장음표시 사용
181쪽
p. s. D. . Tertiales ponso. R. Llli.
via, quae Sociniani oroser sit.
Dei praefigitur , aliquando non praefigitur. Mattia I q. v. 33. dc e. 27. V. a3. I. Corinth. 8. v. q. dc 6. Roman. I. V. T. Ephel . 4. v. 6. dc alibi , saepius nomen Dei usurpatur ad verum & summum Deum significalidum . nec tamen in graeco legitur articulus O ; sed quod amplius est , oinnemque Socinianorum machinam subvertit, nomen Dei idolo applicatur cuin praefixo articulo. st. 7. v. q3.2. Cor.' V.' Galat. q. V. 8. QMd si m)menti ac ponderis aliquid haec observatio haberet , necdum cautam oblitinerent Sociniani ; Christus enim etiam cum praefixo articulo Deus appellatur , sicut observat S. Chrysostomus Hom. 3. in Joan. ubi dii ficultatem illam diluit , Rom. s- v. s. Ex quibus es Christus secundum carnem, Pis super omnia Deus benedictus, i a ν παι τωνδεής.
III. Respondent , Dei nomen non naturae esse , sed dignitatis , & au- . ctoritatis , quod idcirco multis accommodari potest , qui veri non simidii natura dc substantia ; dii tamen ob potestatem & dignitatem aliquando nuncupantur, ut Angeli, Iudices, & Magistratus. I al. 8 I. V. 6. 0γdixi, dii estis: quem locum etiam laudat dc probat Christus Ioan. Io. via 3 . Et Apostolus I. Corinth. 8. v. fatetur multos esse qui aicuntur diasve in Coeis, et e in terra. Imo Exodi 7. v. i. Moyses vocatur Pharaonis deus , Ecce constitui te cum Pharaonis . Confirmant eκ eo , quod Ioannis io. Christus ipse agnosicit se eo ipso modo Deum esse & aps ellari , quo Iudices & Magis iratus dii in Scripturis dicuntur . Cum enim Iudaei blalphemiae illum accusarent quod , cum homo esset , seipsum tamen Deum facerer , retpondit : Nonne feriptum est in Iete vestra , quia Ego dixi , dii sis 3 Si ittas dix/t deos cad quos sermo Dei juctus est , non potes solvi Scriptura , quem Pater sanctificavit , O, misit in mundum , vos dicitis quia blasphemas , quia dixi , Filiuι Dei sum . Qua responsione Christus i insinuat , se nomen Dei assularere ea ipsa ratione , qua David Iudices appellavit deos : unde coiisectarium istud est , Christum Deum appellari ac esse , non qu idem natura & substantia , sed munere , auctoritate , virtute & gratia
Resellitur tertia haec res ponsio . Negamus abistute Dei nomen appellativum esse , ac multis posse convenire proprie , ab lute ac in singular neque ullum eam in rem exemptu in proferre possunt Sociniani : quoa ita verum cli , ut Herodes propterea ab Angelo percussus & exesus a vermibus fuerit, quod acclamante populo, Vox Dei is non hominis, D. o gloriam non dedisset , sicut refertur Act. I 2. v. 22. dc 23 Ad exempla vero , quae nobis Sociniani ob iciunt Observandum I. Angelos di homines deos interdum appellari in veteri dumtaxat Lege, nusquam in nova. Christus etenim Ioan. IO. v. 3 q. non Uxis, sed ex Pial.81. dictum a Davide refert , Ego dixi , Aii estis . Apostolus p.
