De immaculato Deiparae semper Virginis conceptu Caroli Passaglia commentarius

221쪽

ndmirarentur glorificatam et splendidissimam eius divinam pulcritudinem, per quam unigenitus Filius Dei Christus Deus noster deificatam in seipso naturam humatiam exornavit decore et pulcritudine divinitatis suae: ut viderent ipsius sormam gratia plenam, ex qua quum seipsum formasset ex Spiritu sancto, revera humana forma praeditus est, manens quod erat sistens in forma Dei: ut vid rent excellentissimam prae omnibus superis Potestatibus sanctificatam illam vere exsistentem naturam, et ut glorificarent illud, a quo sanctificata est, superessentiale et subsistens Verbum Patris, quod ex ipsa incarnatum est ex Spiritu sancto eius. a 79 I. Μodestus itaque semel atque rursum ad Deiparam transfert Verba psalmi, eaque sic interpretatur ut doceat I. Virginem eae omnibus generationibus apparuisse carissimam, augustam et plane dignam quae Unigenitum conciperet: II. ad unioresalem hominum salutem secundiam maescientiam eae omnibus generationibus fuisse delectam:

III. per ipsam hominum generi iustitiae solem effulsisse: IV. illius pulcritudinem fuisse diWinam, formam gratia plenam, ocellentiam superis Virtutibus potiorem, gloriam denique eiusmodi quae eam δε-ceret quam Deus superglarisse glorificavit, quiaeque imos angelos, utpote gloria sanctissimae Dei matris propria, in admirationem riperet. Haec sunt quae Modestus tradit, atque haec sunt quae Dei param supra reliquorum hominum ordinem conditionemque eo usque

extollunt, ut de labe communis praevaricationis, quae ipsam quoque insecerit, ne cogitari quidem posse videatur. 792. Quid vero Germanus constantinopolitanus episcopus p laut ostendat inter proprias Virginis appellationes et illam numerari oportere qua Dei suis antonomastice nuncupatur, scribit : . Diaeitur ') filia. Audi sita et vide, et inclina aurem tuam, et Obliviscere populum tuum, et domum Patris tui; et concupiscet reae pulcritudinem tuam. . orationem vero his omnino verbis q) inchoaverat:

πι Ora . in Dei parae nativit. pag. lal 5. A. apud combessium Auetar. T. I. Καλῶται

222쪽

. Agitur porro Dei matris dies sestus, admirandae puellae natalis, semper virginis, puellae nuptiarum expertis, reginae, Prophetissae, cuius regales fascias magnus ille inter reges prophetasque David regali praesignans obtutu 'in exclamavit: omnis gloria sitae regis ab initis, in Ambriis aureis, circumamicta, Mariegata. Longe ante, ut arbitror, illi statim a cunabulis divinitus adiectum pulcritudinis decorem per varia divini Spiritus dona subindicans. Sic enim, mea sententia, Vestem auream et fimbrias aureas sed et regales puto fascias intelligent, qui nullo praepediti assectu candide iudicaverint. Quorum ille internum decorem et emicantem inde exteriorem Virginis pulcritudinem praevidens, libera voce ) acclamavit: audi, inquiens, flia et Mide, et inclina aurem tuam, et oblisiscere populum tuum et domum patris tui, et concupiscet reae decorem tuum . . De quibus e vestigio ' subdit: . Quae quidem etsi aperte ad Ecclesiam reserantur gentibus convocatam, haud aegre tamen intelligi de illa possunt, quae tota toti Ecclesiae Sponso per oeconomiae miraculum templum essecta est . . Una igitur inter Adae posteros reperitur Virgo, quae ex origine suerit Dei silia, quaeque ab ipsis primordiis et fasciis divino decore, utpote Unigeniti exstitura tem plum, omniumque regina, splenduerit. 03. Qua de re insignia ex aequo sunt quae Iohannes eubO

ensis, lacobus monachus, Iohannes damascenus et Leo Augustus apertissimis sententiis testantur. Ut enim de Iohanne euboeensi ta

ceam , qui non alia habet ' nisi iam pluries repetita; Iacobus mo-

223쪽

nachus nam inducit propter conceptam Dei param his verbis exsultantem: . Veni parens David, cum ea gaude quae de tuis lumbis magnifica prodiit. Regalis ex regali stirpe surculus germinavit.

