장음표시 사용
171쪽
Et v. 18. Et sum primus novi simul. Et cap. II. V. II. Gratias ar mus ti bi , Domine Deus omnipotens ἰ qui es, qui eras , ἐν qui venturus es Et cap. 21. v. 6. Ego sum a*bo ἐν omega, initium, is finis. Denique eap. 22. v. I r. Ego sum a*ba omva, primus ἐν novi mus , principium γ is. Saepius eadem Verba, ne ignorentur, repetit S. Ioannes. His porro verbis Christi veram ct proprie dictam aeternitatem designari, iacile ostenditur ea comparando cum iis , quibus ibidem v. q. unius & summi Dei Patris aeternitas describitur, non diffitentibus ipsi met Socinianis . Gratia vobas pax ab eo. qua est, Θ qui erat, qui venturus est. Neque aliis etiam verbis usus suit Isaias c. 4 I. V. q. & c. M. V. 6. & cap. q8. v. Id. ad eamdem veri Dei aeternitatem describendain . Unde sic arguimus : illo est ab aeterno, qui seipsum Vocat a ba ἐν omega, principium , finem , primum is novissimum : atqui Christus ita semetipsum appellat: ergo&e Responsio Socinianorum. Duo illi ad hoc testimonium eludendum reponunt. p. i Sotinus in responsione ad decimum argumentum vvleuci, contendie . s.., necesse esse ut distinguatur inter Verba, quae ex cap. I. Apocal. laudaviamus. Namque ... TXωam Negat verba capitis primi v. 8. ad Christum reserenda esse, utpote quae
p. 33 s. i unum Patrem designent. Si enim, inquit, ibi de Christo sermo esset, jam .ieissent adversarii quia certum es verba ista : Oui est, qui erat, O qui venturus est, de Deo Ρis posse ἐν debere inreuli. Probat, tum quia v. q. cap. I. Christus distinguitur ab illo, de quo dicitur et mi es , qui
erat, Θ qui venturus es : tum quia verbum graecum amouisus, quod
Vulgata nostra reddit per Uenturus est, reddi deberet per futurus es ; quo
certe sensu alibi usurpatur, IOan. I 6. v. I 8. V. II.
Secunda II. Respondent, in aliis quidem locis Apocalypsis Christum reipsa a ες si so. pellari a ba ἐν omega , prineipium is Mem ; non quidem simpliciter αabsolute, sed tantum secundum quid, ac limitate, ad nostram salutem , ac praedicationem Evangelii, in quo consistit, ac posita est metaphora a baer omega. Sicut enim , ajunt, alpha ordine prima, dc omega ordine postrema est littera Alphabeti, ita Christus nostrae salutis aeternae auctor est ac finis. Imo eo procedit Socinus, ut contendat verba ista, Ego sum primur is novissimus, quae Isaias Deo tribuit , simpliciter & absolute s menda non esse, sed tantum secundum quid r isto nimirum sensu, quod Deus primus sit&novissimus, quia solus ipse sibi sormaverat & elegerat ρο- pulum Israelis, multisque beneficiis cumulaverat, quem subinde specialiter
curaturuS, ae conservaturus erat, nec alium praeter ipsum. Ita Socinus, non
quod revera in controversiam adducat aeternitatem Dei, sed quod velit R sellia null3tenus probari per ista verba: Ego sum primus novissimas. tu, pii Delirabat haud dubie Socinus, cum ex vacuo suo cerebro talia confima re- I. quae praecedunt & quae sequuntur Versum 8. capitis primi, spoasio. de Christo mani sedi intelliguntur. V. 3. Lavit nos a pcecatis in sanguine suo. V. 7. Venturus dicitur in nubibus, ire videndus ab iis , qui eam pupugeruno. Qui vero intermedius est versus 8. si Socino fides, de Deo Patre intelligitur e tum versu nono dc sequentibus resumitur , qui fuerat intermissus, de Christo sermo. En fabula, quam excogitavit Socinus, ut se ab importuno illo argumento expediret. 2. In aliis , quae laudata sunt, Apocalypsis testimoniis, non dissitemur Sociniani, de Christo sermonem esse : atqui in iis eadem omnino verba usurpantur, quae versu 8. quibus
172쪽
kinnitatem significari concedunt; iis praesertim capitis II. v. gr. Gratiar tibi aginius, Domine Deus omniΘtens, qui e3 , D' qui eras, is, qui vent νus es, quae de Christo dicta esse manifeste ostendunt verba immediate se quentia : Quia aecepisti virtutem tuam magnam regnasi . s. Verbum.
-κόωινοι, qui venturus es , Christo proprie adaptatur Apocal. c. I. v. 7.Heb. o. v. 33. Adbuc modιcum , qui venturus es, veniet non tardabit. Denique Hebraeor. a 3. v. 8. itidem sere verbis, aut certe aequivalentibus aete
nitas Christi asseritur , Jesus Christus beri hodie , ipse is, in saecula.
