De immaculato Deiparae semper Virginis conceptu Caroli Passaglia commentarius

211쪽

supernis Virtutibus copularct, ct mundum , o Dei genitrix , Servaret Christus cui magna et dives cst misericordia. o Tum liaec reperimus quae 'ὶ Theophani debentur: α Davidi cum carmen hodie populi cantemus Christo Dco: adducentur φὶ regi οὐ nos post eam, adducem tur in laetitia et eaesultatione. Illa enim ex Davidis semine, Per quam divinae naturae consortes evasimus, in Filii sui et Domini manibus glorioSe et supra quam capi animo possit transscrtur. Hanc ut Dei matrem celebrantes clamamus atque dicimus: nos qui te Deiparam confitemur, serva ab Omni adversitate, animasque nostras ex Perbculis rcdime . . Atque haec rursum quae Basilio hymnographo in acceptis rescrimus: α Tibi concinens David exclamavit, te vocans si- Iiam regis, te videns pulcritudine virtutum ornatam a dextris Dei stantem; unde vaticinans cecinit, vere Superior omnibus exsistis, o innocens Virgo. a Neque omittenda sunt quae ex Gregorio the salonicensi Graecorum schismati addicto resert Nicodemus, ut Iohannis damascent troparion ex ode prima in Virginis dormitionem explanet. Damasceni ' troparion sic habet: . Digne te tamquam animatum caelum susceperunt caelcstia divina tabernacula, o innocentissima, et adstitisti splendide decora, ceu sponsa cuiusvis sunditus lascia labis, regi et Deo. . Gregorius vero thessalouicensis '

212쪽

scribit: . Haec sola prae omnibus Dei quidem mater ex natura smper universam naturam apparuit, regina vero univereae creaturae

mundanae et supermundanae propter inestabilem partum exstitit. Atque hoc pacto se inferiores per semetipsam exaltans, et quod in terra subditum ac terrenum erat caeleste reddens beati generis beatissima regina adstitit, nunc etiam caelum habens dignum habit culum , Vcluti convenientem sibi regiam, in quod hodie e terra translata est et a dextris collocata sumini regis in vestitu deaurato circumdata, variegata, quemadmodum propheta psaltes de ea cecinit. Vestitum autem deauratum intellige eiusdcm corpus divine splendidum et omnigenis instinctum virtutibus . . Et ' mox: . De summorum quidem angelorum taxi archia Isaias scribit: et Servhim steterunt circa eum; de ipsa meipar vero David 'ὶ dixit: adstitit regina a d tris tuis. Cernitis stationis discrimen 8 Ex hoc integrum vobis est discrimen quoque ordinis colligere secundum dignitatem. Circa Deum quidem adstant seraphim, sed illi ipsi propinqua adstat sola universorum regina; neque modo illi propinqua adstat, sed om- uiuo a dextris. Bene habet. Ubi enim Christus in caelis sedet, in dextera videlicet maiestatis; ibi ipsa quoque e terris nunc in caelos

σι 'α εκ δεξιων σου. 'Oροῦτε την διατυρα ν της στασεως; ἀπο ταυρος 'πτε συνοραν και

