De immaculato Deiparae semper Virginis conceptu Caroli Passaglia commentarius

191쪽

69l pergit: α Siquidem divinum illud domicilium, illum minime es s- sum aquae remissionis sontem, inaratum illud caelestis panis arvum, illam numquam irrigatam uvae immortalis vineam, illam paternao miserationis 3) semper virentem olivam , Pulctierrimosque fructus Proserentem, terrae Penetralibus claudi minime conveniebat. . 764. Hinc 'in Eph nemus relatis Mariae ad Gabrielem verbis ), ecce ancilla Domini, sat mihi secundum Derbum tuum, subdit: α Μaria ergo hodie caelum pro nobis facta est divinitatem portans quam Christus, quin a paterna gloria secederet, angustos uteri limites conclusit ut homines ad altiorem dignitatem extolleret. Hanc so- Iam ex universo virginum coetu clogit, ut nostrae esset salutis instrumentum. Ita ipsa terminum habuere iustorum ac prophetarum omnium vaticinationes. Ex ipsa splendentissimum illud sidus prodiit, quo duce populus qui ambulabat in tenebris, vidit lucem magnam. Diversis Maria nominibus potest aptissime nuncupari. Ipsa

192쪽

namque templum est Filii Dei, qui ex cadem alio plane modo egres

sus est ac suerat ingrcssus; quum enim ingressus esset in uterum sine

Corpore, corpore indutus crupit. Ipsa est ) mysticum illud caelum novum , in quo rex regum tamquam in sua Sede inhabitavit, ex quo in terram dela Psus est, terretiam quamdam speciem et similitudinem praeseserens. Ipsa est vitis fructificatis suavitatem odoris, cuius Ductus quoniam ab arboris natura admodum discrepabat, necesse fuit ut suam ab arbore similitudinem mutuaretur. Ipsa ) fons est de domo Domini egrediens, ex quo ) sitientibus fluxerunt aquae vivae, quas siquis primis dumtaxat labiis gustaverit, non sitiet in aeternum. Errat autem, dilectissimi, quisquis hodiernam reparationis diem cum

altera creationis comparari posse arbitratur. Initio namque terra

condita est, hodie renovata: initio ob Adami crimen ε) maledicta est in opero suo, hodic vero pax illi et securitas restituta: initio φ)protoparentum delicto in omnes homines mors pertransiit, hodie vero per Mariam translati sumus de morte ad vitam: initio serpens Evae auribus occupatis, inde vivus in totum corpus dilatavit; hodie Maria ex auribus perpetuac selicitatis assertorem excepit. Quod ergo mortis fuit, simul et vitae exstitit instrumentum . . Qua imbutus si de Ephraemiis ita Dei parum ') exorat: a Domina laudabilissima otque optima , misericordiae sons, bonitatis abySsus, aqua viva, Peccantium Patrona, fluctuantium portus, quae digna habita es seri

mater Dei, vitis') vcra, vas continens manna, cadentium Correctio, cunctorum Perfugium, totiusque mundi vita; me exsecrabilem ut Dei mater hon ignissima simul et misericors DOli respuere, sed ac-cclera suscipere deprecationem ad ic prolatam a sordidis labiis meis,

των κατατυγὴ, καὶ παντος του κοσμου ἡ ζωὴ , τον ἐναγῆ - Θεοδ α ρορ φιλανθρωπι τε καὶ συμπαθὴς μὴ βδελυκη, ἄλλα προφθανουσα τὴν ἐκ ρυπαρων χειλεων μου pq μἐνην σοι

