationem, ic'aed non solum Abrahae remistatum est ad iustitiam, etiam reputabatur& nodissi erimus filii Abrahae,N si credemus in christum, illud sicut dictum est ei Cen. 1 1 . se erit simen tuum sietit Astellae ecli & sicut areia maris, idest, ut glosa exponit,
innumerabiles et ut boni, qui ex te nascentur, qui imrelliguntur per stellas, ratione illum nationis: ti etiainnumerabiles erunt mala, qui intelli latui per ae/nam ratione infria tuositatis. Notandum aute quod
in ecclesia sunt aliqui fideles boni qui significatitur Per stellas δε aliqui male viventes & non tructificat' qui signi licantur per arena Nam ii cet ecclesta trius pnans non irascat n. si bonos ecclesia, tamen iure milirans aIlimilatur si gens iniit, in mari ,exoi genere pisicium congregantiaUeinde curn dicit
Et non infirmatus est in fide, nec cono
siderauit corpus suum emor uum, eum iam fere centum esset annorum t Sc emoro tuam vulvam Sarae.
Ostendit Abraham credidisse firmiter,nam Ille et di:ergo credebat firmiter. De hac utem ratione pol nitvirtutem medii,videlicet, qu Abraham propiet repugilantia quς vidcbar in se, qin erat sere cc cum annorum,di propter repugnantia qs videbat ut sυra,'uta,emortua vulva eius, non dinidebat, nec fuit infirmatus in fide,inuito firmiter credidit,ut fieret paster multarum gentium, sicut sibi promissum fuera . Legatur ergo littera.Ita credidit Abraham firmiter, qu postea non est infiniat sin fide, nec considet Mit corpus suum emortuum ab opere generandi, cuiam sere centum ainnotuin esset: α etiam non consoderauit e mortuam vulvam Sara ,quia ei iam desecorarit muliebria: et tum ctiam propter sterilitatem, tu 'etiam propter selaca uitam,inepta erat ad generat o nem. Habraam ergo lasc uon considerans , ct de hiis non curans,non infirmatus cst in fide, sed hi miter deo
credidit, Mandum autem secundum Ambrosium, &habetur in glosa quod Isaac contra naturam ineras ctionis humatis suit promittas,quia hic fuit in signum
filii dei, contra naturam , ct rationem hum nam ea homine, idci ex virgine nascituri. Deinde eum dicit.
In repromissione etiam Dei non haesi. tauit diffidentia, sed confortatus est fide dans gloriam Deo i plenissime sciens quia quae cuni3 promisit Deus, potens est 5
facere. Ostenso quod Abraham et edidit simplicitet, ct fit,
miter: ostendit quod credidit perseueranter, quia propter dilationem temporis non horauit, nec est in aliquo dbifisus Fornietur ergo sic ratio. Quicunt propter dilationem temporis non haesitavit in fide,
modi ergo debemus illam fidem sequi δε inutari. De hae autem ratione non ponit nisi virtutem nudii, vas
delicet quod fides Abranae est reputata ad iustitiam, A: reputabitur nobis, si fuerimus filii erui,&si crediderimus in Deum.Tunc ergo est supplenda ratio, quod quia sic estidebemus in eum eteste' fidem Abrahae ut,&l mirari. Continuetur ergo se, Dictuini est PAbraham eredidit simpliciter,firmiterinc perseuera tur:& ideo quia sic est,reputatum est illi ad iustitiam, idest ex hoe reputatus est iustus: & labdit, quod non est tantum scriptum propter ii iam Abraham, quia reputatum est illi ad iustitiam, sed etiam propter nos
omnes, quibus reputabitur ad iustitiam,sequentibus nobis Abraham, credentibus in eunt, idest in deum, aeut credidit Abraham: qui deus tam tauit Cominum nolitum Iesiim inrastum a mortuis,qui christus tradistus est propter delicta illa, ct resi retexit prorter rustificationem nostram. Notandum autem quoa cum dicitur, qu bdehristus tr. adiciis est propter delicta nos stra tollenda, ct resurrexit propter iustificationem nostram ut iustitiae vivamusmon est hoc dictum pros et ea illam,sed propter fignificationem,& figuram: nam,ut glosa tangit, utraq; videlicet tam mors chris hi, quam relarrectio,irostra peccata tollunt, & etiam nos iustificalidi sed tantum mors christi specialiter Dgnificat metitum,S mortem veteris vitae, ut vetera vitie moriendo, peccata dimittimus: resurrectio vero eius specialiter figurat,& significat noue vitae inchoationem,quam in Oando, iustitis vivimus.
Dubitaret lane aliquis de eo quod apostolus ait in principio lectioni xivi delicet quod Abraham constra spem in spem credidit: quod exponendiim est; contra spem naturς, credidit spem grati c.Sed contra
gratia non contrariatur naturae,nec tollit naturam,
sed perficit: ergo nec 'o gratiae,contrariatur lio ira
Pisai fici hu: D tu . Dicendum qilia sicut materia per se considera
iusmodi, ergo credebat perseueranter. De hae autem tanon contrariatur larinae,immo matrema ut est rationer ouit virtutem medii,videlicet,eum Abiat
esset lassa repromisso, in qua repromissione contranebatur quaedam dilatio temporis, prout habetiit Genaa in i 8.ubi Angelus dixit ei. Revertens veniam ad te tempore isto,vita comite, re habebit filium Sora uxor tua.Propter hanc dilationem temporis, sic perseuerenter Abraham credidit, ut non nssitaret, iud magis contartaretur,et edens ut sic fieret adeo ait, In reproniusione etiam dei non lissitavit Abram
dissidentia,idest per diffidentiam supple propter d:/lationem temporis,sed confortatus in fide,dans glo riam deo, deii per fidei constantiam dedit gloriam deo plenissime laiens: quia quecurim promisit Mus, potens in di facere nam, ut plora tangit, Deus ita p. test leuiter facere, ut potest seu ter promittere. Dein decum dicit. sposita,est mimi consona & proportionata: tamen materia ut est cum pruiatione,& ut est disposita, di ve est coniuncta contrariae formae, habet repugnantiam ad formam. Sic , in proposito,natura in se derelicta,
est in disposita ad gratiam: amen natura per Diuinuauxilium eleuata, emcitur disposita. Primo ergo modo dicitur natura propter sui indispositionem hahere repugnantiam ad gratiam: sed iucundo modo e siderata,&ut est per Diuinum auxilium eleuata, emeitur disposita δε gratiae non contrariatur,sed perstratiam persicitur. Secundum hoc ergo dicemus 'illud quod sperabat Abraha, videlicet quod ferit te mensuum sicut stelis Hli,erat contra spem natur si
quia natura eius,& uxoris eius,in se considerata, cum
essent inepti ad gratiam,ad hoc non poterat: tamen natura illa per diuinum auxilium,& per diuuiam gra
73쪽
d am adiutasoteratha per tere. Et q:na quod pol A. Gnihelem, vi Isnabel Muat eoram te,&-in πυtest natura per gratiam, est a Niendum gnatue , no rem magnam.Unde ibidem qaltur quomodo deus naturae,ideo spes illa perquam Abra iam credi d. t se i tu in ellectum.&hunc sensum vervorum repressit turum patrem, erat naturae in ii: consideratae coia' cum dixit,Sara uxor tua pariet tibi filium: & super tram,seu naturae adiuta per gratiam, ves ipsi gratiae Isi ahel quoa exaudiui te. q. promissio mea non est erat eoias Mideo dicitur Abrali i ctea disse cons rete tenda ad tibi elem, sed ad Saram. Secundo motra spem naturae in se eonsidera: ς; eredidit in spe do potest solvi, thoenosi sit dctum dubitatiue; sed idest spem gratia vel perspis naturae non in se admirative: ut diceret Abraham. Nunquid centena acceptae sed per gratiam ad uua ς. rio nascetur filius quasi diceret,Domine hoc est valVltati ut torte dubitaret aliquis de eo quod in i de maguum,& valde mirabile, quod mihi vis sa erer . . tera dicitur. Dedit semen tuu si iit stellae caelio quod non sum dignus tanto bono, sed sufficit mihi quod glosa exponens, t. innumerabilex erunt boni,qui ex Ismahel vivat coram te . ini Muno autem modo sol te niueiatur. Hoc autem videtur esse falsiiuri: quia deo uat patet eum in fide non fuisse infirmatum nec O . terminatus&eetius est uumerus apud deum electoru: b tasse de dei promissione: ex ipsa enim serae reatus ut nipientie . ti icitur. Omnia in lapienda,& uus possumus colligere Abraham non dubitasse de Drimo di pondere ditosuisti . Ninil ergonet innumeras promissione. Sed Sara uxor sua de hoc dubitauit: na, bile. Dicedum quod sit cui distinguimus de aliis rebus, ut habetur Geneis. 