ον διαφοραν της κατα την ἀξιαν ταξεως ' περὶ μὲν γαρ τον θεον, τα Σκαetiis , πλησιον δἰ παρ' ἀυτον ἐκεῖνον, μόνη ἡ παμα so οὐ πλασίον δὲ μονον, αλλα καὶ ἔκ δεξιων εἰ--τως - γαρ o Xριστος ἐν οὐρανοῖς ἐκαθισεν, ἐν δεξιῶ δηλονότι της μαγαλωσυνης, ἐ-ῖ καὶ αἴτη νυν ἀπο γης εἰς ουρανους ἀναζῶσα, ἔςmκεν' οὐ μονον οτι τσμεῖ καὶ ἀντι- ποθειται παντων μαλιστα, καὶ αυτοις τοῖς τυ κοῖς Θεσμοῖς, ἀλλ' οτι καὶ ὁρωος εο ν ἀληθῶς αυτου οπου δὲ καθητα ὀ cασιλεύς , εκεῖ καὶ ὁ θίονος ἔσταται τουτον τον θρόνον καὶ δ' Ησῶας μεταξύ ἐκείνου του σερπικου χορου καὶ εβλεπε καὶ ἔλιγεν κηλον καὶ ἐπηγε- νον, τον τὰς οὐρανίους δυναμ ις υπκαναζιζηκοτα θρόνον, την Θεο υ τορα δελ- a καὶ Ιεζεπιὴλ αὐτους εμαγει τοὐς αγγελους ἄπο ταυτηε τον θεον δοξαζοντας καὶ λήγοντας εὐλογημim η δοξα κυφου ἐκ του τοπου αὐτου.

213쪽

latranslata Consistit: non solum quod amat et prae omnibus impensissime amatur, ipsisque naturae legibus; sed etiam quod illius vere est thronus. Ubi autem rex sedet, ibi quoque thronus adest. Hunc thronum, Dei nempe matrem, Isaias quoque medium inter seraphicum illum chorum et vidit et dixit sublimem et exaltatum, atque omnino thronum caelestes Virtutes supergredientem. Quare ipse etiam Ezechiel ) eosdem inducit angelos propter Dei matrem Deum laudantes et dicentes, benedicta gloria Domini a loco suo. α 84. Itaque verba psalmi ad Dei param ita reseruntur, ut Ι. ea salutetur innocentissima, a quavis soluta late peccati, electorum glinris , mi SPOnsa, uniseersaeque creaturae visibilis atque inuisibilis regina. Ut ΙΙ. illi tribuatur, quod ρrae omnibus Deum amet, et ipsa a Deo Dicissim impensius ametur. Ut III. inter illius praerogativas

numeretur, quod sit vitae conciliatriae, caussa renoυatae hominum naturae, medium reductae OMis quae perierat, et instrumentum per quod in dioinae naturae consortium provecti sumus. Ut IV. non alia ter ruraesentetur ac cum Christo rege atque sponso penitissime coniuncta; coniuncta in oeconomia reparationis, in quia et ipsa mediatrix est; et coniuncta in statu glorificationis, in quo remna a dextris regis collocata dominatur. Ut V. affirmetur, eae ima una cum Filio nooum quemdam singularemque prodire ordinem tum gratiae, tum gloriae: noseum ordinem gratiae, utpote ordinem mediatoris et mediatricis: ac nooum ordinem gloriae, utpote ordinem reos atque reginae. Ut tandem VI. illius decora atque ornamenta Ea naturae prope legibuta tributa spectentur, eoque ex sese pertinentia ut in illis supremus disinae gloriae veae per creaturas manifestatus enitescat. Iamvero vix quidquam horum est, quod cum immunitate a peccato originali non intime iunctum sit atque ConSertum.

785. Quae arctissima coniunctio haud paullo apparebit evidentior, si patres scriptoresque ecclesiastici adeantur, e quorum numero primus occurrit senex ille cuius in epistola ad Marcellitium Athanasius meminit, quique materiem ordinemque Psalmorum enarrans, i uter cetera de Davide ' monuit: α Quin et Christum ipsum ven

περὶ τουτου λεγει εν mi τεσσαρακοστω τετάρτω ψαλμιδ' και ινα -- ακτα φαντασίαν τις

