장음표시 사용
71쪽
De Principiis Iuris Naturae, i
' At inquiet forta ise quispiam: Nonne
jus naturae utilisssimum est Cur ergo statui non potest utilitas eius esse fumdamentum Quia, respondeo, .ut antea innui, ideae titilis, bonestiqua sunt omnino diversae: nec utile eκprimit quidpiam ad gradum virtutis pertinem, Sab honestate non raro seiungitur , quin saepe eidem adversatur . Ea propter dieiusmodi sundamento ius naturae superis
struatur, corruet illud omnino, aut e vadet in artem , quae tum bonis tum improbis 'rit communis ι 'i' aeque aliquando hommem utcunque felicem in hac vi a te: der' i aeterit, bonum atateiu Nun etiam. Sed maidnam ergo juri naturae sui flamenti loco tribuendum est Nostia hac de re sententia tiun ex iis. quae superius diximus, patet I tum ma-pis a huc ex sequente capite nianifesta fiet. Sed illud adhuc hie animadvertere praestat , catholicos etiam doctores aliquos in errorem quem huc usque improbavimus, imprudentes impingere; Nempe eos omnes qui virtuti non aliud pretium adscribunt, quam quod sit m dium assequendae selicitatis hujus vitae : Nam ratio medii non nisi utilitatem ex- . Frimit', ut alibi diximus.
Fundamentum Juris naturae merito pontis tur in eo itiono ordinis aeterni, ἐν imeommutabilis , exi actiones rostrae eo
formari possint , ae debωM . Ioannes Breptista meo Verum , pro juris sua damento constituem vel sentit nobiscum, vel nvisum meuliare fundamentum asserat
IIs jam praestitutis, quae cap. VI. Ω-- perioris libri dicta sunt de primo j
ris naturalis principio in custolia orilinis posto, hic nobis vix ulla opus est prostiatione, ut evincamus, isti tace juris itin-damentum esse e enitionem ordinis .etu
ari, in emu mutabitis ordinis, inquam, non jam illius, qui ad solam pertinet contemplationem . sed cui conformari Fusint. - debeant actiones homon m libe-
r. Ratio in promptu est. Nam ex una parte in actionibus liberis eo ordine diari endis , seu in eisdem actionibus huieordini consor mandis quae actiones ita
orditiatae pro diversitate materiae vel h aestae. vel justae dicuntur, ut adliotavimus tu pra tot uui impenditur jus naturae; ex alia parte, tali ordine ignorato, id obtineri nullatenus potest. Igitur cognitio itaec censenda est fundamentum . cui totum juris raturae aedificium supere κtrui de twat; seu sons , unde Fau- ruenda sint ossicia quaelibet naturalia .
Sed cuiquam tbrtasse videbitur potius dicendum, quod ipsemet ordo, non ordinis cognitio sit juris naturalis fundamentum . Per me quidem , si ita quis loqui voluerit , licet : dummodo sate a-tur , necessariam esse hujusmodi cogni-1ionem saltem ut conditionem , Me qua
in hae disciplina aedificari non potest is Verum si adhuc accurratius quis loqui
voluerit, dicere, ut ego arbitror, potD-Mt, quod cognitio orianis sit fundam entum juris naturae, prout disciplina quaedam , & scientia est : ipse autem ordo sit fundamentum iuris eiusdem , proatara istud ostidiorum omnium naturalium complisio est , proindeque iacultatis ... scientiae moralis obiectuma
Sed quomodocunque ad demum se ha-ibeat, certum exploratumque cit. huieardini convenire dotem sundamenti pr priam , aut certe piaecipuam . videlica. firmitatem, seu stabilitatem quae totam
disciplinae hujus amplissimae molem su-
.stinere valeat : quam quidem ordinis dotem tunc repressi . cum illum aere
num , ct inco Mabitim dixi . Neque vero hic opus est , fusius de firmitate ordinis disputare, tum quia per se ipsam in omnium incurrit oculos quis enim
non videat, G. gr. Ordinem depende
tiae Creat urarum a Creatore , ec subsectionis hominum ad Deum . aequalitatis vero inter eos , qui ejunem naturae sunt , esse penitus necessarium tu in etiam quia hac de re st aliq' a diximus,supra, ct interius plura di emas, cum de tinua ut bilitate juris naturalis sermo
bcd nec proprietatem aliam, quae ad constituendum moralis ilisciplinae sit
72쪽
Et Gentium 4 L; b. VIII. Cap. II.