riter I. Cor. 8. non sua, sed Paganorum sententia, quam evertit, ait multos esse, qui dicuntur dii; nobis autem , subjungit statim es Deus. Observandum a. nomen Dei ivisquam n in veteri quidem Testameit to , Angelis, . vel honi inibus datum fuisse numero singulari, aut absolute ee simpliciter , sed cum addito cum restrictione ac modificatione .. Sic An-
eli collecti ve & in plurali dii nuneueantur; dc si eorum aliquis iis numero singulari Jeboet. ab aliquando dictus suit , non tam ipse spectabatur , quam Dei illius, qui verus est Iebo b , qui in Angelo erat, apparebat, loquγb tur , agebat , ut anteai di simus . . Masistratus di Iudices semel tantum
182쪽
dii vocalitur Psalm. 8 r. at in plurali, nusquam numero singulari ; neq iei iam absolute, illimitate ac simpliciter, sed appdsita. clausula, quae signi- . ificationem nominis Dei multum Temperat . dixi, dii sit , iis filii Excelsi omnes, ait Pialmista , vos autem, addit statim v. 7. Mut homines moriemini, sicut unus de principibus cadetis. Εκ quo evideliter patet, Iudices, re Magistratus non proprie, & ex natura deos appellari, sed figurate, excellentiam nempe potestatis Vitae ac necis, quam a Deo der, ivatam acceperunt . Moyses limiliter non dicitur absolute , , ct illimitate Deus lea cum addito Deus Tharaonis; hoc est , illius respectu , & occasione: nimirum propter inita, ct stupenda pi religia, quae Coram ipso, patravit, quibus magis induratum est cor illius , nedum inflexum, & mollitum . Apposite observat S. Hilarius lib. 7. de Trinit. t . I9. Moysen. datum esse in deum Pharaonis , non autem deum fuisse Pharaonis. Aliud est , ait S. Doctor, deum aDecii dari, aliud deum esse. Mo es dazus est in deum Tharaonis , dum timetur, dum Oratur, dum punit , dum medetur. Eodemi gitur modo Moyses Pharaonis deus dicitur, quo Aaron Exodi 7. dicitur Propheta Moysis, id est, ejus interpres . , . t , Observandum 3. In iis Scripturae locis, in quibus juxta Vulgatam nostram , Angeli, & Magistratus dicuntur dii, in hebraeo textu legi Et imita plurali , quod nomen proprie Iudices significat , iisque accommodari potest, qui loco Dei judicium in terris exercent. Eκ his invicte demonstratur, Christum , qui Deus dicitur, vere natura atque substantia Deum este ; tum quia singulari numero, tum quia simpliciter , & absolute sine ulla restrictione ac limitatione Deus appellatur Ad confirmationein et falsum prorsus est Christum se profiteri Deum , eo ipso sensu , quo Plalmista Iudices deos apperiat; imo potius se longe meliori jure ac titulo Deum esse ac dici demonstrat adversus Iudaeos, argumento, ut ajunt, ad hominem: Nempe, si Iudices propter auctoritatem, quam a Iaho acceperunt , dii appellantur, nec vos contradicitis , quare ergo blasphemiae me accusatis , quod me Deum es Dei Filium dixerim , qui a Patre missus sum , O f---ibctificatus , qui opera Patrυ facio et qEi sum in . Patre , sicut Pater in me es suo , , Poter unum sumus Sic invicte calumniam Iudaeorum Vhristus Ib. o. ag. reprimebat, ac te verum natura, & substantia Deum profitebatur . . s. v. Zo-
Scimus, ait S. Ioannes, quoniam Fitius Dei oenit, is dedit nobis semJam ut cognoscamαι verum Deum ., is simus in. v o FiΔσ 6ur . Hicis verue Deus, ἐν 'ita aeterna . Quantam lucem praeselerunt verba ista P rQuami invictum inde pro divinitate Christi argumentuml Fatentur enim sociniani eo itici summum ac verum Deum designari propter articulum praefixum οἰatqui Filius Dei est i is vere Deus: ergo &c. - ., t. . . lt . Socinianorum responsio. Tam apertae veritati tenebras offundere conatur impietas Sociniana cVerba ista, me est verus Mus, inquiunt, non reseruntur ad Filium Dei ἡ de quo proxime mentio fit, sed ad Deum Patrem seu summum inutii viaeque enim , addunt pronomen, hic semper refertur ad eum , de qu .proxime sermo habetur, quod nonnullis exemplis more suo evicere cona
183쪽
tur. Unde lite suffciat ex Epist. secunda S. Ioannis v. 7. masti seductores, ait S. Ioannes, exierunt tu mundum, qui non confitentur Iesum Christum .enisse in earne: his est seductor, ἐν λ)-Nisus; quo laco pronomen ,
Fie, non refertur, ut per se patet, ad Christum proxime nominatum , sed ad eum seductorem, qui negat Christum in carnem venisse. Verum, quis non videt, tum pronomen his, tum ipsius textus seriem ad Christum , de quo immediate ac proxime sermo est,. referri , qui Filius Dei est, missus a Patre in mundum, qui vita aeterna &c Quam absurda porro foret S. Ioannis oratio, quam ridicula, si pronomine demonstrativo hie, Patrem designare voluisset , non Filium Praedicatum quippe, &subjectum premsitionis idem omnino significarent , & sensus esset : moverur Deur σ verus Deus, quae propositio identica laret, & nugatoria . Quid vero absurdius Plane disparatum prorsus est exemplum, quod prinserunt ex secunda S. Ioannis Epistola di pronomen quippe , hie , referri sena per debet ad id, de quo directe, per se, ae ex professo sermo proxime institui rur; at in exemplo, quod probertur eκ secunda Epistola S. Ioannis, non asitur directe ac ex professis, sed tantum indirecte, per accidens, &in obliquo, ut ajunt , de Christo, directe vero, ac ex professo de seductore , qui non eredit christum in earnem venio. In ista igitur propositione: must, seductores non e tentvh Iesum Christum venisse in carnem rbic est seductor , im Antieissus, pronomen, bis, seductorem indigitat , non Christum ς atque tam clara est , & aperta propositio ut nemo iafraudem induci unquam possit
Ex capite s. Epist. ad Romanos versu sia
Eae quibus Iudaeorum latribus ) est Christus seeundum carnem , q ui est
supeν omnia Deus benedictus in saecula . Nihil eo loci omittit Apostolus ad frangendam , & edomandam Iudaeorum Christum. non agnoscentium pertinaciam . Namque Tia Christus Deus appellatur , praefixo articulo emphatico ο . a. Deus super omnia ; id est , summus: quo sensu Ephes. 4.