214쪽

Illturum minime ignoravit; imo ea de re mentionem iacit psalmo quadragesimoquarto. Et ne quis eum Secundum Phantasiam venisse arbitretur, significat eum ipsum hominem futurum, illumque esse per quem omnia facta sunt, cum dicit ) in psalmo octogesimosexto: mater Sion dicet, homo et homo natus est in ea, et ipse fundauit eam Altissimus. Hoc enim perinde est 'ὶ ac si diceret: et Deus erat Verbum, omnia per ipsum facta sunt, et Verbum caro factum est. Quare eum ex Virgine nasciturum sciret, nequaquam id siluit, sed

statim huius rei iudicium dedit in ) quadragesimoquarto: audi filia

et oide et inclina aurem tuam et Obliuiscere populum tuum ci domum patris tui, quia concupiscet reae decorem tuum, quoniam ipse

est Dominus tuus. Hoc quippe simile est huic q) Gabrielis dicto: ave gratia plena, Dominus tecum. Nam ubi cum Christum dixisset , humanam statim generationem ex Virgine sactam declaravit verbis, audi sita. Et GabrieI quidem ex nomine Mariam appellat,

quod genere ab illa alienus esset; at David ipsam cx suo semine oriundam Aliam merito vocat. a Res igitur est neque mediae neque infimae aetatis, sed omnino vetuSti Mimae, quod psalmus quadragesimusquartus ad Dei param reseratur, ex eoque Verba Petantur quibus eius dignitas atque singularis praestantia declaretur. 786. Cuiusmodi vero censeri ipsa debeat, eiusdem occasione psalmi, practer 'in vulgatum ricocaesari cnsem Gregorium haud obscure significat ') pseudo-Athanasius qui primum de Christo ait: a Cum

θὶ Orat. in Deiparae annuntiat. n. la. pag. 400. D. inter opp. Athanasii T. II. Ei γαρ

215쪽

Il 5 enim natus ex Virgine omnia compleverit quae spectant ad oeconomiam mortis et crucis, et post resurrectionem ) dixerit: data est mihi omnis potestra in caelo et in terra: iam inde regnavit, et Christianorum rex praedicatur, quemadmodum initio precum mutuo compellantes clamare solent: oenite adoremus et Procidamus cmram Christo rege nostro. Et venturus in magno et illustri secundo adventu suo ipse manebit rex in secula, et regni eius non erit fi

nis. Siquidem is ipse qui ex Virgine natus est, rex cst et ipse DO- minus Deus. Eiusque gratia quae ipsum genuit, regina, domina et Dei para proprie ac vere praedicatur . . Tum ' pergit: α Atque

hinc decet, nos eam et ex ca gerit tum carniserum Filium respicientes ' dicere: nunc adstitit a dextris tuis in Destitu deaurato, cim cumamicta, circumdata varietate. Ut enim semina, regina est atque domina ct mater Dei: iamque ut regina adstans a dextris

omnium Regis filii sui, in vestitu deaurato incorruptionis et im

mortalitatis, circumamicta, varietate circumdata sacris verbis Cele

bratur ; non quidem secundum simplicitatem spiritalem et quasi

γεννηθεις ἐκ- παρJa 3ου , καὶ πάντα τι σας τὰ κατα τὴν οἰκονομιαν του θανατου και

216쪽

sine carne et corpore adstat, sed circumamicta secundum Auam sanctissimam carnem incorruptione et immortalitato, ct circumdata varietate secundum Ossa eius sanctissima quae Carno in ipsius sulciunt.

Etenim ex carnibus et ossibus eius, quasi ex veteri Adamo, novus Adam incarnationem sibi quasi costam essormavit, gestatque illam in perpetuum. Atque hinc est quod nova Eva, mater vitae nuncupata , manet Circumamicta et Circumdata varietate ad primitias vitae immortalis omnium viventium. α E quibus inserendo 'in concludit: . Dicamus igitur iterum atque iterum semper et in Perpetuum cum ad ipsum Regem Dominum et Deum, tum ad ipsam reginam dominam et Dciparam rospicientes, ex motu quodam Contemplationis spiritalis ac perspicacis oculi nostri: adstitit Regina a dextris tuis in oestitu deaurato, circumamicta, varietate circumdata. Et iam nudi filia David et Abraham, et inclitia aurem tuam ad supplicati nem nostram, ne oblivis ris Populi tui, neque nostrum qui domus Patris sumus tui. Patres namque tui sumus propagatione, et filia nostra tu es tua ex nobis generatione, decetque te utpote Dei matrem, reginam, dominam et heram propter Regem, Dominum, Deum et Herum ex te natum nostri recordari, adstantem illi qui

torribilis nobis, tibi iucundus est, otianosque tibi largitur gratias; unde gratia plena nuncupata es, quasi omni gaudio plena propter

