장음표시 사용
191쪽
cst, clare, aper ς, Dian Obιὸ uie, ut H. Lege Molis . Tam absurdis inte, Hetationis non a Muci fundamentum, ille profert, nisi quod vox, -ηitudo , sinutilis omnino, ac su perflua foret, si divinitatem ipiam Apostolus intelli- lgeret, quasi natura divina posset alicui ineta non integra δε plana. lInlanit, nostro quidem judicio, vvoncelius. Ubi enim, quaeso, legit At laudivit aliquando deitatis aut divinitatis nomine intelligi eognitionem duvinae voluntatis Rom. I. V. zo. Apostolus dicit: Dii bida Dei a cνem ra mundi per ea, quae facta sunt, ruteuecta φο piciuntur: sempiterna q- ae Hur virtus is, divinitas. Numquid non ineptus ille, ae stupidus Uvol- helio videretur, qui divinitatem eo loci interpretaretur divinae voluntatis cognitionem Z Tantum autem a st ut vox plenitudo faveat adversariis, quineos penitus obruit; centies enim illi & ad nauseam repetunt, Christum Deum dumtaxat appellari, propter gratiam, virtutem, potestatem, miniasterium. Non poterat autem Apostolus verbis significantioribus pravum istum sensum excludere, nisi dicendo omnem prinitudinem divinitatis in christo lababitare eorporaliter. Omnem, ait, non restit tam , non limitaqram ad gratiam vel ad ministerium.
Ex eapite q. Epistolae ad Gaiatas versu 8. Tune quidem, ait Apostolus Galatas alloqueris r ignorantes Deum, iis, qui natura non sunt dii , femiebatis . Nune autem eum cognoveritis Deum .. ad in firma ἐν egena elemeata quomodo eoasertimini ponit ibi Apostolus deos illos, quibus Galatae ante suam ad fidem convertionem serviebant , Christo, eui subinde servierunt, aitque decis illos non fuisse natura deos; ergo supponit Cluistum, quem illis Osis diis opponit, esse narura verum Deum . Socinianorum responsio. Non ita est, aiunt Sociniani; vox enim ista, natura, eo loci idem est, ae revera ; quia scilicet idola, quibus Galatae serviebar ' antequam ad Christum conversi fuissent, revera dii non erant; Christiao autem reipsa , non opinione tantum Deus est & appellatur, non quidem essentia & natura , sed gratia, δdoptione, virtute, ac potestate. Reselluntur: quia vox natura, nusquam in Scripturis usurpata legitur, ut significet rem aliquam esse revera seu de facto, non opiuione tantum. Latius enim patet haec loquendi forma. Res ista revera leu de facto talis est, quam ista. Res talis est natura sua seu substantia. Apostoli v. gr. reipsa erant Apostoli a Christo missi ; sed tales non erant natura & esse tia: neque exemplum aliquod in contr/rium proferae possunt Sociniani ;imo quamplurima contra ipso. contorquRi. Ita Galati ais v. I dicuntur natura Iudaei, prout opponuntur proselytis; qui reipsa quidem Iudaei erant, at non nativitate nequς natura. Pariter Rom4ma. v. Iq. legimus, Gentes.ssu' legem non babent, naturaliter ea , qua luiι sunt, faciunt: naturariter ibi idem est, ac natura duce dc impellente , non vero idem , ac rever . Denique Ephesu. 3. Eramus, ait S. Paulus: natura filii irae , sicut is, corteri ἀid est, a nativitate, per quam noxam originalem contraκimus.
192쪽
Ex eapite I. Distine ad Hebraeos versu 3. Christua ab ApostoIo ibi vocatur osendor aforiae id figurasubstantiae Dei
graece , character substantiae , ut ait Colossi. r. v. I . Imus Dei
inoi Uis. Quid est autem character substatutae quid imago Dei l niti periecta & substantialis Dei expressio
Socinianorum responsio. audiendus Uvolhelius Ioco mox citato , ubi ait , Christum vocari characterem substantiae Dei, tum quia Deus in eo se ipsum , hoc est, volunt talem potentiamque suam veluti ad vivum expressit , & oculis nostris spectandam eκhibuit; tum quia, quae de Deo ad salutis adeptionem sunt necessaria , luculentissime nobis declaravit. Sic ille levi mana consuetain Verborum significationem evertit, ut sabulas adstiuat. Deus quisiem seipsum in Filio expressit. quia non solum voluntatem suam nobis per ipsum manifestavit, sed quia naturam & substantiam suam totam Filio communicavit per aeternam generationem. Statim quippe post ista verba: character substantiae: Apostolus aperte significat characterem illum in ipla divina natura consistere, ex potestate nimirum, quae Deo & Christo communis est: portans omnia , inquit , verbo virtutis suae : & Colossi I. v. I 6. Quoniam in
ipso condita sunt universa in Cartis ἐν in terra , visibilia is invisibilia .. Omnia per tuum, in ipso creata sunt. Imago etiam Patris Filius dicitur r sed qualis mago vivens, ac spirans; imago persectissima & substantialis.