v. 6. dicitur : Unus Deus , im pater omnium , qui est super omnes L 2. Deus benedictus e quo encomio donatur Marci I q. v. 6 i. praecipue vero cum additur: in saecvia. a. Corinthia II. V. II. & amen. ROmia I. V. 23 Socinianorum reoo o.
Frustra igitur laborat Sociniis respondens ad Objectiones Oiechi, ut' probet Dei nomen hoc in loco non poni absolute, sed cum restrictione ,
super omnia, nempe creata. Tantum enim abest,. ut haec adjectio imminuat vim significationis nominis Dei , quin auget maxime , interpreteipssim et Paulo Ephes. q. v. 6. Unus Deus, Pater omnium, qui es super o mnes, is per omnia , is, in omnibus .
Neque audiendus Erasmus, qui post ista verba et Ex quibus est cissus fecundum earnem , interpunctionem apponit s & quae sequuntur non ad Christum , sed ad Patrem refert, per quamdam exclamationem . Vel ipse' Socinus, licet huiuscemodi argutiis maxime dele fctur, rei tamen evidentia seperatus interpunctionem reficit; eaque verba ad Christum reserenda esse propug t; quia quoties nomen benedictus ponitur pro benedictus H, et anteponi ei, ad quem refertur, non autem postponi: porro in testimonio citato, benedictus ponitur post Cristum , ac consequenter adi ipsum
184쪽
resertur. Adde quod nec res ipsa , Mec series verborum interpunctionem illain, dc apostroyhem ad Pamna admittit et artisvius quippe cum partici-ro . ῶν , i stis existens , relati rus est , sententiam novam non inchoatu . sed inchoatam continuans. Deinde limitatis fecundum carnem , quae appo . nitur a eo benedicto , duas in Christo distin ruauras designat , humanam, seeundum quam a patribus orim fuit; ci divinam, secundum qua est Deus .benedictus in saecula.
Ex ea te M. S. Ioatmis versu 28. . . . Celebris eo Ioel refertur S. Thomae Apostoli exclamatra, in quam admirabundus erupit viso , dc attrectato Christo a mortuis riai vivo - Dε--nus meus ., exclamat, ἐν Deus meus, cum praefixo articulo ο δριοι M. . θεο euuia Deum ergo Verum , & summum intelligebat . S. Thomas; nec tamen eum Christus redarguit, hoc unum reponens : Quia vidisti me , . TMma , credidisi e beati , qui non viderunt, crediderunt. ...
Respondent a. verba S. Thomae non ad Christum , sed ad Deum Patrem Per s.. ., exclamationem admirantis reserri, quasi diceret: o bone Deus, quid vi cor rit β.3os. Verum ficta prorsus evasio : tum quia in graeco non legatur ac, quae 'admirationis nota est, sed simpliciter articulus ortum quia ad eum ipsum verba S. Thomae reserenda sunt, quem videbat, quem palpabat , dc qui ipsi Thomae respondit: at Christum videiat Thomas, Christum palpabat, Christus ipsi respondit: ergo verba ista: Dominus meus , Deus meus ,
ad Christum reseruntur . Respondet a. Socinus, Dei nomen Ioco citato non absolute . sed cum restrictione usurpari, res Rectu nempe S. Thomae 4 re in vero gest Go ι quas pronomen , - , imminueret nativam n ranis insigmficationem; ae Christus Deus dumtaxat s et respectu S. Thomae, nonaliorum omnium. Pudet thujusmodi deliria serio consulare . . .
Ex natura Dei, quae rariso tribuitur in Seripturis.