217쪽

ndventum Spiritus sancti in te. Quamobrem in vultum tuum deprecamur omnes divites plebis, talibus ditati bonis ac spiritalibus contemplationibus ad te clamamus: recordare nostri, sanctissima Virgo, quae Post Partum Virgo permansisti, et tribue nobis pro exiguis his sermonibus magna dona ex divitiis gratiarum tuarum, O gratia plena: pro quibus quasi veris et celebrandis laudi hus tibi ad enco-mium si qua virtus, si qua laus a nobis nec uon ab omni creatura hymnus ossertur, gratia plenae, dominae, reginae, herae, matri Dei et arcae sanctificationis. α787. Ε quibus manifestum est, non solum verba psalmi sunsragio maiorum ad Deiparam transferri, verum etiam ita enarrari ut ex illis statuatur I. hoc etiam nomine a reliquis Adae posteris

Virginem distare, quod quum illis, utpote natura sitis irae et mortis Deus sit terribilis, Virgini contra, utpote matri Misae, iucundus sit atque gratiostis. Tum II. habitu Plane illi simillimo ad uniuersam hominum familiam Christum et Virginem in ordine supernaturali

referri, quo in Ordine naturali Adamus et Eoa ad eamdem referuntur. Sunt enim Christus et Virgo novus Adam et nooa EMa, et quemadmodum eae oeteri Adamo atque eae reteri Eoa naturam h mines sortiuntur; ita eae Christo atquw eae Virgine gratiam sanct tatemque percipiunt. Hinc III. eae Christo atque eae Virgine par n bilissimum eaesistere non minus a reliquo hominum genere secretum, quam eidem instar capitis praecellens. Quare ΙV. Virginem proprie ac oere Christianorum esse reginam, dominam et heram, sicuti Christus eorumdem Rex, Dominuta atque Deus celebratur. His autem non modo vel ipsa originalis culpae umbra a Virgine arcetur,

sed illi praeterea eiusmodi asseritur innocentia, et dignitas vindicatur quae ad divinam Christi sanctitatem dignitatemque proxime accedit. 788. Quamquam illustriora videri non immerito possunt quae

tradit Hesychius hierosolymitanus presbyter, qui ') verbis, audi

lia et vide, et inclina aurem tuam, et Ohiloiscere populum tuum et domum patris tui, et concupiscet reae decorem tuum, quia ipse est Dominus tuus, et adorabis eum, hunc subiicit ' commentarium.

218쪽

. Tractemus igitur quantum licet etiam in his latentem sensum. Audi, inquit, stia, hoc est, de cetero sermo meus dirigitur ad te, quae a me ortum accepisti, scrino inquam ad te, per quam eadem etiam evangelim Ecclesiae gentium: sermo meus ad te, quae despOD- sanda es Regi magno: sermo est ad te, quae Deum Verbum, prout ipse novit, conceptura es. Audi sita et oideo adeo diligenter ausculta, ut etiam ipsis mentis oculis intuearis essectum. Audi etiam haec me cum inclinatione praedicentem, atque Gabrielem eadem tibi indieaturum. Atidi sita et oide, et inclina aurem tuam: hoc enim faustum nuncium cst de redemptione mundi. Inclina aurem tuam et ascultatio diriget eor tuum. Et obito cere populum tuum et domum patris tui: populus enim a quo cognationem contraxisti, nequam est, ignominiam tibi assert: populus imprudens tibi natura immaculatae propagini familiaritate iunctus est, ct cultura spinarum serax rosam tuam producit. Obliviscere autem una Cum populo etiam ipsam domum paternam. Audi paulisper dignitatem quam adeptura es e conceptione indicibili. Etenim propheta et rex sum ego qui tibi semen suppeditabo, tu vero demonstraberis mater Regis, qui Dominus est sceptrorum non terrestrium sed caelestium.