Vera iuramenta finem accipiunt. Summe regalis productus est thro

nus. Palatii insolubilis tandamenta iacta sunt. Regina, filiaque )

aurem inclinans ac paternam tuam audiens Vocem, naturae se necessitate superiorem effecit. Haudquaquam paternae alligata est legi, ut seculi huius rebus afficiatur. Obliviscitur humana, tametsi in iis agat quae Sunt hominum propria. Devincta est mundissimo regi desiderio. Ad eius cupiditatem sua ipsius puritatis decora comparavit. Haec rex concupiscit. Delectatur innocentiae vetaustate; illibatae namque Puritatis amator est. Unam quippe illam utitversis impensius amat, tamquam illius apice ornatam. Deprecentur in divitiis visionibus divites vultum eius desiderabilem: internam eius dilauia dent gloriam. Arcana ratione absconditum in ea decus magnificent. Deauratis Spiritus illustrationibus variegatam stolam honori habeant. Externam illi adiacentem virtutum gratiam stupeant. Praeparate suturas ei comites virgines. Faces gestantem praestate chorum. Sanctorum omnium reginae vias in templum perornate. Ecce enim

promissa illa, exhibita est, dataque aptatur datori reddenda . . 794. Porro Iohannes damascenus sive ) de annuntiata Virgine

224쪽

TE, disserat, sive ') illius in caelum assumptae gloriam extollat, sive 'natalem diem Iaudibus celebret, ad hunc psalmum provocat, eiusque verbis utitur ut eximia Deiparae ornamenta patefaciat. En quae postremo loco scribit: a Vitis uberrima ex Anna pullulavit, uvaque suavissima emoruit, potum nectaris terrigenis laudens in vitam aeternam. Ioachim et Anna ad iustitiam sibi ipsis semitiarunt, ac vitae fructum messuerunt. Scientiae lumen sibi illuminarunt et Dominum exquisierunt, venitque ) illis germen iustitiae. Audaciam sumat terra ac filii Sion. Gaudete in Domino Deo vestro, quia germin vit desertum: sterilis protulit fructum suum. Ioachim et Anna ceu montes spiritales dulcedinem stillavcrunt. Laetare beata Anna, quod seminam pepereris. Haec enim semina mater est Dei, porta lucis, sons vitae, et seminarum crimen abolet. Huius seminae vultum deprecabuntur omnes divites populi. Feminam hanc reges gentium oblatis muneribus adorabunt. Hanc seminam Deo universorum regios res, virtutum , tamquam fimbriis aureis, Circumamictam et gantia , sanctique Spiritus gratia coronatam, cuius gloria ab intus. Omnis quippe seminae gloria vir est, extrinsecus veniens: at Dei genitricis gloria ab intus est, ventris utique fructus. o desiderabilissima semina atque ter beatat n795. Religioni vero mihi ducerem commentarium praeterire,

quo Leo Augustus verba psalmi de Virgine explanans inquit:

225쪽

23. Audi ) flia, et inclina aurem tua m. Sola ab aeterno electa es in Altissimi sponsam: sola eius qui universa implet, Iocus capax exsistis. Audi sita. Paternam obliviscere domum et populum: fuistinamque in matrem ab eo assumpta, qui sedet super cherubim. Vade in templum sanctum, quae Dei templum exsistis. Audi filia, et obli- Miscere populum tuum: innumerabilis enim multitudo eorum qui in caelo et qui sunt in terra, te dominam obtinebunt. . Et aliquot ')intersertis: α Non ' afferentur Argines quae concinant: hoc enim olim contuitus psalmo edito praecinuisti. Sed ecce virgines circum

choreas in exsultatione agentes praeeunt veluti reginae in regis templum abcunti. Ecce te ut immaculatam victimam ad divitium addi cunt thalamum: ecce te divinitus Plantatam radicem, e qua germinabit ramus sub cuius umbra requiescent fines tenae, in gloriae prato conserunt. Ecce te generis gaudium choreis undequaque cingentes in locum inducunt exsultationis . . Alibi ver cumulatis titulis potissimas Dei parae laudes praeseserentibus pergit: α Quum enim adhuc in paternis lumbis continereris, tuus tibi φὶ clamabat progenitor: audi sita et vide, et inclina aurem tuam, et Oblioiscere pulum tuum et domum patris tui. Vere audivisti, sapiens filia,

Aκουσον Θυγατερ, καὶ κλινον - ώς σου μένη ἐξ αἰῶνος εἰς νηώτην ἐξελεχεις υψιστω

226쪽

commonitionem, et oblita es populi tui ac hereditatis, domusque paternae hereditatis: inquam, illius ac sortis quam progenitrix Eva generi universo distribuit. Innumerabili passionum et assectionum Cumulo, velut hereditario iure, relicto. At nihil horum tuam in domum intulisti; propterea rex tuam animi pulcritudinem dem,

ratus te sibi in sponsam selegit. π796. Praeclara est igitur conspiratio qua maiores nostri verba psalmi ad Virginem referunt, nec reserunt modo, verum etiam sic interpretantur ut ex iisdem colligant I. fuisse Vironem natinae necessitate superiorem, vinculis paternae legis non Obstrictam, et maternae hereditatis penitus insciam. Hinc II. eae parentiam lumbis magniscam prodiisse, tamquram regium surculum germinarae, pia talasse ceu vitem uberrimam, uti uvam furioissimam eoloruisse,

