장음표시 사용
111쪽
bertina . & Sangermanensi a lustravit, desiderari ; atque in iis ibis tum cominiuriter reperiri, qui non ante ieIcentos annos destripti fuere. Addit, neminem ex Antiquis ante Victorem Vitensem, qui dolebat quinto faeculo an. 49o. versum hunc laudasse: unde de Prolietum in Epist. Catu,nicas, qui Hieronymi nomine circumfertur, in quo hujus versus sit mentio , Sancto huic Doctori abjudicat, tanquam adulterinum , ac supposititium. in & testimorum S. Cypriεni ex Lib. de Unitate Ecclesiae, ubi ejusdem versus meminit, alio plane detorquet ; & metaphorico sensu, retinde, ac versum octavum, intelligendum esse contendit. Itaque conjectura ipsius, prima operis parte quae est de textu novi Testamenti, α I. haec primum ibit, laudatum orsum e margine, in qua per modum Scholii cujusdam ab Exscriptoribus appositus fuerat, subinde aliorum scriptorum manu in textum irrepsi ila. Merum hanc suam -- lnam .conjecturam subinde mutasse videtur in sua .posteriori critica Dissertatione de Manuscriptis novi Testamenti, pag. i 3. ubi conjicit versum illinc in Exemplari Anglicano, cujus meminit Erasmus, insertum fuisse , postquam in Latera aensi Concilio sub Innocentio III. ad usum atque utilitatem Graecorum latini eodices sacri Graece redditi fuerunt. Quantum ab tot Criticus.. ac sibiu et ipsi hae an parte contrarius sit, Imo quantum detrimenti pateretur Ecclesia, si hujusmodi conjecturis plus aequo indulgeremus, ac textus citati fides, ac Meritas vellicaretur , exmOκ dicendis constabit. Vel uno Cassiodori testimonio. , quod otticus ille Videre non potuit, inter coetera multa, res tota conficietur. Duae itaque responsionis docinianae partes impugnandae nobis sunt, ac
Primo, vindicanda textus citati fides, ac *eritas. Secundo, consutanda perversa textus S. I n. Socinianorum interpreta
disatur m ι , auPoritas is, veruas morμ 7. Capitis 3. Epistolae Tribus argumentis id Erasciemu . . I. Ex manuscriptis optimae notae Codicibus, in quibus versus ille leg tur. II. Ex testimoniis Veterum, a quibus versus ille laudatus est. III. Ex ipsa serie contextus Epistolae S. Ioannis.
Ex codicibus manuscriptis optima notae. Fatemur versum illum in quibusdam Codicibus manuscriptis integrum d sderari: fatemur in nonnullis verba ista, in earu ; dc ista v. 8. in terra; dc ista, on bi tres .aum sunt, seu, ut seri textus Graecus: in unum sunt, Pariter non reperiri: fatemur etiam in aliquibus Codicibus F. 7. pertur-Dato testium ordine reserti : at in tanta Codicum manuscriptorum variet te, ac discrepantia, prudens, ae Catholicus criticus iis palmam haud dubie referre debet, qui numero, vetustate . ac auctoritate plures sunt,& ad mentem atque usum Ecclesiae citatum versum retinent, eκ quoad rem Catholicam promovendam adversus Arianos dc Sabellianos tantum praesidii accedit. Certiissimum autem apud omnes est . utramque
Ecclesiam , Graecam dc Latinam, sam diu versiam illum ut legitimum Rgnoscere, ac retinere: quin dc Concit. Trid. Sessi in Decreto de C T meo de Trinitate. Tom. II. G nonicis
112쪽
11onicis Scripturis, post enumeratos Omnes eum Veteris tum novi Testa statuit: Sa quis autem Libros i fos antegros cum omnibus prat. in Catbohca legi consueterunt , O, in Oeteriet, ut ara Iatina editione habentur, pro sacris O' Canonieis non sistro Hee traditiones praedictas sciens prudens contempserit, anathema sPorro laudatum textum, quidquid econtra reciamet nuperus Criticus multo pluribus Codicibus reperiri agnoscunt ac fatentur rerum istarum pe- I. Exstat in Codice Britannico, cujus ob vetustatem tanta erat anu Eralmum auctoritas, ut ex eo rersum hunc in praecedentibus suis duabus novi Testamenti editionibus omissium, in tertia & quarta restituerit. II. Legitur in Codicibus, quibus usi fuere auctores editionis tam plutensis an . Isr7. de qua testatur in praefatione Cardinalis Ximentus: maximam Iaborum partem ιn eo praecipue 'uisse versatam , ut castigatissima omni eae parte vetustissimaque Exemplaria Hebraea , Graeca, Latina Mo arebeis pis hab ers ; ex quibus Graeea ex Bibriotheca Vatis a missis fiant. III. Codices Laurentii Vallae viri diligςntis , nullam sere hae in parte discrepantiam habent. Robet tu, A se teph*nus in eleganti editione, quam adornacit novi Te Stephan. μ. Vetustis Exemplaribus Graecis, ab Italia, Hilpania, & Gallia summa cura conquisitis, septem dumtaxat notat, pag. I 67. a. partis, in quibus, non quidem integer versus desideratur, sed tan-pis quae quidem ipte, integrum velsum nihil minus describens, obelo notat, ut significet, verba ista , in erio, in septem illis C icibus non reperiri. Si autem haec tantum verba omittuntur, ergo alia, in quibus stat, & confirmatur dogma Catholicum, nem testimonium dant, Pater, Verbum, is is ritus San- us, cyi tres anum sunt, genuina sunt, & in his septem Codicibus legebantur a Roberto Stephano: ut quid ergo illorum veritatem sume mi in reddit nuperus Criticus V. Theologi Ρ'anienses, ex magno illo Manuscriptorum numero, ad