17. risit Abraham de Promissionesiere de innumerabili distraguere possi inius. Unde sis is sibi lam,dicens, Putasti e centenario nascetur filius cui dicitur,iquid in tangibile,&inuisibile, vel secuta Sumliter Gene. i 8.legitur Saram etiam risiisse, Sedum alias negationes:sic potest dici & innumerabile. xisse, Postquam consimul,& dominus meus vetulus est, Immo quia innumerabile videturin initatem impor voluptati operam dabo Abraham vero de r. ita non tare,diunguemux ergo de innumerabit .vidisti tiguit Lait reprehensus, sed treprehenia Sara: per quod Philoso. 34 livide uirinito. Nam vito modo d. cicur satis intelligitur. Oba Abrabam, qui reprenenlioue aliquid esse infinitum Simpertransibile, quod nullo non meruit,de aei promissione non dubitauit: Sara modo habet temultu nem unem: si ut ei ilud quod autem,quia de promissione dubitaui timeritis αδ est simpliciter infinitum.Alio modo dicitur inta: tu, Prehenia stiri. quod de diimili transitur: sicut una via valde longa viter ius forte dubitaret aliquis de generatione Icitur infinita, quia de dis icili transitur &fia rur, ipsius Isiae,quam dicit glosa fuit se contra naturam. Temo modo dieitur infinitum, quod propter obsta' Hoc autem videtur esse taliam quia quod generatureulum oppositum, noli potest pertranurire finiri. O Opere naturali,est naturale: generatio autem Isiaeeut via nians eii infinita, quia Propter aquam, quae tacta filii opere naturali, quia per commistionem main quasi quoddam obitaculum oppositum, perirausi ris S i mii K:ergo fuit naturalis . Dicendum quod, ri non potest. Primo modo nihil in inlinitum actu, quantum ad praesens spectat, dicere possumuι, quod quia ninal est actu,quod eareat omni siue& onmiter in natura sunt rationes semitates, re obedietitiales. mino, loquendo de termino quantitatis contuitur, De rationibus autem si inmalibus loquitur Augini. Cap. r.
vel de termino quantitatis discretς: quia nullum con de Trunt.acen quod sicut Matres grauiu sunt ictis tinuum est infinitum actu, di nullus numerus est aD si bal sic iste munam plenus est causis ilescentium. V, intinitus: si autem est dare tale aliquid sic imini tui' de subdit,qubdea Ouς in secreto naturae abdita canhoc non erit actu,sed erit secundum dei cogu: tionea tinentur. per a Mentes causis foris explicantur. secundum quem modum loquendi,loquitur Au de micquid ergo fit ex istis naturis, Sextua materia uitate dei quod infinis, ira numerorum, quo' corporali naturaliter,totum ibidem lacuit dum semistum non est numerus,iiας ni apud Deum,cuius cis nates rationes continebatur. Quid sunt autem iiis rapientiae non est numerus. Secundo autem, es tertio tiones seminales,Vtrum sint quaedam inchoativa foemno repetitur aliquid infinitum,α innumerabile in marum, ut ali id cere voluerunt, vel sint virtutes rebus errat sciscergo electi salit infiniti&iimumeras in us,vel pamus in materia, vel sint ips priuati biles vel quia non pol sumus eos minacrare, vel quia nes, di ipsς aptitudines in materia existentcs,quia non nescimulem,& siet,est ibi quoddam obiraculum oppo est &spicienda priuatio, di aptitudo in materia, ut sit uin, vi licet ignorantia, quam habemus de cis, ut Plato ruit congrue in ptimo phy . reprehensius: sed eos numerare non poesimus. vel dicuntur innumc M ipsa priuatio, di ipsa aptitudo ad formam, habet les,quia lant in magna multitudine ita quod M tici aliquam rationem principii respectu naturalium, veli numerari noti possent, iuxta illud Apoca Sosthse in primo phys linusius d Uarat unita quod forte vidi luctam magnam,quani dinumerare nemo P IM Ausustinus, qui de ratio ibus seminalibus in locutustat. Et ex hoe patet solutio ad obiectum. idem in cnexi per rationes seminales, quod intello Lib.y. M ten.
V uetius sorte dubitaret aliquis de eo quod in lite D xitpbilosophus per illas aptitu ne , ese illas priua/ adiit .eap. is.
ra dicitur, Abraham non est inlitinatus in fide, nec cosiderauit corpus tuum esse emortuum cum iam lare centum esset annorum, nec considerauit emortuam esse vulvam Sane. Sed hoc est falsum; quia Gen. 17. eum deus dixit ad Abraha Sara dabo tibi siluam: ti sit Abraha in corde lao,d: cem,Putasiae centenarionastetur filius in Sara nonagenaria pariet. Ergo abraham fuit infirmatus in fidς,α visus est dubitate. D.cedum quod hoc dupliciter potest Glui ,α secundum
quamlibet solutionem, dicemus Abraham nullate/nus in fide ruisse infirmatum, nec in fide sue in proflmusione dei dubital D.Primo sie,ut dicatur Abranam credidi iis deum Milla loeutum iuristice re significatis unde non dubitauit sic ella ut Deus loquebatur; sed forte dubitabat qualiter mina promissio intel/ligenda esset:&ideo Gen.didit Abraham ad deum Vtinam limaliel vivat coram te . sit dicat, sic est forte intelligenda proinissio tua, di relatenda sit adtiolies , quas in materia ponens lupra Platonem eas
inuenisse se gloriaturi secundum quem modum die remas quod sicut secundum philosophum principiam natura sunt materia, forma. S priuatio: sic sicui dum Augustinum principia in natura simi materia larina,& ratio seminalis idetur tamen esse secunduhunc modum loquendi niaga proprie,& directe misse locatum Augustinu quam pallosophum . Et quia si idem intellexit ille per priuationem, quod hic persimnalem rationem,tamen priuatio magis nominae illum ordinem quem habet materia ad tomia,quani ad carentiam: ratio vero seminalis magis nominat
ordinem illum quantum ad aptitudinem. N proporationem:& quia aptitudo, di proportio magis habet rationem principii quam carentia, decentius ioc tus est Augustinus,dicens rationem kminalem habe/re rationem principit,quam philosophus, qui loco
huius principii assumput priuationem . Qycquid Pa
74쪽
sit de siquo de illa ena tho prestante re A scit nam simpliciter naturaliteri qui a illud natum
vita eomite,intendimus affusiis loqui, non damnis te asserentes, quid importet ratio seminalis, utrum inchoatina formarum, vel virtutes activas, de passeras, vel ipsis aptitudines ad formam existentes in mat ria, camus,llita sunt rationes seminales, quibus meodiantibus, per agentia naturalia de ipsa materia alis quid naturaliter potest educi. Et quia sic est: praeter istas rationes innanales, quibus in antibus obedie ratura Veriti naturali,& cauta secundis oportet dare aliquas rationes,quas cincti vocant obea Nitiales, quibus mediantibus, obediat natura agenti Diuino, di cause prini aetam eum deus possis aliqua lacere in te opus non uissem set ad generationem Isaae sine diuino auxilio sipra naturam parentum, muriam disponente.
materia & de irrateria miae non potest agens natura te oportet illa no fieri iecundum rationes seminales t ago naturalesunt no linam tones luminales lea
da obedientiales. Dictor asit hae rones obedien/ tiales, qvia Deus indidit ipsi materiae,ut ei obediat invitisan abus no obedit naturali agenti. Has apticii O,lecuta quas est materia sit ita deo.' ob naturali agenti , non valentes sancti eas congruentius explicare,obedientiales rationes appellauemul. Maniume ergo a rei qu cum materia & tota natura corporali in magis stibaeta Deo, quam agiti emporali, plura possunt sim per rationes obedientiales, sexundum quas est natura subdita deo, quam per rationes seminales, undum quas materia naturalibus Mgentibus est submissa. Aduertendum tamen, quM aliis qua tacete deum per rationes obedientiales, quae nopotest natura per seminales, triplicitet esse cotingit.
ex fide, pacem habeamus ad deu, per dominum nostrum Iesum christum i per quem habemus access
sum per fidem, ingratiam istam: id qua stamus: Aglorifiamur in spe gloriae filiorum dei.
