장음표시 사용
161쪽
b is praecede mibiis utque ad I q. divinam Verbi originem, naturam .poteis Dam describens S. Ioannes, verbum sub antivum v ν, erat, septies aut octies usurpaverat ; ubi autem V. Iq. venit ad carnis assumptionem , illud mutat, atque altero utitur nempe λενιτο , est': cunis mutationis nulla ali icausa & ratio reddi potest, nisi quod mutatio status describatur , seu ad aliud praedicatum transeat S. Ioannes, nimirum ad earnis assumptionem ,
cui exprimendae proprium aecommodatum Verbum ει amo uturpavit
Quoties scilicet Christus dicitur Deus aut Dei Verbum , Scriptura sempertiturpat verbum substantivum , est, erat, fuit , numqtiam λίνάτα ia Coniatra vero ubi de eius secundum carnem origine , ac nati late sermo est ,
vulgo adhibet verbum hoc ινίνεeto, quod signi Mat factum esse . Philipp.rura similitudinem hominum factus. Rom. h. factus, dicitur ex semine Davidi. Unde porro discrimen istud , dicere non possunt Sociniani ; at Catholicinatim reponunt, hanc esse causam, quod Deus natura sua Deus est , ac . semper fuit, unde nunquam factus dicitur: at non semper caro fuit, sta Carnem non semper assumpsit; ergo Iure. ac merito dicitur caro tactus.
Ad incommodum, quod proserunt, dico ictum illud , si quod est , in
ipsos Socinianos recidere, qui maximam invehunt Ordnis perturbationem. Ii siquidem volunt Christum pilus fuisso hominem simplicem , tum postea Deum factam esse auctoritate & potestate a Deo Patre accepta cum Ε-vangelium praedicavit: S. Joann. econtra Christum tanquam purum Deirin primum describit, tum V. Iq. ejus assumptam carnem ι & cum primo dicat: In principio erat Verbum, Deus erat Verbum ; tum: Et Verbum
caro factum est , dicere potius debuisset in mente Socinianorum: In principio erat caro, dc postea Deus iactus est: ordinem itaque perturbant Sociniani, quem servant Catholicis.
e: 8. Sancti Darenis ..Asserit eo loci v. 16: Christus, Abrahamum eRultavisse ut videret dienusuum ; vidisse, & gavisum esse. Abrabam, inquit, parer vester exustavittit videret diem meum : vadit, o vrsus est. Dixerunt ergo Iudici ad eum esuinyxaginta annos Nondum habes , is Abrabam vidisti Dixit eis Iesus ria men amere dico vobis, antequam Abraham eret, ego fum,. Unde iacile est arguere: Qui fuit ante Abrahamum, is fuit antequam ex B. Virgine nascer tur atqui Christus declarat se fuisse ante Abrahamum ; ergo &c. Tantam lucem prae se fert istud argumentum , uidissirile sit con)icere, qua via possit Obscurari. Tria nihilominus romi uire Sociniatii. . Responsio Socinianorum. Primare. I. Socinus tum ira, sua adversus Volanum Dal putatione Tom.2 .p. 37'. tum spo Osio. in Dialogo cinia Erasmo Ioannis ibidem pag. so . fatetur se nonnisii mut to labore, ae post diuturnas preces interpretationem hus ulce loci ad inve ait se; nempe sic legi debere teκtum sacrum: AHequam Abraham fiat, egor sum. Verbum etiam graecum minas contendit reddi debere per , non vero fieret; nomen vero Abraham hic non supponere pro persona , aut pro ipla personae Abrahae nativitat , sed pro eo, quod nomine Abrahae u-gnificatur, scilicet pater omnium credentium ; ita ut iste sit sensus: Ant quam Abraham fur pater omnium crodentia. per vocationi Gentiliam ad Meah
162쪽
uo sum Christus.Messias, Iux Mundi ire. Revera etenim Christus extitit, antequam Gentiles ad fidem Eva elii vocati fuerint. II. Recentiores Sociniani respondent illam Christi praeexistentiam ante Abrahamum, verum dc realem non esse, sed figuratam & metaphoricam, eo sere sensu quo Christus dicitur in Apocal. e. II. V. Agnas occisis ab 'origine mandi, non reali, sed s4urata occisione . III. Respi,adet Grotius citato Ioco, sermonem esse, non de reali Christi praeexistentia antequam Abraham fieret, sed de aeterna constitutione seu praedestinatione Christi, quae Abrahami nativitatem antecessit. Verum facile est omnem illam Socinianorum machinam disturbare, quam sudore tanto, ac post tot preces ad Deum sulas Meinus construxit. Prima quidem responsio prorsus vatis ficta est, nullumque habet intextu Graeco fundamentum, unde probet Socinus legi debere fiat, non vero fieret. Cum enim utroque modo verbum Graecum, ipsismet fatente, reddi Possit, quare potius reddit, fiat, quam , fieret Nimirum qualecumque effugium quaerebat, nec aliud ipsi praesto fuit. Qu od addit, verbum illud
νενειν ται Construi cum verbo de praesent , dico vobis , gratis dicitur: namque construitur cum verbis, fum , quibus stabilitatem suam , ae aeteritam durationem solet Deus in Scripturis exprimere .