quos vuIgatam Scripturae editionem recognovere an. 8α testantur quin nienses. ille 7. non legitur: quantum Ve-pectat v. 8. de testibus terrestribus, iidem TheoIogi observant, in quindecim Codicibus 'manuscriptis verba ista: ir hi tres unum sunt, non reperiri. unde clare insertur, in iisdem quindecim & sorte pluribus aliis. Jersum T. exltare. Hesselius, qui ex illis erat Doctoribus. Commentarioiit primam Epiuolam S. Ioannis p. ros. non tantum Anglicanum, de quo iximus, sed Oc Hispanum quoque Codicem laudat , ut hujus versus T. Tu fit erit tem demonstret. I. Censores Romani, qui sub Urbano VIII. Bibliorum emendationi in duerunt , etsi versum . in octo Codicibus non legerint , re:inendum rλmen censuerunt, haud dubie victi, ac superati majori aliorum Codicum
Correcto. antiquitare, ac auctoritate. rium R.- . quod circa decinnim saeculum editum est, rebliae. λ/i uotheca Sorbonica asservatur, ad hunc versum 7. me, inquit, corrupta jus quirerem Libui Graecorum , ut ait B. Hieronymus, qui soc capitu Riehi, fum πσπ habest, is quo maxime fides Catholica νobornur. du, si- ΠL I pie et naperus Criticus, parum secum cohaerens , cap. 38. 'pri mon. naae partis Hist0riae cliticae novi Testamenti nan et tr. laudat Codicem
113쪽
manuscriptum Bibliothecae Sangermanensis a pratis , ab annis Zoo. seriis prem , in quo versus ille T. in apis textu legitur, non in margine, ae per modum Scholii. Multos alios Codices , imprimis perantiquum Coroe' ' sem, Iaudant in rem nostram doctissimi Monachi Benedicti ni , in Annotationibus ad Prologum Hieronymi in Epistolas Canonicas. IX. Codices, quibus usi sunt veteres, Tertullianus, Cyprianus, Hier nymus &e. a quibus versus ille laudatus luit, haud dubie illum continebant; neque enim de suo illum protulerunt omnique, testem damus omni exceptione majorem , cujus testimonis haud dubie cessisset Criticus nasser, si perspectum illud habuisset, Cassiodorum thtelligo, qui sexto Ecclesiae saeculo floruit. Opus ille adornavit, cui titulus: Ca disi Senatoris Complexiones in Disolas in stolorum seia fim. Diu latuit Codex ille manu exaratus, donec a clarissimo viro D. Masset e tenebris, ac pulvere Bibliothecae Capituli Veronensis, ubi consepultus Iacebat, eductus suit, ac Florentiae typis excu-sus an. I par. Membraneus Liber es , ait clarissimus Editor, in quo insigηe
hoe antiquitatis monumentum unice permeavit: eximiae, ac venerandae verustatis notas omnes prae se fert, a eo tit videri possi ab ipsius Cassiodori
Porro in eo opere, Cassiodorus Summarium recensens e. Epist. I. S. D. v. 7. apertam habet mentionem. En verba: Qui Deum Iesum eredit, ex Deo Patre natus est; iste fine dubitatione fideIis est; im qui dirigit Genito--m, amat eum, qui ex eo natus es Ebristus o Sic autem ditigimus eum , cum mandata e ius facimus, quae iustis mentibus gravia non videntur; sed potius vincunt secutam , quando in istam credunt, qui condidit eumdem . Cui rei testificantur in terra tria m steris , aqua ,sanguis , is spiritus , quae in pu ne Domini Ieruntων impleta: in caeso autem, Pater , Firius , ULritus Sanctus, O bi tres unus es Deus. Ergo in Codicibus manuscriptis, quibuς utebatur Cassiodorus V. & VI. saeculo, c quinto enim saeculo natus smst annum q6 diu in vivis fuit . ac labente . saeculo sexto, anno 162. de Paschali computo adhuc scribebat in Codicibus, inquam, hujus aetatis extabat v. I. de quQ hic agimus. Neque vero est, quod suspicetur quis, ita loqui Cassiodorum per allegoriam ad versum 8- Namque r. ne umbra quidem extat allegoricae interpretationis in hocce Cassiodori sermone. a. quia absonum plane videtur, ut in brevi Summario allegorica interpretatio proferatur. 3. quia utrumque versum separatim, & tanquam genuinum Sancti Ioannis textum laudat,.& unum opponit alteri . In terra .... in caelo autem. Si secundus versus, quo illum ordine auctor collocat, primi explicatio quaedam, ac interpretatio foret, dicere debuisset: me est, in Caria Pater &c. non vero, in Caelo autem; quae particula autem oppositionem quamdam de partitionem textus subindaeat, non interpretis expositionem. φ denique, quia Cassi dorus nihil de suo adficit, sed tantum summatim redigit doctrinam S.