damentum pia ire ii ccessaria videtur, ut
Nempe sit sons dc canssa obligationis moralis , ipsi et Ordini deesse constat ex saepe citato loco , ubi hominem ad ipsius ordinis custodiam per se obligari
demonstravin iis tum ex eo , quod O do in se contineat rationem boni , ad quod naturali eonstitutione sertur nostra voluntas I tum ex eo, quod existeptiae ipsius auctor sit Deus; tum demum quia ejusdem custodia est unicum, quod. nO- his suppetat , praesidium , qui felicitatem , in quam serimur naturali impulsu , possiimus nobis utcunque compara
Novum verbis saltem tenus , Iur. Σ4.Near. Nat. fundamentum proponit Io: Bapti- sa Vitus in libro de Iuris naturalis prim: ripi. tino ἐν fine uno . Placet ejus sen tentiam verbis referre . V Dotai Ciseianae O. P. ac bletaphysic. Prose ris P tavit, qui ua in libello cui titulum se cit: Origines fundamenta, ἐν capita prima juris naturatis is Gentium , eam explicat : Iaris naturalis fundamentum quaerendum Ur quod ego eum ingeni f- ο atque eruditissimo Viro Ioanne Baptista Vico positum σε eontendo in cognition Veri, non qualiscuaqxe quidim, sed eius totum , quod bominum inciis
perseisitur . In cullus rei qualemcunque facit confirmationem , quod , quemadmodum vir laudatus observat , locutio et OLσaris latina erat, se Origixe satis sapiemti, ut vere vivere pro rectae natur e conis
venienter vivere diceretur I Iicut extat - - apud TLrentium . qui, pro Comici His, hominim commvηi vulgi sensu loquebatur. nos autem natura , bominis propria , es Raae x tis recta, cuius proprium est verum nosi
se . IDmo igitur rectae suae natura: coniamenienter vivit, quando ex vero, Vere vixit : id quum faeit , honeile quoque, bene, ac juste vivit. a. ia xa voes verum , dum mente aut ratione e
νηοscitur, id sum est honestum , ibonum , Me justum, dum animo seu voluntate eligitur, atque pesscitur. Verum enim, seu veritas aethil est , quam mentis, vel Bais
honestas , bonitas , atque iustitia . EVOVerum, quod amonem esseiumque respiaeit, primum es fundamcntum iuris naturalis. Verum dum haec attente consi le-ro , nihil in iis quoad substantiam via deo , quod non sit illud ipsum funda
mentum a nobis paullo ante propositum& explicatum . Denim Verum , quod actionem inciumque respicit , quid demum est, nisi naturalis ordo rerum, cui actiones nostrae conformari possunt, ac debente Favent profecto verba, quibus v rum, seu veritas hic desinitur esse mentis vel rationit cognitio cum ordine rerum eonsentient . Non potest sane hujusmodi Verum ac Veritas aliter actionem o elumque reoicere . nisi quatenus cuniatio , quae cum ordine rerum consentis ,
actionem ipsam, inciumque regit ac durigit juxta eundem ordinem , praestriabendo nimirum , vel indicando, quaenam actio eidem ordini consiormis sit, quodve incium sit ipsi consentaneum: quod perinde est acuatuere, ordinem esse regu lam omnium ossiciorum moralium : deoque sundamentum totius juris naturae esse ipsum mei ordinem , seu cognitionem ejusdem. Verumtamen, ut quod
hae de re sentio , libere dicam , quid necesse erat, si res ita se habeat, cum
meo rem apertissimam, clarissimamque, ae pene vulgarem vel verbis obscuri ribus involvere, vel ita proponere , ac
si novum quid in lucem esset proelusum 3 Quumque specialis suppetat & aptissima ordinis appellatio , cur illum sub generali Vori nomine proposuit, de
adjuinctis tantummodo definivit Verum enim esse alioqui modo aliquo iundamentum cuiuslibet scientiar, adeoque ipsus juris naturalis , quis ignorat mnis utique scientia versatur circa Vr-σum ; Omnis exordium ducit ab aliqua cognitione vera omnisque veris constat propositionibus , quae nonnisi ex τι ro, seu 3uκta consuetum loquendi modum, ex veris principiis deduci possunt: ac disciplinam quoque moralem non qualicunque vero, sed eo, quod hominum o elis persolvi ur , seu vero morali nitiaeque manifestum est, ac Metaphysicam verum metaph cum , & Mathesum utat rum
73쪽
66De principiis Iuris Naturae,
rum mathematisum, de qlia incunque demtim scientiam verum sui generis hac ratione pro fundamento habere. Ceterum non placet omnimode quae hic proponitur veri seu moritatis idea rnam si hic verum generatim accipiatur, definitio nimis areta videtur: que madmodum enim non solus ordo rerum , sed res ipsae quoque in se obje- ictum sunt mentis , & cognitionis; ita
consormatio mentis atque rationis non
in solo ordine locum habet, sed etiam in rebus ipsis, sue non tantum respicit ordinem in rebus positum ; sed & res
ipsas : ct idcirco non videtur, unive Lm , Omnemque veritatem consstere posse in consensu mentis seu rationis cum ordine. Si autem de vero tantummodo morali sermo sit , tunc definitio nimis ampla videtur: extat enim etiam
ordo , qui actisnem osciumque respicit nullum, eo quod actiones ei libere consermari non possunt; cujusmodi ex. gr. Est ordo, qui in maximis hujus Universi partibus, Coelo, Terra, Planetis eri relucet: qui quandoquidem solius contemplationis subjectim est, de eo propterea dici non stoteli, in ejus ordinis re, delectu, usuquς em Nere omnνm animi nostri bonestatem , bonitatem . atqu. iustitiam: Verum igitur morati coarcta dum est ad id generis ordinem , cui Mctiones nostrae liberae conlarmari possint, sic debeant e prout nos quidem in hujus para graphi epigraphe coarctamus.
Sed neque illud plene satisfacit, quod
verum, ac turitatem adla.olute in consem fove mentis, seu rationis reponat . . um enim duplex diltinguatur virum ,
aliud quId renus ipsis insidere concipitur, & aliud quod menti; nam di dicitur verus hcmo. & vera hominis ideabllud verum ob ectivum, hoc formaledistinctionis gratia Io lai vocant ) , posterius tantummodo in desinitione illa exhibetur, quae notionem Veri per mentis seu rationis consensionem , 1eu per c
anitionem eum ordine rerum consentientem tradit: nam quod alterum verκm attinet,
illud potius reponendum est in consensi ne ipsarum rerum cum mente divina, seu cum archetypa Dei idea, quam in consensione, vel consermatione mentis, seu rationis cum ipsis rebus. Et haec dicta sint de Visi doctrina, prout a P. Concina proinponitur.
