장음표시 사용
101쪽
mune, vellit ab Auctore naturae prorsus
indepensens, statuere. Sed ii ultra Iaborat VI olfus , frustraque arbitrariae des nitioni tam ingent in molem in aedificat. Quid enim demum tam proliria demonstrationum serie obtinebit ille Anne evincci , nos rc ipsa moraliter obligari ad ea quae inibi proponit nil minus . Conficiet solum inodo , aliquod extare
motivum ea operandi, quatenus ex ha-jusmodi acti9nibus aliquod plerumque se- qtriti ir bonum, quoci nos ad ita operan- d. im possit impellere , ac determinare ;quod nemo latior at : idque ii maxime norunt, qui voluptatibus, commodisque suis dediti sunt . Nemo enim e κ. Zr.i norat , temperatum esum plurimum sanitati conducere & pro teste: verum si nulla alia obhetatio ad Iit praeter eam , ς' in ejus.lem boni repraesentatio valet inducere lege nulla , nullaque obligatione se ad illinctum putabit, qui mole situs sibi judicaverit , praesenti se volu
plate continere, quam futura incoi ani
da tulerare. uid. si quis ex lix fuerit, qui citi cum Tumo loquar 'rimam ita non religis, ut edant de patella: de inaedria mortem non timentes, ut illud in ore habeaut ex Hymnide
Atibi sex mensor satis sunt vitae r
septimum orco stondeo Alerit ne in eo obligatio naturalis 3 Liquidum qu)sque potetit hiijusniodi I POL fana obligatione se liberare, qui cupidulate alterius boni, quod ei magis arri- dct , nuntium voluerit bono remittere ex actione fluenti lege naturali praescripta. Quin ad agendum eo pacto se ob- Iaatvm censebit eκ repraesentatione boni juxta opinionem , inclinationemquest .m , maloiis. Fκ quibus illud mihi videtur concludi posse, h: c vel unam bia Lina obligotionis definitione, jus naturale totum everti : siqii idem ea definiti ne pervertitur & evertitur obligationisi ea , qtaandoquidem obligationi Morali
substituitur obligatio si ita loqui licet
. ρ sica , se ii quodcunque agendi moti-Vum , aut impulsus: subversa a talem ob Iigatione . tollitur sit bstantia legis , quae absque vera obligatione consiliere non pote: Sublata vero Ic se, ubi jus naturale, ouod aliud nori esti nisi lex naturalis 3I En qilodemum recidunt immens , qud; VI of ius devoravit, labores in tot ingentibus voluminibus de jurd na-txrali elucubrandis, atque in demonstrando , has vel illas actiones esse lege naturali praescii ptas, vel ad certas nos actiones naturali lege obligari. En quo cum perduxit pruritus construendi ius naturale , quod attreis etiam commuta
At praeter hoe , quo Dercitus videtur VI osur, desiderium commune ipsi sinetatbeis constitu radi naturae jus erat en irrima gnus admirator , & encomiastes ariatiquorum S iurnsium , qtios omnes fuisse ait eos pro certo habet Ut ipse ad desit niendam, explicandamque ea ratione letagem, obligationemque naturalem , illus eum quoque impuli se videtur , quod nimium haeserit voci naturalir , eaque plus quam par esset , nixus fuerit. Uer Π animadvertere oportebat, obligationem , ac legent dici naturalem, nors quod ea fluat praecise ex ipsa natura , vel ab ea conitituatur ; sed quia iIati rati lumine , eiusde inqm naturae consideratione nobis innotescit; vel quod Deus voluntate ab ipsius naturae constitutionc nequaquam diversa eam condiderit; neque alite. ', quam per insitum naturae lumen eam manifestaverit , promulgaverit , indixerit . Quare non ob stat oipsa naturalιν , neque naturali r ipsa leae habet ratione in lassicientem in natura ς sed tantummo do ipsius manifestitio &promulgatio. Quum vero totum I VO D-ni juris naturalis aedificium hac obligationis, Iegisque naturalis idea velut funiadamento nitatur , ea sibi ata ut falsa , ipsum uiri versum aedificium corruat, ut jam innuimus, necesse est. Dicet tamen aliquis, mollium hac in re minime vituperandum , sed laudandum' potius; nam eo suo hoc labore respexisse eum constat, ut azriis , quorum indies numerus augctur, fraenum injiceret aliquod , quo a pravis actionibus retrahantur , ne quum s remum aliquem Le gislatorem ac vindicem non agnoscant sese a lege quacunque liberos putent . solutosque. Respondeo, nae P ωnι pi
102쪽