Visse tamquam Mitae fructum iustitiaeque germen, uti dulcedianem stillasse, plantatam fuisse divinitus, neque aliter initio productam ac uti thronum summe regalem et immortalis palatii fundamentum. Quapropter III. nullo umquam fuisse naevo infectam, immo Ornatam pinitatis fastigio eminuisse, proindeque impensius omnibus

fuisse amatam, et solam in matrem et Unigeniti sponsam ab aeterno electam. His autem omnibus IV. essectum esse, ut Maria iure quam qui optimo credatur nostri generis gaudium, Nictima immaculata, Dei templum, sola immensi capar, originalis praevaricationis reparatio, fons vitae, lucis porta, caelestium et terrestrium domina, sanctorumque Omnium regina. Quod postremum 'ὶ Georgius metropolita nicomediensis his verbis expressit: . Est haec regina quae adstitit a dextris Dei, proxima ipsi pularitudini atque splendori, per naturam formosa, et labis iacapax. s797. Arbitror vero expeti nihil posse, quo a maioribus tradita

immaculati conceptus praerogativa videatur. Hanc enim, uti sup riora considerantibus debet esse perspicuum, tradunt diserte, hanc tradunt virtute, hanc tradunt alendo, hanc tradunt negando, hanc tradunt absolute et hanc tradunt comparate. Quibus ego praesenti

227쪽

72 articulo finem sacerem, nisi satius esse existimarem, aliquot ex latina ecclesia productis testibus, orientis atque occidentis consentientem fidem ostendere.

708. Itaque ex iis qui occidentalem ecclesiam illustrarunt, ad Virginem transferunt et de Virgine psalmum quadragesimumquam tum interpretantur quum alii, tum ) Αmedeus lausannensis, Gue

ricus 3ὶ igni acensis, Bemardus claraevallensis, Hildephon sus

toletanus, et omnium pulcherrime beatus Petrus Damiani, qui sermonem de Virgine annuntiata his verbis orditur: α Cum lac xit Deus omnia opera sua q) valde bona, hoc melius secit, consecrans sibi in ea reclinatorium aureum, in qua Sola Se post tumultus Angelorum et hominum reclinaret et requiem inveniret. Hoc est quod

natura miratur, reVeretur angelus, Veretur homo, stupescit caelum, extremit terra, infernus exhorret. In huius utero maiestas Altissimi

mirabiliter liquefacta, sicut adipe et pinguedine, replevit terras, iu-

Celsus , et Immensus ') mensuram bonam et consertam et coagitatam mittens in sinum nostrum. Hic divinis manibus unctus est oleo laetitiae, et sicut ad altare in summum pontificem consecratus. De hoc altari ad aram crucis ascendens, proprio cruore tamquam alterius generis oleo persusus, iam non Solum Consecratus sed et consecrans, totum Corpus machinae mundialis largiori ligamine copulavit. . Hinc 'ὶ eam caeli terraeque, hominum atque angelorum faciem conditionemque describe cis, quae aute expletam Christi sanguine reparationem obtinebat, ait: α Movet me, lateor, quod permittente Deo peccant rationabiles creaturae, et multis an norum millibus tam caelestia quam terrestria incassum stare vide-

- . I . In maxima N. hiulioth. T. xx. a Nam de pretiositata eorum et varietata eum psalmista ta Meso formαε prae stiis Aomi ωm de laude sponsae eius laqueretur, eisivit ita. XLIV. Io diema: adat, tu re M a Matris tuti in vesιvu deaurato, et eum Iri rarietate. Et paulo post iv. 14. 3 subintulit : omnia oloriae eius sticte resia ah intus. ει Mi reti. e reumam era eariesule. oa solum autem vestitu doaurato et fimhriis aureia de ratur. v eum etiam vegra stragulata. quam Diui sibi. die nissprov. xxxi. 22.ὶ Salomone: et omni lapide pre-ιω- eooperitur. Nulla enim gemma. nullus lapis Pretiosus, nulla pretiosa margarita hula deest operimento . ut non iam gim testae pretiosum. sed omni pretiositata pretiosum iura appellari queat. . IJ sarm. III. In Deiparaa assumpt. Pag. 46. mi. l. D. gi se . Iv. pag. 142. eol. I. A. apud Core flatum in B lioth. Moesona l. T. viI. 33 super mi sua est, Hom. III. n. a. p. Tol. D. opp. T. III. 4ὶ sem. I. In Dei re assumpi pag. Mil. l. l. B. et Sem. II. pag. 6 l. s. n. apud Comiantium in Biblioth. eonesonat. T. Fl . et in eoul e . pp. toleran. T. i. pagg. 34I-348.1ὶ Sem. XI. de virginis annuntiat. pag. 24.