Non multo vero post quam haec scri silem , Roma perlata mihi est differt tio ab Emanvege Dan o Neapolitano Iuris prudentiae in Romana Academia publico Prosetare, italico idiomate exarata Q tiumque ex ejus epistola nuncupatoria intellexissem, hoc in libello, duce pra laudato Vico quem non tantum aete num nationis suae decus, sed etiam sublim tu mi naorum, quotquot fuerunt, quia dc Philosophorum omnium, Magistrum appellat promistia dum sibi sumere, fracto, disjectoque Visionum vulgo obtIne tium aggere, integrum, accuratumque Juri prudentiae unietersalis eo maeit ruinoissae, quo pluribus suffulta es adminiculis, systema, illudque omnibus, quie buc quo tradita sunt, 'stematibuι Ante dissimia Ie I magno incensus desiderio solidam hane, novamque addiscendi doctrinam . avide . attent eque perlegi quidquid illo
imprimis ex mente Viri circa juris naturae sundamentum tradit, cetera commodius pol tmodum visurus. Verum ut ingenue quod sentio, fatear, nihil in ea comperi, cujus caussa ab iis, quae hactenus scripsissem , mihi recedendum exiis stimarem : miratus sum potius eum inter systemata, quae sumere non possint, illud etiam enumerasse, eda dordine rerum nititur ue quum ipse non aliud ponsit , meo quidem Iudicio veri nomine intelligere; nisi velit, juris naturalis principium ae sundamentum eme aut verum abstracte sumtu in I aut vagam aliquam, indeterminatamque veritatem. Ceterum quae adnotavi in Vicum, ea quoque quadrant in Dunium , qui ipsius doctrinam
74쪽
explicandam propugnandamque suscepit. Hic vero diu anceps haesi mecum ipse deliberans, num ulterius aliquod eorum, quae in rena, qua de agimus , proponit& disserit ille, examen instituerem; an potius cetera omnia intacta praeterirem. Demum quum ipse profiteatur solemni ter , se libenter aliorum iudicium de
assumto sibi opere auditurum, rem ei gratam mi facturum p .itavi, si sincere,
si candide , s liberaliter , pro ingeniini ei tenuitate nonnulla proponerem , quae , ut minimum , majoris alicujus elucidationis indigere videantur. Prae tur itaque ille , omnia nutare ν g. r. adhuc in disciplina morali I nou quod i eo doctrina sua te ηatura incerta si ne dubia; sed quia hactimus erratum est in constituendo fundamento, quo niti debeat, sumntarique boe .edi sum: binc non miarum, subdit, 'stemata omiua haee Qque temnora procvj, i ficultatibus ἐν contradictionibal implexa comρeriantur. Quibusceite verbis, tum quid de tot audiorum, qui in illustrando jure naturae insudarunt, studio ac labore sentiat, satis indicat; tum certam speni facit, non probabile tantum, aut verisimile, sed certum, dilucidum, evidensque juris hujus systema se dat urum; quo dc omnis probabilitas, ae merisimilitudo scientiscaece titudini sicum dare cogatur, ἐν auctorem hae de re dissidia penitus Ioiaretur quo nihil veritatem amantibus carius , nihilque contingere potest optatius . Utinam vero hoc illi tam feliciter cedat , . quam liberaliter pollicetur.
Principio illud sibi constituendum, tr
s. se debere Om tum omniaeo, quae homo sciore potot , universale principium quia unica es , inquit , facultas intelligendι , is unicus usus seu modus utendi ta- ar. c. iis facu tatis in quacunque cognitione, cu-Jus castax fit homo: hoc vero proculduis bioe aliud non esse , quum VEhUM . At illud hic displicet quod Vir Cl. non praemonuerit , quia hic intelligat uni-
ersalis principii nomine: nam quicun-ssite hac carcit notione, de huj.is ratio-ctim linitudine judicare i Oa pol ci . . Si
enim universatis principii vocabulo quidpiam intelligat, unde veritates omnino Omnes , quas cognoscere homo valet ,
deducendae sint , ut ipsa principii vox , videtur innuere & ita a P 'losophis sumi solet, nihil proficit: nam eκ vero ablais luto, abstractoque nihil deducitur; V
rum autem unicum in concreto , seuropositio aliqua vera , unde omne scille deduci milit, ae debeat, nidia datur: ac si daretur, ea potius Proponenda foret tanquam umetersuis scientiarum omnium principium, quam Terum generat im acceptum . Si autem per universale principiu/nsigniscare velit, unicum ess scientiarum objectum quod solummodo eolligi videtur ex eo , quod unica si intemgendi facultas , cr unici seius utendi modus γ illi idque esse verum , hoc imprimis est vulgatissinaum, nulliuiaque indiget probationis: quis enim ignorat aut ignorare potest, quemadmodum unicurri est objectum visus cocir , que-maamodum auditus sonus ec. ita facultatis intelli xeniis , omniumque ejus actuum objictum esse varum e ut praeteream , non satis apte nomine r/ - .cinii designari obJectum; cuinam unii id esse potest, quum de firmo scientiarum& praesertim discipli ilae Moralis sundamento quaestio versatur Sed verum , ait ille , est uisicus universaris characte. cutiuscunque cognitionis scisntificie ; quia
tunc dicitur verum , quum res perjecte