II. Nomen Abrahae vere sumitur pro ipsa persona, & substantivum est. quomodo saepius in hoc ipso cUite usurpatur ; eo enim ipso usurpatur stilla , quo a Iudaeis, ad quos Christus sermonem dirigit, sumebatur ; alias nihil ilΗ intellexissent . . . 'III. Appossita est Christi responsio ab objectionem Iudaeorum , qui antiquitatem Christi negabant, ex eo quod nondum quinquaginta annos natus Abraham viditat: absurda vero & plane illusoria foret responsio, si hoc unum voluisset, se existere antequam Abraham reipsi foret pater omnium credentium. Quid enim, rogo, istud faciebat ad institutum sermonem, & qua via sensum tam reconditum sub orari potuissent Iudaei Denique quid in eo singulare futilat Quando3uidem non tantum Christus, sed & quilibet ex discipulis ipsius extiterit ante vocationem Gent;
Secunda responsio aeque iacile convellitur e obiectio quippe Iudaeorum veram impetebat Christi praeexistentiam ; ergo re nsio eam adstruebat. Ad exemplum adductum , dico , Christum dici possie agnum meusum ab origine mundi , non quidem quantum ad actualem occisonem, sed sitantum ad realem imputationem pretii occisionis , quae sutura max: ab initio enῖm illud Messionis pretium acceptavit Deus in salutem omnium hominum ; quotquot enim ab originei mundi silvi iam sunt. nonnisi ore Christum salvi esse potuerunt . Quamquam . non immerito dici posset, verba ista: ab origine mundi , non referri ad agnum vicensum, sed ad nomina eorum ,-Ieripta non sunt in Libro vitae ab origine mundi, per quamdam scilicet transpositionem in scripturis non in-
1ertia responsio, quae Grotii est, non minus absurda videtur: tium quia nec apposite responderet Christus ad objectionem Iudaeorum, si de sua dumtaxat loqueretur praeexistentia in decreto & praedestinatione Dei; tum quia nihil responsio Christi contineret ipsi proprium , ac singulare et Ctuteri quippe homines, quotquot sunt praeaestitisti ,. antequam RMaham
seret, ab aeterno praedestinati. fueriant. - . . t i
Secunda responsio. Pertia rei ponsio.
163쪽
DE TRINIT A TE. Q U INTUM TESTIMONIUM
Cluistus eo loci a Patre distulat, ut velit calamitosae & ignobili qum
dammodo vitae laete temporali finem imponere, ac primaevam, quam habuit ab aeterno, gloriam, ac splendorem restituere. Nunc, ait , eiari a me tu, Parer, ama temetipsum, claritate, quam habui priusquam inandus est. Et vero Christi gloriam , ac divinitatem apertissime declaravit Pater, cum post mortem ipsum exritavit, oi dedit ipsi nomen , quod est fana omne somen . Philip. 2. vers. s. Inde sic arguimus: Ille extitit anatequam ex B. Virgine nasceretur , imo & ante mundum, qui gloriam habebat apud Patrem priusquam mundus esset: atqui Christus gloriam habebat apud Patrem priusquam mundus esset . ergo extitit ante mundum, atque adeo priusquam ex B. ViFine nasceretur. lR DUO Socinianorum.
T. 4.ω. . Respondent Sociniam cum Capite suo Socino , Disputatione aduersus m=y. o. vesanum, dc adversus Erasmum Ioannis, Christum reipsa gloriam illam sor. non habuisse, antequam mundus esset, sed in solo dumtaxat Dei decreto, ac praedestinatione ; unde sensum istum esse contendunt: Da mihi, Pater, eam gloriam, quam ab aeterno mihi dare decrevisti. Responsionem
probant auctoritate, ae ratione.