Vt dicebatur, apostolus in hae epistola intendie
Romanos & Centiles ad fidem eouerim, ad inuicemittigantes,ad concordiam reducere: nunquam tamen
aliqui ad cocordiana rediiciantiar, nisi litigia deserat,& wifice vivant. Postquani autem apouolus tam ivel quia illud nullo modo potest natura, sicut virgis nem patere fine apertione claustronia . Vel quia illa lud potest naturased non in hoc, sicut excu videre
generat enim natura videntem, illum eundem nul
ciu elicuus est,natura videntem non potest lacerer o maneant. Duo ergo iacit: quia pruno inducit ratio Toten igitur natura in hunc effectum cuivi videre 'nes ut pacem habemus cundo inducit eos , ut in hiis
motest igitur natura in hunc effectum, qui est videre. aed no potest hunc essectum lacere in hoc indiuiduo, qui effectus est Creus.Tertio, concingit qu natura potest in hunc esse tum, & potest hunc effectum fac re in hoc Indiuiduo, sed non potest hunc effectu face te hoc modo quo ficit deus ; sicut legitur Matatae. quod eum Plus vidisset Socrum Petri fibricitatem: tetigit manum eius, dissima sit eam mi is &cirrexit diministianit eis.Natura iram potest in hunc effectu, qui est sanare,&potest hunc effectum facere in hoc indiuiduo auod inutiliatur: sed non potest hunc eo uni mere,quba statim post dii missionem si bria surgat iebricitans,& mi illurn,&agat opera i u
Ddsis, quam . Gentilibus materiam litigii rena mitriti parte ista eos ad pacem habedam inclinat, & indueit.Vertin quia, sicut in Politi eis traditur, non libris est leges eondete,nisi leges obseruetur sic dicere pola sumus,qubd non susicit homines ad pacem initii cor nis pacem illam observent,dinis in illa pace pet
in No quaeritur, qualis ruit generatio Isaac: pMtet quod illa ratio non filii si undum rationes Linurales,nec secundum naturam: sed filii Gundum rationes obedientiales,in qua potest agens diuinuin,&non naturale.Si quςratur, quo illorum ni odorum genera tui sit Isiac: patet quod generatio illa non pertinet ad primum modum, in quem natura nullo in do potest, cum natura iactu generationem homi/numana quantumcuno anima creatur a Dino, animquia natura potest corpus disponere ad sus eptioni
animae rationalis, generatio honum non est iuuae
Iosa inaturalis ertinet Oinen hic modus ad is undum modum secundum quon dicimus quod notura pol in hunc esse tu , sed no ui hoc indiuiduo, o licet natura possit in gener ut em hominis, non potest in huiusmodi generationem in hoc indiuiduo, ut ex homine sme curusinodi erit Abi hi, & ex foemi/na vetula Asterili euius modi erat Sara .mod vero obiiciebatur ic generatum fuisse ex opere naturali, ut ex coninussione seminum, &ex coniunctioneniaris A sceminae: dici debet quM non propter hoc
iusinodi pace permaneant, di pessistant, ibi in princiario sexti capi. Quid ergo incemus, permanebimus in peccato Ad eui Mntiam primae partis, sciendum, qu . veait Dionysius. AEapala diuinis nominibus, amorem, siue naturalem,sive animalem, siue hunrannm,fiue Angelicum, fiae diuinum,unitium quandam ditanuas eate virtuterii Intentio ergo apostoli est,quod, cum nos
sinus reconciliati per christum ipsi Mo, debemus praeem habere unanimiter ad Mum, di secundum Munu Sicut erilo duo, qui sitiit uniti viri, debet esse uniti inoter se,ut sint anno vilius di eiusdem: M α ii quia simus reconciliati Deo' simus sim amica milvi Neiusdem, quia lanius iam amici Dei, debemus esse uni
ti internos ad inuicem.ad deum,& secundum Deum o Tota ergo ratio, per quam nisi tur apostolus quoi debeamus habere secem per christum ad mulcen ad Deum,& seeundum deum,est et eo quia simus te iaciliati per christum ipsi Deo. det et inando autem de hae reconciliatione, duo facit:quia prinio Mei dit quomodo christus nos reconciliauit: saeuii declarat, quomodo nos reconciliare pol et, ibi circa medium cap . propterea sicut per vii uni hominei ma
Ona primum uia tari: quia primo Metiit quomodo tarsus nos reconciliauit: uxundo dcclarat, quid
pro nobis reconciliandis sustituta: tertio manifestat, id pro nobis reconciliandis tribuit. Secunda ibi vim: demin christus. Tertia ibi quoivam si tamen adhuc peccatores. In ostendendo quidem,quomodo Christus nos reconciliauit tria iacit, secundum qu clitistus in reconciliando nos, tria iecit posita iis quae sint in peccato.debemus enim imaginari, quo Miuna est inedia inter hac corporalia,α deum: prou An ma. F u
75쪽
ptet quod potest anima inpliciter ebsiderari, primo
vi est aliquitam se: Mundo ad comparatur ad limcorporatia, qa bin est perior: terito ut coparatur
ad deum quo est inflatior Amma ergo per peccatum prima inacinlicitur,& inuistificat: ucado temporas Dus siue corporalibus annectitur, di obligatur: tertib
tur. Chriuus autem nos recones liando, ec intrario tria iacit: nam primo nos mundauit, 3cium fi uin se eundo ab istis corporalibus nos sciunxit&li parauit: tertio in pernab editare nos stabiliv.t,3 solidali 'Quae tria apostolusticit, quia pruno probat qa debemus pae habere adi inuin i christum, quia christus nos quissificaui fisunda quia i corpor,hbus separauit: tritio quia nos in stellia haereditare solidavit. Secunda ibi moti solum autem. Tertia ibi spes autem non ori iid G Ia prinN patre intendit talem rasonem, Per illum per quem sumus a Deo ultificati, debemus unanim ter adinvicem pacem habere. sed p ipsum christum sumus a Deo iustificati: ergo per ipsum christum d bem ad deum, resecundum deum pacem habere.
H oc est ergo suo in ait si stificati e eo ut Ple, non ex lege,sed ex hila pacem habeamus ad Mum quam
pacem,ri supplet glosa. non habet a vos Romani, da ad inuicem litigatis. Et bibat quod hane pacem do benius habere; per dominum iesum christum, vetquem sappie,sumus iustificati: o per quem accessum habemus per iidem in gratiam istam, in qua stam , gloriamur in spe gloriae filiorum dei. Notandum aurem quos hic tanguntur tria genera iustificatotum: nam qaidam sint incipientes, quidam perficientes, quidam per tecti. Incipientes dicuntur per fidem Mabere accellum,idest habere introitum ad Deum. Persicientes vero, spe sternae haereditatis erecti, dicuntur in gratia larea'eriecti vero , assidue cupientes ei se eaehristo ui caelesti patria gloriantur in spe glor filiorum do, dest sanctorum vel Angelorum,urgiora era nitari quia omnia habemus per christum, uiaeum ti simus per ipsum istae habeamus accessum ad ipsum iustificati stimus per ipsiam , siue habeamus accelsum ad i iura, di fimus incipientes:siue simus ingratia,& simus p scient ex siue glorionur in spe gloriae filiorumin fimus persecti. Notandum etiam quod ut alias charmus fere quot lant verba in Paulo, tot sint ra
tiones: iram licet xx hoc toto textia formauerimur Iati rem unam, possumus in si volumus ex eo lannatet
rationes quatuor, quaru prima sumitur ex eo quod simus iusti Matus eunda ex eo τ habemus accessum i fidem tertia ex eo quod stamus in gratiaritiat ex eo quod gloriamur in spea rim taIis, per illim per quEsianus iusti Mati, debemus ad inuicem, ad deum, idea secundum deum pacem habere per dot virum nostra Iesum christum sumus huiusiniat, ergo M.' Secunda talis, per illum,pet quem habemus accessiim ad fidem in istam grati ini,d nitu ad inuicem secundum dea pacem habete dominum ulli christum sumus huiusmodi,erro M. Sic etiam formari rodiant aliis duae rationesti, rilluni per quem habemus gratiam qua statim N per illum per .ii gloriamur in spe gloriae, debemiis ad inuicem pacem habete secudum iam: per usum christum sumus huiusmodi, erg. M. t Iaudum et am quod habere pace i ad deum, potest antelligi dupliciter. Primo sie,quia debemus pace habere ad deu. iasi deo is quo hab lex pac , havebimus paci inter nos S itoli rigabimus, sicut Romani litigabant Secundo sic,* debemus pacὸ liabere ad deum idest secundum Deum, quia secundum glesum duplex est pax. Vna quae est iecundum deum, α secundum quam concordamus cum mori x probis: di i riganius cum vitiuinita est pax huius ii, vidi, Que est
Λ amica vivis,A Deo displicet. Apostolus ergo volens
Romanos ad pacem inducere,ait,quod detant habeare pacem, non quamlibet, quia tiori dcbent habere pacem huius mundi, quae ea ain ca vitiis, sed debentha te pacem ad deuin, Ast secundum deum,ut conscordent cum moribus proba, re litigent cum. vitiis. Deinde cum incit.