cognoscitur: is perfecte cognoscere illud proprie est quod dicitur Verum. Haud ita communiter sentiunt togici, apud quos univer D l is character scientifice cognitionis
non est Ῥιrvis, sed eυidentia, qua certo cognoscitur Verum: nam & cognitio tan-
tum probabilis saepe veraeli: &persecte
cognoscere non est proprie verum, sed certa & evidens cognitio veri. Hinc quum dicere pergit: . Geo ut, quando ment ita perjuaga est de percepta cognitiovi, ut nutus retinquatur dubii attona secur, tunc dicitur cognitio vera, recti us diκisset: tunc di eitur eunitio CERAEA. Et sane Dunius ceris tum seu indubium cum vero confundere videtur quod non est satis periti Philosophi. At saltem claram Plari notionem , qua I 2 Pla
75쪽
praemittenda videbatur, nobis aliquando te voluit; illud ego non capio, cur de- tradidisset Duniai : sed eam fortasse ut terminato vero in ordine sito subrogare nimis notam , praeterire voluit; id ue voluerit genericum nomen Veri . Et, unum sibi explicandum proponit: UUde quod amplius est, cur inter nutantia sy- oriatur cognitis Veri' R-spondet eκ men- stemata iuris illud etiam , quod ordine Est C. r g ε. ad te Vici: Conformatio nostrae mentit cum rerum nititur, connumerarit , ct a ce-p3gpenui. 'R' ' reram, id proprie es , quod pro- teris omnihus longe diversum appella-dueit in mente Verum . Sed hoc ipsum rit suum: sed parumper progrediamur. verum in mente productum, aio ego , Quid sit Verum morale, explicare vo- quid demum est Hoc non explicat il- lens, id a vero mathematico & metastM- p g. g.
te: sed paullo post indicat neque ab il- βο secerni asserit, quod illud is solata quidem conformatione mentis proxi- cognitione Hat quod tamen non est un- me verum gigni, sed a cognitione, quae dequaque verum , nam plures mathe- ab ea consormatione oriatur . Ita enim maticae veritates utcunque rediguntur ad ait : ista conformario eum ordine rerum praxim ; Morale autem actiones hum proprie dicitur cognitio, quia nas dirigit . Hoc omnibus notum est. I. D ex ea conformatione oritur, iliud est, quod Sed hinc , animadverto ego , sequitur, in mente producit Verum: atque ita δε- verum mora e esse ipsas regulas & prae-rmn nonnisi mediate ex ea consormaia scripta, quibus mores consor mandi sunt: tione Oritur. Fateor haec me non intel- atque adeo quum ius naturale pro disciligere, praesertim quum etiam innuere plina aut scientia sumtum esse non pota videatur. Verum esse rem ipsam : nam sit, nisi certa ejusmodi regularum pra haec habet proxime ante : Mens cogno- scriptorumque cognitio, perinde videtur scendo realitatem rei, e noscit per eon- dicere, juris naturalis sundamentum esse Icquens verum . At, rea , vel realitat Verum morale, atque asscterere , cogni- rei non est quidpiam ab ea mentis com tionem eorum, quae humanas dirigunt formatione, live a cognitiona productum. actiones, fundamentum esse cognitionis Non satis ergo videtur sese eκplicare regularum actionum: quod quis intelli- Dunius ; neque enim aliud ex ejus dictis gat Fortasse tamen voluerit ille, verum colligere valemus, nisi huiusmodi prin- morale cognitum, seu cognitionem recipium esse id , quod in mente piodu- gulatum moralium esse fundamentum .cit conformatio ejusdem mentis eum or- ρκecutionis earundem , quia Toluntas, ut ris' 'dine rerum , sive eκ eadem conforma- ait paullo post, non eligit quidquam in-3ione Oi ta cognitio. Hact nus igitur non cognitum ; nam voluntas flatura sua est
multum profecimus in in aetatione sum pedissequa intellectus , quod quidem est damenti juris naturalis. Nec magis sor- Vulgo notissimum: verum in eo vertitasse proficiemus, si Veri nomine intel- tur diis cultatis cardo, ut statuatur prinligamus vel ipsam coni brinationem,uel cipium seu fundamentum illud, ex qu3 cognitionem ex ea ortam , vel in ea ipsum verum morale dignosci possit: ad potius sitam esse Veri notionem ; nam quod nihil omnino conteri , si affirme- illud tantum ex hoc colligitur, dictum tur, verum electum esse verum morais , u iversale principium esse cognitionem & quum ejusmodi electio ab anteriora aliquam veram . Itaque fortasse sub his pendeat cuni ione, nec se esse, ut stri involucris nil aliud intelligit Dumus, eipium fundamentale scientiae moralis sit '' ' nisi principium universale, seu fundar ipsum verum, quod est principium unianent uiri esse cognisionem ordinis rerum; ver Iale omnis cognitionis scientificat . quoi equidem uti falsum est quoad alias Explicandum porro est ipsum VERUM, plerasque scientias , ita verisiimum de demon lirandumque, illud esse distinctum, scientia Morali ac juris naturae; ut supra ut esse omnjno debet , ab ipsis regulis exposui, & probavi. morum ἰ quum earum cognitione n
At si hoc intellexit, & significare il- ralis ipsa scientia confletur. Hinc istud
76쪽
Et Gentium. Lib. VIII. Cap. II.