Ex capite ε. Isaiae v. I ἐν δερ. Resert eo loci Propheta se vidisse gloriam Dei : Vidi, ait v. Tamirinamseisn-- rem super stium excessum ,stelevatum , is ea, quae sub ipso erant , remebant Templum; dc coetera, quae de Deo summo intelligenda esse ambigit nemo . Hui's visionis hic fuit exitus v. 9. ut mitteretur Propheta, qui diceret populo Iudaico: Audite audientes, is, nolite inreuigere ; is, videte . Onem , is nolite cognoscere. Excaeca eor popuIi hujus,on aures eius aggrava oculos eius claude, ne forte iideat ocuris suis, is auribus suis audires, ἐν erede suo inlevigat, i 'convertatur, is sanem eum. Ista porro verba refert S. Ioannes c. I 2. U. 3m ut
ostendat, Iudaeos non potuisse credere in christum: Propterea, inquit, ust. Diuitiam by Coo le
185쪽
poterant eredere, quia dixit Isaias : Ex Navit oeulos eorum , OH induraoit cor eorum , ut non videant oculis , θ' non inreuigant eorde, D' non convertantur , Θ, fanem eos P Subjungit vero S Ioannes: H.ec dixit Isaias quando vidit gloriam ejus, em Deutus est de eo, nempe Christo. . Ex his verbis invictum colligimus argumentum . ille , cujus gloriam viditi Isaias, est veriis ac summus Deus natura, dc substitialia: atqui Chri tremum. gloriam vidit Isaias : eris Christus est veriti ae' ii inmus Deus natura, & substantia . Major certissima est e Deus enim ille Deus ess exercituum , ad cujus
thronum procumbunt Seraphim clamantes, Sanctus, Sanctus , Sanctus , quae certe verum ac summum Deum indicant.
Minor aperta est eκ ipso Evangelista Ioanne, qui ait haec dixisse Isaiam, cum vidit gloriam essus, on Ioeutus est de eo : de quo De Cristo nimirum,
de quo uno loquitur eo in capite . Socinianorum responsio.
Prim 1 Respondent Socilitani, iresponso. I. Pronomen Pius, non ad Christum , sed ad Deum ipsum verum , de summum, cujus gloriam Isaias describit , referri debere. Fundamentum hujus responsionis est , tum quia , inquiunt, a versu 37. qui subsequuntur. - quatuor versus, intra parenthesim inclusi legi debent ; tum quia verba ista: ι ILee divit Isaias, eum vidit gloriam essu , longe commodius referuntur ad id , quod eκ Isa;a cap. 33. v. refert ipse S. Ioannes c. D. citato vers. Domine, quis credidit auditui nostro 3 ii Verum putidum est istud cerebri Sociniani figmentum. Pronomen quippe, Resel- eius, ad eum referre oportet, de quo praecedentibus, & consequentibus vertitur, si bus, imo & integro capite Ia. agit S. yoannes, de quo dicit v.37. Cu χ autem tanta signa fecisset Christus ) coram eis, non credebant in eum. Et v. 39. Pro pterea non poterant credere , quia dixit Isaias: Excaeca oeiaos eorum Onc. Et v. qa. Verumtamen , O' ex principibur multi crediderunt in eum ; quibus certe in locis per pronomen , eum , Christum designari, nemo, nisi caecus omninosuerit, non videt. Cito ergo praestigio fit , ut in istis verbis r Ree di,e it alas,cum Sidit gloriam eius, pronomen, effus . noe ad Christum, sed . ad Deum Patrem convertatur neque enim de Deo Patre hic loquitur Evan-- gelista ; imo nec ullatenus ad propositum eius spectat, nec vim ullam habet series contextus, si pronomen, Hus , ad Deum unum, & summum reseratur, non autem ad Christum. Parenthesis vero illa, quam excogitavit Socinus, a versu 37. usque ad 4 i. delirantis imaginationis somnium est, cujus ne levissimum quidem vestigiium extat in sacro textu, cui vel maxime, subjecta materia , & ipsa contextus series adversatur . Neque etiam citata verba referri possunt ad ista capitis s3. Ilaiae: Domine, quis credidit auditui nostro : Namque verba haec: Excaeca cor populi ire. eo in loco protulit Isaias, in quo dicitur vidisset riam Dei, capite nimirum 6. capite Vero I. ex quo decerpta sunt ista r Domine quis credidit auditui nostro in tantum abest, ut Dei gloriam vidisse dici possit Isaias , quin potius ejus humiliationem, & abjectionem extremam commemorat. Non es , inquit, V. P. Decies ei, neque decoν : On vidimus eum , θ' non erat aspectus ... De W-ctum In novissimum virorum , virum dolorum, im scientem infirmitatem sec. Respondent ad Quod etsi concederent pronomen ejus , ad Christum reserri debere , nihilominus tamen colligi non posse, gloriam , quae Dei propria est, Christo attribui, sed eam dumtaxat , quam accepturus erat
186쪽