Dissilired by Corale

193쪽

693eonciliando milii benevolontiam iudicis precibus acceptissimis atque humanissimis tuis, quae vere es innocentissima et Dei mater. . 65. Manifesta igitur testificatione maiorum Comportum est, vicesimum quartum ecclesiastici caput ad Virginem transferri, deque ipsa sumi atque citarrari solemniter consuevisse. Eo autem capite de Sapietitia agitur, quae sicuti a reliquis omnibus Origine, dotibus, oirtute, ciscientiisque distinguitur; ita universis praeter Omnem comparationem longissime anteponitur. Ne igitur huiusce capitis ad Virginem accommodatio inanis atque praepostera videatur, necesse Prorsus est Virginem inter atque Sapientiam certus quidam exsistat analogiae halitus, quo fiat ut Virgo origine, dotibus ac virtute ab universo hominum genere secreta, eidem praecellat suoque merito anteferatur. Quod quidem ea sentcntiarum perspieuitate in maiorum enarrationibus confirmatum occurrit, Ut extra omnem controversiam situm iure quam qui optimo existimetur. 66. Sane ex illorum quas descripsimus enarrationibus principio liquet, nullam esse creaturam sive angelicam Sive humanam, quam Virgo dignitate, gratia, innocentia, gloriaeque splendore non Summopere ex edat. Ea namque est quae dicitur Sionis et merusalem, idest, militantis et triumphantis Ecclesiae regina: ea est quae dicitur supernarum Virtutum Domina: ea quae incomparatialiter optima inter imas bonas arbores nuncupatur: et ea cui defertur quod ut te Dei claustrum, tabernaculum, civitas, thalamus et paradisus decore sanctitatis meritum Omne transcenderit, sibique in omnibus primatum Dindicarit. Liquet ileinde primatus, qui Dei- Parae Convenit, gradus rationemque sedulo declarari. Ut enim de

gradibus primum dicamus, ad Originem quod attinet, Vir plane

sistitur uti talis ab aeterno Praescita et praeparata quae Patris Unigenitum digne cono eret: uti uitis in plenitudine temporis a Deo sata: uti novum a Deo conditum caelum: et uti opus a Deo procreatum eae quo humanam naturam citra quemvis concupiscentias nae-νiam Unigentius susciperet. Hinc concordi ore celebratur tamquam sola sancta inter sitas , tamquam sola in qua Deus conqui erit, tamquam lilium inter spinas, tamqviam Oliva se er Misens, tamquam una quae serpentis caput contris erit, tamquam ') stella ma-

a Eeeli. L. l. interprete Petro Damiani orat hestitum sibiloth. eontionat. T. xli. in virginis aratimst pag. 7Io. eo . i. B. apud Comin

194쪽

69, tutina in medio nebulae, quae in caeli cardine summo splendore coruscans, orbem subditum splendidioribus radiis incolorat, atque adeo tamquam perfecte immaculata et Dere innocentissima. 767. Singularia primordia singulares eximiaeque progression sex doctrina maiorum exceperunt. In sinum namque Vir uis Omnes sine mensura thesauros disina largitas transfudit: ima autem Virgo inter omnes tam homines quam angelos sanctitate emicuit quasi cedrus in Libano, quasi pressus in monte Sion et quasi palma in Cades. II is vero initiis progressionibusque siugularibus singularis,

uti par orat, exitus respondit. Etenim eaeitus unioersoriam hominum mors est, qua in eum pulsecrem redeunt, e quo Primum exstiterunt.

Sed Virgo mortem quidem subiit, ut omnia in se Unigeniti lineamenta referret; detineri tamen mortis vinculis non Potuit, ut quae veneficum serpentis halitum non persenserit, vitaeque auctorem -- maculata in lucem ediderit. Quo pacto enarratis gradibus, quibus

Dei para ex traditione maiorum in omnes creaturas primatum obtinuit; nihil expeditius quam ex eorumdem mente caussam rationemque aperire, quae huiusmodi providentiae Ordinem postulavit. 768. Scilicet ratum illis si xumquc erat praedestinatam suisse Dei param suoque temporc in lucem productam ut ipsa foret instrumentum salutis, ut per imam et in ipsa omnia innovarentiar, repararetur Misa, Potestas mortis solo retur, aboleretur Peccatum et istustas fise ingenita si e superaddita tolleretur: ut ima esset aquam ductus, Per quem caelestes latices ad hominum genus culme aestu exsiccatum destierent: ut esset collum quod in se vitam Primum recipiens, reliquum deinde humanitatis corpus cum Christo capite copularet: tit talis esset cui angeli iuxta ac homines deuotionem rependerent, illi quidem utpote resarti, hi octo utpote restituti: paucis, ut ima crederetur et esset mediatriae Dei et hominum, et sola SabMatoris semina per quam regnaret vita, sicut per feminam mors grassabatur. Iamuero ut hisce explendis partibus par esset, et ne mediatrix mediatrice indigeret, non potuit communi reliquorum numero comprehendi, sed debuit super omnes ita efferri, ut non minus a corpore quod perierat distaret, quam cum Christo capite

eodemque mediatore penitissime iungeretur. Iungeretur natura, et cum illo secundum carnem consubstantialis esset: coniungeretur innocentia, qua non secus ac ille Deo semper placuerit: et coniungeretur muneribus, e quibus una cum illo participatione mediatriae