Non solum autem, sed A gloriamur in tribulationibus, scientes quod trisbulatio patientiam operatur patiens tia autem probationem et probatio vero spem.
Ostendit quomodo no solum ver christum sumus iusti Mati ea re ab his q*mus separati. Pr
pter Aieta,* sicut inebra corporis ridiu sunt eorpori coniuncta immis affliguntur cum uia isdi tuti sic quanda utamus iura corporalibus per amor in diaste ibonem coniuncti Suniti, minis amigimul si in eis - isturam patimat: sed quando siunus per christum ab istis corporalibus seu temporalibus separat vine utribulamur, vel si is laniat ut istis rebus senuinii Gnon solum non inhiamur, immo gloriamur, & laeta mur, considerantes, nobis ex hoc praeparati pranniasterias liaereditansa ormetur sic ratio, Qui cutio glo nantur ut tribulationibus, confiderantes praenuum sternaei ereditatis, ni quasi uomnes Suini, Suunt ab tuis terrenis & iensitatibus separati : sed nos i et christum non solum iisnus iusti Mati, sed gloriamur
in tribulationibus, considerantes praenalum aeter ei reditatis .ergo per ipsisnesti cui iur quasi lim, quasi homules ab istis terrem, &corporalibus se rati. De bac autem ratione ponit totam virtutem
meta dicens, Non solum iustineati cinias per chris tum m gloriamur sperantes gloriam filiorum do, sed etiam iis e per gratiam caristi eleuati,di ab isti C poralibus separati, gloriamur in tribulatiouibus idest istamur, si picturam patimur in hoc mundo scient ex quoa tridulatio operanir patiemiam , Mentia autem operatur tri ationem idest puragationem c probatio vero γ idea purgatio orei Mi speres iacti operame in nobis expectationem
utieborum Notadunt autem quod quicunt ei/citatur congrue circa aliquam materiam,acquirit hal xum vel virtutini vel saltem virtutis usum, illi in teriae competentem ut quia materia,circa quam veras ut an citharizand eii cithara, qui congcii exercet circa citharam, quali aut oueni citi romesticitur expeditus re propius in visu huriis artis, i a in actu citharizationi Sic di in proposito, quia marertaxia tutis patientiae sitim tribulationes di pressiuia, humani di, qui citra has tribulationes congruese exercitat, gniculatur in eo virtus patientis,α inicitur patientior, e citur enim ex hoc promision ad D agendum opera virium huius. Bene ergo dictunicium tribulatio dest debite Gaas, ut quoa in nobis p pentiam c natur. N: tandum etiam quod patientia operatus. probationuictu purgationem: nam quanto patietat oro iam usi retribulationibus quanto in iis de in lanovis bus cura muris quator sensibiles parnus diligimur. tanto maius amigimur,cum in eis is suras A. to ita tioncs patimur ne ergo pati tes in uiliusnod rit iacioitibus,rei non curare, non amare risu amet cura ista sensibilia &terrenam quia insta odi spurcitia, quam contrahitamina, in ea co quod inicitii e circa haec bona vana re exteriora, cum per paventia abstrahitur ab isto amore, & ab iita affectione , vano Una .consequens elicia ab his, iii e caminricium αdeturpam
76쪽
deturpant separatur.Et quia ex hoeinaxime res pura A nisestum est, quM illa spes nostra dexterna lint
gatur, si ab inficientibus A purgantibus separetur, ditate, non confundit nos, patientia ab iit s separans animam, dicitur operari probationem 'dest purgationem eius. Ex hoe autem maxim apparet,quomodo qui cauid hie dicitur, est quasi totum referendum ad chrimm . per ouem ab iis insectionabus re ab terrenis & sensibilibus sesparamur; a quibus separati, non alligimur eum lidimur&tribulamur,sed considerantes expectationem ternae lis reditatis in his pressuris S tribulationibus gloriamur. Notandum etiam , quod probatio purgatio operatur spem idest expectationem cleria ς reditatis, quia cum an mia sit in medioeon.ituta
interhμ bona sensibilia &vana,& illa qus sunt bona
vera di aeterna: cum anima assicitur ad vana, roerditur ab sternis. Et sicut res,existens inter duos ternii nos,eum adunum terminum accedit,ab alio terminec decipit nos, nec potest esse vana, immo omnino certum est, quod
implebitur . Notandum autem, quod duo potis, simum sunt, quae lacrunt promissa inuiolabiliter
permanere: primum est amor intensus: secundum pignus impensum . Utrunm autem nos tertificat de promimone diuina et cespe haereditatis aeteris
nae: videlicet tam dilectio promittentis, ouia chiaritas dei diffusa est in eordibus nostris, quam etiam pixnus exhibitum, quia spiritus sanctus datus est nais quasi pignus haeredatatis aeteritae: Iuxta illud secundς ad torinth. Deus est qui signauit nos& dodit pignus spiritus in cordibus nostris. Nolano Capidum eo am,quod etsi una sit bonitas trium personas rum, non tamen est elus de bonitate in omnibui histribus personis, quis, in una persona tantum :&no elotigaturiunde maxime eo menit, qudi cum a quia di tina bonitas et reditas nobis promissa qua vanis retrabitur et elongatur. ad Gema ameiat 9r α fit ut, eum non sit plus de bonitate in omnis
accedatin quia quilibet expectat id ad quod assicitur .
re adqd se videt tiaere di appropinquare, purgados parado. & elogando alam ab tus insectionibus vanis, faciencio eam tἐdere di appropinquare ad sterna, lacit & operatur,quod anima illa bona speret di exopectetmotandum etiam quod ex his quatuor, quae tacta sunt quae tacit in nobis christus reconcilian do nos reci patri, videlicet, quia facit nos inimbulationibus gloriari, tacit nos patientes esse,sicit nos purgatos S probato else,facit nos sperantes di expectantes eterna bona : possent accipi quatuor meoina, ex quibus formati posset quatuor rationes,quod ptaetermissis,litigiisdeberemus pacem unaninuter habere ad dominum. Sed breuitatis causi, ex omnibus has mediis uni rationem complebimas , quae χυniabitur M. Per illum per quem in tribulationibus gloriamur,patientes emcimur,purgamur,& sternambus tribus personis ouam in altera tantum, ex
quo ipse spiritus sinuus datus est nobis, in quo tota inuina bonitas reseruatur, sufficiens pignus Meepimus pro promissione nobis facta, Spro his
reditate aeterna. Notandum etiam, quod ndes no
stra apud gentes stulta reputabatur, credentes iis nem nostrum sine haereditate esse, S existimans res nos non posse obtinere id quod speramus, Ideo in persona illorum dicitur Sap. s. Hi sunt quos aliquando habuimus in derisu in & in molitudinem improperii , nos insensiti vitam isto rem extimabamus insaniam, & imem illorum D ne honore: quomodo ergo copulati sint inter filios dei, di inter sanctos sors illorum in t Fline ergo est quod ait Apostolus, quod spes non tonsuuat , idest ista expectatio nostra non eonfundet nos, nee faciet nos erubescere, nee fiet de nobis quod ere
inem ex nectamus debemus, pr termissis litis C debant illi inserenti videlicet quod esset finis no
iis, unanim ter adinvice habere paceni sed per chri. um consequimur omnia ista,ergo ilibemus per christum praetermissu litigiis,unanimiter adinvicem Pascent nabere ad dominum.Deinde cum dicit.