Ex Attributis divinis , quae de cisso praedicantur. Solet in veteri Testamento Deus his praecipue characteribus insigniri et nimirum dicitur omnium creator , primus & novissimus , Rex gloriae , cordium scrutator, Israelis dominator te redemptor , Iudex . Rex noster,
Deus altissimias, Deus omnipotens r atqui ii Omnes characteres in novo Testamento Christo tribuuntur. Colos. I. v. II. dicitur primogenitus omnis creaturae , quoniam per eum creata sunt omnia. Apocal. I. v. 8. Ego sum alpha is omega. V. Corinth. a. v. 3. Si cognovissent, nusquam DominumgAriar eruet issent. I. Ioan. 2I. v. II. Domine, tu omnia nosti. I. Ad Timoth. et .v. s.& 6. Unus mediator Dei is hominum homo christar Iesus , qui dedit rede.rptionem semetipsum pro omnibus. Ach. Io. v. 2q. Constitutus es Iudex vivorum is mortuorum . Ap al. I9. v. Id. Rex Regum, is Dominus dominantium. Probatur deinde percurrendo praecipua Dei attributa, quae Christo ma-aume propria sunt. AEternitas. Apocal. I. v. 8. Iam citato: Ego sum a*ba is omega, pr π
e tum, is finis, qui es, qui erat, is qui venturus es. Hebr. II. v. 8. Iesus Christus heri, hodie , is ipse in saecula. Plura vide aeternitate Christi, supra Sectione a. M a Omni-
193쪽
Omnipotentia. Ap . r. Ego sum mimus ἐθρο novissimus, qui est, qui
erat, is, qui venturus es omnipotens. Idem repetitur C. II. U. II. Heb. I. V. 3. Portans omnia verbo virtutis Imr.
Et Coloss. I. v. I 6. Omnia per ipsum is in ipso creatasunt. Immensitas. Matth. 28. V. 2O. Dce ego vobiycum sum omnibus diebus usque ad consummationem saeculi. Ioa n. s. v. II. Nemo ascendit in Caelum , Qqui descendit de Caris, Filiust hominis , qui est in Caris. In terris erat, cum haec dicebat Christus , & tamen declarat se in Coelo etiam esse. Aberrat procul dubio Socinus, dum tempus praesens exponit per praeteritum s ut sensus sit: Filius hominis de caelo descendit, in Caelo fuit. Repugnant etenim verba Christi, is existenr in Caelo, quibus certe aperte demonstratur Christum tu. Coelo esse,
quo puncto temporis loquebatur. omni scientia. Ioan .2I. v. IT. Domine, tu omnia nosti. Ap .a.v.23. Scient omnes Ecclesiae, quia ego sum scrutans renes o, eo νώ. Lucae 6. v.28. Ipse vero sciebat cogitationes eorum. Colossia. v. 3. In quo sunt omnes thesauri sapientiae o scientiae absconditi Immutabilitas denique . Hebr. l. V. I. Opera manuum tuarum sunt Curti zipsi peribunt, tu autem ρermanebis, is omnes ut vestimentum veterascent: ta autem idem ipse es , im anni tui σοn deficient.
Eae operationibus Dei, quae sunt Christo communes. I n. s. V. II. Pater meus , ait Christus: usque modo operatur, O ego ope-νor. Et V. Quaecumque i e fecerit, haere Filius similiter faeit. Generalis est illa Christi propositio, spectatque tum rerum creationem , tum re Parationem dc salutem humani generis. I. Rerunx omnium creatio dc conservatio Deo soli propria est. Isaiae 4 V. 24. Ego sum Dominus facient omnia, extendens Caesos solus , flabitiens ter ram, multas mecum . Atqui rerum creatio Christo tribuitur. Ioan. Ici. V. 3. Omnia per ipsumfacta sunt, is fine tuo factum est nibiI . Colossi I. v. Is . Primogenitus omn/s creaturae , quoniam in ipso condita sunt universa in Caelis Di in
ιerra , visibilia , invisibilia , sive throni, sive dominationes , sive principaetus, sive potesates: Omma per V m is, in ipso creata sunt; is ipse est ante
omnes, O omnia in tuo constant. Non poterat Apostolus verbis apertioribus di significantioribus dogma nostrum Catholicum confirmare. Hebr. I. V. 2. Diebus sis Iocmtus est nobis in Filio , quem consiluit haeredem unietersorum , per quem fecit is hecula. Et v. io. Et tu in principio terram suis isti, γ νς' a manuum tuarum sunt Coeli. Quod quidem de Deo summo a Pialmista dictum Plat. io I .v. 26. Christo accommodat S. Paulus . II. Opera gratiae , re temptionis, sanctificationis, justificaticinis, glorificationis , Deo ioli propria esse negare nemo potest. Italae q3N. 23. Ego sum , Qφsum ipse,qui detio iniquita es tuas . Pi al. 83.v. ra. Gratiam'gloriam dabit Dominus. Porio Christum gratiae auctorem este, redemptionis, ac justitia: no strae . Omnes novi Testanaenti paginae loquuntur. I. ad Titi th. a. v. s. & 6. Unus media: or Dei On hominum c brisus Iesus , qui dedit redemptionem sem H Dum pro omnibxs. Act.2o.v. 28.Attendite vobis , is, universo regi,in quo vos uiritus Sanctus posuit Episcopos regere Ece e mDei,qua acquisivit sanguine sua.