Verum, inquiet aliquis, quo tempore florebat Cassiodorus , jam corrupti erant Codices manu scripti sacrorum Bibliorum ; atque forte in manus Casiliniori devenit unus in his depravatis Codicibus, in quibus versus ille T. pia alicujus fraude insetius jam fuerat. At haec gratis omnino conficta sunt. Etenim Exemplana, quibus utebatur Cassiodorus, longe qui otum dc se κtum seculum, quo ille floruit, antecede-G a bant, Cissed D
114쪽
bant, propiti'iae ad aetatem accedebant Apostolori m .' summa enim eura ille luis commendabat, .ut in legendis, multo magis interpretandis Libris sacris, probatissimis, ac castigatissimis Exemplaribus uterentur . Audiatur clarissimus Cassiodori Editor D. Maisei in praefatione pari. 42.&seq. Ex CasMis v, boc opere, ait, constat non ire Africanae tantum, quod patet ex Eugenio, Fusientio, Vigilio, Victore, Facundo, Cypriano quoque, at videtur ; sed is, in antiquissimis emendatioribus Ecclesiae Romanae codicibus ver- fieti hin illum feriptum fuisse . Cum enim tanto studio Monachis Dis in diminis D. ictionibus id praeceperit, ut maestantissimis , Graeci etiam textus coVatione trepurgatis Codicibus uterentur, atque in ambuuis locis duoram ve etiam pris νtim emendatorumque Codicum auctoritas inquireretar, ipsian imprimis idem
praesitisse quis ambigat 3 Clamant isti, Scripturae vesculum , qtio functὶ ima
Trias perspicue docetur , S.Ioan. Dist. I. c. s. in primis codicibus ut pIurimum non reperiri, γ ab antiquis Patribus Iectum non esse, Africanis quibusdam ex- lceptis : at docet nos Cassi odori interpretatis , Iectum ab tuo fuisse ; quo constat On i in Romanis exemplaribus extitisse. Quibusnam acilem 3 nimirum felectissimis , ut qui iam tum haberentur antiqv. . Is enim ad priscor OV emendatos codices lad sacrae Scripturae DB ionem maxima, cura deligendoι in divinis Iectionibus ladmonebat: quid putabimus ab ipso praestitum, cum non legendos tantum , sed linterpretandos susciperet 3 Hae autem puto , Cassiodori aetate vel Mi Iaude deIebνari codirem potuisse, qui ad Apostolica fere tempora, sive ab iis baud ita :Iongo intervat dissita nore pertingeret. Quam emendatis etiam tite elur,. imieViri potest ex praefatione divinarum Insituιio m , qua Libros coeteros Libra-stiis emendandos tradidisse discimus , ocros vero manu ipsum sua emendas .
Quin de Ortographia filo disserere,' non asia de causa profitetur aggressum esse se, quam ut saera. Biblia inculparim exscriberentur. His doctissimi Editoris observationibus, & istae diue, quas ipsemet surpeditat Cassiodorus, adjiciendae
Prima est, ipsum summa cura dc sumptibus undequaque facros conqui- sisse ac collegisse Codices, quibus ait suorum usum suam adornavit ac locussi. pletavit Bibliothecam. Quos continuo, inquit L. Institution uni divinaram c. ' u. r. 8. de diteri partibus ubi direximas inquirendos, fuscepturos nos esse Domini miseratiome eonfidimus; ρ ideo sudios fustiΜere debemus, quod nobis transmittendum esse cognovimus . Eoque fiat, ut si cuicumqDe vorum , autequam veniat, aliquid eortim fortassis occurrerit, sudeat dirigenti cura transcribere, is, praedictis expositionibus aggregare ; qualemus , Juvante Domino is, Iabore vcsestro, Monasterii Bibtiotheca proficiat, quibus tanta noscuntur esse praeparata . Altera observatio haec est, Calliodorum non tantum plurimos undequaque
Bibliorum Codices collegisse, sed etiam manu propria labore improbo contulisse, emendasse: imo de nonnullos Libros, Psalterium , Prophetas , ipsas imprimis Apostolorum Ep. Commentariis illustrasse. Ita testatur ipsemet in Praefatione mox dicti operis. Quamvis, inquit, omnis Scriptura domina δε- perna luce resplendeat θ' in ea virtus Spiritus Sancti evidenter irradiet, in alterio tamen, On Prophetis , b Epistotis Apostosirum sudium maximum laboris impendi ; quoniam mihi visi sunt profundiores absilos commovere , ων
quasi arcem totius Scripturae divinae atque altitudinem x νι Umam cantinereia Quos egocunctor novem codices auctoritatis divinae με Ienex potui) sub eouatione priscorum Codicum , amicis ante me legentibus, sedula lectione transui. Ubi me multum laborasse, Domino afuvante, profiteor; qua nus nec eloquentiAE m
d/ficat α deessem , me Libros sacros temeraria praesumptione lacorarem.