219쪽

Et obliuiscere populum tuum et domum patris tui. Ne postea adve tas animum ad hanc inferiorem cognationem, quoniam in reginam transmutaberis. Et audi, inquit, quanto te amore prosequetur is qui conditor omnium est et Dominus. Concupiscet enim, ait, Rex decorem tuum. Ipse Pater te sibi ipsi desponsabit, Spiritus sanctus coefficiet ea quae ad desponsationem pertinent, et Filius ipsum templi tui decorem assumet. Itaque ne existimaveris te parituram infantem humanum , quoniam ipse est Dominus Deus tuus, et adorabis eum. Ipse sormator tui, ipse etiam insans, ipsum concipies et cum ceteris adorabis ut Dominum . . Quibus sinem imponens 'inquit: α Animadverte quodnam epithalamium David obtulit Dei- Parae, quum velut modulator quidem hynmum decantat, quo etiam velut pater gratulatur tantae puellae beatitudini. . 789. Ubi quum non pauca occurrant dignissima quae Observentur, illa tamen in rem nostram praecellunt quibus duplex secernitur Virginis ornamentum, alterum ex origine, atque alterum ex divina eiusdem maternitate dimanans. Illud describitur quum Virgini ceu proprium desertur, quod propago fuerit natura immaculata, atque eae spinis veluti rosa efflaruerit. Hoc autem aperitur, quum in re nam propter conceptum unigenitum Dei Filium transformanda praenunciatur. Sed I. quem fugit, primum illud ornamentum ne

cogitatione quidem ab immaculato Virginis conceptu distare Θ Quem

II. fugit, altero illo ornamento super omnes creaturas tam humanas quam angelicas Deiparam extolli 3 Et quem HI. sugit duo illa

ornamenta ita se mutuo excipere, ut hinc quidem divinae maternitatis pracstantia immaculatum conceptum efflagitarit, inde vero immaculatus Conceptus nccessaria suerit conditio, ut Rex decorem Virginis concupisceret, atque humanam ex ea naturam indueret 70o. Cum IIcsychio hierosolymitanae ecclesiae presbytero COD-

sentit Modestus eiusdem praesul ubi q) de Virgine scribit: a Per eam

220쪽

splendor ille qui vel ipsos solis radios superat, in misericordia et miscrationibus in nos cssusus est. Ex hac enim perpetua Virgine Christus Deus carne ex Spiritu sancto indutus animata et mente praedita, illam elegit et concorpore induit incorruptibilitate, ac supra modum glorificavit, ut sua esset heres, Utpote Sanctissima sua mater; iuxta ea quae cecinit psaltes: adstitit Regina a dextris tuis in Mestitu deaurato, circumamicta, Dariegata . . Qui rursum ' de angelis loquens divinitus missis, ut Virgini adessent in caelum provehendae, ait: α Quum enim per Ecclesiam nossent, quemadmodum yὶ scriptum est, multiformem Domini sui sapientiam, ut Con-

Seutaneum erat, Pie optarunt videre gloriosiMimam eius matrem, quae ab eo, qui natura sua desiderabilis et amabilis est, univere rum Deo praecipue inventa est carissima et augusta; quae ad universi salutem ex antiquis generationibus electa est in secundum eius praescientiam, ut esset Dei genitrix et virgo Perpetua: quam su

turam propheticis oculis prospexit progenitor eius David propheta, quum in psalmis, audi, inquit, flia et Dide, et inclina aurem

tuam, et Obliviscere populum tuum, et concupiscet reae decorem tuum, quia ipse est Dominus tuus, et adorabis eum: ut viderent et