Spes autem non confundit, quia chaolitas Dei diffusa est in cordibus nostris per spiritum sanctum qui datus est no
Ostendit quomodo per christum non latum expoctamus aeternam beatumdinem, sed in hae spe petissum tertineatitur & solidamur. Formetur autemne ratio, leuno datum est tantum pignus, quatum valet aeterna haereditas, ille certificatur,& solidas tur christi aeterna haereditate, sed nobis per chris stum reconciliatis. datum est tantum pignus, quan tum valet sterna haereditas, i a datus est spiritus sanctus siclo iustificati per Cnristum certa Mamur di solis ur. De hac autem ratione ponit vita tem medii. Continuetur ergo sic, Non lotum christas nos iustificauit, faetendo nos habere accessiimper fidem,S faciendo nos in gratia stare, & non tot uni per christum a temporalibus etiam separasmur, quia per ipsum in tribulationibus gloriamurn aeternam haereditatem expectamus, sea etiam per
christum in hae expectatione solidamur di firmo mur. Ideo ait,qub spes autem non contandit idest spes ista,quam habemus per Christum de aeterna haereditate,no colandit nos. l. no decipiet nos, nec fasciet nos erubescere, immo certi sumus, quod huiuo
modi spes implebitur, c quia charitas det ditata est in cordibus nostris per spiritum sanctum qui datus est nobis. Tunc supplenda est ratio , subd si deus habet tantam charitatem ad nos , di dedit nos bis tantum pignus,quantum est Uiritus sanctus, ster fine honore, & qu bd non possideremus hae reditatem aeternam, & quod non sit sors nostra inter sanctos . Notandum etiam, quod charitatem dei diffundi in cordibus itostris potest intelligi d pliciter . ut glosa exponit: primo de tharitate, rua diligimus deum: re tune est sensus, Charitas ei, idest virtus charitatis. quia diligimus deum rvel ipse actus dilectionis nite ipsa dilectio, est diis lasa, Mest large effusa in eordi us nostris, non a nobis sed per spiritum sanctum, qui datus est no
bis. Alio modo potest exponi de ipsa charitate, qua deus nos diligit, ut dicatur,vba spes nostra non eonfindet nos nec fuit nos missiescere, quia cha ritas diffusa est, idest dilatata est erga nos, hoe per spiritum sanctum,qui datus est nobis in cordibus no struaune sequitur illa pars.
D Ut quid enim christus cum adhuc in.
firmi essemus , secundum tempus pro impiis mortuus est.
In qua,postquam ostendit quomodo Christus nos reconciliauit, declarat quid pro nobis Chri sustinuit: prcher quod scientium , quod si aliquis
pro nobis aliquid sustinuit tripliciter debem moueri in amorem eius primis, si illud, quod suo stinuit fine grande S arduum : secundo, si ruit
raro aut nunquam factum et tertiti, si ruit magnae dilectionis & charitatis indicium . Ideo tria
tacit , quia primo declarat , quod illud , quod
pro novis cruristus sustinuit , ii iit grande re arachium, quia pro nobis mortuus est: secundo, qu filii raro aut nunquam factum, videlicet quod Mii quis pro impiis & inimicis moreretur: tertio quod i magme Charitatis indiciis, quia in hoc ema nos
77쪽
suam eliaritatent i5 mendauit . secunda ib i vixerit in pro iusto citia ibi: Comendat autem In prima parte potest sic latinati ratio . Qui notam grande di tam arduum sustinuit pro nobis quod pro nobis impus mortuus est illum debemus omnes dilig3re,& in illo fine litigio LMmus omnes adinviscem pacem tabere,sed christus pro nobis impiis mortuus est,ergo christum debemus omnes diligere, se in christo sine litigio debemus omnes adinvicem pascem ha re.m liac autem ratione non ponit nisi virtutem mediuContinuetur ergo sie,dictum est,quia sumus ex fide per christum iusti ati, debemus nos i uicem diligere, i debemus nos per christum unanimis ter pacem habere ad deum, quia si hoc non esset, Senon perciperenuis hane dilectionem,& hanc pacem di huius iustificationis fructum ut quid enim idest ad quid christus cum adhue essemus infirmi per peceastum feeundum tempus idest per triduum tantum, quia tertia die resiit texi oro nobis impiis mortuus λ quasi dicat inutilis ellet nobis mors litisti, si hae pacem,& hanc dilectionem,& huius iustifieationis huctum non perciperemus. tune ergo est supplenda rastio,quod quia Christus ta pro nobis fecit, quia pro
nobis mortuus est ut nos iuvificaret,ne perdamus in ius iustificationis fructum debemus ipsum diligere, &in ipso pacem adinvicem nabere. Delude cum dicit.
vix enim pro iusto quis moriturinam pro bono sorsitana quis audeat mori
ostendit * id , quod ehristus sustinuit, non sturi grandere arduum, sed etiam filii raro a at
quam fictum. Formetur ergo sic ratio, picuri 3 sustinuar pro nobis aliquid, quoia filii raro aut nunquam iactum, illum debemus omnes diligere & in illo de/bemus abs, litigio nos omnes adinvicem pacem ha bere: led christus pro nobis impiis,mortuus est,quodsiit raro aut nunquam fictum quod aliquis pro ii, Pus mori vel leue tuo christum debemus omnes diligere de in christo abici litigio debemus nos omnes amare unanimiter,& ipsum, di per ipsam pacem haberrim hae autem ratione ponit virtutem medii, discens, Quia vix pro iusto idest pro dilectione iusti quis moritu tanam pro bono iaest pro iusto forte quis idest aliquis audeat moti sed supple ut di mest,christus non si tum mortuus est pro iustas ct bonis, imo pro nobis malis & impiis: tune ergo supplenΡ est racio,qubdeum vix ct dissiculter inueniatur alis auis,qui velit moti pro bono. raro imo nunquam faumnait,quod christus fecit, videlitet cir bd voluit mori pro impiis.Notandum aut Rubo tac litera dupliciter in glosa legitur: prinio eo modo quo locta est.videlicet, qubis idem accipiatur pro bono Niusto:aecundo,ut per bonum intelligamus hominem viventem in innocentia, sicut paruuli,vel viuentem in simplicitare, sicut sunt ducentes vitam solitanam per iustum vero intelligamus hominem exercitatum in operibu virtutum. Et licet sic acceptus iustus sit melior bono, ut bonus accipiatur prout dictum est, tamen quia iustus propter exercitium virilitum cruortet dubd malos increpavent, plum reprehenderit propter hae seueritatem,quam habet annexam exer itium virtutum,non sic torre se exponerent hom nes ad moriendum pro huiusinodi iusto ut forte se expolierent ad moriendum pro bono,idest, pro si plici di innoceteadeo ait quod pro bono torte quis audeat mori idest dissicile & magnum est mori pro
bono: pro iusto autem.v lx quis moritur, quia maius
est mori pro iusto: sed stipple, mori pro impiis, qdelitistiis tuit pro nobis, tu i magnum S inauditum.
commendat autem charitatem tuam
Ostendit quia id, quod ctriciis pro nobis sust,
nuit,fuit magnis charitatis inlicium Formetur is r tio. leunt stimuit pro nobis illud. ruod filii masgnae charitatis & dilectionis indicium illum debemus nos omnes diligere,& in illo debemus nos omnes asmare S ad illum debemus unanimiter pacem habes retaehrist pro nobis impiis mortuus est quod fuit magmecharitatis &dilectionis indicium,illum igitur debemus nos omnes diligere, in illo nos omnes am rein ad illum pacem unanimiter habere. De hac auteratione ponit virtutem medii,videlicetaiubd christus
in hoc quM pro nobis impiis mortuus est, tuit mas e dilectionis indicium, quia in hoc deus erga nostiam charitatem comendauitadeo ait duo dis comendat idest eo mendabilem S laudabilem ostendie suam charitatem in nobis idest erga nos ex eo, suris,qubd christus pro nobis impiis mortuus est. Ταβ ino est supplenda ratio,quod si per christum manisse ata est diuina dilectio erga nos, omnino debemus Christum diligere,&iu ipso adinvicem pacem habes
Quoniam si cum adhuc peccatores essemus, secundum tempus christus pro nobis mortuus est,multo igitur magis nunc iustificati in sanguine ipsius salvi erimns ab ira per ipsum.