ros tum, si qu dem in jure naturae conscribendo huiusmodi tuerit , quod piae- se fert, lautiat me vituperare; rem tameniosam probare non posse . Primo enim haud credibile est, Albetrum numerum adco ingentem esse si int qui ne uniunqui cicin verum opulent ut in jure naturali tradendo eorum potius, quam ceterorum sere omnium hominum habenda ratio sit. Deinde si s Isso alia rum quoque felicitati in ea lucubratione prosticere lubet bat, poterat ille quin &des,ebat , a demonstranda supremi Nummis exuuilia initium facere, vel eam ut alibi de moniliatam i si hic ponere . Quod si sua illa Dei demonstratione , quam claristimam , evidentissimamque, ac plane rogιmon se dedisse gloriatur , eos nihilosecius mi vi me revincendos putavit, vel dubitavit Ialtem; multo ma- .gis oportebat ipsam dubitare, immo &liabere pro certo , id generis homines subtilibus illis, implexisque, quibus naturalia ossicia demonstrare conatur , r tionibus reipsa nullatems revincendos Iidque vel magis ex eo , quod ut pluri-roum ipsῆ iis demonstrationes arbitrariis nitantur definitioi3ibus atque principiis; ct aliunde adco prolixa taedioque plena Proponantur methodo, ut vel lectorem constantissimum valeant deterrere. Tertio, nimium bene de albeo sensisse s videtur ; hos enim certum est , suqui tales sunt , ea potissinuim ratione supremi Legislatoris & Vindicis exta tiam negare , ut possint eo liberius vivere. Et sane quomodo sibi blandiri ae persuaderi potuit Philosophus iste, eos, qui divini Numinis jugum, ad ue praecipuum naturae debitum excussissent, legibus a se subtilissimo ratiocinio dedusa Quum triplici impulsu possit l,
mo ad legem iraturalem servandam i pelli, nempe I - , , & Diti ita te, pol reinum duntaxat Vol a generatim urget: quod est absurdum . Si primo .uti impulsu noluit , ut indulgeret eccur altero. qui Philo: ophi est maxime proprius , praetermisso , ad tertium , qui Et uti reotim est , stati ai confugit Deo Per mentem praeciso, impulsum alterum,
dicet Rationis dictamen , ut saltemctis continendos in ossicio esse ' Quarto. si ipse hae sese lactavit spe , poterat , ac debebat , primo quidem velum jus
naturale, seu ex vero principio, nempe Auctore naturae declircto prcponere, tum vero ipsos quoque et egredi Atheor, eos qua edocere, s prouriae Velint naturae, ae praesertim Rationi conurnienter vitavere, veraeque utilitati, ac felicitati proprita: consulere , a pravis sbi optrihus temperandum esse; quod saltem in pluribus verum est , ut hac de caussa vel ipsi Epicurei aliquam virtuti operam sibi dandam putarent : at in Atticorum gratiam jus naturale vel falsum vel prorsus imbecille tradere , legis obligationisque naturalis ideas invertere atque pervertere, & ossicia demum , quae etiam L lavreis sapiant , velle deducere , hi gest, quod maxime absurdum , & Philosopho minii ne condonantam arbitramur a . Nee illud satis est , ut ab omni culpa absolvatur , quod etiam doceat t . si Phi .
Virtute praeditum actiones bonas co=nmit
Iuntati dri inae r ac propterea 2 Legem l N. nati rae nos feret ire debere , ut obedientiani Deo debitam praestemus . Nam Deum li) PM .
nos obligare ad servandam 3 Iegem naturae non probat ille eκ principio Iuris . proprio; sed ex principiis Theο- logiae : & obligationem obediendi Deo fab obligati ne naturali seceruit , eique ci. P. a. superadditam esse innuit his verbis: suscit furvare naturae legem , at obtigationi uaturali fatis fiat , verum etiam requiritur ut eam servantis nos obedientes Deo praesare malimus M. Hi inc seinperverum est, V Νιm jus naturale omni no indepindens ab Auctore Naturae eia
philosophicae virtuti locum relinqueret , vocare in sit bsidium debebat . At CCO M philosophicae virtutis humilem nimis, a iectamqtie ideam habebat, ut alibi ad n
ιὶ Quum II fur Deum agnoscat dc profiteatur , idcirco in Naturali etiatam ossicia hominum ei ga Deum explicat inter quae debitum recenset legis naturalis servandae ad obedientiam ipsi Deo praestandam . Sed hoc non obstat.
103쪽
forara ste : quod absurduna esse non ilu- felicitatem ex bonorum omnis generis bito. Rcs est sane satis seltiva , leges copia conflatam, proindeque utilitatem. primo naturales ex arbitrario principio, Voluptatemque tanquam motivum agendi ad libitum sibi coniano deducere, tum di proponit : quod illus unum consequi vero addere , Deum a. i eas fervandas poteli , ut iam sua sponte currentibus nos obtutare: qua prosccto industria agen- . & proeerantibus ad voluptatem , sue addique ratione coiiiicit , ut DPo quamlibet sibi illi perfinxerit it felicit
mi obύdiantes moestemus , curandum πο- tem , calcaria addat . At vero aliter se bis esse, vi voluptas nWtra quam diutur- gerere non poterat V of ius , qui ea rana sit , is omnem quantumvis minimam animo, ut videtur , imbiberat senten-νuolestiam evitemus , & ut commode tiam , non aliam Virtuti inesse bonita- iucunde vivamus. Nonne Deo valde gra- tem & pulchritudinem , non aliud d ta hujuscemodi obedientia putanda est cus & ornamentum , nisi quod ad n Sed magis eam illis puto hominibus gra- stram hujus vitae conserat felicitatem . tam , qui in Epicureismum paullo sum Et huc demum se recipiant oportet qui-rint propensiores . Quid enim optatius cunque in eadem sententia Iunt , quo is ipsis contingere potest , quam in eam rum hoc tempore numerus jam fere in per Riasionem adduci, sese iis ipsis actim immensum excrevit. nibus, quibus suis appetitionibus indul- attinet ad obligationem pass-gent, debitam obedientiam, atque etiam vam, eam tradit Vmfus definitionem, obequium praestare Deo Ea propter po- quae si sano rectoque sensu intelligatus , sita mosana legis naturalis notione , iacile admitti potest. Ait enim , ipsam phil.νε- obcdientiae Deo praestandae consideratio esse Moralem necessuntem agendi, veI non ι- vix ad aliud deservire posse videtur , agendi. Moraliter vero necessarium astequam ad homines in voluptatibus cic rit , cujus oppositum est moraliter 1