merum aliud esse non pbtest, quam ON & distributio dirigitur a ratisne aeterna, uo, cui actiones nostrae debeant consor- quatenus redditur consormis aeterno re- mari. Nee aliud puto in mente habuis- rum ordini: ergo in consormitate cum se Visum quem mapiltrum s i itur Du- aeterno rerum ordine qui in usu com-nius: saltem illud ei nunquam in men- mensuratur nee sitati, dc in distributi tem venisse arbitror, ut illud ve- ne aequalitati) sita est rectitudo ejusdem lut iundamentum a ceteris omnibus di- usus distributionis: ex qua oritur, ut sit
versum proponeret ; ac minus etiam ut actus vel honestatis vel iustis .e. Unovem fundamentum nostrum in ordine rerum. bo: usus ordinatur, seu consormis ordi--llium uti non satis firmum rejiceret. ni, qua talis, rectus est: & quia re hiis Sed illud etiam in utroque mihi minus est, praescribitur a ratione, & est a tus probatur, quod modum loquendi hucus- virtutis. Neque vertim hic quidquamque tritum velle videantur invertere , supra illam consormitatem addit ; sed quum dicunt, illud ipsi/m verum, quod tantum σxprimit, conBrmitatem ipsam
ago scit m/ns, eligere voluntatem I nam revera actui inesse . Conformitas porro melius communi, ac recepta phrasi di istaec cognita sit oportet, non quod haec ceretur, intellectum cognoscere verum, cognitio sit caussa rectitudinis, sed quia ae bonum sub ratione veri I dc volun- actus exerceri nequit ut rectus, nisi re-tatem bonum eligere, quod intellictus clitudo ipsa cognoscatur . Hinc consor- tanquam verum bonum proponit. matio mentis cum rerum ordine, vel Pergit vero Durius sigillatim expli- cognitio cum ordine consentiens , seu care , qua ratione tum bonefas, tum cognitio vera, vel ut loquitur Dunius , Justitia oriantur ex Vero : quod non nisi verum producens, ipsum ciue demum ve- per multas ambages tandem utcunque rum cognitum conditio est exercitii actus, . concludit: quae res multo brevius, meo non sorma honesatis ejusdem . Nescio quidem judicio, confici potest ex rerum an satis mentem hic aperuerim meam; ordine: ad quem tamen ille non potest eam certe evplicare conatus sum: nihil non postremo confugere: ut quum aequa- enim magis Philosopho, post falstatem les esse debere utilium dis rabutiones in- doctrinae, cavendum arbitror quam locii-
pag. 3 . ter omnes ultimo ex eo probat , quod tionis obscuritatem . Concludo itaque: utile cognitum tanquam aequale, quia con- Conformatio, seu conformitas mentis cuin formatur rerum ordini, producit illud ve- rebus est verum, seu veritas in mente;
rum, quod actionem reddit Jusam: quod sicuti consiormatio, seu consorinitas r viarius obvia locutione diceretur, altis rum cum idea archetypa Dei est Verum,nem, qua utilitates aequaliter distribuun- seu veritas in rebus. Conformatio seu tur , quia ordinem servat aequalitatis, cos Ormitas mentis cum rerum ordine quae est inter homines tum quoad na- in rebus agibilibus est Verum morale, turam, tum quoad indigentias, esse 1u- seu moralis Uerit.rs humanarum a lionum stam. Quomodo enim aliter per verum directrix . Conformatio , seu conformitas efformari vel reddi potest actio iusta, ni- voluntatis cum rerum ordine est bovum si quatenus dignoscitur coniurmis esse or- morati seu moratir bonitar, vel honestardini, adeoque a ratione dictatur Ea pro- in iis quae sunt ad se; Ac iustitia in iis, g pter paullo ante ait: AEquum o iustum quae sunt ad alterum. Facile mihi peris utili ex eodem principio necessario oriri suadeo , neque Dunium , neque alium debet, in quo fundamentum habet huma- quempiam posse in his propositionibus nartim actionum honesas, usitia, hoe mecum pugnare dc dissentire. Quaecun- est ex recto usu, rectaque distributrona . que ergo Duxius ad tuendum suum VE Oui autem rectum usum , rectamque di- RUM , ceu principium euec fui tamentum fributionem dicit, aliud per hoc intellia Iurisprudentiae liniversalis in medium gere non potes, nisi usum , aut disribu- profert, sundamentum a nobis in Ordiationem directam a rasione aeterna . Sub- ne repositum nullo n .uo concutiunt,
sumo vero ego: atqui hujuscemodi usus sel potius confimiant. aum
77쪽
Quum autem eorum , quae hic scribo, scopus tantummodo sit, praedictum n lirum iundamentum tueri; lubens brevitatis etiam caussa, praetereo quae objici possent vel contra ejus desinitionem, qu .m esse ait ractam di ribu rionem utilium, vel contra ipsius dioifi
nem Societatis, ut altera sit Socie tar Na-ν.t. tr. tionis, altera Societas utilis ', quarum it iam spectare ait regnum intelligenti.e, hanc corporis cinservationem : dc soci
tatem generatim nihil aliud esse, quam communicationem uiuis . Quae omnia e κVico deprom sit; sed vereor an ad mentem quoque mei semper eκplicarit, in suumque systema transtulerit. Praetereo denique quae habet pag. 2I. quippe quae ad nos non pertinent ; assignamus enim , ut ille exigit; retulam consantemari mmutabilem disciplinae moralis, nem pe Ordinem: qui certe quidpiam amplius ex-pi imit, quam simpleκ Verum ', quo qui dem , ait ille, nullum esse pure in mo-jali disciplina principium certius atque jecurius: sed an ego , nullum quoque esse, quod minus morali disciplinae lucis adierat, dc claritatis. Donec ergo firmius aliud, clariusque indicetur, nos quod posuimus & hucusque propugnavimus, iundamentum retinebimus.