Eκ his omnibus sic arguimus adversus Socinum et Fatentibus Socinianis, versibus 2L dc 8. primi capitis Apocal. vera Dei summi & unius aeterniatas destriditur : atqui ea ipsa verba Christo applicantur I ergo aeternitas, quae Deo propria est, Christo quoque tribuitur; Secunda responsio Socini, qua facilitate ab ipso Riseritur, eadem a nobis Resεil negatur, cum gratis Omnino sit conficta. Unde enim habent verba ista, Ego tui se sum a ba ἐν omega, mincipium is finis, non absolute nec simpliciter, ted eunti secunstum quid & limitate ad salutis no ae inchoationem dc consummatio- resp-mem reserenda esse Et vero cum Christus dicitur a ba Homera , principium so . O, is , prioritas illa vel est temporis , vel dignitatis e non temporis in mente Socinianorum , qui negant prius extitisse Christus, quam ex IL Uirgine nasceretur; ergo dignitatis. An porro dici potest Christus omega seu ultimus dignitate 3 Quis serat 3 Deinde dicant nobis Sociniani, ubi viderint exemplum tam insolitae& absurdae formae loquendi: Ego sum a baomega , ad designandum operis alicujus initium dc complementum Quod si sensus ille posset admitti, ne quidem Christus, quem Sociniani purum hominem esse assirmant, dici polliet primus salutis humanae auctor, sed potius
Deus, qui Christum misit. imo & qui ante ipsum Christum jam Patriarchas & Piophetas miserat, qui salutis viam praemonstrarunt.
Ex iis Deis, in quibus christus dicitur esse Dei Filius, imago substantiae orie.
Matth. I 6. V. 36. Petrus Christum alloquens dicebat r Tu es ObristusFitius Dei vivi. Et c. 3. v. r7. Pater de Coelo ait : Hic es Filius meus dilectus, in quo mihi complacui. Ioan. I. V. Id. Unigenitus FιAus, qui est in sinu Patris, ipse enarravit. Rom. 8. v. 32. Qui etiam proprio Filio non pepercit. Coloss. r. v. 33. Qui est imago Dei indiuilis, primogenitus omnis creaturae. Denique Flehr. I. p.3.aicitur,olendor gloriae is figura substantiae e1ur;graece, character. Ex his omnibus simul collectis Filii Dei lineamentis, persecta in habemus Filii eκ substantia Patris geniti notionem ; unde sic arguimus: Ille per Veram & substantialem & aeternam generationem est a Deo Patre genitus. qui proprius est Dei Filius, Filius lumine dilectus,Unigenitus per excellentiam, dc praefixo semper in textu Graeco articulo, ,in quo vim tantam ad significalidum
Sociniani reponunt ; Filius qui est in sinu Patris, qui erat in principio apud Deum,Filius denique imago Dei & character, seu expressio naturalis lubstantiae illius: atqui talis est Christus, ex mox laudatis Serapturae testi inoniis: ergo dcc. Confirmatur: Vel filiatio Christi naturalis est ex substantia Patris, vel ad ptiva, vel tantum inu ropria & metaphorica . Non puto ita insanire Socinianos, ut dicant eam esse metaphoricam : nee meliori titulo Deum esse Christi
173쪽
Patrem . quam pluviae v. g de qua Iob C. I 8. v. 23. ait: Quis est utς με ἡ ρΦeI quis genuit si Has roris 3 Et vero nos niti tumus adoptivi ser Christum: quomodo autem , qui filius emet improprie tantum, ac metaphorice, nos filios odopti Vos emceret 2. Filiatio Christi adoptiva non est; nulli bi quippe vox adoptionis Christo in Scripturis adaptata legitur : ilapius appellatur filius .
at niti quam adoptivus I quod nihilominus non sine magno Christianorum mariculo Scriptura siluisset. Ita enim Christum ut verum . ac naturalem Dei Fi Ilum dest ribit saepius, ut nili seni una verborum invertere velimus, necesse omnino sit nos Christum agnoscere , venerari, & adorare tanquam verum ac naturalem Dei Filium: si autem talis revera non esset, quanto errori, ac idololatriae 1 ericulo Scriptura nos Objecisset 3. An vero ita unquam cord
tis hominibus rersuaderi unquam poteriti non aedo. Ressori se Sortirianorum. Ad istud argumentum reponunt Sociniani, Christum Dei Filium me ito appellari, non quidem propter aeternam ipsius a Patre generationem, sed
aliis de causis . r. propter miram & prorsus insolitam ejus ex operatione Spiritus Samni conceptionem . 2. propter innumera eaque excellentissima gratiae dona, quibus cumulatus fuit, ossicia, munera, ad quae destinatus a Deo fuit. 3. propter stupendam ipsius a mortuis Resurrectionem. a. propter supremam in res Omnes, quam a Deo accepit, auctoritatem. Responsiostem hane suam duplici confirmant genere argumentorum.