com modis suis altius validiusque dcfi- possibile. Si inosus per moralem necessia gendos. ιatem agendi intelligat impossibilitatem Sed illud quoque hic praetermittendum non agendi salva moralitate actionis , non eli, docere VI olfum non debuisse, seu qua actio est moraliter bona , hoc siquidem vellet At eis quoque fraenum est rationi praescripto consentanea ut aliquod injicere . nataera cis leges ea so- intelligi polle videtur tum ex vulgari lumna odo ratione obligare, quod ad n sensu hujus vocis moralis ς tum ex eo piat. stram conserunt se licitatem nam pro- quod alibi explicet moraliter impossibile pract. prio illi genio se icitatem metientes esse quod farea actionis rectitudius fieri suam, inde potius Iaepisti me ansam ar- nequeat ἔ α eo vel maκime, quod ibi ista. ripient eas ipsas leges infringendi; sed actionis rectitudinem in confirmitate cum quatenus naturali sunt ratione praestria mandato Dei constituere videtur sic eaptae, ita ut indignam sit homine, quip- definitio admitti utique potest nosque
pe ratione pnaedito, eas violare, quoniam eam hoc sensu superius admisimus; con- parti ipsius principi, qua brutis piaecel- gruit enim cum communi intestigentialit , nempe Rationi, id contrarium est obligationis moralis. ac repugnans . Hac ratione fortasse fieri At vero, seu inimis constans ille sum potui siet , ut qui meliore in.:ole sunt , rit in semel posita obligationis idea te- aliqualiter in ossicio continerentur. Vs nenda, sitque pro diversa opportunitaterum nunquam ad hoc Vm ui assurgit: diversimode locutus I seu perinde esse
quominus quae hucusque dicta sunt con- ga Deum ea tantum ratione reprehendentia ipsi im , vera fuat : Ea enim spe- dus vi datur, quod non ex vero legiti inoctant id eam juris euec obligationis natura- que principio , & quod non nisi ad calis , qualem ipsie Proponit , sicut etiam pium di me illi me , dc per multas amba eius primarium juris naturδlis princi- ges vix di aliquando ne vix quidem, d pium, variasque absonas Propositiones ex- ducat, ut supra vidimus. dide deduct.. . in Proponendis viliciis er- .
104쪽
existimavit quaecunque demum statuatur sive moralis sive phys a obligationiscatissa ; illud exploratum videtur , per
necessitatem mora. .m non aliud eum plerumque intellexisse, quam effc- , aut validum ad agendum vel non agendum incitamentum ita ut moralis necessitas non sit ea, qtiae morali motivo, sed quae quocunque bono ex a 3 one fluente inducitur cujus posita retraesentatiens , dissicile sit nonagere; adeoque hujusm di necessitas non includat moralitatis ideam , sed physicam necessitatem tantum excludat , vulgari nempe sensia , quo moraliter illud dicitur necessarium , quod non nisi cum dissicultate aut damno poteli omitti. Hoc sensu intelligenda in elle V Gyana/n mbra iam racessitatem haud facile dubitabit, qui animadverterit, ob- Iigatisram passivam esse eminim obligationis activae, atque adeo respGndete eidem, eidemque commensurari debere. Quum ergo illa, ex V Volso . potita sit in connexione motisu cum actione , seu in propositione alicuius boni ex amone , malive ex ejus omisitone fuentis ', necensitas ab ea inducta aliud esse non potest Praeterquam ina possibilitas Omittendi actionem. salvo dc incolumi illo , quod eκ eo debet fluere, bono; aut eam admittendi absque eo, quod eκ ea Consequitur, malo. Rem ex Vmim ipso explicemus oportet tum in obligatione positiva seu legis positivae , tum in natu, inquit , Princept oiae ati jub.itos suos ad non committ.nda Ae Di disti Ba onue decervexdo ἐν exequilndo poeuas m transeressores de Quinam es ess ctus poenae e Nonne ob poenam , quameaeitati xon posse cogitat detictum pare
turus, hec istbu/n si repraesentat ta nquam natum; O' Id o idem patrare nou vult , etsi ob rati diues ahas, piarquar idem -- quam bonum repraesentatur, patrare mata ut 3 Repraejentatio de icti tam tuam maci,
scilicet ob poenam illud secuturam , est motivum id non commit enui . Princrps adeo obligat subdites ad de dcta non com
mittenda motivum cum actisne conuicten