194쪽
Ex eultu soli Deo debito, is, qui cbristo exhibetur.
teronomii 5. v. II. hoc primum , ac summum praeceptum imponitur Dominum Deum tuum adorabis, O, illi soli servies. Ita Matth. q. v. ro. Et Il aiae Per memetipsum juravi, ait Dominus, mi is curvabitur omne genu.
Atqui quilibet religiosus cultus etiam latriae seu adorationis, & externus& laternus , Christo Domino nostro debitus est , ac semper impensus . .
Dan. U. 22. Pater omne iudicium dedit Filio , Et omnes bonoriscent Filium ficut honorificant Patrem. Audis parem honorem seu cultum Filio sicut & Patri exhibendum este. Philipp. a. v. s. Doaavit tui nomen, quod est seper omxe nomen , ut in nomine Iesu omne genuflectatur , coelestium, terrestrium, im infernorum. Hebr.I. v. 6. Cum iterum introduxit primogenitum in orbem te rae, . dixit: Et adorent eum omnes Angeli Dei. Fides ipsa seu animi demissio & obsequium Christo debetur. Ioari. Iq. v. r. Creditis in Deum, D' in .ne credite. r. ad Timoth. t. v. r. in Christo pariter spem seu fiduciam omnem nostram collocare necesse est. Paulus Apostolus Iesu
Christi fecundum imperium Dei Sareatoris nostris , γ Cbrisi Iesu Dei nostrae. Hal. 83. U. I 3. beatus dicitur, qui sperat in eum z porro Ieremiae II. v. s. homo maledictus dicitur . qui confidit in homine ; Christus igitur , in quo confidimus, Deus est homo factus . Christum denique invocamus , ab eo directe gratiam, coeteraque dona coelestia si inpliciteretilagitamus, Act.
Sociniani haec, quae decretoria plane sunt, his eludunt modis.
I. Inquiunt, Christus adorari potest tanquam erratura excellentissima, Deo ipso plena, .musque summa auctoritate, ac virtute instructa ; praesertim cum haec adoratio in ens supremum tota reseratur, ac recidat. II. Fides in aliquam puram creaturam haberi potest- Exodi Iq. v. 3I- Israelitae dicuntur in Moyse credidisse.
III. Addunt, Christum fidei nostrae objectum quidem esse secundarium.
Verum haec levissima sinat ., ac millo negotio eκὶ maptur. Primum quidem : quia inauditum plane est , alicui purae creaturae supremum adorationis seu latriae cultum impensum aliquando fuisse : Dominum Deum tuum adorabis, is, Uri fori servies . Cum Lystrienses Actor. Ilv. Iq. Paulum dc Barnabam adorare vellent , const inter hunc a se cultum refugerunt Apostoli r Viri, inquiunt, quid haec saevis Et nos morrages fumus similes vobis homines. Angelus pariter Apocal. I9. V. Io. adora tionem sibi a Ioanne delatam indignatus recusavit ; Vide ne feceris , inquit : confervus tuus sum, O, fratrum tuorum habentium testimoniumIesu. Deum adora. Frustra dicunt cultum & adorationem, quae Christo impenditur, ad Deum ipsum referri. Si enim Christus purus homo est , procul Rb ipsis removendus latriae cultus; si autem ipsi exhibetur . v v exhibetur. reipsis, ad ipsum quatenus Deus est, refertur ,& in eo sistit. Cundum aeque facile exploditur . In supremo quippe adorationis cul-.tia non admittitur subordinatio , sicut nec in objecto fidei ; neque magis potest dividi fides & cultus latriae inter Creatorem dc creaturam, quam apta divinitas. Isaiae v. 8. Hoc est nomen meum , gloriam meam alteri non ancto nec laudem meam sculptibus. Aliquis revera cultus religiosus Sanctis urneir de Trinitate. Tom. II. M 3 eorum
195쪽
eorumque imaginibus impenditur , at nusquam supremus latriae cultus a quin & cultus ille religiosus ad Deum semper refertur tanquam sontemec auctorem omnium donorum coelestium, quibus Sancti cumulati fuere. Israelitae dicuntur quidem in Moysen credidisse; at longe .distant haec duo credere alicui, de credere in aliquem prius de quocumque, cujus verbis sdes habetur, dici potest; posterius de Deo ibio, qui est fidei nostrae objectum infinitum, summe verax, ac potens. Crediderunt ergo tiraesitae Deo tanquam ministrum & servum, ut legitur loco citato. Tertium denique aperte salsum est; Christus enim eo ipso modo fidei nostrae objectum est, quo Deus ipse: Creditis in Deum, inquit, is in me credite. Atqui Deus objectum est primarium fidei nostrae: ergo .dc Christus. Hactenus Scripturae loca, quibus Christi divinitas apertissime confirmatur, a contortis Socinianorum expositionibus vindicavimus: solvendae jam nobis supersunt Objectiones , quas ex iisdem scripturis adversus capitale istud fidei , ae Religionis nostrae dogma contorquere solent.