I. Ab exemplis r quia scilicet multi appellantur filii Dei, qui tamen
Deo cocssentiales non sunt. Galat. 3. v. 26. Rom. 8. v. Fideles filii Dei dicuntur, qui tamen substantiali generatione a Deo geniti non sunt. Imo a. Petri r. v. q. dicuntur fieri diuta AE confortes naturae neque tamen au-s ut est ullus eos filios Dei naturales appellare. II. Arguunt ex absurdis & incommodis, quae ex nostra doctrina conse-Juuntur; nempe divinam generationem iis omnibus desectibus obnoxiambre, quibus humana subjacet ; eam scilicet per mutationem substantiae divinae seri, per divisionem , portionem a Deo decisam , successionem ,
Resellitur res pyiaso inianorum, eo maxime argumento quod Pristus
ita proprie Dei Filius est, ac nuncupatur, ut haec denominatio nulli alteri convenire possit, nequidem Angelis. Cui enim Angeiarum, ait Apostolus Hebr. I.V. q. dixis aliquando , FiIius meus es tu, vo hodie genui te Unde pro bat Apostolus, Chiillum omni creatura longe iuperiorem & excellentiorem esse . Porro, si, ut placet Socinianis, filius Dei diceretur tantum propter illa quatuor privilegia , qtiae mox adduista suere, non ita propria & singu- Iari ratione diceretur filius, quin & alii pariter pari conditione dici possent. r. Mira ejus ex Sp ritu Sancto conceptio non sussicit: nonne Adamus a Deo solo pro.luctus est Nonne Ioannes raptista contra omnem naturae legem a matresseriti genitus fuit 3 An , quaeso, uterque recte diceretur I ei filius proprius, naturalis , ex utero ante luciferum genitus, Unigenitus summe dilectus 3 procul hiijusmodi nugae. 2. Nec dona gratiae , nec munera & ossicia Legislatoris Mediatoris &c. titulum Filii Dei Christo unice pepererunt : Ioannes Baptista in utero matris sanctificatus fuit ; Angeli excellenti mimis gratiae donis cumulati suere; Moy ies mediator suit Deum inter& perduelles Iudaeos; Apostoli Vero quibus charismatu in an Moi ibus ornati a Deo non fuere, ut tuum in inisteriam
174쪽
FIum adimplerent 3 An idcirco eorum aliquis 'dictus estini filius, quomodo Christus dicitur 3 Equidem Angeli aliquando, sicut de Fides es , Dei filii a pellantur, sed diversa plane ratione a Christo; nulli quippe iisdem filiationis
characteres adaptati sunt, qui Christo tribuuntur. 3. Neque propter ossulum prophetae aut mediatoris Christus titulum filii Des assecutus est; priusquam enim munus illud adimpleret, jam auditus fuerat Ae Gelo Pater dicens: Hiees Filius meus Glectus ; jam a diebus aeternitatir in sinu Patris extabat. Deniisque , neque Resurrectio, neque suprema Christi exaltatio primum , ac radiis caletandamentum est ejus filiationis; imo potius, ut jam observavimus, dc Resurrectio & exaltatio Christi sunt effectus consequentes ejus naturalem ex Dei Patris substantia generationem . In Resurrectione quidem mire eluxit ejus divinitas, ac suprema in mortem ipsam auctoritas: at si tunc exterius inanifestata dc declarata fuit, jam erat antea, tametsi paulo obscurata velo hamanitatis, quae infirmitati, dolori, ac ipsi morti adhuc erat obnoxia. Ad primam Socinianae responsionis connrmationem, quae est ab exemplis, jam ex dictis abunde constat,exempla haec Socinianis potius nocere ; siquidein nullus eorum , qui filii Dei nuncupati aliquando fuere. dictus est filius eκ utem Dei genitus ab initio, ante luciferum, a diebus se ternitatis, filius unigenitus , summe dilectus . imago seu characterobstantiae Patris : ergo filii dicit illi sunt improprie , ob excellentiam gratiae vel aliorum donorum, quibus cu mutati fueram, non stricteis non proprie , ac per naturam , sicut Christus. Ad secundam confirmationem: absurda illa dc incommoda in creatis Occurruntis non in divinis , de quibus cum iermo instituitur, mentem n stram non tantum a sensibus, sed ab omni humana ratione revocare debemus, adeo supra omnem captum nostrum seposita sunt divina mysteria:
Animalis bonao non percipit ea , quae Dei sunt. Iam initio hujus Tractatus, cum de divinis disputabamus processionibus, & in ista praesenti Quaestione, quaecumque ex humana ratione, ac Philosophia Ariani tum veteres, tum novi objectare nobis solent, abunde diluimus.