do . Vides hic apertissime , neces atem moralem , & obligationem passiva m , de qua loquitur in eo para grapho , tot. nT . II. in impossibilitate vitandi mali poenae . si actio prohibita committatur, consistere. Sic in juro naturali probat obligarionem naturalem temperate edendi ex bono sanitatis per naturam ipsam cum temperata comestion' connexo; ac pari pacto obligationem naturalem dem n- strat abit inendi a crapula Dx connexione in natura ipsa fundata poenae cujusdamnaturalis, nempe doloris capitis aliorumve morborum cum crapula. In his clari est , nihil moralitatis propriae attingi cujusmodi foret debitum obediendi Prin
cipi , dc conibrmitas cum regulis ratio nis , ted tantummodo connexionem bo ni vel mali physici cum actione , necessitatemque agendi Vol non agendi ex hoc resultantem : qiiod quidem obligationis ac necessitatis genus agnoscunt , fatenturque Aphei, Epicurei, de improbi quique homines , qui ad aliqua agenda
vel onrittonda permoventur non virtutis sed uti itatis amore , vel formidine penae. Hac ergo in re VI offus non effaudiendus ; quin & quaedam ejus verisba, quae in rem hanc saniora videntur, merito esse debent suspecta, seu potius juxta sensum eκplicatum interpetranda: ut quum ait, i Ii id moraliter necessarium,
cuius oppositum impossibile est ulva a ctionis rectitudine , censendus est loqui non quidem de rectitudine morali, seu de ea, quae ad virtutem spectat, sed derectitudine , ut ita dicam pholaa ; quaesti licet idonea caussa sit aut consecutioianis boni ex illa actione I aut vitandi mali . quod ex eadem . aut ex ejusdem omissione flueret: ut perinde sit illud , salva rectitudine actionis, ac DLvo bono, quod ex ea fluere debet , aut sublato malo , quod ex ipsa sua re potest ; quo sensu moderata comestio est actio recta, si talis fuerit, ut ex ea fluat
conservationis sanitatis bonum . evitenturque morbi, & incommoda, quae fluunt ex nimio ela: quae sane bonitas eli plane physica , alque vulgo utilitatis nominii ne desipia .atur. Εκ his colligere pronum est, quomodo definienda st , dc explicanda obligatio vere moralis , dc lcgis propria, dcilla quidem obligatio , quam octo us
105쪽
p. ssivam dicit, quaequo absoluto ob ieat ouis nomine vulgo intelligitur, quam Φue solummodo nostra interest pn cere & declarare . Quam ol, cauis arnalium est apud Veteres de activa obligatione silentium ; non quod eam cum passiva confunderent quod iis immerito exprobrat mojus loco citato ; sed quia explicatam ejus ideam aut non necesseriam, aut ex definitione passiva s iis manifestam arbitrahantur. Igitur dicta Obligatio sic potest definiri: Necessitas agendi, mi non agendi ex actionis moralitate, seu bonitate vel malitia morali orta . Illudque hoc sensu necessarium moraliter dici potest, cullus Oppontum , salva actioni; re titudini morali , seu conformitate cum regulis rationis,
aut cum lege divina , impossibile est . Huiusmodi nec talis impositio seu pr ductio , quae est vel a Natura , vel a Deo, vel a Principe , dici potest obli ratio activa, s haec speciatim definienda & explicanda censeatur. Haec ex di- lis clara sunt, di hac de re satis.
κο ur perperam docet, Iur omne ex obligatione oriri; sed contra dicendum,
obligationem ex ino Jure prodire. JUs oriri ex obligatione, docet citatus Auctor in Instit. Jur. Nat. quod haes. 4 - ratione conatur evincere : cum quilibet obligationi suae fati jacere teneatur, cuique liberum es ea facere , fine quibus ob igationi naturali satis acere non horo. ε. Deinde concludit, nullum jus 65ι , si nulla esset obligat o. Haec sententia , quae molfit propria videtur , ex eo potissimum nobis non arridet , quod inde sequatur , nullum haberi ius, nisi ad quae obligamur; adeo ut perinde sit , habere ius , ac habere obligationem, seu debitum. Id vero sal sum esse, constat ex eo , quod Jui profaeuitate sumptum quemadmodum nocloco sumitur definiri communiter soleat: facultas moralis agendi, mel haben di 8cc. proinde tantum extenditur rus ,
quδntum potentia moralis agendi , seu
usquedum impotentia moralis non adest haec autem tunc solum adesse censetur. cum aliquid recte, seu salva rectitudine actionis, exequutioni mandari non potest. Εκ quo sequitur, jus ad ea omnia, quae facere non prohibemur , extendi. Haec autem multo latius patent, quam ea, quae praestare tenemur. Nam etiam
indifferentia , de quibus nulla est obligatio, licita sunt, adeoque jus habemus ad illa . Idque vel ipse Wolfius agnois vit , ut ex definitionibus obligationis,
di debiti, liciti re illiciti ab ipso tradi
tis constat. Ait enim : Eebi: um es, ad quod agendum Illicitum , ad quod non agendum, seu omittendum obli- s. o. gamur . Licitum , ad quod Jus tantum. modo habemus . Igitur jus habemus ad aliquid , ad quod minime obligamur; proinde non omne jus ex obligatione promanat : neque molfius opposium asserere potest, quin secum ipse pugnet. ac debitum, mitumque contundat . Itaque tantum abest, quod licitum oriatur ex debito, ut Amo licitum concipiatur