I. I. C E.

228쪽

nntur, servituris illis, illis dirutis. Stat illa magna civitas civium suorum numerositate fraudata, et a stellantibus palatiis multiplex habitantium multitudo propellitur: terra maledicitur, condemnatur hominum successio, et Omnis creatuina, iuxta Apostolum, ingemiscit et ρarturit. Tacet Deus omnipotens, et ordinans eius omniupotentia tantam dissimulat confusionem . . Tum continenter ) subdit: a Tandem nascitur Maria, ct ad nubiles annos egrediens speciem induit speciosam, quae ipsum alliciat Deum et divinitatis oculos in se convertat. Vide quid inde dicat ille non minimus explorator secretorum Dei: audi Alia et oide, et inclina aurem tuam, et Glia Miscere pπulum tuum et domum patris tui; et concupiscet rea δε- corem tuum, quoniam ipse est Dominus Deus tuus. Germinat igitur virga Iesse de tortuosa radice generis humani, et de patriarcharum arbore in altitudinem et rectitudinem erumpens, omnem ignorat nodositatem, filiorum tenebras nescit, infructuosa quaeque non habet. Videt et ardet ille vehemens amator, ct totum epithalamium in laudibus eius decantat, ubi manifeste sponsus inducitur spirans amorem Sincerissimum, nec ultra valens dissimulare quod patitur. Evocatur statim caelestis ille conventus, et iuxta prophetam init Deus consilium, cogit concilium, facit sermonem cum angelis de restauratione eorum , de redemptione hominum , de elementorum renovatione: ac illis stupentibus et mirantibus prae gaudio, de modo redemptionis. Et statim de thesauro divinitatis Μariae nomen evolvitur, et per ipsam, et in ipsa, et de ipsa, et cum ipsa totum hoc iaciendum decernitur; ut sicut sine illo nihil factum, ita sine illa nihil resectum Sit. 2700. Quibus alibi in consona scribens ait: αΗodie nata est illa, Per quam OmneS renascimur, cuius speciem Τὸ concupivit omnipotens , et in qua Deus posuit thronum suum. Ipsa est thronus

ille mirabilis, de quo in Regnorum historia ') legitur in haec verba:

fecit rex Salomon thronum de ebore grandem, et restisit eum auro

fulvo nimis. Nosti quidnam dicat qui sedet in throno: ecce, inquit,

229쪽

no a facio omnia. Felix thronus, in quo sedet dominator Dominus, in quo et Per quem non solum omnes Sed omnia renovantur . .

Dum vero de die assumptae Virginis loquitur, sic ὶ habct: . Sublimis ista dies, et splendidiore sole refulgurans, in qua Virgo regalis ad thronum Dei Patris evehitur, et in ipsius Triuitatis sede

reposita naturam ctiam angelicam solicitat ad videndum. Tota conglomeratur angelorum frequentia, ut videat reginam sedentem a dextris Domini virtutum, in vestitu deaurato, in corpore semper immaculato, circumdatam varietate, virtutum multiplicitate distinctam . . Nisi ergo sint qui velint et disertis refragari maiorum sentcntiis, et discrimen inter ordinem redimentium atque redemptorum Pessumdare, et ima summis praepostere commiscere; omnes lateantur oportet, nullo umquam halitu culpae sive Originalis sive a tualis eam suisse corruptam, de qua ' Coptorum ecclesia gestiens o

nit: . ornatus Mariae sulget in caelis altis ad dexteram dilecti sui, quem Pro nobis deprecatur, sicut in psalmo David inquit, adstitit

regina dexterae tuaE, O rex. .