post Resurrectionem, tum cum exaltandus & accepturus nomen supra omne nomen , dc Gentes vocaturus erat ad fidem. in cResellitur ista solutior quia in citato c. Isaiae eam gloriam vidit Pr theta , quae uni Deo dc su inmo congruit , ut legenti fiet manifestum . 'Nec verum est , quod asserunt , toto illo Isaiae capite futuram describi Christi puri hominis gloriam ; siquidem describitur ex una parte veri resummi Dei gloria. eκ altera vero excaecatio, obduratio, & eκ trema Iudaicae gentis miseria dc calamitas. An porro , dicent Sociniani , Christi gloriam in ista populi Iudaici desolatione possitam esse 3 Deinde, S. Ioannes loco citato non tantum de sutura, sed etiam de praesent i Christi gloria loquitur, in eo posita, quod Gentes in eum tanquam in Deum crederent, & a Deo clarificaretur. Ioan . I a. v. 28. Venit ergo vox de Cae Io : Et clarificavi, is iterum clarificabo. Respondent 3. gloriam Christi non immerito dici gloriam Dei, quia TertI, ista in illa includitur , a qua derivatur , ac defluit. res pon Verum nihil absurdius, & a communi loquendi more alienum magis. so. Nonne quidquid in nobis boni est , quidquid persecti a Deo totius boni R 'selll- fonte & auctore defluit haud dubie . An recte idcirco quis diceret . quod, tur. visa Dei persectione vel gloria , nostra quoque videatur absurdus ille .seret, qui sic loqueretur . Isaias itaque videndo gloriam Dei, videt dc gloriam Christi, quia reipsa Christiis est verus natura & substantia Deus, cujus gloria essentialis sejungi a gloria Dei non potest.
Ex capite 3 s. v. q. 6 dem Isaiae. Eeee, ait Propheta, Deus etester ultionem adducet νetributionis: Deus ipse
veniet ir salvabit vos. Tunc aperiemur ο Ii carcorum . is aures findorum ρarebunt . Tunc satiet'ut cervus Haudus , verta erri Angua mutorum . N
mine Dei eo in loco verum , ac summum Deum designari, dubitari non potest ; tum quaa v. 2o. dicitur: 'debunt gloriam Domini, is, decorem Dei, tum quia & Deus vester appellatur, hoc est, Deus Israelitarum , & ipsi salus adscribitur ; tum denique quia aliis in locis, in quibus Deus venturus annuntiatur, Deus summus intelligitur. Isaiae et s. v. 9. Lece Deus noster iste, expe- Ravimus eum , is factabit no .. exultabimus On laetabimur in falutari essus . Et ea p. st . v. I . Ecce Deus vester ; ecce Dominus Deus an fortitudine veniet. Et 3. Deus manifese veniet, Deus noster in non silebit. Porro textum illum Isaiae sibi applicat . ipsemet Christus Matth. II. v. q. ubi sciscitantibus Discipulis an i ple soret , qui venturus praedicitur, respondet: Euntes renuntiateJoanni, quae audistis is, vidisis, caeci vident, elaudi ambulant Onc. quae in Vaticinio Laiae continentur. Inde sic arguimus . Ille, cujuς adventus apud Ilaiam praenuntiatur , est Deus Israelis praeditus di- meniun. vina essentia : atqui Ch mistus ille ipse est , eujus adventus apud Isaiam praenuntiatur ; ergo Christus est Deus Israelis praeditus divina essentia. Socimanorum respondist. Duo reponunt Sociniani. Primum : Isaiae vaticinium reserunt ad beneficium liberationis Iudae rum a captivitate Babylonica , quae quodammodo adumbravit libemi nem a peccatis per Deum, mestante Christo, perficiendam. . Alte-
187쪽
Alterum; Deum hoc sensu in Christo esse , ae in mundo venisse, quod singulari ratione loco Dei Christus venerit. Verum haec, qua facilitate a Socinianis asseruntur, eadem a nobis ne-
Hete I In liberatione a captivitate Babylonica impleta non fuere, quae me-m. ρε -Propheta: non caecis visuS, non surdis auditus &c. restitutus legus potiso autem Sminus fingit, ista omnia allegorice interpretandaeia se . an vero ad allegoriam confugere necesse est , cum litteratis sensius in Christo Domino impletus legitur 3 An de liberatione a captivitate Babylonicae dixit Isaias c. 3 s. v. 8.. Erit ibi semita ir via, is via sancta v eabitur. Non transibit per eam polutus , haec erat vobis directa via, ita ut susti non errent peream Quod si daremus haec ad captivitatem Babyloniacam transferri utcumque posse, istud semper immotum, ac certum staret, sensum directum, litteralem, ac propheticum ad Christum pertinete . .Rε sellia II. Unde tam obliquam , ac distortam responsionem hausit Socinus 3 Quem tur se-. vadem, quem siransorem profert Nullus enim loco alterius venir dicitur, eundε- nisi cum supponitur alterum venire aut debuisse, aut voluisse: at de Deo sponsio, Patre supponi istud non debet; non ergo loco Patris venit Christus, sed a Patre tanquam minister missus est in mundum , sed ita missus, aut aequalem prorsus, & eamdem. habeat cum . ipso naturami & potestatem.