Ottendit quid nobis prosit ehristus: eitca quod tria ficit secundum qu , quλntrum ad pissens spes
mi, tripliciter christus nobis prolait Nam primo petchristum ab sterna poena liberamur. Secundo per ipsum ad sternam vitam,& ad sternam haereditatem inducimur. rtio propter eum, propter spem eterme C vitae & Getiue haereditatis laetamur a gloriamur. Sese unda ib: si enim eum inimici essemus Tertia ibi. Non solum aute JAd euidentiam autem partis pritrue latendum, quod, ut glosa tangit, magis est pro peccato moti di peccatum tollere, quam iam iustos S iam mundatos saluare,cteos a poeira sterna libera requare si per christum sumus a incato liberati Atiustificati,inulto magis per ipsum saluabimur ab sterna maenaaormetur autem Q ratio, per euiuscun imoriem di per cumsi uno sua guinem,idest per cuiuis euno possionem sumus a peccato Iust ficati, per illa erimus ab ira, idest ab aeterna poena liberati: petehristum sumus iustificati, ergo per illum erimus ab ira, idest ab sterita poena liberati. De hae aut e ratio
ne ponit virtutem medii, dicens. Quoniam si eum adhuc peccatores essemus christus pro ii obis mortuus est multo magis ergo iustificari nunc in sanguine ipssivi idest per mortem Spinionem eius,sesul erimus,
D idest liberabimur peripium ab ira dest a maena ste,
Si enim cum inimici essemus, reconcioliati sumus deo per mortem filii eius t multo magis reconciliati, salvi erimus in vita ipsius.
ostendit quomodo per eli istum obtinebimus sternam vita, idest sternam salutem: π quod sciendum.
quod,ut glosa tangit,ille Qui mortuus potuit nos i stificare, certum est quia vivus poterit nos siluare, idest poterat nobis sternam vitam,& sternam sit tem dare.Formetur sic ratio,Quicunt per in mot/tem potuit nos Iustificare, multo naagis in sua vita, idest per suam vitam poterit nos saluare, illast piue rit nobis sternam viam de salutem dare: sed christus per suam morte potuit nos iustificare,ergo per si iam vitam multo magis poterit nos saluare, es nodis stero
78쪽
tione ponit virtutem metu: videlicet,quod si christuc mortuus nos iustificauit, resargens a mortuis Si viuesno, siluabitadeo ait,quod ' cum illini et ellaniux lumas reconciliari deo idest rustineat Der mortem filii eius idest per morte: nebristi mal co magis nos res conciliati diuistit irat , inuita ipsius idea per vitam ipsim .secundum quam a mortu .s resurrexit, alus erimus idest pernam talutem, & sternam vitam ha ι bimasa einde cum dicit.
Non solum autem, sed te gloriamur in deo per dominum nostrum lesum christu
quem nunc reconciliationem accepimus.' ostendit quomodo per christu gloriamur & tatae mur propter hac sternam salutem, di propter hanc remam hςreditatem quam speramus per ipsum ha/:re.Formetur ergo sic ratio, per queincutim talui erictas . Secundo declarat, quomodo morbus ille non potavi esse curatus per legem. rtib manifestat, quomodo morbus ille per doliunum nostrum iesim christum potuit et se caratus ae sinatus, secunda ibi: Us nad legem enim peccatum. Tertia ibi: sed non sicut delirium. Possiet autem ex his otii nibus una talis rastio tarmari ad propolaum principale, Quicundi de magno morbo incurabili per alium nos potuit sesarare, per illum,anii liis litigiis, debemus adiimice, addam nam de secundum dominum pacem habere: sed christus ea huiusmodi Argo per illum debemus adi uicem pacem habere: Ad euidentiam prime partis,ubi agitur de magnis tudine morbi, sciendum quod morbus aliquis in gnus dicitur dupliciter: primo intensiue si inducat magnum damnii, ut puta quod inducat mortem secado potest esse magnus exteti sive,ut si multos Occidat mus inlatum n eo sperantes, per ipsum nunc gloria siue multos mortificat. Duo ergo facit, quia primo mur di istamur l per christum silui erimus in laturo,ergo in christo sperantes,nunc gloriamur de laetas mur. De hae autem ratione ponit virtutem medii discens, non solum autem sapple,salvi erimus per inmitum, sed de supple, sperantes autem de hae salute, idest gaudemus de laetamur non m nobis,sed in deo non rnos, sed per Iesum christum dominum nos strum,per quem nunc reconciliationem accepimus idest oet quem nunc sumus reconciliati deo. Ex his autem tribus, quae per christum adipiscimur, possent tria media accipi ad ostendendum quod relictas litiis giis pacem ad dominum habeamus. Sed breuitatis
cauta ex omnibus his tribus mediis confletur di fors metur una talis ratio,Per quencundi, pci: nam sternan sternam adipiscimur in laturo, ostendit peccatum Au talla magnu intensiue, quia induxit mortem: secundo auod hi it magnum eatensisue,quia mors illa se extenait ad multos di ad omnes, ibi Et ita in omnes homines. In prima parte intendit talem rationem, Per quemcuno intrauit peccatum in mundum,per illum intrauit mors ; sed, unum homine,ut per adam peccatum intrauit in mundum, ergo per illum intrauit mors. Magnum ergo fuit peccatum Ads, quod induxit tantum damnum ut petipsum mors ivtraret in mundum.De hae autem ratione non ponit nisi virtutem medusicens,quod pro pterea sicut per virum hominem peccatum intravit in hunc mundum , dc per peccatum intrauit mors,
Causa autem , quare Adam tantum damnum fecit, quod inducit mortem,est quia induxit peccatum , dego per chrul uni debemus pacem ad inuicem ha te. Patet ergo, quod tam ex eo quod christus nos reconciliauit, quam ex eo quod pro nobis sustinuit, quam etiam pro tuo quod nobia profitit, semper hasbetur eoiiciuisio intenta, videlicet, quod relistulistigiis, per christum habeamua pacem ad dominum, decundum dominum. quia sicut per Adam peccatum intrauit in mundum, ita per ipsum intrauit δc moraciton similiter quidem,
moreric ita in Omones homines mors
Postquam apostolus ostendit quomodo christius nos reconciliaum in parte ista declarat, quomodonos recomitiare potuit. Intentio ergo huius partis, est ebmendarei ultitiam christi,& excellentiam media ei nostri,per quam potuit nos reconciliare S sanare. Si quis vellet laudare aliquem medicum,quia sanasset aliquem magnum morbum. tria debet et facere:prismo deberet ostedere,quam magnus extiterit ille morbus:seeundo quod morbnsisse per alium curatus no Tettio ,elarare deberet . quomodo morobus ille per illum medicum excellenter curari po tuerit. 4na ergo iacit apostolus, quia pruno o quia unum istorum filii causa alterius, nam pecca tum sint causa mortis non econuerso. Ideo in litteradicitur, sicut per unum hominem ut peri sicut denotetur sinulitudo per per unum honii nem,ausalitas. Vtrunmergo fuit ab Adam, sed unum per aliud,
quia unum tui causa alterius,ut peccatu causa morotis. Notandum etiam litera pauli sic esse connexam, ut cum hoc,quod est ibi ratio principλlis,fit etiam conexio ad sit periora.Vu, sic connectitur iure littera ad praecedentem:dictum est enim quod per christum omnes nos simus in bucati,& iusti ali per ipsum saluabimur, di habebimus vitam . propterea ergo quia ita est, sicut per unum hominem,ut pes christum iustificamur,& irer iustificationem habemus vitam: se per