195쪽

695nnareret. Norunt haec patres scriptorcs lue cliristiani, nihilque propterea omiserunt sive quo unam eamdemque esse Virginis et Christi carnem persuaderent, sive quo innocentiam Virginis semper nitentem declararent, sive tandem quo dotes Christi mediatoris una cum Virgine quoad eius feri posset communicatas Ostenderent. Hinc celebres penes illos et frequentatae sententiae : de plenitudine Virginis unioersos homines accipere: Virginem raso fidelium matrem, sicuti Christus est eorumdem patere et Virginem erae caelestem ianuam, ocram vitem c qua Omnes uti palmites pendere debent, caeli introitum, spem communem, Misae fontem e quo siqui biberint, non amplius Sitiant, et De Plura commemorem, mundi medelam atque salutem. Quae profecto talia Sunt Ut reputari mente nequeant, quin ineptum absurdumque videatur aut origines Virginis communi reliquorum conditiovi subiicere, aut de intacta illarum puritate dubitare.

ARTICULUS V.

De iis quae eae libro Sapientiae ad Deipanam relata in Peterum monimentis occurrunte quae eae illis collirentur: quamque assenendae immo culati conceptus W-mintivae OPPOrtunitat m Pnaebeant.

60. Ex praeclaris hortamentis quibus sapientiae liber reser ius est, illud haberi postremum non debet quo ὶ uviditur, quoniam

in malevolam animam non introibit Sapientia, nec habitabit in corpore subdito peccatis. Expendit hoc effatum Maximus taurinensis, ct occasione ex eo sumpta de Virgine 'ὶ ait: a Unde ad incrementum et plenitudinem gratiae Virgini nostrae accessit, ut ingressurus eam Dei Filius et Purgatam inveniret a reatu alieno, et immunem a proprio. In 'in malevolam cnim a imam non poterat intrare Sapientia, nec habitare in corpore subdito peccatis . . Verum quam significat Μaximus purgationem a reatu alienost Illi scilicet geminam qua Virgo immunis fuit a reatu proprio. Fuit autem Virgo immunis a reatu proprio non illius iam contracti remissione, sed singu-

ὶ sop. I. 4. ubi Maere remum inrisuis

196쪽

696lari tutela qua cautum est De eo uinquam obligaretur. Simili igitur pracservantis gratiae tutela Essectum est, ut ab alieno reatu purgata inveniretur. Quem si actu Contraxisset, non Utique alienus sed proprius iure quam qui optimo 'ὶ censeretur. 77O. Idem sapientiae essatum expendit Fulbertus Carnotensis, penes quem nonnulla occurrunt dignissima quae observentur. Principio ' namquc de Virgine scribit, ipsam inter cognatos Peccatores speciosam ueluti lilium inter spinas a paruisse; tum ' Mariae DO- mcti ita interpretatus ac si stellam significaret, pcrgit: . Quid ergo

mysticum liaec tuterpretatio gerat, Per Similitudinem ostendamus. Nautis quippe mare transeu ritibus notare opus est stellam hanc longe a summo cacti Cardine coruscautem, et ex respectu illius aestimare atquc dirigere cursum suum ut Portum destinatum apprehendere possint. Simili modo, fratres, oportet universos Christicolas inter suctus huius seculi remigantes attendore maris stellam hanc, idest, Mariam, quae supremo rerum cardini Deo proxima est, Et respc-ctu exempli eius cursum vitae dirigere. Quod qui secerit, Doti iactabitur vanae gloriae vento, uec si augetur Scopulis adversorum, nec absorbebitur sedilica voragine voluptatum; scd prospere veniet

ad portum quietis aciei unc . . Ac postrem ) concludit: α Ηeic siquis interroget, quid ergo putas qualis olim in anima suerit, vel

nunc sit liaec persona, quae Sic omnibus Sanctis spectanda atque

imitanda proponitur Z Veraciter reSpondemus, quia longe persectior quam nOStra oratione demonstrari possit. Tamen De ibi nihil dicere arguamur, ubi maior affluit copia diccndorum , reservantes multa atque magna facundis, Saltem Pauca dicamus super hoc, et quae facile probentur audita. Hoc igitur inprimis adstruere sus est, quod anima ipsius et caro quam elegit et habitaculum sibi fecit Sapientia Dei Patris, ab oriatii malitia et immunditia purissima suerunt, affirmantc ρὶ Scriptura, quoniam in malevolam animam non introibit Sapientia, nec ha bitabit in corpore subdito peccatis. Itemo contra asserimus, quia nullo virtutum genere vacabat, cui plenitudinem gratia Dei nuntius asserebat inesse .s Iis ergo quae quum Om