115쪽
Nihil hic profecto desiderari potest ad criticum omni ex parte periectum,
di omnimodam versus, de quo agimus, fidem , ac securitatem. dies lacros, quos potuit, antiquiores di emendatiores undequaque collegit Ual- sodorus; eos summa cura & diligentia, tum inter se, tum ad fidem pri- Icorum manuscriptorum contulit, emendavit, imo & nonnullos ex Libris
saeris suis illustravit Commentariis: atqui in nullo ex his Codicibus rersiculum nostrum deesse usquam obse pavit Cassiodorus; in omnibus etiam priscis seu vetustissimis eum ipse tum propriis, tum amicorum Oculis le- git: qua igitur fronte posset quis fidem , veritatem, ac sinceritatem huius versus sollicitare, in subium & suspicionem adducere Ad haec accedit, quod scite observat clarissimus Massaeus, eosquem vi e Tesellit, qui contendunt, versiculum hunc 7. in Versionibus novi Teltamenti Hieronymiana vetustioribus, non reperiri, sed ab . Hieronymo laudatum tum primum suisse, nempe Cassiodorum non alia Versione usum fui illa, quam Italica, quae ante Hieronymum in usu erat; ergo In antl-'quioribus Versionis Italicae Exemplaribus ve 'ulus ille continebatur . . Audiatur doctissimus Editor . sui ters , ait, tu alae seu mieronyma sversioni eam olim intrusam piatant , deditionem tandem faciant, atque ar-sna submittant, neeesse es. Evidenter enim patet ex quampluribus barum
com exionum locis, Casiodorum afia Hersisne a Hieronymiana usum sye , nibilominus iam fuit ... Quae in hac exmicatione mel affert Cassodorus Hemesiebia, veI designat a vulgata antiqua , sive ab Italica vere deprompta esse et id quod me ferme conuiuit , quia tua vero probatissima inter caeteras a dociissimis Veterum haberetur. Quapropter adhibitam procul dubio inrbitror ab erudito Scriptore , saerorum cibrorum serutatore eximio; eoquς magis, quod vetustiores Scripturae codices perquirere solitus erat , ἐν col- ratus cum Graeco textu , quem coelestia testimonia prae se tuMse , rum Scri' prorum octoritas , tum optimi , qui super i , manuscripti Libri testent r-Hactenus Veritatem verius 7. Epistolae r. S. Dan. cap. s. auctoritate Codicum manuscriptorum, & consenta .Ecclesiae utriusque Graecae , ac Latine adversus nuperum Criticum demonstravimus.
Quid vero conjecturas ipsius initio memoratas Resp. ad primam: I. Codicem illum Regium, , in cujus margine per Resellitur modum Scholii versiculus noster refertur, a quingentis dumtaxat annis, dup'ex
ut ipse latetur Criticus, striptum esse; ergo si haec prima figenda sit hu-3us additionis origo, fatendum erit in nullo Codice quingentis annis antiquiore dictum versiculum reperiri. At ipsemet Criticus , quasi sui oblitus, laudat Codicem octingentorum annorum sub Lothario secundo, in quo Versus ille legitur non in margine, sed in i pia textus serie. 2. additionem illam in margine Codicis Regii factam, valde consulam , ae er turbatam esse, inverso, ac perturbato testium ordine et primo enim loco Ponit. Spiritum Sanctum, secundo Patrem , deinde Filium , quem his terminis designat , α οι i-υουέ , qui certe obscuri sunt. Ad secundam vero ejusdem Critici conjecturam, dico nee firmam illari esse, nec verisimilem videri: tum quia longe ante tempus Concilii xeranensis anno Ia I s. dicta S. Ioannis sententia tum Graecis, tum istinis notissima erat: tum quia Verba illa, quae in Conciliis refertur facta tem
pore Concilii Lateranensis , non dissilente ipso Critico post Labbaeum,
barbara est , multisque mendis reserta , quales rerte non sunt Codie Graeci: tum denique , quia ea aetate Graeci a Latinis sic erant animis
116쪽
alieni, ae remoti, ut probabile non videatur eos ad latinorum Odieum
nora: am Odices tuos exigere voluisse.