I. Auctoritate M ipturae. Namque, inquiunt , hoc ipso c. I p. v. 2 Christiis exponit, qua ratione gloriam illam habuerit. Pater, inquit, quos dedisi mihi, seu sis tibi sum ego, ἐν tui sint mecum ; αι videant ciar tatem meam , quam dedisti mibi, qua dilexi i me ante constitutionem mundi: ubi rene de una praedestinatione loquitur. Praeterea , in stylo Scri-oturae, illud dari δc haberi dicitur , quia in sola destinatione datur vel nabetur. a. Cor. s. v. I. de Fidelibus Apostolus ait: AE tisationem ex Deo
habent, domum non manufactam. Meternam in caelis. Et a. ad Timoth. i.
v. s. gratia nobis data dicitur in Cbris. Iesu, anis tempora saeuiaria . lPorro reipsa nobis data non est, qiu tunc non extabamus , sed in desti- lnatione tantum . Addit Socinus & ipsam S. Augustini auctoritatem , qui citatum locum interpretatur de gloria, quam Christus ab aeterno habuit lin decreto Dei de praedestinatione. lII. Ratione ad id suadendum Socinus utitur: tum quia s Christus eam a Patre gloriam postularet, quam habuit ab aeterno, consequens soret tali gloria eum aliquando privatum fuisse; porro si Christus vere Deus est, quomodo potuit ea privari gloria, quae divinitati ementialis est Tum quia Ioann. II. v. 2ao Christus dicitur eamdem claritatem suis discipulis dare . quam ipsemet accepit a Patre: non dat autem discipulis claritatem, quaesit propria dc essentialis divinitati; ergo talem ipse gloriam a Patre accepit. n siili. Resellitur Sociniana res, nsio, quae manifesta est sensus Scripturie corruiui. enim Christus ait: Clarifica me claritate, quam mihi destinasti,' seu decrevisti, sed quam habui: quantum autem intersit inter destinati nem 3c prosessionem, necesse non est dicere, quod omnibus notum sit. Ad primam ex Scriptura probationem, dico nihil inde consequi adversarios posse. Non is c. 17. S. I n. v. 24. hoc enim unum ubi Christus asserit, se a Patre claritatem accepisse, dc ab ipso dilectum ante mundi constituti nem ἱ quod certe adversariis nocet maxime . Quippe cum Pater gloriama - Filio
164쪽
Filio dederit, de hane Filius habuerit a Patre ante mundi constitutionem ex illa dantis de accipientis actione omnino sequitur, Filium extitisse a
te mundi constitutionem, adeoque Patri suo coaeternum. Non ex e. s. a. ad Corinth. V. t. Ibi quidem dicitur: Fideles babria domum aeteream in caelis r at non dicitur eos ab aeterno seu ante mundi constituti
nem domum illam habere; sed hoc tantum , postquam illi ad fidem vorati
sunt, domum hanc certo ipsos manere , si nempe in bono perseverent. Exemplum ergo illud non est ad rem nostram pracientem accommodatum. Non ex c. I. a. ad Timol. V.9- Aliud quippe est aliquid offerri vel dari,& aliud nos illud habere. Primum dantis a tum denotat, alterum actum recipientis: porro dantis actus natura sua praecedit amam accipientis, &abique illo esse potest; quidquid enim offertur vel datur, non idcirco statim accipitur: potest igitur nobis offerri vel dari fratia . & rejici a nobis, seu non acceptari. Quod si dantem inter & accipientem seu habentem comparatio instituenda est, sic urgeri debet, ac proponi: Sicut nemo quidquam dare potest, nisi prius existat, ita nemo potest actu & reipsa quidquam habere & accipere , nisi prius existat δ' atqui Christus ante mundi constitutionem accepit 3c habuit aput Ilatrem storiam ; ergo Christus extitit ante mundi constitutionem. Adde, quod in Iaudato loco aperte satis d Iarat S. Paulus, gratiam illam datam fuisse ratione destinat is: Libe-τavit nos Deus, , ait, im vocavit vocatione sua sancta , non secundum vera nostra, sed seeundum propositum suum ,-gratiam , quae data est πο- is in Christo ante tempora secularia. Mirum profecto videri debet, quod Socinus hie in subsidium auctorit tem S. Augustini aepellet , quem toties aliis in locis audire recusat. Srtanti Doctoris judicio atque sententiae stare vel Ient Soemiani , brevi res