Tufendorsus de Dre naturae pess- -- ritus est, dum ejus fine n ambitu praesentis vitae concludi, docet.
PUlendorfius doctrinam hanc, ut mihi
videtur , erroneam data opera tradit in prae satione minoris sui operis,ubi
discrimen juris naturalis a morali the V . efl logia sibi explicandum a munit : discri- in ' men, inquit, Iove maκimum est , qMed is disciplinae iuris naturesis tantum a , bitu huius vitae includatur, adeoque ea hominem format , prout hane vitam cum aliis sociabilem transigere debeat . LUTheologia moralis hominem chrisianum imformat , cui propositum esse debεt, non bane solum vitam honeste transigere , sed quia 1 ructum pietatis post hanc visam ma-x. me expectat. Deinde rationem subjicit inquiens: quamquam enim animus iamianis ard nti cum affectu immortalitati velut immineat, suique des ructionem veta- menter avrrsetur atque inde apud plerosque Gentilium isale verit persuam de animae a comore separatae duratione, is quod tunc bonie bene , malis male fit futurum : eiu odi tamen circa haec str
sit asta, in qua animus hominis plane, o firmiter adquiescere post , ex solo Dai merbo hauriIur. Barbeyracus haud equidem probat , Pusendor sium excis se a
Jura naturali omnem futurae vitae eοὐδε rationem; veruntamen hanc levem esse omissionem existi inat. Ego vero errorem gravisti inum puto , praesertim cum ille non omiserit solum, sed etiam eκcluserit considerationem v tae suturae, ut ex verbis allatis luctilem illime patet. In hujus tamen erroris censura videtur mihi excessisse Leibnitius, si velit, ut qui- de s videtur, quod remota considerati ne vitae suturae, multa vitae bubus Q eia penitus tofuntur. Cur enim, inquit, i. it. v. aliquis pro earitatibus pro patria , pro cecis.
p., pro recto i, ἐν Justo discrimen foratianarum, dignita: um , vitaeque ipsius subeat, si everse aliorum rebur, ipse consulere mi, O in honore, atque orian tia vitam ducere possit Z Nam τοι nominis immortalitati, famaeque pinumae, ides rvinoribus , unde nihil ad nos perveniat,
vera , ae shaea bova posthabere , quiἀaliud , quam Diandida sustitia fuerit HNeeari non Vt est , quod praemio , ac
poena suturae vitae sublatis, ad hac justa aliqua ratio superesset, cur homines praedicta ossicia, tantet sit perardua, implere deb2rent, nempe vel ipsa rei honestas. vel Dei naturae auctoris voluntas, &jugio. Haec tamen minime labefactant assertionis a nobis positae veritatem, quam sic evinca. Is male, immo&pessime meritus de jure naturae, ac de re publica censendus est. ut validi istinum incitamentum ad cu- iaar ipsius juris , unde salus rei publicae, & cujuslibet societatis tranquillitas pendet, supprimit ac de medio tollit . Quis autem ignorat, suturae vita Vel praenaia , vel poenas validistinaura esse abi ejusinodi officia incitamentum Nam
78쪽
Et Gentium. Lib. VIII. Cap. III.
Nam ex una parte non multi sunt in- pes itas , ut ait vel ipso Pus risi dole adeo praeclara, ut solo honestatis, laudator Mast ius Q , satis esse debe voluntatisve divinae intuitu ducantur , ret, ut eius rei consideratio in Iuris na-pig. a. s. ex alia parte quidquid praestolari in hac turae disciplina haberetur: quandoquidem vita possumus pro custodia juris natu- vel ipsa tenuis spes summi alicujus horae, vel quidquid pro violatione veteri, ni, vel sala gravissimi impendentis maia cum suturo collatum & breve, & exi- li suspicio ad magna , atque praeclara suum est: quin & incertum: nam saepe aggredienda facinora excitare hominum improbi iuris naturae violatores iis qui animos solet . Ecquid veto si non tan- illud, diligenter custodiunt, & ne latum tum suspicio de probabilitas, sed di fir- quidem unguem ab eo recedunt, seli- ma persuasio de altera vita, expectan-ciores sunt: quin aliquis non aliud eius- disque in ea vel summis praemiis, vel dem cullodia assequitur praemium, nisi maximis poenis haberi sola ratione pos-
vel praeproperam necem , vel vitam sit humana e Jd nos superius non tan- aerumnarum miseriarumque plenam . tum ex consensu Gentium, insitoque im-Igitur Poendor ius, qui omnem futurae mortalitatis desiderio quae duo dunta vitae considerationem a Iuris naturae di- xat argumenta non utique spernenda