unum hominem ut per adam,peccamus di per peccυ6c per peccatum habemus mortem
-- -- Deinde cum dicit.Et ita in omnes ostendit qua tu
fuerit huiusmodi morbus S hmi peccatu ct aanuru
extensiue,ostendem,qubd derivatur ad omnes. Forametur autem sic ratio. In quo no omnes peccaue Iunt, per id mors peruenit ad omnes, sed in Adam,&in eius peccato Omnes homines pecca runt, crgopAd μ eius peccatum peruenit mors ad omnes. hac autem ratione ponit conclusionem,cum sita pro
batione, dicens,Et ira supple, per Adam, cin omnes homines mors pertransiit. Illa est coci uno, in quo scilicet a lani, vel In quo idest in eius peccato omnes Peccauerunt. Ista est probati Nam ideo per Λ damniors in omnes pertransiuit,quia in ipso di in peccasto eius omnes peccauerunt: eo enim peccate,omnes nos nascimur peccatores.Magnum ital fuit pece tuni eius noli solum inteii siue, sed etiam extensu quia mortem dest necessivatam moriendi induxit in
79쪽
vs 3 ad legem enim, peccatum erat in
mundo: peccatum autem non imputabaotur, cum lex non esset: Sed regnauit mors
ab Adam, usti; ad Moiseni etiam in eos, qui non peccauerunt, in similitudinem praeuaricationis Adae , qui est forma fit,
turi. Ostendit quod istud inagnum damnum et istud m,
Dum peccatum inductum per Adam lex non eur ibi ves curare non potuitio rea quod tria ficit ceundum quod tare rationes adducit ad propositum. Seseunda ibused regnauit morso Tertia ibi: Etiam in eos,qui non peccauerunt. In prima parte intendit talem rationem, Quicquid dat solum cognitionem peccati vel facit cognoscere quod dem punit peceastum, non tollit peccatum,sed vis ad illud inclusiue habet esse peccatum: lex autem solum ficit e nosce Bra peccatum vel solum. facit ec noscere quod deus punit peccatum: ergo lex non tollit peccatum sed vis ad legem inclusiue habet esse peccatum. Dico inclusiue, quia tenipus legis includitur sub tempore peccati,cum lex peccatum non tolleret. De hae auteratione ponit conclusionem cum sua probatione,di/eens,quod usi ad legem enim,peccatum erat in mundo. Ista est conclusio,videlicet quM vsh ad legem is elusiue sitit peccatum, ita quod lex ineludebatur sub tempore peccati,& non tollebat peceat uni.Et subaer Peccatum autem non imputabatur cum lex non ebset.Ista autem ea probatio conclusionis pinitisse V,
delicet,quod lex non plus faciebat, nisi qubd pece tum osten&bat: faciebat enim quod peceatum pi latetur id quod cognosceretur, vel quod putaretur id quod puniendum credereturia quia non plus facie chat, ideo peccatum non tollebat, sed vso ad legem
puerium erat in mundo, dest in homi ue, ut exponit glosa.Notalidum autem quod ante lepem, eum lex non erat,peccatum non putabatur, idest non sic e gnoscebatur,sicut cognitum fuit lege aduenientCvel alio modo,ut exponit glosa,non putabatur, idest noreputabatur,quia tunc hontines non reputantes peceatum eo sic cauebant sibi .nee credebant deum mulatum onendi , eum non esset lex quae peccatum pro/hiberet. Igitur ut in expositione litters tangebatur, lex fecit ut peccatum putaretur, idest ut cognoscere/tur;vel ut putaretur,ldcst ut reputaretur & vere erraderetur ege aliquid magnum, quod esset dei Memsiuuin euet a deo puniendumis quia lex non plus iaciebat, di gratiam non dabat, ideo peccatum non tollebat, sed vis ad legem peccatum erat in rimundo.
Deinde eum dicit Sed regnauit mors ponit si eundam rationenissubd lex peceatum non tollebat.Formetur aute sic, In quocunci statu mors re labat ratus ille peccatum non tollebat; sed in statu aegis mora regnabat,ergo lex peccatum non tollebat. De hac autem ratione non ponit nisi virtutem medii, dicens,
bd regnauit mors ab adam, v v ad moisem idest vis ad legem, quae per moysen fuit data. Dicitur austent,uso ad legem regnasse mois, ut glosa exponit, quia nec ipla lex potuit mortis regnum auferremo tandum autem quod,ut in glosa tangitur,mortem regnasse vis admorstm:veluso ad legem,pot exponi tripliciter: primo de morte naturae, secundo de morte culpae: tertio, deprauatione gloriae. Primo ergo modo dicitur mors regnasse tempore legis, no quod tunc morerentur homines &non modo, quia tuemagis timebant morte quam modo. 'cim cum ten
pus legis non ita firmaret S solidaret homines in spe aeternae vitae,sicut laesi tempus plenitudinis & t pus
aduentus christi,siue tempus graciae,hoc tempus, quatum est de se propter spem viis futurae, facit ut non
ita mors regnet, idest ut non ita timeatur. Et quia peccator magis debet timere mortem, quam iustus, ex
hoc ipso quia tempore legis mors regnabat, argues re pollamus quod lex peccatum non tollebat, quia ut tactum est,peccator debet dimere mortem, iustus autem cum perfectus sit in iustitia icit Gupio dissolaui &esse eum christo. Secundo modo exponitur de morte culpae,ut dicatur quM mora culpae, siue mors
animς regnauit vis ad moνsem,idest v up ad legem,
quae lex lius usinodi mortem non auferebat: fit exposnendo hane literam de morte culpae, patet qui , si lex huiusmodi mortem non auferabat, peccatum non tollebat. Tertio modo exponiturae priua/tione gloriae,ut dicatur, mors, idest priuatio gloriae, ει clausio regni estinis,regnavit uso ad legem, quia lex huitismodi ianuam edestem aperite non poterat: omnes enim praecedentes patres ibant ad Limbum &nullus poterat intrari ianuam paradisi. Cum ergo
clausio est estis patris facta sit per peccatum: quod noa perit coelestem patri an supple, non tollet mcato,
Secundum hoc ergo sic formabitur ratio, per quem eun statum regnabat morsin non apetiebarur emolestis iama,status ille non tollebat peccatum,huiuo modi fuit status legis ergo non tollebat peccatum. Notanda autem quoa praeter has tres expositiones, sicundum quas expostamus morte regitasse vis ad legem inclutae, exponitur quarto modo hic textus rvt d: eamus,mortem regnasse usi ad legem exclusiue, ita qubdin statu legis mors non regnauit. Secun hoc ergo dicemus quod ante peccatum mors non imputabatur,idin non reputabatur, nec credebatur ex hoc deum ostendi. Et laeo mors vis ad issem regne bat,quia homines secure peccabat.Adueisente enim lege,mors non repnabat quia homines ex timore logis non ita taure peccabant Lex ergo erat remedia Timotis non ipi bd iustificalet ed quia aliquo modo se ex tis nusmore ad iustitiam prspararet. nam cum lex illa esset lea timoris alet sic esse ut dictu est,qubd timor non iustificat, sed aliquo modo ad iustitia disponit & praeparat.Pog et aute ex his formari ratio, Quicunm st tus iacit non r nare mortem,non ex eo quM stariis
ille iustificet, seis quia per timorem ad iustitiam prsparet,status ille peccatu no tollit oui usiriodi sint statua legis. rgo status ille non iustificat sed per timore Soponit ad iustitiam.