nostra conficeretur ; nemo quippe ignorat , quam stremae , Constanter, ac docte Sanctus ille Doctor fidem Catholicam adversus Arianos propugnaverit. Quod si aliquando gloriam illam o quam Christus habuit de una intellexit immortalitate, quam ut homo ab aeterno non habuit, nisi in decreto & praedestinatione Dei, non idcirco putandus est exclusisse gloriam divinitati essentialem, quam Christus ab aeterno tanquam Dei Filius a Patre accepit , quam quidem totis viribus, ac miro successu adversus Christi hostes Arianos vindicavit. Ad confirmationem, quam Socinus eκ ratione desumit. Dico I. Christum nunquam destitutum, ac privatum fuisse gloga illa essentiali, quae a divinitate inseparabilis est , sed tantum accidentali hujus gloriae effectu ; cum nempe carne indutus tanquam purus homo habitus est , contemptui, irrisioni, calumniae , aerumnis , ac morti ipsi O noxius suit . Quid ergo a Patre postulat Christus 3 ut hujus gloriae splendorem externum habeat, sui nominis exaltatione, adoratione populorum, Ecclesae suae firma, ae stabili constitutione, fidei per omnem terram pri paratione, hosthim suorum prostratione.
Dico a. Christum filam Apostolis quidem dedisse gloriam; sed non omnem; neque id ex contextu sacro inserri potest ., inemadmodum, quando stulat ut sint inter se quidem unum , sicut thsemet unus est eum Patre, haud dubie non plane eamdem in essentia unitatem , quam habet cum. Patre, pro illis postulat, sed tantum ut sint unum inter se unitate fidei. Concordiae, ac voluntatis. Ex parte igitur gloriam suam Christus Apost .lis suis concessit, dando ipsis potestatem praedicandi Evangelium , remi
165쪽
tenes pereata, miracula patrandi dce. at mn omnem eis gloriam suam communicavit, eam nempe, quae a divinitate sejungi non potest, de qua dicit Isaiae aet. v. 8. G ruam meam Hieri non dabo. lLonge alia plura Scripturae testimonia congere hic facile foret, ad eamdem Christi praeexistentiam demonstrandam , sed haec sane sus ere debent; lquod si non sufficiant, nulla alia satis esse unctuam potuerunt revincen- ldae Socinianorum pertinaciae. Ad secundam igitur Sectionem, quae est doaeterna ctristi Christi generatione, deveniamus.
De aeierna Chrisi a Patre divino generatione is
Christus ut Deus aeterna generatione a Patre divino exIvit. Probatuν ex Seripturis, quae a coκtortis Sotinianorum expΓea tionibus .indicantur.
Dominus dixit ad me: Fuius meus es tu, ego hodie genui te. Verba haec de Christo dicta suisse docet Apostolus Act. II. V. 3 a. Sc 33. Hebr. I. V. --& s. & c. s. v. s. Tutiorem procul dubio verborum Davidis interpretem consulere non possumus, quam Paulum ipsum, qui raptus in Coelum audivit arcana multa. His autem verbis aeternam Christi in sinu Patris generationem denotari, ipsa nativa verborum significatio per sele declarat: sit, gula autem hujusce testimonii verba pensanda sunt, ac ponderanda. Dicitur I. Dominus dixit ad me . Non ad alios, sed ad me, proprie, singulariter. JDicitur a. Firius meus es tu . Tu, inquam, de non alius. Ergo Christus unicus, unigenitus, singularis est Filius Dei; non adoptivus, non extraneus , sed naturalis , ex uter , id est de substantia Dei genitus, Psal. ro'. ita certe ut', Apostolo teste Hebr. I. v. q. & s. nemini alteri denominatio ista Filii convenire possit: Cui enim Angelorum, ait S. Paulus, dixit adi- quando : Filius meus es tu, ego hodie genui te t Porro si Christus diceretur Filius proeter dona gratiae , auctoritatem , excellentiam ,. virtutem dic. singularis ipsi non foret nec maxime propria haec denominatio ; Angeliet enim in Scripturis vocantur filii Dei, Psalm. 38. v. T. Dicitur 3. Ego hodie penui te. Hodie, id est ab aeterno , seu ante suciferum , ut dicitur Pist. I , v.. 3. Ac a viebus aeternitatis , Mieheae v. a. Cum autem aeternitas sit nunc seu instans semper stans & nunquam fluens, in qua, ut ait Sanctus Augustinus in real. a. n. 6. nec praeteratu/u
uidquam est, quo esse defierit; nec futurum, quasi nondum si, optime exprimitur per hodie. Deus etenim suum esse aeternum , ac permanens verbo de praesenti exprimit in Salpturis: Exodi 3. v. Ego sum qui sum. Qui es mi, me ad vos. Genui te; id est, vera & propria, generatione ex ipsa Patris substantia,
seu ex utero ante luciferum. Conspirant in hunc sensum SS. Patres, quos hic , ut brevitati consulamus, non appellabimus. Consulatur Petavius L s. Dogmatum c. s. ac Illustriss bonae memoriae Bossiletius Meldensis, dum viveret , Episcopus, in erudita Di serta
166쪽
sertatione, quam ad calcem suarum Annorationum in Libros Salomonis apposuit, in qua SS. Patres , congestis eorum testimoniis , bene multos
Iudaeorum ac Socinianorum responso . Mirum in modum Iudaeos ac Socinianos vexat , ac torquet textus Scripturae mox citatuS.