De eonsubstantiatitate Uerbi ἐν Christi eam Deo Patre. Filius Patri consubstantialis dicitur, qu Ia ejusdem est cum ipso substantiae. Vox quidem ista, consubstantialitas , in Scripturis non extat, sed res per nymen significata saepius legitur. Est autem nomen istud veluti tessera fidei. quod Ecclesia in Concilio Nicaeno generali primo an.32D ad praecavendam Omnem Arianorum fraudem δε astutiain consecravit , eo quod clare, ac distincte fidem Ecclesiae de divinitate Verbi & Christi exprimat. Cavendum igitur m xime a dolosa Socinianorum prosellione, cum Christum ut Deum, non ut purum hominem se agnoscere, ac venerari palam declarant: dolus est ; Deum enim appellant, ex gratia, ex adoptione, ex potestate, ministerio ; non autem ex natura,& substantia. Cum pariter negant eum purum esse hominem , dolus est; purum enim negant hominem esse, non propter hypostaticam unionem utriusque inipso naturae divinae, ac humanae , sed propter excellentiam gratiae , auctoritatu dc sinestatis, quam in res omnes a Deo liberal ter a
cepit. Ut igitur plena & accurata sit praesens de verbi eonsubstantialita
e tractatio, ex quinque sontibus argumenta hauriemus.
Lex nominibus, quae Deo propria sunt, di Christo tribuuntur. Durneo de Triaitate. Tom. II. L Il.
175쪽
. II. ex ipsa essentia seu natura Dei. . III. ex attributis seu persectionibus divinis , quae de Gristo proprie dein recto , ut ajunt, praedicanturisIV. ex operatione Dei, quam Christus habet cum Patre communem.
V. denique, ex cultu & adoratione, quae sisti Deo debetur, st Chri impenditur. Sir itaque
Christus natura dc substantia unus est cum Patre Deus, seu ipsi. consubstantialis. 3Troba:ur ex Scripturis,qrae a contortia Socinianorum expositionibus vindieantvr
Ex nominibus , quae Deo propria sunt,seChristo Domino tribuuntur.
Multa sunt Dei nomina tum substantiva, tum adiectiva, quae in sacris Litteris Deo adaptantur; nullum vero est augustius, in O magis proprium, ac minus cuilibet alteri communicabile, quam Iehovab nomen, quod Deus s- binaetipsi imposuit, ac saepe usurpavit. Isaiae 2q. v. g. Ego Dominus , in Hebraeos EgoJehovab , hoc est nomen meum: gloriam meam alteri non dabo. Et c. q8. v. a. Dominus exercituum nomen Hus . Unde Israel Exodi I s. v. 3. canit: Dominus quasi vir pugnator, omnipotens nomen ejus. Solet augustum illud nomen Tetragammaton dici , quia quatuor constat litteris. Circa nomen illud tria quaeri possunt . I. illius ethymon, seu derivatio & pronuntiatio. a. significatio. 3. usus. De prima quaestione nihil hic dicemus; illam Grammaticis, ac Criticis hebraice doctis relinquimus indagandam , ac discutiendam. Quantum vero adfignificationem; qui hebraice sciunt, advertunt nomen Iehoet ab ad tria potissimum significanda in Scripturis usurpari. I. aeternitatem Dei, plenistimam ct abstitutissimam independentiam . qua Deus ens a se dicitur . ens Necessarium, totius entis sons, ae plenitudo: quo sensu Exodi 3. v. Iq. Deus ipse de se ipso ait: Ego sum quisum . a. causalitatem & efiicientiam ; ita enim Deus per seipium est, ut etiam sit rerum causa effectrix : quo sensu Isaiae M. V. 23. dicitur : Ego sum Dominus , faciens omnia, extendens cor os olus , flabiliens terram , is, nultas mecum. 3. immutabilitatem & cog stantiam in promissis , quia reipsa , quod promittit,summa fide exequitur : quo sentu Exodl6. v. a. fatetur se patribus non innotuisse sub nomine Jebovis, non quidem quantum ad vocem signiscantem , contrarium enim constat ex Libro Geneseos, sed quantum ad rem significatam , quia scilicet nondum executioni demandatae fuerant ejus promissiones de multiplicatione seminis, eductione populi ex AEgypto, possiessione terrae Chanaan. Verum, quaecumque tandem sit nomini ebovab signiscatio, hoc certissmum, nomen illud augustum soli Deo proprie convenire, nec ulli creaturae posse communicari. Istud agnoscere, ac fateri videtur Uvolchelius, cum ait LI. de vera Relisione c. II. nomen Iebvoab Molute sumptum, nec Angelis, nec Christo in se ipsis inestatis convenire, sed tantum cum addito, quandis nempe Dei personam sustinent, ac repraetentant. Unde sic arguimus.