Ex eapite 3. Maiacbiae versu I. . Ecce ego, ait Deus ore Malachiae, mitto A esum eum, is praepara-bit viam ante faciem . . Angelus ille, quem mist Deus ante faciem, suam , Ioannes Baptista est , qui Christo viam paravit, qui Isaiae 4O. vers. 3. ιχ Matth. 3. V. 3. dicitur Vox clamantis in deserto : Parate viam Domini, rectas Deite in folitudine semitas Dei nostra. Et Lucat I. vers. 76. Zacharias de illo ait: Praeibis, ante faciem Domini parare vias ejus . Ille autem, ante cujus faciem Ioannes mittendus dicitur,. est Iebadab Deus summus,Deus Israelis Dominus exercituum,Dominator, ut veniet in Tem plum suum, qui Lucae I. v. 76. appellatur Porro Christus Ma th. II. I. ID. ille ipse est, ante cujus faciem: Ioannes missus suit. Hic. enim est , . inquit, de quo scriptum est: Ecce ego mitto Angelum meum ante faciem tuam , qui praeparabit viam ante te et quod certe euentus: ipse dem stia Vit i erat, quippe IMannes praedicans Baptis nium. poenitentias . ac Christum ipsum c. ,,' demonstrabat disens Eeee Agnus Dei, ecce qui tollit peccata mundι. . Arhu-. arguimus: Ille, ante.cujus faciem mittendus est Ioan res, Deus menturni est altissimus, Deus exercituum, Dominator, in Templum suum venturus : atqui Christus est ille ipse, ante cujus faciem Ioannes missus fuit: ergo
.. . Christus est Deus summus, . Deus altissimus, . Deus exercituum &c. Ne pono Socinianorum . ./ l.
Sociniani vim argumenti sic eludunt : nempe Ioannem , . qui ante sa- cicin Christi missus est, missum dici, posse, ante Deum, non quod Christus Deus sit eraeditus divina essentia , . sed quod Deus per Christum homines ad poenitentiam vocabat , & Christus . sagulari ratione sustinebat Dei personam tot stupenda. prodigia operando. . At illa responsio naturalem α obvium sensum textus sacri omnino per-
188쪽
vertit. Ioannes quippe missus dicitur ante faciem illius , qui apud Malachiam dicitur venisse statim in Templum suum ; qui brevi post ipsum Ioannem ) venturus erat, imo quem demonstrabat ille praeientem : atqui non Deus Pater venit, sed Deus Filius; ergo ille, ante cujus faciem Ioannes misi sus est, Filius Dei est, Christus nempe unus eum Patre Deus. Neque porro Ioannes missus ante iaciem Dei idcirco dicitur, ut Socino placet, quod homines ad poenitentiam hortaretur. Nonne & hortabantur Prophetae, Ap 'stoli, coeterique verbi Dei praecones nec tamen eorum aliquis dictus Lie sicut Ioannes, missus ante faciem Dei ; imo Ioan ires minuam Propheta a Christo Domino dicitur, quod nempe ipsum non longe adstantem deiNOi straverit, eique prae iverit - Neque etiam Christus Deus appellatur, quod Dei personam singulari modo sustineret di sustinebat quidem illam ut propriam , non ut alienam, ut dicunt Sociniani, atque inauditum est ut praeco, qui adventum Legati Principis alicujus nuntiat , missus dicatur: ante faciem Regis, praeire Regi. Legatus enim Rex nec est, nec dicitur. Ita, Miniani ad arbitrium omnem loquenti usum subvertunt.
Ex capite Io. S. Ioannis veris 3 o. ' i
Decretorium plane est argumentum , quod hic petitur eκ persecta unitate, qua Filius seu Christus unum quid esse dicitur cum Patre. Ego is
Pater, ait Christus Ioan. Io. v. 3 o. unum fumus. Et v. 38. Pater in me es , ego in Patre. Et c. I. v. s. Philippe, qui videt me, videt ἐθην Patrem .. Non creditis quia ego iis Patre is, Pater in me es C. I s. v. Is . Omnia quaecumque , habet Pater, mea sunt. Denique c. I . . s. Christus Patremorat, aitque : Ego pro eis rogo ; non pro mundo rogo , sed pro his , qu dedisti mibi, quia tui sunt : mea omnia tua funt, , γε tua mea furit . Aut Nerbis nativa ει recepta significatio detrahenda , aut quae mox rei
ta sunt , persectam demonstrant Filii cum Patre unitatem identitatis &substantiae, quae consubstantialitas vocatur. Ex illa persecta Chrisii cum Patre substantiae unitate , ae identitate, Christus Iudaeis demonstrabat se eadem a rorsus operari, quae Pater. Ioan. S.