Sohuntur Objectiones Sotinianorum ex Seripturis .
Inter Socinianos Crellius praesertim omnes fere , quae adversus Mysterium Sanctissimae Trinitatis difficultates proponi possunt, sive ex Scripturis, sive ex humana ratione, duobus integris Libris collest , ae complexus est. Quas ex humana ratione deprompsit, supra, ubi de Trinitate personarum in Deo exposuimus, ac diluimus . Superest igitur ut eas hic exinpendamus, ac solvamus, quas ex sacris Codicibus eruit. Ad tria universuncapita illae revocantur.
I. Ad ea loca, in quibus contendit solum Deum Patrem esse verum &summum Deum per exclusionem Filii & Spiritus Sancti. II. Ad ea in quibus ea Christo denegantur , quae vero di summo Deo negari non possunt. III. Ad ea, in quibus de Christo ea affirmantur, quae de Deo uno & summo affirmari non possunt. Objectiones primi ordinis , Obiicies itaque I. Solus Pater per exclusionem Filii de Spiritus Sancti Deus in Scripturis dicitur. Ioan. II. v. s. reo est vita aeterna , inquit Christus , ut cognoscant te forum Deum merum , quem misi i , Iesum Christum. Ubi profecto, Munt, particula exclusiva, fotas, Patri tanquam subiecto assixa , excludit a communione praedicati, nempe veri Dei, non sinium falsos Gentilium deos, sed ipsum Filium & Spiritum Sanctum ; excludit enim eos omnes, qui non sunt ipse Pater: at Filius &Spiritus Sanctus non sunt ipse Pater. Ea quippe est, ait Crellius, vis exclusivae, δε-
Ius, ut Omnes alios excludat a communione praedicati praeter eum , cui apponitur: is Vero, cui apponitur vox , solus, est Pater Iesu Christi, unde VOX, fotus, excludit a communione hujus praedicati omnes praeter Patrem, ac consequenter Filium , & Spiritum Sanctum . Resp. I. negamus, quod Crellius tanquam certum supponit, nempe exclusivam, fotum, connecti debere cum antecedente pronomine te, quo Pater designatur: connecti quippe debet cum sequente adjectivo nomine, verum
Deum i ita ut sensus st: Haec est vita aeterna, ut eognoscant te , qui δε με est
196쪽
.esertis Deus; vel, ut eognoscant te Deum, qui solus est veru' Deus . Favet
textias graecus r namque inter V em, stam . & verum Deum; articulus iri torpori itur, cujus interpositu exclusiva, solus, disjungitur a pronomine te. α jia rigitur cum nomine substantivo, . verum Deum , neque' enim temere,
ac casia articulum illum interposuit auctor iacer divinitus inspiratus. Sicle-
Rimias in textu graeco , σετον μονον αλητινον θε ; te illum fotam verum Deum.
Hoc aratem supposito, iunditus ruit Crellii oblectio ; exclutiva enim', Dius ,
juncta cum, vero , excludit ab illo praedicato eum omnem',.qui noue R vertis Deus, falsos scilicet Gentium deos, non autem Filium & Spiritum Sanctum , qui unus sunt cum Patre verus dc summus Deus. Rei P. z. dato & non concesso particulam exclusivam , solum , . Patrem' Secunda ipsaeam assicere , .non tamen inde merito inferri potest , . Filium & Spiritum resp*nsiv. una excludi a communione praedicati; veri Dei ; excluduntur enim cum taκat personae alienae & extraneae, , id est , salsi Gentilium' dii , nota illae, quae Deo internae sunt, ejusdem prorsus cum Patre substantiae. QDod vero exclusivae particulae vis ea non sit, ut omnes etiam coaequales personas excludat, multis demonstrari potest Scripturae testimoniis . Primi BIRChab. Io. v. o. Tu θω re is nobis , inquiebat Appollonius ad Ionatham:
neque tamen Simonem iratrem Ibnathae, aut duces, , aut milites excludebat. Lucae s. v. 33. &-vox facta est de nube dicens: Hic est Fuius meus dilectus, ipsum audite: Et dum eret vox, inventus esJejus fotas Aderant tamen Petrus , Ioannes,& Iacobus . . Solus ergo dicitur, quia non apparuere tunc Moy ses N Elias . . Lucae Io. v. s. Domine non es tibi curae ,. quod foror mea reliquit me foram ministrare Solam dixit , ut excluderet sororem , non servos, non
ancillas. I n. i6. v. 32. dum dixisset christus discipulis r Me solum reliqvisis , statim subjungit, bi non sum stas, quia Pater mecum est. Quemadmodum igitur Filius dicitur relictus solus & non solus, solus rei pectu dieipulorum, non solus respectu Patris, ita Pater dicitur verus Deus solus , dc non solus; . solus idolorum rei pectu , non, solus respectu Filii di Spiritus Sancti. P aeterea I Corinth. a. v. 2: Nyn Judicavi me scire aiiquid inter vos nivesum christum is, hunc crucifixum. An . Patrem excludit Apostolus Act. q. v. I 2.