sciplina removit , pessime tum de ipso Tugendo inus delibat sed praecipue ex jure , tum de omni humana societate infinita tanditoris nostri potentia , sa- meritus est. pientia , aequitateque demonstravimus . At non tantum validissmum ad Juris Quid vero refert quod hic profert Ba naturae custodiam impulsum, qui sup- berroaeus , postremum hoc argumentum petere hominibus potest, suppressa futu- omnium quirim validissimum haud dete-Tae vitae consideratione, retudit, sustu- ctum Gentilibus fuisse , si tamen illud litque Pinendo ius ; sed etiam praeci- una humana ratio valeat suopeditare puum illi decus ac pretium, maximam- b eccur illud minime proferendum que atque potissimam adelia it Iaudem . Eccur non illo aliisque similibus argu Quid enim ad turis naturae decus dc mentis ante omnia futura vita demon- laudem potest ess e praestant his , suam stranda, ac iundamenti loco ponenda ab quod ipsius custodia poli hane vitam nos 4 is praesortim , qui disciplinam hanc iis perpetuo felices reddere, beatosque pos- etiam qui a Christiana Religione alienisti Quam male igitur vel ex hac tan- sunt, fidem que Verbo Dei non habent, tum ratione de jure naturae ille meri- sese Iradere .dc explicare profitentur tus dicendus est Interest certe humanae ReipubIicae, hoe Quod rationem attinet, qua ille non persuasum esse omnibus, quibuscum ne- vltra hu3us vitae terminos extendendum istii aliquid habendum est, ut ad officia putavit Iuris naturae finem , jam alibi implenda arctius adstringantur . Mirabi- adnotavimus ; quam levi hoc concluse- Ies prosecto isti homines sunt; qui quum it momento; ex eo videlicet , quod a revelatione omnino abstrahendani ju-eeria dc firma de sutura vita perguas ris naturae disciplinam contendant, eam ex seu Dei verbo havriaturr nam etiamsi que totam Societati devoveant ; negli- hoc verum esset , probabilitas ipsa ta- gunt deinde ex naturali ratione ea sub-men , & verisimilitudo , quin & sola silia depromere, quae juris erusdem cu
Digna sunt , quae hic reserantur huius auctoris verba hae de re ; sunt vero: Si mel possibilis tantum esset anima imis
mor litas , rationem ejus haleri in jkra natura nostra intererat 3 quia per eam adfringitur obluatio interna, qua Dei me νentia in officio continentur homines r ranis tum abest , ut in tanta gravissimorum amaument rum certa , emissis palmariis , ele
matis reteris , anima immerialitatem tania
quam sententiam minus necessariam semo
eus : nam certum eli , Praemium , pinis
namque vitae suturae in notitiste Gentilibus , adeoque solo naturali lumine suisse detecta , vel fallem a majoribus naturalaliqua traditione accepta.
79쪽
stodiam urgeant validiua, firmiusque S cietatem ipsam tueantur. At haec tamen omissio levis videri potuit Barboraco pquod certe admiratione dignum est , quum ipse paullo post sateatur , Ilatis nem , qua homines ad abservanda. ilia . quae pertinere ad Qeimn suum intelΓ-
sunt , validissime po lat permoveri , esse
inprimisi ixtuitum poenarum ex praemio iam alti rius, vitae . Qui ergo haec non proponunt, nec expectanda edicunt, male juri ipsi & societati consulunt, quaς al, sque illius custodia subsistere nullatenus potest. Neque vero disputare hic attinet cum Barier raro, an nobiliore motu incit pamtes expleant ii, qui solo virtutis amore, quam qui etiam praemiorum spe , vel
poenarum timore Operanturi nam quum
salus Reipublicae pendeat e s vigente juris custodia , is melius eidem consulere censendus est qui illud proponit dc inculcat , quod ad ipsius custodiam pro movendam censetur validissimum , nena pe una eum dignitate virtutis 2 turpia xudine vitii perpetuam avt felicitatem , aut miseriam , quae pro vitae diversitato consequi debeant. Duo h*c se ungend non sunt. Et ut nobilior sti operanti. que honellior solius virtutis impulsi is , tamen utilius est Reipublicae praemi rum, poenarumqMe incitamentum , quod ad ejusdem felicitatem magis firmata juris custodia . confert uberius . De indovero ipsum Ius naturae praemiis poeninque adjectis, ut validius , ita persectius rationem legis consequitur οῦ nanque ad rationem legis, eamque proponentis sapientiam spcctat, non tantum .praecipe re, Verum etiam ad praecepta implenda praemiis, paenisque propositis excitare , impellere, adstringere . Lex enim duabus veluti constat partibus, ordinatioη
dc sanctione, ut alibi dictum est; de sapiens quisque Legi 3lator utranque. simul partem conjungit. Sic plane R. gessit
Deus ipse tum in vetere , tum in nova lege promulganda: quam enim mutita , qarm cximia praemia legem imispi rtibus repromist; quam magnas, di-ra: que poenas comminatus est violatoribbus I quam frequenter , quam sortiter, utraque inculcaviti Non itaque metuen
dum , ut metuere Barboracus videtur,
ne doctrina Moralis praemii is, poenisqtie adjectis impurior, ignobiliorque evadat: exploratum est potius, Eam disciplinam, iisdem praemiis poenisque semotis ini.