176쪽
Ille Deus est natura . c substantia, cui proprie, absolute, ac sine addito
convenit Iebovae noliten: atqui Christo proprie , absolute,. ac sine acidito nomenIehovae convenit; ergo &c.maior certa est . Minor probatur ex .23. Ieremiae v. 3.& 6. Ecce diss veniunt, dicit Dominus, fuscitabo David germen Justum; ir regnabit Rex , OH sapiens erit, ori faciet Iadicium Diustitiano in terra. In diebus ims salvabitur Iuda , Israel habitabit confidenter, imboe est nomen, quod vocabunt eum, Dominur Justus noster. In hebraeo legitur: Es hoc es nomen, quo vocabit eum, JebovabJMlitia nostra. Egregium istud testi inonium de Messia intelligi debere non dissilentur Iudaei veteres, sicut erudite ostendit Illustrissimus Huetius L. Demonstrationis Evangelicae propositione T. n. I 6. Nec audiendus Grotius, qui more suo nota a1 Christum. , sed ad Zorobabelem testimonium illud detorquet ; adjuncta quippe urrum Christum designant, non Zorobabelem. Christus a Prophe-NSgermen David γ, Rex ab ute, ac simpliciter id est Rex universalis appellatur, qui facitJudicium O Justitiam in terra. PIalmis 2.qs. & 72. Zorobabel Rex non fuit, sed a suis dumtaxat in Regem habitus est. Sub Rege Messa populus I iraeliticus salvalidus est, non quidem temporali, sed spirituali salute: Regilum quippe Christidebor mundo non fuit. Denique Rex ille se a MemasIustus dicitur , si psens, imo is, Iustitia nostra, quod optime Christo congruit, in quo uno es salus A t. q. v. I a. & qui factus es a Deo sapientia bo Jusilia ,. I. Corinth. i. v. 3o. in quo habemus redemptionem per sanguinem ejus remisonem peccatorum. Ephe r. v. 7. Laudatum igitur ex Ieremia
testimonium ad Christum pertinet: ergo Christus essIeho vah, seu Deus ille summus dc unus natura & substantia Confirmatur istud Agunientum, quia & 7o. Interpretes, & Apostoli ila Evangelistae nomen hebraicum Jebvoab, reddunt per κύδ. O , Dominum, ac Christo adaptant , qui centies Dominus appellatur antonomastice seu P
Tria potissimum reponunt Sociniani ad istud primum argumentum .. I. Verba ista : Hoc est nomen , quod voeabuut eum i c. non ad Christum seu Regem referri debere,. sed ad Israelem , de quo proxime Propheta dicit: In diebus tuis salvabitur Iuda, b, IDMI babit ab t eonfidenter. Probat Socinus e Kalio Ieremiae non absimili. loco c.33. v. 16. ubi Socino interprete sic Propheta loquitur iuxta textum hebraeum:. Ddjebus ityis se abitur Iuda , ver MIem babitabit considenter ,-boc nomen ejus , quo vocabit eam Iebovabjus seria nostra; quo loco ,. ait Socinus, Iehodab resertur ad Ierusalem, sicut in priori ad Israetim j ergo non ad Regem seu Christum. II. Respondent, etiam supposito, quod citata. verba ad Christum reserrentur . inferri tamen non poete Christu in vere, ac proprie effeJebo v natura & substantia ; sed hoc unum , Iehoeti ab scilicet seu summum Deum ministerio Christi usum fuisse ad nostram operandam salutem . Probat Socinus e X c. 17. Exodi v. Is ubi legimus: AEd eaoit Moses altare , Ο, vocabit nomen essu ebo, vah, exaltatio mea .. Et EZechielis c. 43. v. 3 3. Erit ex eo die nomen urbis Jebο- 3b: quibus in locis, ait Socinus, nomen Iebovab rebus istis non tribuitur,
sed aliquid dumtaxat deIebo oab per res illas, aut circa illas significatur . III. Denique ajunt, nomen Ieb ab Chtium tribui pome non quidem pro-Piei ac per naturam, sed per quamdam figuram , quatenus icilicet Dei
See ungaresponsio. Tertia responsio.