hoc ipso, quod nulla ei obligatio , seu
debitum adversetur: quemadmodum comcipitur aliquid moraliter liberum eo ipso , quod nulla obligatione assiciatur: haec enim libertatem non tribuit , sed potius restringit, atque coarctat . Quapropter illa facultas, quae nobis inest , agendi ea, quae praecipiuntur , jus proprie non est , cum sit veluti ligata facultas, & absque libertate morali : tametsi ea tantum ratione vocari jus possit , quatenus nemo ab iis exercendis prohibere nos licite potest. Obligationem vero omnem passivam
intellige a jure , si hoc quidem pro
lege sumatur, oriri eκploratum est : a lege enim pendet omnino , quod aliquid fieri debeat, vel omitti, seu quia contrarium, salva actionis rectitudine , fieri possit, nec ne ; in quo plane sita est obligationis ratio . Quum autem
nulla lex fieri possit , nisi ab eo, qui facultate imperandi polleat, jam liquet. ex ipso jure pro hujusmodi etiam faculta
late lanuo obligationem profluet e. terum quum Jut, & Obligatio eorrelatiaua sint, ut ajunt Luici, ut proinde unam
106쪽
num sine altero nec esse possit, nee in- dc insuper correlati, a , ut hujusmodi, non sint proprie alterum ait rius caussa v. g. Pater, qua Pater filium
non generat, sed habet ; hinc quurn agitur de jure , vel obligatione unius
erga alterum, absonum videtur quae reiare, num jus eκ obligatione vel obligatio oriatur a jure: hisce in casibus γ' tius attendenda est actio ipsa , quae iusdc obligationem fundat ; nam si ea sit per se obligans, eκ ea immediate quidem fluit obligatio, mediate autem jus alterius: si vero sit actio per se jus conserens , ex ea jus immediate oritur mediate autem obligatio. Sic ex. gr. siquis alteri obed entiam promittat, immediate quidem iri eo obediendi oritur obli 'tio, in hoc vero mediate ius oritur imperandi : si vero reκ quempiam conitituit alicujus civitatis praelis em , immediate in eo imperandi jus oritur , de mediate in populo obligatio obediendi : at eodem plane temporis momento & est, de concipitur cum jus in uno, tum' obligatio in altero ; neque enim
jus imperandi concipi potest , absque obligatione obediendi in altero : solum ergo in ossiciis, quae sunt erga seipsum fieri quaestio potest, num jus ex obligatione oriatur , Vel e contrario eκ iure
obligatio : ses hac de re satis dictum
est. Unum hic addo, potuisse V ε absque dispendio ullo multos in opere suo juris Naturae & Grntium paraeraphos
praetermittere I eos nempe omnes , in
quibus, postquam ad aliqua nos obligari probavit, demonstrare aggreditur, ad eadem nos jus habere : hoc enim eκ priore illo satis remanet demestratum , si verum si quod ii se docet , ius ex Obligatione profluere. Sod brevi- fatens, quae una est ex praecipuis quemadmodum orationis , ita & scriptionis ibus 9 nusquam agnovisse videtur. a Titulus hi ijus libelli germanice est:
turam esse metum mali , ae Deci tim privatae vindictae.10 η'rr Iacobus Se .lullas consi Iarius & juris Proseor ordinarius Gotti de
quum in ea nersuasione esset, omnes
qui illum praecessere , de jure naturae Scriptores a scopo aberrasse Novum sibi huiusce juris semina procudendum existimavit: quare hoc ipso titulo libellum
germanico idiomate in lucem emi lit. a) Mentem ille suam hae de re aperit 1. 7. dc 8. Cap. III. Integra , quae eo in capite habet . versa reseram lati- ,
ne resdita; & primo quidem ea , quibus de vindicta disserit, utoote quae ceteris lucem affundent. ,, Vindictae, ait, is desiderium est cuique homini natura- ,, liter instrum: quod quidem ex acce- ,, pta inji ia excitatur, neque quiescereis quenquam ullo modo sinit, priusquam
,, satis actionem aliquam' consequitur.
,, Qaemadmodum igitur quilibet in se-- ipso deflerium hoc deprehendit , ita se ex se ipso cognoscit, non se solum,
is sed homines omnes, qur perinde ac
is ipse affecti sunt, idemque quoi ille, si jus habent, acceptas injurias ulcisci , , seu jus sibi reddere velle. Qiare qui ,, alium laesit , timere semper debet ,
, , ne laesus vindictam sumat V . His viam sibi Sebma ivr parat , ad ea quae postea dicturus . Et primo quidem naec pauca 3. Vil. satine habet : Inest cuiq/te homini metus mali, quo volantar eiusfectitur , ix impetur affectuum fraeηο quo im vinculaeohibetur , Ο reprimitur ; subdit vero item latine: inde oritur obligatio in aniamo hominis , quae fundamentum est Iuris
altero sensu pro lege in accepti, quo ita
bertati hominis fimes pronuntur, ne in m l. III, fiorum iniuriam erum alis Tum vero germanic' ita propositionem probardi suam oggredituro
107쪽
se Voluntas horninis , vel :u quae sonsis est actionis cmnis & cinis bionis. du ,, bus praeo irrs. alii clibus regitur iste is is timore : scili et f boni co-- uendi .