Qui ergo factum est, inquies; quo casu, ut versus ille . in multis uicibus tum Graecis, tum latinis desideretur Res p. i. duplicis generis distingui posse Codices , seu Exemplaria tum veteris, tum novi Testamenti manu exarata: alia , quae Omnium pene Fidelium manibus quotidie tererentur, Oculis legerentur , memoria discerentur: alia, quae reconderentur in forulis Bibliothecarum; & priora quidem multo dissicilius corrumpi, ac violari potuisse, propter frequentem, ac votidianum usum , ac prumptam , si Vis fuisset, violatoris poenam . Ad dem manuscriptorum Codicum, quos Traditio & perpetuus Fidelium usus incorruptos servavit, exacti fuere Libri sacri nostrae vulgatae Editionis, ae praelo subinde commissi, cum inventa est, saeculo nempe decimo quinto, ars Typographiae. Alia vero Exemplaria, quae in angulis Bibliothecarum recondebantur, longe facilius fraudi . ae corruptelae patebant Exscript rum, sive ex negligentia, sive ex malitia , nempe ut posteros fallerent secte vetustatis: quo casu Codices MS. qui numero, antiquitate , & au-Goritate coeteros vincunt, praeserendi sunt tanquam magis probati, ae castigati; & posteriores ad eorum fidem & normam eorrigendi. Res p. a. non improbabili conjectura dici posse , in nonnullis Codicibus
V. T. c. I. Ep. I. S. Ioann. desiderari vitio dc incuria Exscriptoris, qui, eum textum descripsisset usque ad haec verba ύτι- .s ώσιν οἱ μαρτυίντε, Quoniam tres sunt, qui tUimonium dant,' errante oculo transivit ad versum 8. ubi eadem verba repetuntur: atque ita Versum 7. ex incuria praetermisit. Lapsus ille seu error manus & oculo,um non est infrequens in iis, qui aliena describunt, cum nullo sere interposito intervallo eadem verba repetuu-tur, ut revera est in versu 7. & 8. cujus lapsus exempla proserunt d
Elissimi Benedicti ni in suis ad Prologum S. Hieronymi in Epistolas Canonicas Observationibus, quas consule, Resp. 3. non immerito supponi posse versum illum ab Arianis in iis, quos potuerunt, Codicibus expunctum de industria fuisse, quod eo se ma- Mime premi intelligerent: quod quidem fraudis, ae perfidiae vitium saepius ipsis exprobrat S. Anabrosius Lib. 2. de fide e. I s. num. 333. & Lib. s.cae. 16. num. I93. sed praesertim Lib. 3. de Spiritu Sancto c. Io. initio, ubi conqueritur Arianos locum istum: Quo,iam Deus Spiritus est, de suis Codicibus delevisse. Atque utinam, inquit, de vestris, ἐν non etiam MT. a. p. Ecclesis codicibus toturetis Eo enim tempore , quo impiae infidelitatis Au-e 6. E. xentius Mediolanensem Ecclesiam armis exercituque occupaverat, NI a V lente atque Ursario, nutantibus Sacerdotibus suis, laevusabatur Ecclesia Sirminensis, factum hoe ir sacrilegium mestrum in Ecessastris codicibus deprehensum es. Et sert e hoe etiam in Oriente fecistis . Et Iitteras quidem potu sis abolere, sed Adem non potusis auferre. Haec S. Ambrosius. S. Hieronymus Prologo ad Epistolas Sinonicas, eamdem querimoniam instituit adversus Arianos, occasione versus, de quo loquimur. Quin & Socrates adulteratae ab Haereticis Scripturae exemplum profert ex hac ipsa prima Ep. S. Ioannis c. q. v. a. ubi dicitur: In hoc cognoscitur Spiritus Dei: omnis spiritus, qui confitetur Iesum Chrsum in carne venisse, ex Deo es ; is omnis spiritus, qui DIvit Iesum . ex Deo non es. Quem locum ab Arianis ea punctum suisse Observat Socrates.s E-
117쪽
Ex testimoniJs veterum scriptorum. Tertullianus.
Totus ille est in L. adversus Praxeam, ut distinctionem personarum in Deo
esse probet ex Scripturis. Cap. 23. R: loquutiar: Parae letum quoque a Patrefepostulaturam, eum ascendisset ad Patrem , ori missurum repromittit On quidem alium ,sed iam praemisimus quomodo alium ... Tres e cit cohaerentes, alterum ex ahero, qui tres unum sint, non unus : quomodo dictum es , Ego on Pater unum fumus, ad substantiae unitatem , non ad numeri singularitatem. Ad v. 7. Epist. S. Ioannis hic Tertulliamian respicere verba ista: tres unum funt, aperte indicant. Unde enim illa excerpsisset Ex v. g. per allegoriam quamdam ὶ sed quis id credat 3 cum ne minimum sit apud Tertullianum eo Ioci allegories interpretationis vestigium : atque sensu litterati dieat eum Ioanne: Tres unum sunt, quoa lolaudat ista Christi: Ego ἐν pater unum sumus.