177쪽
personam perpetuo & summa cum dignitate sustiiruit. Probant nonnullis ex Scriptura exemplis, in quibus nomenJobotab Angelo tribuitur, Gen. i5.v. LO. I 8. V. M.qS. V. I 6. EXOdi 23. V. 2o. quibus in locis & alibi saepius sermo est de Angelis, sicut constat ex c. 7. V. 33. Act. Apost. ubi S. Stephandius fatetur Legem datam fuisse in dispositione Angelorum. Idem asserit Apostolus Galat v. I9. Angelum porro illum , per quem Lex data est, vocathloysesIebovam. Et c. 13. v. a. Epist. ad Hebr. Apostolus comendans holpia talitatem, alludit ad id, quod de Abrahamo legitur Gen. I 8. Qui Avetas hospitio excepit ; quorum tamen unus ibidem Ieho b vocatur. Ergo m te inserimus, Christum esse verum natura & substantia Deum , eo quoaJebovae nomen ipsi tribuatur. Refeuitur Socinianorum responsio Prima quidem , quae gratis omnino fingitur: ex ipso enim textu manis
mim est, verba ista: Hoc es nomen, quo vocabunt eum O r. ad ilium reserenda esse , de quo praecipue hic agitur, qui describitur, qui dicitur Justus, imo is Iustitia nostra : atqui inauditum est Israelem alicubi sic nuncupatum aliquando fuisse : unum igitur Christum spectant verba laudata . sb Od autem ex c. 3 L. Ieremiae objicit Socinus, fraudem, ac malam ejus fidem arguit: non enim ' te κtus ait, Ierosolymam vocandam esse Iehovab ; sed tantum , eum , qui Ierusalem ad salutem vocaturus erat, Iehovab futurum et se, id est verum Deum. Quis porro Ierusalem ad salute in vocaturus erat, nisi Christus Mes-
, verusIebovab Z Nonne ipsemet dicit: Ierusalemδerusalem , quoties vo- congregare suos tuos ... Om noluisti Secunda responsio Socinioscitantiam de in onstrat. An non vidit ille, quod cuique legenti est obvium , nempe aliud esse symbolum altari inscribere , aliud vero nomenJeho b tribuere altari Citato Exodi loco notatur quidem titulus dc inscriptio altaris : Ieho b vexilum meum , supple est. Qua ratione Palatiis a vili 7. S Templis sentetitiae quaedam inscribi solent, itant citato loco Exodi. AEd
m. LI. favit in es ahare ,. ais sacer Ontextus: bi vocavit nomen Hus , Domictus exaltasio mea , direns et aura manus folia Domini,-be Iunx Domini erit eo utra Amalec . citato pariten loco c.q8. Ezechielis , id unum insertur , Iebovab incivitate ex illa die habitaturum, non autem civitatem ess ebovab. Et nomen civitatis ex ilia die,Dominus Iehovah ibidem ; id est,ibidem erit seu habitabit.
Tertia denique responsio , quae speciem quamdam majoris difficultatis praeriseserre videtur, facile diluitur. r. Quia ab omni usu alienum videtur, ut Le fatus, Nuncius,Minister nomen sibi assumat istius, cunis Legams, ac Ministre est. An Regis nuncius Rex unquam vocatus sui Non sine cri ne laesae majestatis nomen Regis visurpare sibi Zc aeplicare quis potest, nisi saltem in Dr
mate, ubὲ omnia per fictionem repraes entari notum est: an Christum Deum lar Vatum , ac peribnatum dicere audebunt Socistiani non ita certe. 2, Si ChristusJeho b dicitur, quia Dei minister est, eiulque personam summa cum diu gnitate perpetuo sustinuit: numquid Apostoli Dei ministri non fuerunt Pro Christo legatione fungimur it S. Paulus tanquam Dest exhortante per nos. An e rum aliquis idcircoIebo h dictus aliquando fuit Imo si-non alia de causa Christus est sterivab, quam , quod Dei personam summa cum dignitate tanquam sibi alienam perpetuo sustinuit, dicant nobis adversarii, quomodo eam sit stinuit, cum vinctus conspuebatur, flagellabatur, cruci assigebaturi Ad exempla Scripturae , quae Sociniani obsiciunt, duplex est interpretatio
178쪽
Prima eorum , qui veros, & purus Angelos intelligunt, quo uin ministerio Deus usus est ad Legeni promulgandam , aliosque miros effectus producendos ; Angelus quippe , ut notum est , non naturae , sed ossicii nomen est . Idcirco igitur , juxta interpretationem hanc , S. Stephantis Filium Dei appellavit Angelum , quia nempe missius erat a Patre, ut sub
forma hominis assumpta appareret.
Secunda interpretatio , eaque longe verisimilior , eorum est , qui per Angelum reipsa Filium Dei intelligunt , qui in praeludium futurae suae Incarnationis saepius antiquis apparuit, sive in Angelo humana sorma circumvestito sive immediate in humana, & externa hominis specie; in idem enim utrumque recidit) ita ut sub externa illa hominis forma ipse Filius Dei, qui ob Isaia Angelus faciei appellatur, lateret , loqueretur , ageret &c. ministerio scilicet vel Angeli , vel hominis ; unde non immerito tum Angelo tanquam ministro immediate, tum Filio Dei tanquam primo auctori esseaus illi tribuuntur. Angelum vero illum in citatis Scripturae locis suisse ebooab, aut salsem in illo fuisse Iehooab, his demonstramus momentis .