is serarum , iter abrumpere . vel Iliori con 'erte coopitiir. Metus iste pro va-- lia hominum indole , p oque diverso se periculi genere ac mali maioris velis minoris, incerti , remoti, vel proxiis mi , aut inevitabilis . maiorem , mi- ,, nωemve essicacitatem s rtitur ait men certuna est, libe-am hominis v M li in talem in suorum dc sideriorum curis su metu , ctaasi a compede detineri , impeditio G ; aut veluti stagno toria quzri, ilicti, atque compclli., ut curi piditates modcretur suas, ubi omnino ., contineat . si unaanae ille voluntatisse conaties ex ipsa voluntatis natura prO-- fluit, illique innascitur aeque ac de ii- is deriai; sa, adeoque voluntas libere acri sponte vim ha Ac promit a seipsa, ut ,, quod timet po iculum . seu imperi-
dens malum est M. iat: dc per hoc co- is natus ille robin suit in & ε si caciam M cnnse quitur. Quodciti que en im illudis sit quod talio soadere vale..t , id saeis penula: ero ad desideriorum voluntatis M impctum retardiandum ni illis si im- ,, bccille . Vulgo dicitur : I , eo me io- ra , pro bootic , deteriora Jiquor . Necesse est igitur, ut metus alicuius ma-
,, ii sese in animum hominis insinuet, is illurnque tangat, ut voluntas ipsumis sentiens, ab ipso movcri se si at; a-
- liter NULLA sequitur OBLIGATIO. - At hic Dubdit quaerendum super
is est, qtialisnam in statu naturali sitri metus mali, qui hominena, ne Osi n-- lam alteri, vel injuriam inferat, ob-- ligare valeat , quandoquid in eo in ,, Ilaiu nullus est Iudex , qui poenam is pessit ei imponere. Extant quidcm pro
is quibusdam vitiis naturales pomae; ex. is gr- crapulam immediate excipium ca-- pilis di isto inachi dolores &c. . . . Attii ju cuiae iactum nulla leo acu uaturari lis. vil bilis p Ena : q i in eκpeientiari docibi, inicitos De iistin t , praeserti ino i p. teiat s i m . in lunam is divitiis,
o harior. , Utaupl;.. bx. s. & pace vitam t: nseteres Alt uni n si res soliri uius orti: at . a. hii profecto se in per ripis Ad alii la iniuria naturatas aliquari poena, quae etiam acci b Or , gravior--, que est, quam omncs poetiae in statari civili: quaeque i ita est in privata p r- A sonae ostensae vir, licta. Haec eli ju. ex is in statu naturali ii illies magis timet ri diis, quam lcgislator qui Rhie, veI ju- dex in ita iii civili. Plac enim ratione M is, qui laesus est, adeoque inimicus,, ipse coiit lituitur judex, offens bii pio,. culdubio non parcit usus: imino die , se noctuq .ie Vindicum is cogitabit ἔ n is que quit stet, quousque acceptam ultus suerit in tu . iam . Poena istaec ecis fiatim timend. a est , & est inevitabi is lis. Quare nutus mali euec poenae hoeri licitu mullo certior, sortior, validior. ,, que est , qxian in civili elis possit . ., Haec poena itid in ut ii, statu civisi,
ri circa corpus, Vit tmque Versatur; eam
is que timere etiam robiistior a Ll, ille re dc bct: nam etiam in iaci lior quis is que plui bus irri dis V alit scitioii vi is tam eripure. Et hoc cst totum, quo lis ci: ca poenain dici p. teli . . , lix h:s patet summa prἰPatae tum si di .e utilitiss in statu naturali: perit se enim vices iudicis, cujus cit in statu se civili exercere vindiciam. Si ea prae-M llo non foret se prolicto plures homi A nes eiiciat in stitu naturali omnino A intractabiles, insociabires, imi, aca A biias ; ac injuriae mutilae . ea sesquo is &c. infinitae forent : Dravata vina: cta
is dὰκ Juri , & Justitiae haberi potest.
si Id unicum est hac in rc cavendum, ., ne laesus nimium sibi indulgiat. viii . A dictamque ultra quam par si, extenta is dat : vitium hi K in statu quoque ci-- vili h Aud raro in judices irrepit . At is quemadmodum judex in statu ciuiliis non ad suum arbitrium, sed suxta te A sum praescripta pronunciale stilite is tiam debct; ita in statu naturali :v liii
108쪽
;, nati ratis pro narnaa h bendi ι, Poena cain m gnitudine oss nsae com m Nienda eli s ac ci ii OF nsus est , debet leti p. f quae octi' s ero re- , , illam I quoa t. bo non vis fieri, i, a 'ν ust feceri'. Haec di gula docebit inper, quousqu' la lusi ii usu vindii. ctae r edere possiit Haec Si binnu- ur, cuius verba et filii Idra, integra eκ- scribere libuit, ut ejus mens tanto clarius percipiatur.
At vero commenti hujus .ibsurditaς , ita, ni fallor, in oculos sua sponte incurrit , ni vi κ egeat resulatione ulla :br viter tamen sic reselli potest. Primo, Schmauses obligationem confundit cum rationρο movente, seu motivo impellen te ad actionem exercendam vel omittendam ; quod quidem nos jam plus se-
niel improbavi inus. Secundo, Ius naturale inditus evertit: si enim solus me
tus est obligationis sons, sublato metu, t.,llitur obligatio; obligatione vero sublata, licita omnia sunt . Tertio, Virtutes omnes e medio tollit, bonorumque a malis discrimen e nam proprium iniquorum cI , solo metu ab injustis actionibus absterreri: dc metus poenae externum quid m cohibere a bim potest, non vero ipsum animum moderari. au in quarto, homines ad brutorum conditienem dejicit, quae & ipsa terrore injecto, absterrentur a prae da rapienda. Quinto , Obligatio naturalis immediate profluere debet eκ ipso jure naturali, sicut pariter positiva ex lege positiva: ad metum vero spectat , hominem cogere ad satisfaciendum obligationi, non vero ipsum primo obligatum constituere. Sex. ro, Metus instimcion est ad arcendas iniurias; nam ct callidus ita sperat inserre injuriam se posse, ut se auctorein ejus non prodat; de sortis ita confidit se
posse debiliorem opprimere; ut is nullatenus valeat acceptam injuriam ulcisci: quin immo metus ipse persaepe crimina augeret I nanque avarus , si cui vellet bona surripere, vitam prius ei latronum instar eriperet , ne is aut rem repete
aut illatam ulcisci injui iam posset ; dc
facundus pariter, qui alioqui solam ala Pana contentus esset infligere , ut alterisum niae vindictae facultatem eriperet, in sum vita privaret. Septimo, Schma
εγs 'se agnoscit, plures modo injustos
clit, is p una ex hac vita migrare: quan .