'n es in alia aliqua salus piae ter Christum. At non est etiam salus in
Patre, qiii Filium tuum unigenitum dediti I. Cor. 2. II. Qi .e Dei sunt nemo eost Veii nisi Spiritus Dei. Et Matth. II. v. 27. Nemo novit Filium, ni- Pater; neque Patrem quis novιt, nisi Filius. An idcirco Pater dc Filius a sua ipsorum cognitione excluduntur 3 Exclusiva igitur, olus , Patri ad-jyncta, perlonas dumtaxat a Patre alienas & sejunctas excludit, falsos scilicet deos, non eas, quae cum ipsb unius & eiusdem sunt naturae , quo sensu Deuteronomii 3 a. v. Ia..clicitur : Dominus solus dux ejusfuit ,
non erat cum eo deus alienus .
Resp. r. quod si vox, Iolus , Patri affxa excludat a praedicato verι Der , Terti a re-Eilium, necesse sit Socimanos fateri aut Filium non eme verum Deum , aut sponsio. idola Gentium dici posse veros deos. Utrumque autem aeque absurdum est, dc advertatur Socinianis. Consecutionem sic evinco contra Crellium : Per verum Deum, an citato S. I n. loco, vel intelligunt summum & unicum Deum per excellentiam '& antonomastice sic dictum , vel simpliciter verum
Deum: . si verum simpliciter Deum: ergo vi exclusivae, selus, Christus excluditur a vera deitate smpliciter dicta, nec poterit simpliciter Christus Deus appellari Natqui apertissime istud negant Sociniani ; profitentur enim seioscereChristum tanquam verum Deum , non quidem natura & sub-M stantia,
197쪽
stantia , sed gratia , & adoptione ) qua nominis aequivocatione nobis tur
piter illudunt . Si autem per verum Deum intelligant summum, & uni cum Deum, ut reipia intelligitiat, ergo vi exclusivae , fores , idola Gentium excluduntur dumtaxat a deitate summa, & per excellentiam dicta non vero a deitate sin8liciter: unde non poterunt quidem Gentium idola.
dii summi, &per excellentiam, at saltemipoterunt dici veri simpliciter dii a re id ferent Socinianit non puto. En angustiae , & absurda , . in quae se conjicit Cretilius. Oh, ii responsioni triplici addi & alia potest communis, & pervuIgata, ,2 hs. Patrem solum Deum appellari, non quod eκcludantur Filius, do 'Spir. S., sed quia Pater est fons, & Origo totius divinitatis, & Deus, ut vocant, a se, qui a nullo procedit, & a quo procedunt aliae divinae personae.
Instabis I. I. Oranth. 8. V. q. s. 6. & 7. Scimus , ait Apostolus, quia nihil
est idolum in mundo, Φ, quos nullus est Deus , nisi unuo . et L funt , qui dicantur dii, De in Coris sive tu terra, quidem funt dii mόιθι, is
domini multi) nobis tamen unur Deus , Pater, ex quo omnia nos in.iLIum; θη unus Dominus Jesus Christin , per quem omnia , nos per ipsum . Quo in loco, ait Cretuus, Paulus explicans quis sit ille unus Deus, simpliciter dicit esse Patrem, non Patrem , & Filium, & Spir. S. . Atqui nulla ratione fieri potuisset, ut Paulus eκplicaturus quis sit ille unus Deus, Pautris tantum mentionem faceret, Omillis personis aliis , si Deus ille unus non tantum Pater esset, sed & Filius, & Spiritus Sanctus; ergo Deus ille iunus est solus Pater, per exelusionem Filii, & Sprritus Sancti.