V. I . Pater meus usque modo operatur, ego operor . Unde identitatem naturae , ac essentiae nexu tam necessario fluere uiatelligebant .Iudaei, ut propterea Christum tanquam blasphemum ad mortem quaererent. Propterea, inquit S. Ioannes ibidem V. I 3. magis quaerebant eum Iudaei interficere , quia non solum solvebat sabbatum,sed is Patrem suum dicebat Deum aequalem se faciens Deo. Quam Iudeorum mentem tantum abest ut Christus corri-Fat, quin confirmat magis variis argumentis, tum ab aequalitate Nilae leuessentiae viventis, N. 26. Sicut Pater habet mitam in semetipso , sic dedit ἐν Filio habere vitam in semetipso ; tum ab aequalitate operationis, veri. I9s uaecumque fecerit, Pater vaecore Filius mititer Iacit: tum ab aequalitate honoris & cultus soli Deo debui, v. 23. Pater omne iudicium dedit Filio ,
Mi omnes bonorificent Filium, ficut bonor eant Patrem. Ergo Filius Per secta gaudet cum Patre naturae aequalitate seu consubstantialitate. Socinianorum reyponsio. Vexant plurimum Socinianos, quae mox relata sunt ., i Scripturae testi monia, pro unitate persecta in natura & substantia Filii cum Patre,. Respon-
189쪽
Respondem I. unitatem, de qua in locis citatis, dumtaxat esse voluntatis di consensus, non naturae, ac lubstantiae. Ratio haec ipsis est, tum quia Christus Ioati. I . v. II. a Patre tuo postulat pro tuis Dilcipulis ut sint umi in inter se, sicut ipse unus est cum Patre . et uter sanae, sermaeos in nomine tuo, quos dedisti mihi, ut sint unum sicut , nos. At haud dubie non postulabat Christus unitatem substantiae inii r tuos discipulos , sed lautum unionem animorum & voluntatum , ue qua dicit Apost Ius I. Corinth. 6. v. II. Qui adi derct Domino, unus spiritus es. Et A L
q. v. 32. Multitudinis credentrum cor erat unum.
Verum facile convellitur haec prima rei ponsio; quia unitas illa persecta 8t omnimoda consensus supponit, ac sequitur ex unitate naturae & essenistiae. r. quia ab unitate potentiae Christus arguit ad essentiae unitatem . v. 28.& 29. propat quippe oves suas in aeternum perituras non esse, nee eas quemquam de manu sua rapturum , quia nempe quod dedit im Patero majus es omnibus: probat oves suas tam de sua, quam de Patris manu
rapi non posse, quia ipse oo Pater unum sunt. Porro si sola voluntate, ae consensione unum forent, nihil essiceret; ergo intelligi saltem debet unitas potestatis atqui si una est Patris & Filii potestas, una est utriusque natura; potestas quippe Dei ab ejus essentia non disseri : 2. Cum audirent Iudaei Christum asserentem se unum esse cum Patre, lapidibus illum obruere voluerunt, haud dubie non propter unionem voluntatis, ac consensus, nihil enim illa continet, quod sit reprehensioni obnoxium , ergo propter unitatem essentiae, ac potestatis, quam, in eorum opinione, Chri-hus non sine blasphemia sibi arrogabat. Non lapidamus te , inquiebant V. 33. Ee bono opere, sed de blasphemia ; quia tu, eum homo sis , facis te ipsum D
aem . 3. Hanc Iudaeorum opinionem non emendat Christus, nec corrigit , imo confirmat mapis; tum argumento petito ab exemplo Iudicum seu Magistratuum, qui dii vocantur, &a minori ab majus, ut antea diximus Christus argumentatur ; tum ex operibus Patris , quae ipse pariter cuin Patre facit. Si non facio, inquit v. 37. opera Patris mei , notite credere mihi : si autem facio , is si mibi non vultis eredere , operibus credite . Porro ea, qua Christus erat, aequitate & indulgentia, dictum suum re vocasset, ac Iudaeorum opinionem tanquam salsam emendasset , si re ipsa unus non esset natura dc essentia cum Patre Deus, quomodo intellige
bant Iudaei, unde offensi & scandalixati fuerant. Ad probationem primae hunis responsionis obvia est solutio; Christum scilicet pro Apostolis, ac discipulis suis eam unitatem animorum & voluntatum, cnaritatis, ac consensus a Patre petiisse , cujus capaces dumtaxat illi erant, non autem unitatem naturae, ac substantiae: eo modo, ac sensu, quo