Tertulliano iungimus Cyprianum, disci Ium Masistrum , Atacanum
Africano. L. ὸe Unitate Ecclesiae non multo post initium, ut probet sese vandam in Ecclesia unitatem, haec refert: Ego On Pater unum sumus. Et terum, inquit, de Patre Fitio is, Spiritu Sancto scriptum est . Et biares unum sum. Non alibi porro seriptum illud legimus , quam in cap. s. i. Epist. S. Ioan. V. T. Res ondet auctor Historiae criticae novi Testa menti, S. Cyprianum perit. -lis allegoriam, ac sensu accommodatio v. 8. de testibus terrestribus, Patri Filio dc Spiritui S ncto adamasse, more Africanorum, qui hujuscemodi alle S. CV pr.
goriis delectabantur et unde concludit Icelum a Cypriano 6 8. laon 7. Pr bat autem auctoritate tum Facundi Hermianensis, tum S. Augustini. Facundus L. I. pro aesensione trium Capitulorum c. 3. laudat istum veris
sculum 8. Tres fant, qui testimonium dant tu terra, spiritus , aqua, imsanguis, is bis tres unum sunt. In spiritu , , fignificans Patrem .... in aqua Spiritum Sanctum. - in sanguine vero Fitium. Quod postquam testimoniis Gipturae proba it, sic pergit: Quod resimonium B. Joannis Apostoli, Beatus Cyprianus Carlbaetinensis Antistes Θ, Martyr in Epistola fue uia. D. Libre, em de Trinitate ferinil eiror est: dicere debuisset , de unitate Eceis e de Tarae , is, Firio, im Spiritu Sancta inteuigit. S. Augustinus , quem totum hac in parte describit Facundus , eamdem interpretationem sequitur versus 8-Libro enim a. contra Maximinum Arianum cap- 23 Patris, Filii,& Spiritus Sancti probat unam esse substantiam, xia de spiritu, sanguine, & aqua, quibus Pater, Rilius.& Spiritus Samus tanquam symbolis designantur, Ioannes ait: Tνes sunt testes, Spiri- itu , D'gurs , ἐν aqua , tres anum sunt. Ex quibus colligit Criticus, T. t. sua S. Augustino lectum fuisse versiculum non I. sed 3. quem per alleg 7 I. εστiam Patri, Filio, it Spiritui Sancto aeeommodat. Et vero, inquit ille, si a Cypriano lectus sitisset versus D qui fieri potuisset, ut S. Augustinus, qui tam sedulo Cypriani opera versabat , eum non legisset praesertim eum per morius ille fuisset ad errorem Maximini consutandum, nec Opus habessis confugere ad sensum accommodatitium & allegoricum.
118쪽
Refellitur responsio Critici ad S. Cyprianum. I. Facundo Sanctii in opponimus Fulgentium , aetate nolI minus, quam auctoritate Facundo longe superiorem . Is in tribus operum suorum locis, j.. L. de Trinitate c. q. Lib. de Fide Catholica, sed praesertim in suis responi 'sonibus ad objectioites Arianorum , respondens ad ultimam objectionem' expresse tollatur versiculum 7. a S. Cypriano laudatum suis. . In Patre ergo, inquit, in Filio, Spiritu Sancto unitarem substantiae aeripimus persoxa r eonfundere non audemus. Beatus Ioannes Apostolus testatur dicenι : Tres sunt, qui ἔestimonium perbibent iπ Caris, Pater , Verbiam, im Spiritus , tres unum Dut. Quod etiam Beatissimus Mari r Cypriantis in sola de Unitate Ecclesiae restatur dicens ire. Refert deinde, quae more a nobis laudata sunt, Cypriani Verba . . II. Qui seri potuit, ut Sanctus Cyprianus verbis relatis ad versum 8. respexerit, cu)us versus nullam omnino in Libris suis mentionem secisse legitur 3 Deinde vcro, unitas, de qua S. Ioannes Versu 8. non naturae est, . sed testimonii dumtaxat; atque in teχtu Graeco non legimus, & hi tres unum sunt, sed, in unum sunmi hoc est, in unum testificandum seu decla- .randum. An vero probabile vidae tur , S. Cyprianum ad demonstrandam unitatem essentite Patris, & Pilii, & Spiritus Sancti, adduκisse unitatem dumtaxat testimonii spiritus , sanguinis , & aquae 3 III. quod magis urgere videtur verba ista versiculi 3. Et bi tres unum, seu, in unum sunt , in Codicibus numero pluribus &' quidem vetustioribusTMn. i. rion caestant: quomodo igitur ad ea, Oculas intendere potuit s. Cyprianus one. 