Confirmatur oκ aliis Scripturae locis, ubi Pater etiam solus dicitur Deus . Ephes. q. v. s. Unus Deus , Pater omnium , qui es super omnes , On penomnia, omnibus nobis. Peaeterea , nullus est alius Deus, quam qui
dictus suit Deus Abraham , Isaac , & Iacob , Deus Israelitarum i atqui hic mullus alius est praeter Patrem, ut patet ex iis Scripturae locis, in quibus Deus ille Israelitarum a Iesu Christo distinguitur . Ace: I. V.
ham, is Deus Isaae , On D us Jacob, Deus Patrum nostrorum plorificavit filium suum Jesum. Et Epist. ad Hebraeos e. I. v. a. idem ille Deus, qu, per Prophetas antea locutus fuerat, novissime locutus in Filio dicitur, ergo solus Deus Abraham, Isaac, & Iacob est verus ille , ac summus Deus. . Resp. Patrem ab Apostolo unum Deum, appellari, per exesusionein falsorum deorum, quos eo loci vero, &.summo Deo -Αpostolus opponit, uo ex ipsa textus lection: manifestum est . Et vero cum Apostolus Patrem appellat solum verum Deum , non magis excludere voluit a consortio diu nitatis Filium , di Spiritum Sanctiim . quam, cuim ibidem Christum appellatsduum Dominum , voluit excludere Patrem. At non dicent proculdubio Socianiani, Apostoli mentem fuisse excludere Patrem tanquam Dominum .,
eum dixit Christum esse unum mominum . Nec juvat si dixeris , eo iplo excluso censeri ab Apostolo Filium, & Spiritum Sanctum, quo illos nominnatim non appellavit. Quis enim ignorat istud Scriptoribus sacris familiare esse, ut, una persona nominata, alias subintelligant, nedum excludant 3 Ita c. q. v. . & 1 o. Act postulantibus Sacerdotibus, & senioribus populi, qua virtute, in quo claudus sanatus suisset, respondet S. Petrus id factum fuisse in nomiisessesu Christ. An dices S. Petrum exelusos voluiss. Patrem , & Spiritum Sanctu in Pariter Act. 8. v. 36. dicitur: Susitati ran, tum erant in vomine Jesu. Et c. Io. v. 48. st Petrus ) eos baptietari in nomine Domini Iesu Chrisi ; an proptorea a forma Baptismatis exeludunt t
198쪽
pater & Spiritus Salictus 3 non certe . Denique Act. I 6. v. 3 o. carceris cuia flos petit, Domine , quid me oportet facere ut fatuus fiam 3 At illi dixeruisi Crede in Dominum Iesum, an excluditur fides in Patrem rem Spiritum Sanactum Quis dixerit 3 Etsi ergo una solummodo Vpellem persona divina o
aliae tamen non idcirco eκchil ad centeri debenti,c ura a potius inelusae tu, telliguntur. Eam ob rem sacri Scriptorcs modo ucs divinas personas distincte exprimunt, Matth. 28; v. I9.2. COr. II. F..13. modo duas tantum, ut loco citato dc alibis modo unam tantum, eamque Vel Patrem, ut 2Corinth. vel Filium, ut Galat. 6. v. I 8. vel Spiritum Sanctum ,
IRatio autem, qua, juxta S. Chrysostomam , Hom; ao. . in priorem aACor. Eiictus est S. Paulus ut Patrem totum Deum, diceret talia luit, quia Corinthiis nuper a gentili superstitione conversis loquebatur, ac timebat , De li plures in Deo pensonas distincte propoliuiset,i plures illi deos eκeogitassent, ac se ad priorem, unde recesserant, superstitionem, dela bs es. te arbitrati fuisse iit. Itaque prudentiae fuit Apostoli, ut illis tantam infantibus lac doctrinae propinaret, non solidiores cibos, sicut loquitur ipse in et Paulus in eadem Epistola c. m. U. I. dc a. id est, ea summa Religi nis capita , quae capi difficiliana sunt, ac firmi unam exigum fidem , nonnisi obscure proponeret .. Ad conlirmationem cae e. q. ad Ephes. dico ibi verba illa : unus Decr Pater omnium, non excludere Filium dc Spiritum Sanctum,. sed tantnmiis significari rei unitatem seu indivisionem α identitatem; & Apostolutis laoc unum intendere, nempe servandam esse.unitatem Spiritus, concordiae dc pacis, his motivis: quia unus est Spiritus , Nna fides, unum Baptisma ,
anus Dominus, unus Deus Pater omnium . In his autem vox, unus, pr
unitate leu identitate sumtion, non pro exclusione cujiislibet alterius . Aa id, quod additur, dico , Filium di Spiritum Sanctum alium non esse Deuma I o Israelitarum natura deessentia. licet persona seu hypostasi alii sint.
seu distinguantur in Patrπώ - ι . . .