Matth. s. v. s. Christus discipulis praescribit, ut sint perfecti, sicut ἐθη Pater
Carissis perfectus est. An vero contendent Sociniani, diicipulos in mandatis habuisse ut eam omnem assequerentur persectionem , quae Deo propria est Enon puto. Ergo eam dumtaxat ab illis Christus exigit, ad quam aspirare homo mortalis potest pro tenuitate, ac infirmitate humanae conditionis; pariter igitur eam pro suis discipulis unitatem seu unionem a Patre rogat, cujus illi capaces sunt, concordiae nimirum, charitatis, & conse sus. Quod proserunt ex Epist. t. ad Corinth. c. 6. dc ex Actibus A stolorum c. q. facile intelligitur de debet intelligi de unitate morali voluntatis atque consensus, ut vel ipsa subjecta materia indicat. S. August. l. 3. contra Maximinum c. ro. istam statuit regulam , ad discernendam speciena
190쪽
linitatis , qua multi unum quid dicuntur. Qualido , ait, de duabus rebus aut pluribiti dieitur , uxus est veI una est, Θ additur quid unus via quid una ; Θ, de bis, quae diversae, O, de bis , quae sunt unius subflauti et, dici potes . Diver- Tom. g. ρ.erim sunt subminitae spiritus bominis ix Spiritus Domini; tamen dictum 7i9.G. est: Qui adbaret Domino , unus Spiritus es. Unius autem substantiae sunt animae semimmis corda hominum, de quibus dictum erat: Erat tuis anima OH eortinum. Ubi autem dicitur de duobus aut pluribus , unum sunt; nec additur quid unum sint, non diversae inreuiguntur , sed unius esse subsantiae r sicut diciam ese, Dui plantat On qui ripat, unum sunt. Et: Ego in Pater unum stimus .RA pondent a. IEqualitatem Filii cum Patre limitandam esse ad opera- Seeundationes, quas habet cum Patre communes, non autem ad ipsam essentiam. responsio. Ratio haec ipsis est, quod Ioan. s. v. is. Filius dicitur nihil quidquam a se poste facere . ergo cum aliquid simul cum Patre operetur, non habet a seipso, leua sua natura & substantia , sed ex gratuita Patris liberalitate. Verum jam ex dictis manet confutata responso haec. Quippe cum una sit Patris 3c Filii substantia, necesse est uitam quoque elle potentiam & virtutem , Resiui eamdemque operationem: sed quia Filius per aeternam generationem comis tus municata sibi a Patre habeat substantiam, idcirco dicitur nihil operari a semetipso: quae verba originis seu processionis Filii a Patre Ordinem denotant, non instriorem Maturam aut potentiam.
. Ex capite a. versu ε. Epistolae ad Philippenses. Testii nonium illud jam paulo ante 4 ersavimus Sectione prima, ubi denaee κ istentia Christi antequam ex B. Virgine nasceretur . Apostoli verba haec sunt: Qui Christus eum informa Dei esset, non rapinam arbit tus es Di esse aequasem Deo. Per formam iptam Dei naturam intelligere. Α-Postolum , citato mox loco abunde satis probatum est A
Ex capite a. ad GI enses versu 9. De Christo ibi loquitur Apostolus : In quo , ait, inbabitat omnis plerit is divinitatis corporaliter . Nullum ibi verbum est, quod pondus & momentum non habeat ad probandam divinam Christi naturam , essentiam. I. di- citur inponitudo divinitatis , non derivata portio, non aliqua dumtaxat par ticipatio , quae vel in gratia, vel in mirRculis, vel in munere &c. posita sit, sed plenituiso ; id est totalitas divinitatic, seu , ut seri textus graecus deitatis ἀnon plenitudo alicujus solummodo diυinae persectionis, sed omnis plenitu do, id est . totalitas divinuatis. a. dieitur, inhabitat ; non assistit extrin secus ε non morali quadam viuione, ut docuit Nestorius , sed inhabitat , id est, intrinsecus inhaeret; ec quidem eorporaliter, hoc est, per Veram, phy scam , dc hypostaticam unionem , per quam Verbum earo factum est. Ioan. -
. Quid ad tam disertum & elarum testimonium Sociniani 3 Vvolhelius lib. s. dς Vera Religione c. o. respondet, divinitatis nomine Apostolum non intel- ar. iisere ipsam metuaturam Dei, sed volu stetis divinae persecta in notitiβm Murmo de Trinitate. Toni. II. M & Dei