qntelligendum de Davide , non de Christo ; ac istum dicunt esse textus E. laudati sensum: Ego hodie Regem te seci, regalem Vitam dedi; cum nempe sponsio . ab hostibus victor rediit David. Iudaeorum explicationi favet Hugo Grotius in citatum locum, vir quidem litteratus ac doctus, verum in eo infeliκ,& arguendus , quod omnia Scripturae testimonia, quae aeternam Christi generationem ac divinitatem comprobat , alio detorqueat , ae Catholicis
Resellitur haec Iudaeorum responsio. I. Quia adversatur communi veterum Iudaeorum sententiae , qui eo in Rese ILPsalmo de Christo mentionem esse persuasum habuere; scut ostendit Illu- litur. si imimus Huetius Demonstrationis Evangelicae propositione . num. I Quod quidem veritas ipsa extorsit ex Rabbi Selemoti e MHores nostri . ait ille, ad Regem Minam Psalmum hunc totum referebant ; oportet ta--3ες. men eum referre ad Davidem . Et vero cum S. Paulus loquens Iudaeos laudatum versum Christo accommodat, necesse est supponamus communi Iudaeorum lententia tritum ac pervulgatum fuisse, Psalmum illum spiritu Iropheth o de Christo scit pium fuisse r alias Iudaei , quos alloquebatur aulus , nihil omnino intelligere potuissent.
venire possunt, non Davidi, aut cuicumque alteri homini. V. r. Adversus eum fremuerunt Gentes. V. 6. Constitutus est Rex super montem Sion. V. 8. Omnes gentes in haereditatem accepit. U. I 3. Beati omnes qui confidunt in eo.
esse , quia eorum nulli dicium est, Filius meus es tu, vo hodie genui te. uomodo autem Christo constare posset suprema haec auctoritas, si tantum us foret adoptione, & gratia, non essentia, & natura λ Nonne Angeli,& viri principes dii appellantur in Scripturis , ob eκcellentiam potestatis& auctoritatis, qua inuructi aliquando fuere 3 Ergone licebit dicere, noumeliori titulo Christum appellari Deum 3 Apase blasphemiam. II. Sociniani respondent, ex citato loco erui non posse aeternam Christi sbe; hii
generationem. Probant vero, tum quia vox, hodie, in Scripturis nunquam notum usurpatur ad designandam aetemitatem ; tum quia S. Paulus Versum lau-tesponsio. datum refert ad resurrectionem Christi, non vero ad aeternam ejus genetionem. Adt. II. V. 32.8c 33. 2 os, inquit, vobis amnuntiamus eam, quae
ad patres repromissio facta est : quoniam hanc Deus adimplevit filiis nos ris resuscitans Iesum, ficut es, in Psal. a. scriptum est: Filius meus es tu , ego hodie genua te. Et Hebr. s. v. . eumdem versum de Sacerdotio Christi dictum intelligit . Et vero, inquiunt , tune maxime Christus Dei filius iactus est , cum a morte redivivus meliori ac immortali vitae redditus , supremam in res Omnes creatas potestatem accepit, ae datum ei nomen , quod es supra nomen . Hujus explicationis auctores aut saltem Utronos nonnullos ex Catholicis laudat Socinus, in suis defensionibus animadver-n I sci ii si es Theologicas Collegii Possianiensis
167쪽
Consutatvit Sociniana responsio. r. Quia falso Roncinis a ' reternitatem non de ari: eontrarium. Datilo ariis. V ς
b e loquendi ratio in lita & snstulari, et. -- Qμω si di singularta, sed
mentu sit,. radix, ct origo omnis--rito ejus tum Resurrectioni, tum Sacerdotio', 'imo & 'em in ta BVi gine nativitati adaptatur. Unde enim h, - n . qm i tus fuerit,
nus dicens: me est Fimo meus diuris, in o mihi R surrectio igitur Christi declaratio est, ae m statici
spiritum sanctificatroars ex resurrectione mortuorum . Loco, pr desinatus es, legunt SS. Patres Graeci : declaratus est quae signifieatio est verbLGraeci, quo Apostolus utitur: vide Estium in hune Iocum
Ex eap. 8. Proverbi. v. . 21. se . .