Instabis, a. Ex Apostolo r. ad Timoth. a. v. s. Unur Dear . unus Θε Audiator Dei-bominum bomo 'Christus Mesus. Per unum Deum, ait Crellius, Pater intelligitur; is quippe intelligitur, inter quem & homines Christus Iesus Mediator est: atqui is solus Pater est unus & verus Deus , alias si Christus Deus unus csset eum Patre, mediator diceretur inteD semetiplun di homines, quod absurduin est. . Rei p. per verum Deum eo in loco Deum sumi vel adaequale pro tribuudivinis perinis, vel inadaequate, ac restricte pro solo Patre: quocumque autem usurpetur sensu , nullum rei Catholicae damnum insertur. Non primo, tres quippe subintelliguntur divinae perli,nae sibi coaequales de consubstan tiales: noni secundo; Dater enim unus dicitur Deum, non per exclusionem
I illi & Spiritus Sancti, sed per exclusionem falibrum deorum, quibus certe vori & unius Dei nomen, adolare bl uphemia est. Nec urget, quod addit Crellius, Filium , . si Deus eu , suimetipsius χre Mediatorem; siquidem Christus quatenus homo , seu ratione naturae suae humanae , Meajator esse ac dici potest inter se ut Deum& homines. Adde, quod ossicium Mediatoris sit offici uiri personae ipsius Christi duplici natura, divina scilicet & humana , constantis ;' perχna vero Christi seu Verbi divini distincta est a pellana P tris, inter quem & homines Christus Mediator intercedit et quapropter ne, gari potest, quod ait Crellius, . Christum luimetipsius Mediatorem eiis . . ,
199쪽
OUectiones secundi ordinia. . Objicies eum. eodem Crellio, ea. Scripturae testimonia , quae Christo Do
mino ea denegare videntur quae vero Deo denegari non possunt. I: Matth. a . v. 36. Christus ignorat diem, ultimi Iudicii: De die autem ilia is hora nemo scit , nequc Ange i Gelorum , . nisi fotus Patre . Idem tergitur apud S. Marcum C. II. V. 32 De die autem im via bona ne MDit, neque Aneri in Caris; neque Furus , nisi Pater . 'dI. Solus Pater bonus dicitur excluso Filio . Matth. I9. V. II. Duid me interrogas, de bono unus bonus Deus . . Et Marci IO. V. . I 8. Quid me dieis bonum Nemo bonos, nisi solus Deus.
III. Christus, nihil facere potest ex semetipso, a viderit Patrem faeten.
IV. Doctrina citristi ipsius non est, sed Patris, Ioan. 7. V.. I 6. II. & I 8. Doctrina mea, ait Christus, non es mea, sed ejus, qui misit me.
riam quaerit. Ioan. p. V. 28. A me ipse non veni. Et c. s. U. 3O. 'n quae-νο τοIunimem meam , sed voluntatem eius , qui mi, me .. Et c. b. V. so. Ego non quaero gloriam meam est qui quaerat iudicet . VI. Christus non est fidei nostrae objectum saltem primarium, Ioan . II. v. qq. Q in me, non credit tu me , sed in eum, . qui mrsit me. VII. Christus.. plenam non habet inrres Omnes potestatem , . Matth. 2O. . v. 23. Sedere ad dexteram. θ' finiaram non es meum, dare
Denique, semetipsum Chrisus non curificavit. Hebr. F. v. s. Resp. ad primum: rerum omnium scientiam Christum habuisse tam disertis testimoniis. lupra ostensum est, ut mirum videri debeat, qua rationea Socinianis negari. possit. Quomodo igitur diem ultimi Iudicii potuit ignorare, qui constitutus a Deo est Iudex vivorum i& mortuorum, per quem Deus fecit omnia Devia, Hebr. i. v. z. qui omnes, illius diei circumsta tias novit; horam , Lucte II. locum, Matth. 2 signa & causas Lucae . , Ad haec attendens S.. Anabrosius L s. de fide I 6. n. ro .Quomodo, in- quiebat, π6civitIudicar dism , qui horam Iudicis, ἐν locum.figna expresfit is, causas omissa nonnullorum Veterum solutione, qui respondent aut textum S. Matth. ab Arianis interpolatum fuisse, aut ignorantiam, illam cadere in Christum, quatenus homo est. non quatenus Deus, quam responsionein cum aliquando approbasset Lepotius Praesbyter, subinde improbavit ac revocavit in Lis ιi; ps emend tionis: Nunc, inquit, non solum duere non praesumo, verum etiam T. γδ.3.G. ρ πρσηπι matbem 'tiro prolatam in hac parte fententι- ; quia dici non licet, etiam fecundum: hominem , ignorasse. Dominum. Prophetarum . Huic Leporii retratactioni subscripsitSanctus Augustinus . cum aliis quinque Episcopis Africanis. Omissa, inquam, illa. nonnullorum. Ueterum responsione, Dico longe probabilius esse, ac:modo loqueradi:Scripturae magis accomis T. 6.p. 3 3. modatum, quod reponit Sanlius Augustinus L. 83. quaestionum ,.qua C. D. stione. 6oc Christum scilicet diem Iudicii hoc sensu ignorare , quia ignorantes nos mit, seu non aperim obis nec revelat:. ua phrasi quippe Scripturae, . Deus rem aliquam cognoscere primum dicitur , quando eam aliis manifestam facis. . veri gr.Gen. za ad Abraham dicit: Nunc eognovi. quod timeas-Do inum . . An ignorata: ante . non certe: sed fidem esitam apertodi publico experimento nondum comprobaverat. Ita
200쪽
,is nonaperit nec manifestat. Audiendus Sanctiis Augustinus loco moκ ii, icator Sicut, , inquit, Deus Alcitur, et am cum fetentem faeit ;*M crinia is r Tentas mos m-- Deus vester, ut sciat fi .dilitatu eum .