Deinde tu dicitaria in eos qui non peccauerunt. Adducit secunda ratione quM lex peccatu non totoli Formetur aute sic ratio, n quocuno statu mors regnat in omnes,non solu in peccantes, per tale peccυ luctatus ille peccatu non tollit:huiu unodi fini status legis,ergo non tollebat peccatii. De hae aut e ratione
ponit talu virtute medii dicens, bd etia 'tippieit Epore legis regnauit more in eos,qui non peccauer ut in similitudinem praeuaricatiosus Adae, qui est foroma ,idest similitudo' turi , idest christi, qui erat laturus, idest venturus tepore lisis. Et tunc est supple da ratio,qubd tu mors regnaret tepore legis,lex peccatu non tollebat.Notan autem, 'ubd n volumus per qualida appropriatione loqui, cacenius has tres rationes,per quas probat apostolus,lege peccatu notollere, appropriadas esse morti culpae orti naturali.& morti grenne.ut dicamus per pruna ratione ostὶ di, lege peccatu non tollere, ciuia vis ad Lege erat peccatu,idest mors culpae:per licundam ratione hoe idem ostenditur,qubd I ex peccatum non tollar, quia uso ad moi sem,idest usa ad legem mors vere rei a bat,quia homo secundum statum illum plusquam in statu gratiae mori timebat:per tertiam rationem osteditur etiam,legem peccatum non tollere, quia tune
80쪽
uaticinantiat quam in alios regnabat, quia nulli et inem patriam intrare olebant. Notandum etiam quod ratio secuncti est fultimentum rationis primae nam ideo peccatum erat uso ad legem, quia uni ad legem regnabat. Ratio vero tertia eii filei me amnii secunde rationis; nam ideo usa ad legem mors regnabat,quia huiusnodi mors ita omnes pertransibit, remors, idnpHaulo aeterni Et taminem qui prin 1 met, siue per in issonem Hrtiit It gratis, quae Mima
en iustificato, ex fide,nta ec fide quacuna. sed ex Dde tarmat ad er quam tarma l. ter iustificamur.Temo iustificamur efficieter,per Dominum qui nobis virtum inlati, t. iitro iiivificamur maliter, per memidoriam,ad quam instificatio nostra finaliter ordis turicum ergo dicitur,iustificamur peregressum intii
ero non iudificamur in fidem 'at et quod iust fico mur per utruna sed aliter,ct aliter. vi tenus tarte dubitatiet aliquis de eo quod sola
ait, ubi ei ponitur iustificati ex fide. Dicitur ennii ibi. quod hie ait apostoliis,nos iustificati ea hdet qui su pra dixit ios iustificari gratis, 3cret gratiam: quod ideo d xit 'igiosi art,ne ipsa lidet te rimaret ut iuperba. Sed contra Numia pertinet ad vitium i qualis fifido posset esses h erbae virtus isset etsi vitiosi; svnum oppositorimipta, caretiit de alio: quod est
inconveniem. recterea Αhaustinui vult quod viis in eo qui non fietant prae laricati: posset en ni si quis acere ortem cui pae, vel inbietem elausioitu ea lini, regni regnat se tempore legri, sed in praeuari ex rores tanta uin adultos: quod rem eiu apo aesti ait quod in eos, qui non praeuaricauerunt peccatc. praeuaricationis vi in paruulos hiruis adimam robabat. Notandum etiam,vi magister testatur, qu bd qui uni textiis habent etiani &non unde in textuebimini acitur, etiam in eos qui non peccauerunt. Quidam autem textus tabent edatri in eoet qii prese erunt . inlidam textare non habent tetiam nee non, ne qui peccauerinit. Secundum noc a tem A taleno male utatur dici, Iovi ritu est bona mi alitastatur quadruplex expositio . Quia in teitu habente tam etiam quam no vi dicatur, Eriam in eo, qui ita
peccauerunt exponetur, ut post umest, videlicet,
quod mors regnauit in om ei ad legem iij eos. idest in paruulos qui non, runt,in similitud nem pr aricatio ars a se dis in fistu habent ara te peccatum. si vero in texta liba fit non ut dieituequbd more init ansiit etiam in eos, qui pectauerint. timc exponitur duplicite de paruuli, redi adusti,
Ni patu ili peccata erunt, non et ipsi habeant heccata anuisse,stid se offae peccatore nasciitur sinii litet peceaω .s: milites etiam exponitur de adultis, ut dicit ut, u mori perti assuit 'in eos; da in ad illos, que peccaueriini in sit litis sinem prinutricatorii Ada adest qui habent peccatum actitate .sicut&Adi habrutaeitia litera no habet nec etiam ne n , ter nunquam emima vi mitibus i male vri , ni
diiunc est Liasiis, quod mors pertransius cinoi qei, teta, . - α - -
α -- me in eo, cui pectaueruiit sit si id si e qui
praeuarication 1 2M qu: a adulti pisi istaeato rei e,i stentes,potissime filiat illi, in quibus remat more. Prisma litera quae hahet lanx amdqum Idicitur
esse Augustini. secunda quae habet etiam , de lion hMbet non scitur esse Ambrosi: aettia, quae no habet
et fati nix non ot cicitu, que in nrita regna
leni tin ebant, vel timearme vite,quia lex illa eς Cum ergo e 'nimbia
mentis, qua nemo male utitur, quani deustii nobis si
moprni. Rhetoricorunt, dices,quod mihi is boni a mus ibi. male uti emis virtuti bin: quare vir tutes non possunt essit vitio et tire si minae, vi e stingarei inrale viri Dicitidum quod pet alia bona postumus habere ubd agamus,red servi instes habemusi quod bene , amus: per ingenium ei in petindustriani statutarem re per inera huiusmodi boua habemus, quod inuentumus diueris ias,diuersii vii tui si uetis modo agendi: ult tamen vis,illa eo libliaso: sunt eae bona α malamoisum inuti e Ise ordis nata ad bonum &ad malum mi em . Sed ma viriustum&actus; qui a virtutibus egrediunturi scin esunt ordinati ad bisnam mem , ut quod tam later nunquam commut virtutibus i 'male vri , υterialiter autem possiimus virtutibus male m.
quia possumus de virtutibus superbia statu is teste non edrastus . inum nec in udietur tot litu
virtute,sed a uotiuitate Vitiata. Pamma a quod D
non.Ne ergo Lipe temtis de fide. cr emo , 'uis per inlam n ei sinegrana iustificari P Gmns. Λpo . stolus rustineati rema on semperata ibuit Eder, les
aliquandoattribuit eam gratiae. . il.viterius Mindissiciam aliquis de eo quod sola exponens .iu mutamur, per fidem vi per gianam, ait vo gratia meret ut auseri, de aucta meretur per mi. sed contra, eum Mignium a gratiae pertineaeaagratiam,si possem et mixti elaum Mazς, possena mereri gra cunc gnatia non euet gracia,nec ei sit gratis ait Picendum, quod antequam habeatnus bat mora cutis, quia lexi bat inops na x iis,q trstatu gratiae niuitem natu: re debebat: regnabat morsi
lii concludi pz: Ze: ita peccanti, non toti .l gratiani, eam intereri non Di sumus; ted ii quam ira
nidi in Ethuba quit Mutino exponitur, sistim naus gratia mpQ simus i Nicrig atis augmentum: habetur intentum. Quoniam ergo praecedens led, ixtur gratis augmeli nna non meremur niti pergras prolixior si tui uix unu quoiones uni ad D m. cum ergo quicquid tur bu per gratiam, lectionem p esenteni nic ergo tam de lectione pisce in iudici gratis vicum, 'puim augmuucunt gratis,
denti, quais depraesenti, quaestiones mouebimus. i i reterendo ad Laum Principium, nobis conimur ex Uubitarii reuo primo de eo bd dicebatur in te. gratia. ictione praece ut Iustimati igitur ex fide. Videt, iri Vlterius Mit dubit aliquis de eo quod in iis aut per urin iustificamur.Ni per id iustificamur, im Scitur, quod pacem habemus perdomui uim Ie
nistrum gratie. sed contra:cum ipse ut autor grastis,non in minister sta iselaicendum quod cum perpa nem choli, sin tu consequuta tuta moriem digratiam δε ipse dei filius passus iis non in deitate di vid Hed miluinanitate , ut euhonis ipsa humani ta cntistit quoddam organum non rae redemptionii medui me cone possibili christus nos redemit. nauseruolae linquantumdem sic autor gratiae, in quantuni autem homo tuit minitargitatis,uc communi Iur ponitur. strae possiimus assignate ouadruplicam causum siue rationem,uidelicet, bimalem niueii alem, crem . i&finalem.Marx alit et iustmamur per ius sitimis De iustifica/ amni eis quia anima disponitur ad valutem dimittitione. do vitia, lustificatio nostra per egressum vitii est tan . quam persa sem maternalem,suia tanquam per dis ipositionem animi eμ sic expon tur Anidrosus . Forν, matiter autem ita: sic rutilus uui ua cutem ior