tum erit ergo pro iis imb ci lis hic metus ad avertendas iniurias O lavo, iuκ-ta eundem Schma tum , major fuisset privatae vin .lictae metus in statu naturali, quam sit publicae in statu civili: igitur jus naturale debilius est modo, dc obligatio continendi se ab injimiis minor est, quam in statu naturali fuisset: quod est sane absurdi im . Nono , Ins Scb- Cap. ela. m. dis ipso docente animo e fusoli ho
connatur sensus aequitatis r igitur , . concludo ego, obligationaturalis que iam ii cunque timorem praecedit: frustra enim
con nasceretur homini hujusmodi senius, nisi ei obsequ'ndi adesset obligatio . At eκ per i Entia docet , inquit Schmausius ,
quamcunque rationis suasionem non satis habere virium, ut valeat semper humanas cupiditates reprimere: sed eκperientia etiam docet, subdo ego, nec idisum saepe timorem susticiens esse humanis cupiditatibus starnum: vel igitur nulla datur obligatio naturalis, vel etiam connato sensui aequitatis, rationi iaque dulatis vis obligandi concedenda est. 'Quod si homines metiora saepe videant probe utque, deteriora sequantur; non ii de laquitur , eos ad meliora sequenda
non obligari quum eo ipso obligetui ir, quod meliora videant, probent ue sed quod plerique obligationi suae minime satisfaciant . Qiiod si etiam Schma ut obligationis nomine nil aliud intelligendum velit praeterquam efficacem alati auid agendum , omittendiumve impulsionem ; ad mittere deberet, non solo timore naturalem induci obligationem :nam certum est, multos egregia indole praeditos solo aequitatis sensu, dc ut rationi morem gerant, ab inserendis alteri injuriis se continere. Qii id quod Scb- mausius id quo. t multo quam neminem ultro laedere, dissicilius est , nempe iratum in sumenda vindicta non excedere, sed eam ad acceptae injuriae mensuram adte inperare, sola ratione, dc aequitatis sensu omnes posse ac dc re supponit ;
109쪽
ut constat ex eius verbis paullo ante recitatis igitur in statuenda obligationis naturalis origine secum ipse minime consentit. Attamen in concordiam secum ipse' redire viditur , dum conclusionem ex iis, quae antea dixerat , colligens , ex fu gitur, ait, aequitatis naturalis, ta- nisentiae, O ρ' ims , metu Tena ctie
rium, fiet e praec priTum naturalia , pacis, atque tranquiritatis inri r homines in sta tu naturari vineulvm e quibus verbis videtur obligationem naturalem ex tribus recensiliis capitibus derivare, ita ut omnia illa integrum obligationis sontem confiituant. l ortasse igitur putat ille homines in statu naturali juxta Varium cujusque genium ac indolem , potui: sene injuriam aliis irrogarent aliqua ex dictis rationibus in ossicio contineri; iacmpe probos homines, seu egrcgia optimaque indole donatos naturali aequitatis senim, alios vero non adeo egregiae bonaeque indolis, sed tamen nec admodum malae, insito pudore i ac eos demum qui violentis cupiditatibus aguntur , metulindime sibi a laeso homine subeundae . Quae si Itbmaussi mens est arbitror meliorem ipsi ab amico adscribi non posse eximium plane commentum hoc est, videlicet propen ii ac indolis diversitate, quam in hominibus reperire est, diversos naturalis obligationis lontes ansgnare , atque statuere t At ne quidem hac ratione scopuin suum assequitur :nam obsieationis naturalis nomine vel
id intelligit , quod omnes homines ab injuria alteri irroganda re ipsa continet; vel id tantum mi o quod ipsos continere debet : si hoc secundum intelligat ;jam' satis est vel ipse unus connatus sensur aequitat m, adeoque cetera supervacanea: si vero illud primum ; neque singula, neque omnia illa simul juncta sunficiunt; quum experientia constet, modo etiam homines plurimos ab injuriis inferendis nullatenus abstinere : nisi dicere velit, hoc detrimentum induci a
praesenti statu civili , ita quo trivat vindiq.e potistas sublata est : quod perabsaria um esset, & satis ridiculum. Ceterum , dum ait Ilis ob statarium , seu praeci ptiva n , videtur nullai verbis trudere ; tum quia obligationis nomine non aliud, quatenus ex ejus d clis colligi valet, intelligit, praeterquam moli-Vuna a.l agendum impellens , vel ab
agendore tranens; tum quia ius tanquam ρWaeceptiw m non potest agnoscere, quum n, illud veram verique itoni in is Do m esse . , iniicietur , atque honainem ex Uc m ira turaliter esse, audacter pronuncici; quos est funditus evertere ius omne naturale.