Nempe divinae ipsi proprietates tribuuntur: Gen. 36.semen multiplicia; Gen. I 8. Vocatur Deus visionis; omnipotentiam, Ac omniicientiam habet; jude κ totius terrae vocatur ; adoratur ab Abramo. Exodi, Moyses apparitionem Dei sibi lactam descripturus , v. 2. indicat Angelum Dei fiasse, qui sibi apparuit, versibus autem q. 3. 6. Deum ipsum fuisse, qui secum loqueretur. Esusdem Libri c. 23. v. 2o. Ecce ego, inquit Deus Moysi, mittam Angelum meum , qui praecedat te ... observa eum ... quia non dimittet eum peccaveris, est
nomen meam in illa. Erat igitur in illo Angelo Iebotab , seu Dei Filius , 'ui Verus est Iebovab. Utrumque non obscure insinuat S. Stephanus Ach. 7. Postquam enim dixit Angelum Moysi apparuisse in rubo ardenti , statim
v. 3I. addit: Mosses autem videns, admiratur est visam , is accedente illo ut consideraret, facta es ad eum vox Domini dicens : Ego sum Deus patrum tuorum, Deus Abraham , On Deus Isaac , im Deus Iacob. Ergo , qui in Angelo, vel per Angelum loquebatur Moysi, Deus erat Abraham, Isaac,& Iacob, hoc est verus natura, ct substahtia Deus. Cum Apostoliis Hebr. 33. hospitalitatem ex eo commendat, quod vel ipsi Angeli hospitio recepti legantur, non respicit ad apparitionem Abrahamo factam Gen. i8. sed ad eam , quae Lot contigit Cen. I9. ubi duo tantum erant Angeli creati; tertius vero, qui erat increatus, mansit cum Abrahamo, ut colloqueretur cum ipio , &postea occurrit Lot Sodoma exeunti, quem idcirco singulari numero compellat: Quaeso, Domine mi, ait Gen. I9. V. I9. quia
invenit servus tuus gratiam coram te ... ut salvares animam meam irc.' At inquies, Apostolus Hebr. 2. conserens simul Legem, & Evangelium, ait Legem datam esse per Angelos, Evangelium vero per Christum Iesum : supponit igitur ministerio solorum Anselorum datam Legem suisse, non per Deum ipsum in illis Angelis speciali modo inexistentem : atqui tamen Angelus ille Iebova, vocatur ; ergo Iebotab vocari potest, qui
Verus Deus non est natura atque substantia .
Resp. auctorem utriusque Legis Deum esse , atque ex hac parte discrimen non ponit Apostolus inter Legem , & Evangelium, sed tantum eκ
parte modi agendi, & ministi orum : quia scilicet in promulganda Lege usus est Deus Angelis tanquam ministris, in quibus, & per quos Gus ipse agebat, ct loquebatur; in promulgando vero Evangelio, Filius ipse Dei assumpta carne immediate per se ministerium istud implevit ae consummavit. Tourneo de Trinitate . m. II. L 3 SE-
179쪽
Ex cap. 9. Isaiae versu λHaee sunt Prophetae verba: Parvulus narus est nobiι. on Hius aritis es nobis, factus est principatus super bumerum eius, se vocabitis nomen ejus, Admirabilis, Constarius , Deus , Fortis , Pater futuri facias, Princeps pacis. Nullum effugium admittere possie videntur verba haec, adeo per isse elara δά perspicua, quae vel ipsimet veteres Iudaei de Christo diacta profitentur: attamen Grotius more suo alio ea detorquet , nempe ad echiam; verum nemo sanae mentis Ezechiae tribuat, quae hic enumerat Propheta. Soli Christo convenit esse Deum admirabilem, Deum sortem, consiliarium Dei, patrem futuri saeculi, pacis principem. Iudaeorum er Socinianorum respon . Neque est, quod reponant Iudaei recentiores, ct cum illis Sociniani. r. Verbum istud, voeabitur, ad eum, qui Vocat, referri, non ad eum, qui voeature ut sensus sit, Deus admirabilis, Deus sortis &ci vocabit eum. Probant ex textu haebraico, ubi legitur, inquiunt, vocabit, non , voca-hitur . 2. Christum in citato loco non appellari simpliciter & absolute Deum, sed cum addito Deum admirabilem , Deum sortem , quo constat illum Deum appellari dumtaxat propter sortitudinem , seu virtutem &potentiam.