V is enim se dictum est hoc, quasi aesciat Deur , sed ut ipsi seian quan
iam in Domini. HIectione profecerint A. Et ipsum , Tentat, pro eo positum est, uod tentari finit. Sic.im cum dicitur nescire, aut pro eo diritur, quod non an ..,at, id est, in diseiprina is lactrina sua non agnoscit, sicut dictum es : Ne- cio vos; aut pro eo, quis utinter nescientes facit, quod scire inutile est. Ideo bene accipitur id, quod dictum est . solum seire Patrem , fio dictum esse .
ruta facis Ialium seire: is quod dictum est, nescire Filium . sic victum esse , quia fuit nescire homines , id est, non proit eis , quod illu/Uiter scire p. At , in uies , hoc sensu non tantum Filius sed de Pater Iudicii diem
ignorare dici potest , qui eum non revelat nec manifestat- Non ita est: quianem ἔπι Pater per i semetipsum 'immediate non loquitur nobis, nec quidquam inanifestat, sed per Filium suum: multisque -dis, ait o.
stolus Hebr. I. v. I. olim Deus loquens patriast, in . Prophetis , novis ediebus istis locutus es nobis in Filio, quem constituit biseredem universorum, per quem facit. ἐν Iaecula. Erra . non Pater, sed: Filius ignorare id dici potest, quod non aperit. Diem autem Iudicii sapienter omnino nos ignorare vult, ut nimirum vigiles semper & arrecti , ae in bonis operibus serinventes simus: Expediatio quive perpetua ferisntiorει ad pietatem facit , cognitio negligentes , ait Sancius Dalilius L. q. contra Eunomium. Ad secundum et i Tacite eo loci Christus adoleicentem carpit , ae insor. mat, qui cum existimaret.Christum esse purum hominem , eum tamen appellebat bonum : quasi diceret : Me Deum non putas , & tamen hinnum dicis; solus enim Deus per . excellentiam bonus est : ergo vel bonum me non appella, Vel .Deum me esse crede. Ita S. Augustinus L. 3.
contra lilaximinum c. 23.& S. Ambrosius .L. a. de fide c. 1. Ibid. B. .
Ad tertium: De Christo dicitur Dan. . s. . 19.2uscumque feceνit Fater,
haee is, Filius fimiIiter facit. Quo ergo sensu dicitur nibiI a se isto fauere posset duplici: i. quia quidquid habet Filius, a Patre habet per aetemam
generationem. Ioa n. v. 26. Sicut Pater babet vitam in semetius, fie δε-dit is, Filio vitam habere in semetipso. r. quia non potest quidquam iacere, quod sit contrarium divinae Patris sui ivoluntatii; tum quia una est divina Patris & Filii voluntas; tum quia humana voluntas Christi divinae semper consorinis fuit ac persectem ita: Verbum quippe humanitatem regebat , ac moderabatur. Sensunt istum .demonstrat consilium ac scopus Christicitati in loco:'Iudaei Christum accusabant tanquam reum violati sabbati , eo quod infirmum eo die sanasset; quibus Unit Christus: Pater meus uisue -- do operatur , ego operor ... on potes Filius a se facere quidquam; π Oroaviderit Patrem faeientem. Quasi diceret: Pater infirmum sanat die Sabbati. ego autem id omnino facio, quod Pater; non igitur contra mandatum Pa tris iacio; ut quid ergo me accusatis Cum vero dicitur Filius nihil ρ facere a se, nisi quod Oiderit Patrem faeientem ; non sim potentia, seu vin tutis deiectu scin ipso arguitur. , imo potius divina ejus essentia probatur IDeus enim , ait Apostoluxa. ad Timotn. a. v. I . seipsum nuare non potest Ad quartum : Doctrina Christi dc tua dicitur, & non sua ; tua; quia Chrissius Verbum erat, in quo sunt omnes thesauri sapientiae abscondui; non in , T. ./. s.
quia quidquid habet Filius, a Patre suo halis. Ita s. Augustinus in hunc SJo M p. 6 i.