'ag. Id vero ita eme constat auctoritate , ac testimonio IV. Concilii Lateranen ta . . E. sis sub Innocentio III. an. I 2I . multisque aliis momentis, quae resert He DHesitatus selius Theologus Lovaniensis, Commentario in primam Ep. S. Ioan, ad V. 8. capitis s. cujus haec verba sunt: Coneilium Laterane e ob Innoeentis III. celeιratum evi etiam Patriarchae G ei interfuerunt can. 2. ostendit Codices suo tempore se habuisse, fictili nunc Iegimus. Admonet ribilominus diligenter, eo quod Abbas quidam nomine Ioaebim doevcrit, non esse veram unitatem ιrium personarum , sed eas sic dici unum kficat Vi qaorum es una v Iunias. Utebantur autem argumento ex hoe Deo sumpto, quia vid/Iicet Mut de Tatre, O, F Iio, i , Spiritu Sancto scriptum es, quod tres anum ν ; fio eodem seco de spiritu, Maa, ἐν sanguine , quia tres unumsint. Proinde autem addit concilium, fietit in quibusdam codicibus interitur ; satis indicans it ud, Et hi tres unum sunt, non tu omnibu= codicibus , spiritui, a re, ἐν sanguini se drisim reperiri. S. quoque Thomas exponens Decretalem Iam dictam Conetrii Lateranensis opusculo 2q. Tres fune , ait , qui testimonium dant in Terra, scilia et , Diritus , aqua, θη sanguis: in quibusdam Libris additur , Et hi tres unum sunt; sed hoc in vieris Exe Laribus non habetur, sed in quibusdam Libris dici tur esse appositum ab Haereticis Arianis, ad peruretendum sanum intellectum o ctoritatis praemisse de unitate essentiali trium personarum. FLec Thomas. Hanopurtem omittit Innorentius III. in De relati, quae incipit: Iu quadam is c. ἐν ponitur in Decretalibus, tituis: De celebratione Missarum. Codices quoque iam dicti Oenomanus, Hispaniensis eadem rarent particula . Vidi ego tria ivctvsa Mi Lia , unam scriptum , dico impressa , . in gaeibin etiam haec particumta deerat, emadmodum im in Exemptari quo is, quod extat Lomanii in Bι-hnotbeea Ecelsae Sancti Petri altero item , quod ibidem in Abbatia D. trudi/ asservatur; ex quibus omnibus bee videtur vera esse hujus loci is ιρι.. Quoniam. tres sunt . qui testimonium, dant in Caelo, Pater, styrbum , pi
119쪽
ritus Sanctus, i , hi tres unum sunt. Et tres sunt, qui testimonium dant in terra, Dirhur, aqua, is sanguis I aut potius, ut Codex quidam apud nos Messae S. Petri habet e Tres sunt , qui testimonium dant in 'terra , spiritus, aqua sanguis et Et tres sunt, qui testimonium dant in coelo , Paeter, Verbum, , Spiritus Sanctus, is, hi tres unum sunt . Iam antea observaverat Hes elius, dicta verba verius 8. omitti ab auctore Libri eo tra Varimadum Diaconum Arianum, sive ille fuerit Idacius Clarus, sive
Vigilius Tapsensis ; omitti pariter ab tactore primae Epistolae sub nomine
Hystini Summi Pontificis. ' . .
His ex Hessella momentis et vidi debet: r. Doctores Lovanienses testari se quindecim Codices lustiasse, in quibus elausula haec 'ersus 8. Et hi tres nuum sunt, non legebatur . a. Idem de multis Coelicibus fateri Lucam Bu: gentem in suis correctionibus Romanis. 3. Arianum Montanum clausulam illam non inseruisse , nec in graeco, nec in latino textu Bibliae Polyglotrae Philippi secundi. nec etiam Cassiodoro, de quo paulo ante,
dicta in clausulam cognitam fuisse . Iam Vero recurrit prius argumentum nostrum: Si verba ista: Et hi tres xnum, vel, in unum funi, non eκtabant olim in versu 8. quomodo Tertullianus, quomodo Cyprianus, alludere ad ea potuerunt, & per alleg riam ea transferre ad Patrem , Filium, & Spiritum Sanctium tΑt Facundus, ait noster Criticus , ea fic interpretatus est, ac Cypriarum laudat ejusdein interpretationis auctorem - Fatemur ; sed deceptus
ille fuit, nec Cyeriani mentem satis est assecutus. At Augustinus, pergit Criticus , allegorice ea exposuit . Fatemur adhuc ς sed quid inde ad Cyprianum t ista , quaeso , consecutio 3 S. Augustinus hunc Scri- . opturae textum sensu allegorico exposuit; ergo & Tertullianus, & Cyprianus , & Fulgentius pariter exposuerunt . Quid absurdi Sed aptis limus fuisset versus 7. Maximino Ariano consutando cur ergo illum omisit, Augustinus 3 nescio ia Forte vel quia non extaret in eo Codice , quo utebatur ; vel quia de illo litigare Arianos noverat, quam facti controversiam aggredi noluit , cum tot alia clara , &. expressa praesto essent , ad veritatem Catholicam demonstrandam, Scripturae testimonia. . anctus Iberovinus
- Ιn Prolam ad Distolas Canonicas conquerItur ab infidelibus transtat ribus vitiatam fuisse primam S. Ioan. Epistolam : In qua , inquit, infide-Δbus translatoribus multum erratum esse fidei NWitate comperimus I triun
tantum voeabuia , hoc est , aquae , sanguinis, spiritus , in sua editione ponentibus, Patris , Verbique, ae viritus Sancti testimonium omittemgibus; m quo maxime fides Carborica roboratur, Patris,MFilii, is Spiritus Sancti una divinitatis substantia comprobatur. Ferri hic non potest impudens Erat mi ac Socini protervia . qui Hier nymum Prologi auctorem a noscunt quidem , sed falsarium, cum omnium Primus versiim 7. textui S. Ioannis inserere ausus fuerit.