Salomon cap. 8. verbiorum magnifice describidi Sapientiam Dei non
M' αἶ ' Asait' --xtributum, sed quae subsistens est,.
ac perlonalis , Christus ipse Sapientia Incarnata. an surtist viarmn sua-r m , antequum quidquam jaceret a principio. ex ontiquis, antequam terra fieret.
- .n V Θ ' Lm concepta eram i Q. rn potest verbis significatioribus aeterna Sapientiae substantis ac per -
- nemper Deum, hocm,gemzi. Septuaginta Interpretes l-οῦ possedit, veriunt, creavit; quo maxime abnsi uere Α-riani, ut effoereno Verbum creatum suisse ex non extantibus perinde, ac Mias creatum: sed immerito certe. Namque verbum hebraeum, quod Se- P aginta reddunt per, ereavit, non signiscat creationem im productionem
168쪽
ri suo Proverbiorum egresio lam sic arguimus : Samentia , quam, Iaudatis verbis describit .Salomon, .aeterna .est et atqui Chriuus est illa ipsa Sanientia: ergo dic. Major propositio tam clara est ut probatione non indigeat . Minor duo supponit e primum , Sapientiam illam , de qua Salomon , non sola esse Dei pmprietatem , virtutem , attributum , aed veram ista sistentem personam s alterum , Christum esse illam personalem ae subsistentem in Deo Sapientiam. Primum facile ollanditur, quia soli personae tonveniunt, quae Sapientiae
tribuit italomon. Cap. enim r. Docet is, inerepat. Cap. g. ciamat , se a Deo genitam declarat, Reges voeat, ἐν constituit. Cap. 9. Domum aedificat, immolat pictimas, convivium praeparat, vocat , mittit anciuas : haec porro solius personae propria sunt. Nec obstat quod per nomen abstractum sapientia . designetur ; AI qum enim eo loco pro concreto ponitur , lapientia pro habente sapientiam, stylo rempe Scripturae. Luzae 7. V. s.
Christus μitur sapientia: Iusti aia autem est sapientia ab omnibus filiis
suis. Dicitur alibi: via , veritas, vita. Alterum, nempe Christum eam ipsam esse subsistentem sapientiam, de qua Salomon .aperte demonstratur comparando ea , quae Salomon de Sapientia scriptit , cum iis , quae de Christo reseruntur in novo Testamento. Quam apte omnia inter se consentiunt i Sicut Sapientiam appellat Salomon, ita Christus Sapientia dicitur Lucae 7. v. 3s. Et Gloss. Σ. . 3. - de illo Apostolus ait: In quo sunt omnes thesauri sapientiae,sescientiae . Sicut Sapientia dicitur esseris initio, im principio: de verbo, quod caro factum Ioan. I. dicitur diis 'ineipio erat Verbum ire. Matth. 3. V. II. Filius dicitur Patri maxime dilectus; quod idem significat ac esse in deficus apud Patrem : de Sapientia idem assirmat Salomon. Illa dicitur a Deo
pariter I. Petri I. V. αα dicitur praecognitus aute mundo v constitutionem. Sicut ante colles .extabat Sapientia et iis Christus est ante omnia, Olcis. I. v. I . Sicut Fer eam Reges regnant; ita Christus Apoc. I s. v. I 6.aepellatur Rex Regum, Dominus Aminantium . Denique, sicut
Sapientia docet, clamat, vocat homines , dc hortatur ad resipitcentiam , tum Mr se, tum per puellas, ita & Christus tum per se, tum per ministros suos Apostolos eorumque lacerissores, homines ad fidem , ad poenitentiam vocat, & hortatur. Cum igitur .dotes omnes ac characteres, quos Salomon Meientiae tribuit, in Christum aptissime cadant, merito concludimus, Christum eam ipsam esse personalem ac subsistentem Sapientiam, de qua Salomon loquitur Proverb. cap. 8. Responsio Soeinianorum. Duo adversus probationem ex c. t. Prov. excipiunt Soeiniani. Primum est, Salomonem loqui de sapientia in abisacto, de in genere, cui multa personalia more Scripturae tribuuntur , quamquam vera non sit persona. Ita S. Paulus I. Corinth. II. charitati , quasi 'vera persona laret, ea tribuit, quae personae propria sunt e Patiens est, benigna; πιν