persecum sore ; quum unam tantum. modo partem nempe ordinationem, sculinonem , non item alteram , nempe sanctionem proponat , explicetque . Et quidem aliud est quaerere, num nobilius Operetur qui sola ordia aliove, seu iusso. ne, quam qui etiam promove tur; aliud est quaerere, num persectior
si disciplina , quae solam Jussanem te
gis, non item Ianctionem proponat. Ut enim concedamus, nobilius operari priorem ilium , nψn est tamen ambigendum , disciplinam . quae praeterea D ctionem ob oculos ponit , ob rationem dictam esse persectiorem. Quanquam ne illud quidem concedendum est , eum
ignobilius operari , qui officii sui ex
quit ir partes etiam ut eximia assequa tur promissa praemia , comminatasque
effugiat poenas: hoc enim dc rationi apprime congruit, & supremi Legislatoria intentioni consentaneum est ἰ ipse nan que quae in altera praesertim vita naturales, idest suas , custodientibus leges paraVit, praemia desiderari a nobis, in. tenditque non tantum patitur, sed etiam vult i quemadmodum vult etiam a vi Iatoribus pinnas in hac frequenter, in altera vero vita certissimu infligendas timeri. Nullus est enim sapiens Legis
lator, in aequo serat animo , alit Pr missa a sepiaemia, qui comminatas me.
nas dc spici, aut pro nihilo haberi. E propter hac etiam in parte valde peccat Pusen Oinus, Iuris N.turae finem bui vitae ambitu concl*dens: hac siqqidem ratione alteri u vitae bona & mala aut se negligere ostendit, aut aliis negliMn. da aliquateam insinuare,
80쪽
Et Gentium. Lib. VIII. Cap. III
Absurda est , ad Epicureis arum 6 gens sententia preoli ἀοcentis, ita per legem seu per Jus natarale felicitatem
nostram tanquam finem intellili , ut ad illam servandam non ola ligemur , nisi quia ejus culto ita felicitatem consequimur , nec line eadem eandem consequi datur.
SLntentiam hanc , quam modo imis pugnandam suscipimus , exprimit
citatis verbis parte I. cap. II. Iuris Nat. ,& Gent. ubi praemittit, legem natura iam esse medium eo equendi felicitatem, quia legis naturalis custodia felicitatem consequimur, , aequisti m roservamur ;idque ut demonstratum assumit ex Philosoph. Pract. Univ. parte I. Huc etiam facit quod . scribit in nota ad F. 28 o. videlicet in philosephia morali praecepta moratia ex Helieitate , tanquam ex FLVE , deducere licet ; nee a vero ab r-rat , qui Erbieam habet pro ea Philosophia parto , quae modum essequendi , Iicitatem uocet. Lmo ex notions Jelicitatis totum quoque tur naturae deduci, bobligatio naturatis diauei poterat ex na- rupta fetieitatis appetisu. Tum paucis interjectis subdit : nee incoluisum foret , siquis doctrinam Jurir naturalis , isnmo i sius 2 ilosophiae practicae ad castaum populorum compositurus bae via lucederet , cum olicitatis uotis communior, 3' captu Deilior sit notione perfectionis. Haec omnia , ni fallor , luculenter ostendunt, mollium concessisse in eomm sententiam, qui docent, bus naturale nihil aliud esse . quam disciplinam acquirendae felicitati accommodatam , lege Lq.ie naturales nonnisi documenta . sive praescripta ad illius consecutionem n necessaria I adeoque virtutes aliud non esse , quam media obtinendi hujusmo ii finem , nec aliud in se pretium habere , quam quod felicitatem afferre valeant , seu ad eam consequendam ut iis
- Dicit quidem Wolfius : Volui taret ira I scd metum n ibit addit ad rei exi-Ies sint. ac necessariae. Et cum ab ipso-met wolso felicitas definiatur : status . in quo voluptas a) perdurat , hoc est . stabilis, permanensque voluptas; cons quens eli , decus omne virtutis in eo positum esse , quod tanquam medium permanenti voluptati assequendae de se viat, seu virtutes sint minifrae voluptatis , quemadmodum olim sensisse Epicureos, docet Tullius, ut dc alibi dictum est. Igitur Wolfius idem seirtit, ac Th - D. Fia. masium sensisse, jam vidimus, & sicut lib. II. recentiores plerique ex Iuristis Protestantibus sentiunt. Ego autem existimo verbis utor Tul-i.e. eli.
lianis honesium aliquid ostendero, quod fit ipsum vi sua , propterqud se expete dum , is Iacere borum philosopnorum
omnia, qui virtutem omnem , honestatemque volunt esse eκpetenda tantummodo propter felicitatem, seu voluptatem . quam pariunt : a qua emplecte da sententia eos saltem revocare debuitat dedecus, quod ex consensu cum Epicureorum Secta in eosdem redundat : at illi proprio quidem honori se satis consuluisse putant , si negent s sicut & ego ex apertis Torquati Tullia ni verbis superius ostendi Epicurum
pro summo bono ac felicitate solas habui me corporis voluptates, sed maxime atque praesertim voluptatem an init ;quippe quae latius patet. do firmior est, longiusque perseverat . Horum opini nem ι olfur postquam de momiraverat , summum hominit bonum vera voluptate constanter eoniungi absque ulla reprehensione refert , inquiens : Inde omnino est , quod quidem imum Iummum s. m. bonum in voluptatem consistere existi,na- i verint, qu .rm fuit e sententiam Epicuri ps, unudocuit Gassondur, qzamvis vulgo ei trI-buatur noxi.r omnimo opinio , quos summum bonum in voluptais corporis cons fat. At vero etiam sic temperatam Diis curi sententiam aspernati sunt cordatiores gentiles Philosophi , dc imprimis Tullius ipse , cujus verba & argumenista hic nonnulla subiiciam , ut pudeat