Aliam viam tentavit noster Criticus , Prologum scilicet in Pistolas Canonicas salso clivo Hieronymo tribui . Ipsi hae in parte subscribunt Benedicti Monachi , qui divinam Hieronymi Bibliothecam nunc primum in lucem emiserunt , quamquam non iisdem cum Critico momentis auiducti . .
120쪽
, quibus critieus Priamum in Eri Vas caηοniear in Merom o Mudicat. Primum est, quod Prologus ille in multis Bibi torum Exemplaribus antia ruioribus, de in omnibus iere posterioribus sive Bibliorum , sive operum. Hieronymi editionibus , desideretur . Secundum: In multis quidem manuscriptis Codicibus sacris legitur Pr logus sub nomine Hieronymi , ubi conqueritur versum I. praetermissum Risse ; attamen in serie textus Epistolae S. Ioannis versus ille ita iisdem dicibus non eκtat: quae pugna, & contradictio evidens est suppositionis largumentum. lTertium : In illo Prologo Hieronymus sic loquens inducItur , quasi aetate sua in omnibus graecis Codicibus legeretur versus 7. & in Iatinis
omitteretur; cum jam econtrario in omnibus latinis legatur, in vetustioribus vcro graecis desideretur, quod unum momentum, etsii alia deessent, lassiceret, ait Criticus, ad suam sulciendam sententiam. Quartum : Certis sinium est i lures ejuscemodi Praefationes in antiquis manuscriptis Codicibus extare sub nomine Hieronymi , quas tamen illius.
non esse periti judicant . His polinabitis ottidi nostri momentis , triplici alia ratione ducti sunt oditores divinae Hieronymi Bibliothecae , ut a S. Doctore Prologum illum, veluti adulterinum ac supeosititium foetum rejiciant. Prima est styli dissonantia, ab elegantia Hieronymi multum distans. Secunda, ipsa inscriptio Epistolarum Canonicarum, quae ab Hieronymo. passim in Cataloso Scriptorum Ecclesiasticorum Catholicae nuncupantur , nusquam Canonicae. Denique mala auctoris Prologi fides aut ignorantia , qua asserit , Epistolas illas Canonicas alio a Graecis ordine legi, quam debeant, multumque ille sibi tribuit, quod eas ordini suo legitimo restituerit. Rεω,ns, Vcrum momenta haec, tum Critici, tum aliorum, tanti esse non viis ad haee dentur , ut omnino conclamata esse debeat Prologi Hieronymiani fides ac
ta. primum e fatentur enim vel ipsinet editores divinae Hieronymi Bibliothecae , Prologum illum legi in multis manu scriptis , & etiam impressis Bibliorum Codicibus, ac Interpretum Libris - Εκtat in Bibliis Latinis, quae prodierunc Nurembergae an. Is s. Venetiis m. Iv8. Basileae ann. Is . Lugduni ann. I seto. Parisiis ann. Is 63: Luεdunt ann. Is 39. Antumpiae ann. I 6I7. Hoc nostro saeculo, quasi praestigiis quibusdam oculos praestringentibus, prorsus disparuit: utrum hoc ex casu ac incuria vel malitia , videant eruditi . Ita sere auctor Editionis Anglicanae Operum: S. Cypriani , observatione in citatum S. Ioannis versum apud S. Cypria Ed. Har. num Lib. de Unitate Ecclesiae inter Tractatus pag. Io9. col. I. Et certe
Erasmus in dignoscendis, & edendis veris ac genuinis M. Patrum operibus, solers, si quis alius, Prologum illum retinuit. Non secundum r mirum certe videri non debet Exscriptores operum S. Hieronymi Proicuum illum descripsisse , quem sua aetate ab omnibus. sere Hieronymo triboi videbant; nihilominus tamen in serie textus Epistolae S. Ioannis , versum ' illos omisisse . Unde quia in his, quibus utebantur, Sc ipturae Codicibus sorte desiderabatur. Non