Secundum, Salomonem citato loco inducere sapientiam loquentem Per figuram prosopopejae, quomodo solent personae loqui, tametsi vera non sit rsona. Probant vero I. Quia eodem lam Salomon de intelligentia eodem modo loquitur ac de sapientia; si ergo sapientia persona dicenda est ita quoque, & intelligentia, unde duae serent personae. 2α.y. . II. Salomo. descri
169쪽
describit insipientiam tanquam mulierem , an inde inferre quis merito - potest, insipientiam veram esse ac subsistentem personam iii Resellitur prima Socinianorum exceptio , ex mox dictis , ubi veiba, Salomonis exsenebamus . Neque charitatis exemplum , quod opponunt' Sociniani, quidquam eos juvat; abstractum quippe ibi pro conereto sumitur, charitas pro habente charitatem ; quamquam & dici merito possit S. Paulum ossicia . effectus, ct eharacteres proprios virtutis charitatis recensere, quos minime necesse ad personam eo loci referri. Non ita porro est de sapientia : dissimilis prorsus utrobique loquendi modus. Dicitur enim sapientia genita, conceptμ , ordinata a principio , existere ab initio, ab antiquis , antequam terra fieret O c. quae certe omnia non de sapientia generatim, & in abstracto dici proprie possunt, sed de sapientia in Oncreto , seu de sapientia subsillante ac personali Secunda responsio pariter refellitur. Nihil siquidem hic est, quod adigat nos ad figuram prosopopriae supponendam, quae tametsi in nonnullis Scripturae locis obtineat, hic tamen, ubi de gravissimis praeceptis agitur, admittenda non videtur: quia scillaei non datur locus figuratae locutioni, ubi ea, quae proponuntur. Vera sunt ac simplicia : nec probabile videtur' balomonem absque ulla praelatione statim sermonem suum adoriri voluissea figura prosopopejae . inamquam etsi id concederemus, nondum tamen obtinerent advertarii, Christum non esse illam ipsam divinam , & retemnam sapientiam , quam Salomon describit. Ad primam confirmationem et nemo sanus non videt, sapientiam , &intelligentiam indistimae a Salomone sumi loco citato ; & reipsa utramque conjungit Apostolus Colos . a. v. cum de Christo loquitur . Ad secundam r patet ex ipsa textus sacri lectione, non loqui Salomonem de insitientia in abstracto, sed de muliere stulta, & insipiente, a cujus insidiosis illecebris adolescentes, ut attentius sibi praecaveant, monet ac praecipit.
Ex eapite s. Miebeae v. a. ι Egregium est Micheae de Christo vaticinium , cujus veritatem eventus ipse eomprobavit . Et tu Bethlehem Ephrata , inquit, parvulus es in mitribus Iuda: ex te mibi egredietur , qui fit dominator in Israel: P, egressus Hus ob initio , a diebus Hernitatis. Hare porro de Christo dicta fuisse, fidem S. Matth. c. a. V. 6. & S. Ioannes c. 7. v. qa. Duplicem autem Christi nativitatem distinguit Ρmpheta; unam temporalem in urbe Bethi hem suturam ; alteram, quae est ab aeterno seu ab initio ; is, a diebus Gurnitatis , per aeternam ex substantia Patris generationem : Ex utero ante luciferum xenui te . Psalm. Io'. v. 3. Inde sic arguimus: Ille ab aeterno ex substantia Patris genitus est, cujus egressus, seu origo, & generatio est ab initio, & a diebus aeternitatis ς atqui egressus , seu origo, &generatio Christi, quatenus Deus est, est ab initio, & a diebus aeternitatis: ergo &e. Iudaeorum, im Socinianorum responsio .