Verum quam haec levia sunt & infirma I r. Falso asserunt Dei vocantis nomen exprimi, non illius, qui vocatur. Illius etenim exprimitur nomen, quem describit Propheta, quem praenuntiat, & qui venturus seu traiciturus est: an non ista in Christum ad litteram apte & accurate cadunt Verbum autem hebraeum, ad quod confugiunt , nihil eos juvat; aeque enim reddi potest & per vocabit, & per vocabitur : perinde autem est ad rem nostram. Si redditur per voeabitur nomen eius, ut habet Vulgata nostra, evanescit dissicultas ; si redditur per vocabit nomen ejus, supplendus est nominativus: aliquis , aut, quiliber voeabit nomen ejus, AL mirabilis, Prineeps fulturi faeculi ire. Vide Illustrissimum Huetium Demonstrationis Evangelicae propositione nona . a. Addito attributi, fortis 4 . longe magis Stainianis adversatur; siquidem etiam eum emphasii sisnificat summum de sortiissimum Deum, cui omnia foviunt. Et vero itavi Scripturis Deus summus depingi seu describi solet . . Deuter. Io. V. I . dc Nehemiae s. V. 32. dicitur: Deus magnas , fortis , ἐν terribuis. Piaim. 23. v. 8. Quis est iste Rex gloriae 3 Dominus fortis, ἐν potens , Dominus potens in praelio, quibus, in locis praedicatum fortis cum nomine Jebovab Iungitur, quo nedum imminuitur, sed augetur magis nominis Dei significatio Ad hoc testimonium accedit & istud ex eo lem Isaia c. 7. V. Iq. Ecce 'rgo concipiet is pariet filium , ω Φocabitur nomen ejus EmmanueI ; quem textum Christo applicat S. Matth. c. r. v. I 3. Quid vero 'nomine Emma nuel significetur, exponit ibidem S. Evangelista ; nobiseum Deus . Ergo Christus vere est Emmanuel, seu Deus nobiscum in carne habitans. Neque audiendus Crellius, qui ait, supplendum eme in textu verbum est Emmanuel nobiscum Deus es: non quod Christus sit Deus laobiscum , sed quod per eum dc in eo Deus summus nobiscum sit . iniis Crellio additionem hane revelavit Unde illam hausit Optimus Sctipturae intrer- pres Digitiam lay
180쪽
pres S. Matthaeus verbum, si non addidit, sed nude ae smpIieiter dicit. Emmanuel, quod est interpretatum , Vsbiscum Deus. Quare igitur de suo lverbum addit oellius 3 Si Crellio id liceat, quidni licebit Catholicis pari- lter contendere , supplendum esse participium ῶν, existens, unde confir- . . lmaretur maxime argumentum nostrum 3 Deinde , si propterea Christus :Emmanuec diceretur, quia Deus per ipsum nobiscum est, nonne Prophetae, Apostoli &cia EmmanueI dici pariter potuissent Per illos enim Deus etiam nobiseum fuit : attamen nomen illud nulli alteri , quam Christo , fas est , accommodare ; est ille verus Emmanuet, qui semper nobiscum Deus ἰοῦ Ecer vobiscum sum omnibus dιebus usque ad consummationem Deialia '
In prineipio erat Verbum, is, Verbum erat apud Deum , O Deus erat Verbum. Omnia per ipsum facta sunt O-e. Verbum clare, & expresse ibi Deus appellatur, is, Deus erat Verbum ; & quidem ille Deus , qui σνae in principio, id est ab aeterno, qui rerum omnium creator est, per quem Omnia facta sunt ; quae certe unum verum ac summum Deum indigitant. Hujusce testimonii verba nonnulla iam Sectione a. excussimus, & a eo tortis Socinianorum expositionibus vindicavimus : nunc eos audiamus ac consulemus , verba ista, dc Deus erat Verbum, oblique exponentes . Socinianorum Responsis . Tria respondent Socinianr. I. Post ista verba , em Deus erat , interpunctionem apponendam esse ἰ Pt Ionaita ut legi debeat: In principio erat Verbum, Verbum erat apud Deum, respons ruir Deus erat. Reybum hoc erat apud Deum: Qua supposita interpunctione, istud , Deus erat , non refertur ad Verbum , sed hoc unum significat ,
Quam ridicula . & insulsa responsio I I. Quia gratis omnino ad effugium Reselis conficta. Quia plane inutilis; quasi necessie fuisset S. Ioannem admonere litur. Deum extitisse eo ipso tem Ure , quo Verbum erat apud ipsum. Quid absonum magis An extitime Deum quis dubitabat An quo tempore Verbum apud ipsum erat, ipse cogitari poterat non esse Nihil est, quod magis desperatam causam demonstret, qnam tam misera, ct explorata responsio. II. Respondent, Dei nomine non summum , & unicum natura Deum designari , sed Deum dependentem , interiorem . Probant ex eo, quod secunda ubicumque nomen Dei usurpatur ad designandum eum , qui natura, ct substantia summus Deus est , semper in graeeo textu apponitur articulus emphaticus οριόι: porro desideratur articulus ille in loco citato; simpliciter
enim ac nude legitur, Fras ην ἐλογει,-Deus erat Verbum ς' non autem, iM Deus evat Verbum.
verum, nec firmior est ista responso quam prima. Nihil certe levius ἰincertius nihil observatione Socinianorum circa articulum emphaticum ., Resel nomini Dei praefixum , aut praefisi solitum ; siquidem articulus ille saepius litur.
in hoc ipso cap. I. S. Dan. omittitur, eum tamen Deus summus appellatur. V. g. versu 6. dicitur, Fuit homo mississ a Deo, eui nomen erat Dannes: in graeco nullus praefigitur articulus nomini Deo. Idem legere est versibus 12. 33. ct Ι 8. In aliis vero Scripturae locis , articulus aliquando nomini