Sibi ergo modo plaudant Proteliantes Iurillae de inli amato abs se naturali jure, eoque ad perfectionis apicem perducto rid modo per me illis licet . Sed verius ac potiore jure gloriari ipsi pulcrunt de plane libertate, in quam Schma ii oncta isertierunt se ; scilicet iam pridem Ecclesiallici Iuris excusserant jugum e jus: quoque divinum infir ni arant propriae illud stibiicientes interprctationi: quid demum reliquum erat , ut in plenam se assercrent libertatem , ni sit ut juris quoque naturalis jugum excuterent: ' Ii certe in hoc jam multum proiecera iit duce Thomaso, qui leges naturales ad mera consilia redegit : per secerunt auctore Schmausio , seseque exleges se ad Coque plene liberos declaravere. Ius tamen remanet civile : ne illud quoque aperte impetant , Schma anum obligationis naturalis principium , nempe metus porπσveroismiliter eos continebit: quid clam Sc per cuniculos contra it tua conari pota
sint, alii videant, & qui possunt , pr
videant. Sperare tamen praestat, plerosque inter eos saniore mente esse , qui Schmavsianum execrentur systema : oc execrari quidem re ipsa colligo ex eo , quod ait Hubnerus , ut alibν adnotavi , Seborausium ceu haereticum quoad jus naturale, in Germania haberi. Nescio autem , an quid pia in in Germania actum sit , ut tanta, tamque perniciosa istius in:
Iure naturali novatoris aulacia reprimeretur. Vae autem protolanticae Germaniae , si sinat impune esser rh in viilgus perniciosillimum atquθ damnabilem hunc errorem. Et quidem licet apud illos communis doctrina haec su neuunem ut habet idem Fchinausus altari negotium sa
110쪽
,'1xix cere , .emn t y δε ιι ob te ne intir Ob dientiam praestare. Falsam s=... Omnem , quod a. t riu 1 Religionis fit , esse arbitror sententiam hanc. Nam pri Quinium psssimae ex gemithim Nesi- mo , si ad nobis insitas sequitatis ideat gionibus iob.ereret; execrandumque, ceu attendamus, facile animadvertimus ,
ectae r. tioni, surivique Christi Spiritui quidpiam nos Deo veluti conditori no contrarium censeant , in Christianuin ali- stro, ac benefactori Dinnao debere, et- quem vel igne , vel ferro pr. textu hae- iam si nihil nobis foret ab eo post mos
ineseor animadvertere ; purio tamen, non tem sperandum, aut timendum . Quis
eousque eorum progredi tolerantiam, ut enim dixerit, hoc posito aeque fore ju-jus quoque naturae cuique per eos liceat stum, ac laudabile, eum odisse, ipsique evertere: nam quicunque hoc molitur , conviciari, ac eum diligere, di laudibus is totius humani generis hostis censendus celebrare' id vero plane dicendum s .eli . Parcat Nero Cl. Schmausius , cuius rei, si unicum aut primarium nos ob ceteroqui doctrinam , dc quem tenet , ligandi principium esset sperata felici- gradum suspicio, si eum hoc sernae lo- tas . I ac nanque spe dempta , bli a- .co habeam : quid enim esse potest cum lio omnis concideret; atque, obligatio- privatorum hominum , tum imperiorum ne sublata . nostrae omnes actiones inis& rerum publicarum incolumitati magis differentes forent. Secundo , desiderium in sestum, uuam dogma illud, aliam non se licitatis nostrae potest quidem nos adesse naturalem obligationem, ab alio- ea, quae eidem conferre putant u , arum laesione se continendi praeter eam, genda impellere ; at non mi est emce- quae oritur ex mctu poenae , seu Vindi- re, ut eae actiones sint moraliter bona .ctae, privatae quidem in statu naturali , . sicut nec quod earum omissones sint publieae vero in statu civilii At horum, moraliter malae. Ex eo enim, quod quia ille alterum docet diserte , alterum eae consentaneis actionibum felicitatem non illo sua sponte consequitur apertissime. persequatur suam, non injustus vel ini Sed Schmainus sortasse vel amicis mo- quus, sed ut summum imprudens ,-aut nentibus i in a tanto errore respuerit . stultus censetur. At hujusmodi esse de-Id ego illi corde apprecor. bet obligandi principium , ut si quis obligationi suae non satisfaciat , in u- C A P U T IV. stas, yel iniquus, aut improbus merito
censeatur . Tertio , 'Ipsa , quam spera-
.mmittenda non est Episcopi Gastrelli mus, beatitudo conserenda nobis a Deo sententia docentis, Obligandi principium est in praemium ό supponit ergo meri- esse desiderium beatitudinis nostrae, seu tum : hoc vero repositum est in eo . felicitatem speratam . Magis vero ab- quod nos moralibus nostris obligationi- surda es Idntentia Thomasi, qui non bus satisfaciamus I praesupponuntur eris
aliud agnoscit obligandi principium , go illae ad beatitudinis spem : igitur
qxam spem, Ac metum . Negandum beatitudo sperata non est unicum vel tamen non est , spem praemiorum, pae- primarium fundamentum obligationis anarumque metum magnum esse, neceb Quarto, Filius teneretur obsequi di o- sariumque ad virtutem incitamentum. bedire parentibus, etiamsi ab iis neque haereditarem , nec aliud praemium de C. II. M. OEntentiam suam Grastretius Episcopus inceps speraret, videlicet ob collata si- Augius tradit in libro cui titulum bi beneficia tum procreationis, tum e- fecit: veritas, certitudo ac necessitas Ne- ducationis; praesertim si alimenta quo-
Iigionis , ubi jus praecipiendi, quod ha- que in dies , quibus sustentetur , acci-bet Deus ex ejus sacultate . qua non piat : multo erga magis teneretur ho reddere beatos ac miseros potest , oriri mo obedire Deo ob beneficia creationis existimati atque adeo felicitatem, quam & actualis conservationis , etiamsi nula ab ipso speramus, primarium este fun- lam ab eo post mortem beatitatem spedamentum obligationis nostrae, qua ipsi raret. Quinto, quum desiderium felici-