Ddaei ad declinandam hujusce vaticinii vim, & auctoritatem , ajunt illud ad Christum nihil pertinere, sed ad Zombabelem, qui natus eκ Bethlehemodici potest, quod esset ex familia Davidis, quae orta est Bethlehemo.
170쪽
Verum quid insulsus, ac magis distorium 8 Vel ipso enim Christi tempore
pervulgata erat apud Iudaeos traditio , Melliam ex Bethlehemo nasciturum , ut conitat ex c..2. S. Matth. V. 6. & ex c. 7. S. IO. v. qa. Qui nec id fatemtur multi recentiores Rabbini, teste Illustrissimo & doctissimo Huetio Demonstrationis Evangelicae, propositione 7. n. et . Et vero , quae Michaeas praenuntiat, minime Zorobabelem spectare potiunt, qui non ex Bethlehemo, sed Babylone ortus est , nec suit dominater IsraeI per excellentiam ;cui adaptari non potest vocat o Gentium , Regnum pastor. ite, fortuso Dei , gloria pax ad extremos usque terrae fines extendenda &c. quae omnia Christo Domino vero Messiae propria & singularia sunt. Mirum profecto est Grotium virum Christianum, utinam dc Catholicum, istus Iudaeorum figmentum adoptasse. Natus ex Bethlehem Zorobabel recte dicitur , ait ille Commentario in citata Micheae verba, quod ex Daυidis familia esset . quae orta Bethlehemo Egressus ejus ab initio , a diebus aeternitatis . origo ipsi Zorobabeli peigit Grotius , ab Otim , a temporibus Iouis , id est, ori ιηem trabit a dono IVustri antiquitur, is, per quingentos annos regnatrice. Sic illo Christianis tam illustre , ac splendidum vaticinium in liciter eripit.
Sociniani non longe a Iudaica diversam interpretationem confingunt. . Unam Christi temporalem in Bethlehemo nativitatem a Propheta praenuntiatam fuisse volunt, quae dicitur ab rnitio , a diebus saeculi, tela aeternitatis, Propter antiqua me ius a Davide prolapiam & originem. Schlictingius vero aliud excogitavit effugium, nempe vcrba ista : Et egressus essus a d ebur aeternitatis, seu , ut legitur in textu Hebraico: egressiones eius, significare multos Iudaeorum Reges Christi praedecessores ex Bethlehemo ortos . Solent enim, ait ille, complures unius gentis Reges , unius Regis nomine censeri, quod alter aIterius in Deum fueredat, eadem regni dignitate perpetuo manente . Et hoc semo plures egressiones Regis in Israele nominantur, ratione plurium qui regiam in Israele dignitatem continuarunt, qui omnes ex Bethlehem proa erunt . Rese litur haec Sociniana rei ponsio. I. Quia per se, aut Per verbum, egredi, nuiqitam in Scripturis significatam legimus iamiliae alicujus antiquitatem ; bene vero nativitatem , Originem, priauctionem unius ab altero, ut
27. & 28. ubi Chrastus a Patre exiisse, seu procesiisse dicitur . a. Otato in I co Propheta loquitur, non de antiquitate familiae Christi, seu Dominatoris, sed de antiquitate ejus generationis: Egressus ejus a diebus aeternitatis. 3. De Davide nullum in eo loco vestigium, nulla mentio; dc quas dotes enume-Tat Michaeas , aeque alienae sunt a Davide, quam a tirobabele. Quod addit Schlicti natus, putidum est figmentum: tum quia egressus ille a diebus aeterniratis , de quo Propheta , unum spectat Christum , sicut ex pronomine bous, non obicure colligitur ; ad illum enim resertur , de quo dicitur: egredietur ptum quia falsum est, multos Iudaeorum Reges Bethlehemo ortos ; ibius qui I Pe Dayid hie natus est . Neque vis facienda in Hebraeo textu ; ubi legitur ira Plurali, egressiones ; more scilicet Hebraeolum, ad dignitatem dc excelle tiam futurae arativitatis Meiliae extollendam dc exprimendam.
Suam ibi aeternitatem imie depingit Christus r Ego sum , inquit V. 8. ala, is omega , principdum is ... nus est , or qui erus, 2' qua vcnpurua est.