197쪽

nium fide tenerentur, vix audita tacite probabantur, Fulbertus accenset I. quod Virginis anima et caro ab omni malitia et immunditia purissima fuerit. Caro autem Virginis pura semper fuit, nec umquam indiguit ut ab immunditia semel contracta purgaretur. Ergo et eiusdem anima semper pura fuit, nullamque labem recepit qua abluta niteret. originalis autem culpa labes est, et ea quidem labes, quae universam inficiens naturam, corporis iuxta ac animi sanitatem violat, puritatemque deturpat. Virgo igitur ab eiusmodi labe immunis atque soluta existimanda est. Iisdem II. accenset, quod Virgo nullo virtutum genere vacarit, u*ote quae plenitudine gratiae ditata caelitus fuerit. Iamvero ad plenitudinem gratiae liquido pertinet quum innocentia numquam laesa, tum puritas nullis umquam culpae tenebris infuscata. Non est autem cur adhibitis argumentis comprobemus, originali labe innocentiam laedi, puritatisque nil rem tenebrescere. Plenitudo igitur gratiae Virginis propria originalis culpae maculas non patitur. Tum III. accenset, quod Virgo supremo rerum cardini Deo prooeima sit; omnibus, licet sanctissimis, Praecellat; neque minus a reliquo distet hominum genere, ac stella duae itineris ab iis secernitur omnibus qui inter si tus huius seculi remigantes ad portum quietis aeternae contendunt. Haec autem non serunt , sive ut origo Virginis insecta, sive ut eius candor angelico minor videatur. Tandem IV. ubi caussam Fulbertus aperit tot decorum, quibus insignita Virgo resplendet, divinam eiusdem maternitatem proponit. Nullum vero excogitari ornamentum potest, quod aut hac dignitate sit potius, aut cum hac non iure Consertum existimetur.

77i. Quare Iohannes damascenus ad hoc alterutri respiciens Sapientiae 'in essatum, iustorum autem animae in manu Dei sunt, et non tanget illos tormentum mortis, postquam, descriptis redempti nis heneficiis, interrogando in petiit, quaenam igitur immensorum

bonorum istorum quae cutum omnem et comprehensionem superant,

officina fuit' Annon perpetua Virgo quae te in lucem edidit 8 De

παρθενος;

198쪽

ε98 die assumptae Dei parae sermonem 'ὶ instituens pergit: α Videtis huiusce diei gratiam: videtis quam sublimis ac veneranda illa sit cuius Dunc laudes celebrantur An non tremenda cius mysteria P Annoti admirationis plena 8 Beati, qui vident quantum maxime decet. Beati qui intelligendi sensum sunt consequuti. Quales lucis fulgetriae praesentem noctem illustranti Qualia angelorum satellitia matris illius ex qua vita orta est, obitum cohonestanti Qualia apostolorum Dco annante proloquia corporis huius quod Deum suscepit, funus exornanti

Quomodo Dei Verbum . quod pro sua miseratione illius effici filius

dignatum est, dominicis manibus suis sanctissimae huic divinissimaeque utpote matri ministrans, sacrosanctam suscepit animam p . Qui-

hus e vestigio μὶ subdit: α Ο probum legislatorem l Qui legi subiectus non est, legem implet quam ipse tulit. Siquidem ipse legem tulit, ut filii debitum ossicium parentibus tribuant: honora, inquit, patrem

tuum et matrem tuam. Hoc autem verum esse cuivis perspicuum

est, qui vel tantillum in divinis Scripturae oraculis eruditus sit. Nam si, ut litterae divinae serunt, iustorum animae in manu Dei sunt; nia non ipsa magis in Filii Deique sui manus animam commendavit λ α Quae quidem et Dei param prae omnibus Unigenito carissimam ostendunt, et illius cum Unigenito penitissimam coniunctionem aperiunt, ipsumque Unigenitum in eam obstrictum demonstraui.