iri . origo prineipit: quia ille ex ea proditi per materiam ea mis. qui eaput est et initium omnium re rum per essentiam diri nitatis. . Et mox pag. lia. l. I. D. E. Insert: a Gaudramus itaque et exsult mus in nativitate beatissimae Dei geni meis Mariae , quae novum mundo nuntiavit gaudium , et lotius exstitit humanae salutis exordium. Exsultomus, in quam . et stetit gaudere solemus in nati hiula Chri

sti . ita etiam nihilo minus gaudeamus in nativitale matris christi. Bodis nata est regina mundi, senestra meli, lanua paradisi, taberna lum Dei. arallamaria. Wala melestis per quam supernus rex humiliatus ad ima deseendit . et homo qui prostratus ia-eehat ad sup rna exaltatus ascendit odio apparuit stella mundo, perquam sol iustitias illuxit mundo. Illa vid/lieet. de qua per pmphetam trium XXII. ὶ dieitur: orieur asella eae ramo. ει Mummet homodo Drari. Hodie nata est splendidissima illa Virgo, da qua fri. XL v. proeessit speeiosus forma prae Ilia hominum tamquam amnatia ad inviamo suo. Hodie prodiit ex utero matris, quae tomplum fieri meruit diminitalis. Hodie impleta est sta xl. pr phetia illa , egre is tir rima de raulae Iesse . et smile racilae erua me des. Et beno hare ineomparabilis vireto rima dieitur quae et per inuntionem deis siderii ad Euperna emieuit, et per sineeritatem boni operis distorta nodosi latis villum non inevrrit. De qua elma Redemptor noster quasi flos a rendit, qui martyribus et eonsessoribus auis totius orbis eam a veilut totis et liliss decoravit. Singularis namque sos sanetae Eeelesiaε ipse est . sierat de semotipso in Canistisia eantieorum trap. ll. 4 loquitur dieenar mo sos visi, et lilium contritium. Lillum voratur Christus , lilium dieitur et mater Christi, almi in eois dam eanties a inseretur : aior titium taur apinas. aie amieci mera istis filios. stetit lilium inter apinas . aie beatissima virgo Maria enituit inter filias:

quas de nodosa propagina ludaeorum nata eando- Mehat munditia virgineae eastitatis in eorpore . nam- meseebat autem ardore geminae raritatis in monte saurabat passim odore honi operis . tenderit ad su. Nimia iniretione eontinua eordia. . a Xerin. XL. in ironia assumpi pag. fr.eol. I. A.

230쪽

ARTICULUS II.

De iis quae eae Psalmis XLV. 5-6. et LXIV. SH. testifcatione maiorum

ad De anam referuntur: considerantur ea ordine, illarumque commentariis in meditim pro et is eae liuntur: quid sit consequens: quid, e ad decus immaculati concemus pindicandum rite eae omnium summa deducatur.

8 . J Uultis non est opus ut quisque intelligat , PSalmum

quadragesimum quintum eo ex Sese atque ἀμi s pertinere ut docea

tur, hostibus qui Ierusalem oppugnabant summa Dei virtute iam prostratis, Deum illi urbi praesidio esse, proindeque etiamsi omnia terribili motu concutiantur, nihil esse sub tanto praeside civibus timendum, idque praesetiti re gesta luculenter commonstrari. Quod quidem tum aliis verbis, tum his ) nominatim edicitur: . Fluminis impetus laetificat civitatem Dei, Sanctificavit tabernaculum suum Altissimus. Deus in mcdio cius, non commovebitur; adiuvabit eam Deus mane diluculo. . Scilicet j ex paraphrasi Cardinalis Thomasti :α Desces impetus aquarum leniter decurrentium fluminis Siloe nostram hanc Dei civitatem Ierusalem laetificant: in qua civitate tabcrnaculum illud suum sibi consecravit Altissimus. Deus est' in medio eiusdem civitatis, quae ρὶ propterea non concutietur hostium iu

Flumen tet rini eius recreant eicitatem Des I rusalom l. saerarium habuaeulorum Excelsι, ea omnibus namque terrae israelitieae loeis, qui omnes mih hilaeula erant. Mieeta Ierusalem fuit, ut in ea princeps religionis aedes eolloearetur. Sequitur eomma

Deus in medio estis silli adstat ut eius perieula δε- pellat ne morearur. Adiurat eam Devia ανμι numane , mature. eito, exorientihus et veluti prospieienti a in mundum radiis solis. I Psalier. perpeti interpret. ornat. H. XLV. pag. 187. O . T. lli. at Aquae sit a die tur lentire suentes Ia. Vill 6. Neseio tamen an has oh oeulos habuerit psalmi avetor. qui ridetur id tantum signifieare voluisse quod hahetur la. LIVI. 12.4 Hare verba in paraphrasi patrum apud Corinderium pag. 8M. ita explieantur: moc Me ἔ-Ma

rea non aestim nuti parietur mali, aeia n qua Gmmovebitur. caussa autem, quia relerrimum σου lium eonam tur me enim illis mane dilueolo per seminationem indieat.