772. Hinc Petrus Damiani de Virgine loquens 'in orditur his

199쪽

verbis: . Attende autem diligentiam et consequentiam Scripturarum. Spiritus enim sanctus , in cuius fabrica tam veteris quam novi testamenti fuit compositio fabricata, ascensionem Filii et Matris assumptionem simili stilo perambulans, ter ) interrogat: quis est iste 'Et tertio repetit, quae est istast Primum de Filio, postea de Μatre videamus. . Iis autem quae ad Filium pertinent expeditis, illico ' pergit: α Sed iam vertendus est stilus ad sanctam sanctarum, et illorum verborum enodanda proprietas , quae Virgini matri sunt specialiter dedicata. Sed uti superliminarem titulum in se te futuri aedificii proponamus, dicamus breviter quia prima interrogatio convenit eius nativitati, secunda eius conversationi, tertia assumptioni. Quae est ista, inquit 'in Spiritus sanctus de eius nativitate, quae

progreditur sicut aurora consurgens, pulcra ut luna, electa ut sol,

rum in delicto, Virgo Dei Filio singulariter consecrata, specialiter sancto coniugata Spiritui. O Et propterea quo intimius cum Deo coniuncta, eo longius a reliquo hominum genere separata, neque Con-Versatione magis et assumptione, quam nativitate et origine quae suit delieti nescia et prorsus apparuit candida ut aurora ConSumenS, pulcra ut lucia, electa ut sol, et terribilis ut castrorum acies ordinata.

773. Quibus egregie suffragatur Guerricus abbas, ubi haec exponit ρὶ Sapientiae verba: O quam pulcra est Casta generatis Cum claritates Etenim traducta ad Dei param q) invitatione, oeni electa mea, et mnam in te thronum meum, scribit '): . Non poterat signantius aut elegantius deseribi praerogativa gloriae eius, quam ut thronus Dei regnantis esse diceretur. Nulli siquidem animae tanta plenitudine aut familiaritate copia sui divina maiestas videtur induugere, sicut illi in qua specialiter prae ceteris residere delegerit. Discipulis quidem Dominus loquebatur , qui pauperes facti pauperem Sequebantur: in regeneratione cum sederit Filius hominis in Sede maiestatis suae, sedebitis et uos sumr sedes. Alibi quoque

200쪽

promittit idem Monotheta noster de caelo spectans et incitans decertantes: qui uicerit, dabo ei sedere mecum in throno meo, stetit et ego Dici et sedi in throno Patris mei. Ilatri vero cuius longe dinserens est meritum, nihilo minus disserens promittit praemium. Veni, inquit, electa mea, et mnam in te thronum meum. Parum est, inquit, ut iudicanti consedeas, nisi et ipsa mihi sedes fias: ut maiestatem regnantis eo felicius quo familiarius in te contineas, et spmcialius Prae ceteris incomprehensibilem comprehendas. Continuisti parvulum in gremio, continebis immensum in animo: suisti dive Sorium Peregrinantis, eris palatium regnantis: suisti tabernaculum pugnaturi in mundo, eris solium triumphantis in caelo: fuisti thalamus sponsi incarnati, eris thronus regis coronati. . Τum ) oratione ad Unigenitum directa subdit: . o Fili Dei, nihil tibi, nihil in illo tuo displicuit hospitio, quod tam libenter repetit, tamque

affluenter remunerat tua dignatio. Nihil utique in illo sordidum onfendisti, quia nulla erat libido. sed purissima castitas: nihil ruin sum, quia nulla erat superbia sed sundatissima humilitas: nihil obscurum, quia exclusa erat insidelitas: nihil angustum, quia dissusa

erat caritas. Adornaverat thalamum Virgo prudentissima te regem Christum non solum hospitem susceptura, sed et Sponsum habitura. Adornaverat, inquam, multiplici decore virtutum et gloria, tanto fortasse locupletius, quanto interius totum erat. Hunc ornatum mirabatur qui ) dicebat: Omnis gloria eius suae regis ab intus, in

fimbriis aureis, circumamicta Marietate. Et I alius: O quam pulcra est casta generatio cum claritates Domum tuam decet, Domine, huiusmodi sanctitudo et decor. Is decor te invitavit ut intrares, illexit ut redires. Intrans benedictionis gratiam multiplicasti, sed rediens cumulasti. Cum intrasti, homo natus es in ea: cum rediisti, Deus glorificatus es in ea. Tunc tibi posuisti in ea sacrarium gratiae, nunc autem thronum gloriae . . Quibus minime contentus )addit: . Dicuntur quidem et sunt alii throni, quidam scilicet Spuritus divini prae aliis, ut putamus, subiectis ordinibus Dei praesidentis maiestate pleni: quorum quae sit praerogativa, Scriptura non exprimit, licet innuat ex vocabulo quod nonnulla sit. Sed et anima cuiuslibet iusti dicitur sedes Sapientiae. Quae autem nunc mi Se-