장음표시 사용
111쪽
to 4 De Principiis Iuris Natuo,
latis . aic beatitudinis spes in amore no stri sun detur quod enim amamus , id unice speramus , sequeretur , fundamentum obligationis esse ipsum amorem nostri; nam is nos impellit ad persequendam se licitatem: at hoc nCn admittit ipse Gorellus , nec ullatenus potist admittere; amor quippe nostri impellere nos ad quidpiam valet, obligare nequaquam . Sexto , vel ipso fatente Gostreuo , nos ita natura comparati sumus, ut fpcnte nos Deo obligatos atque devinctos crodamus, etiam citra suturae nostrae felicitatis D m , velantcquam cogitatio in nobis de ea aliqua enascatur: igitur desiderium felicitatis non est verum , primariumque O ligat lcnis principium , aut iundamentum.
At inquit Ga relius, si quis sciret, aut sibi persuaderet, nullam , vel miseram sbi obsequii Deo praestiti fui
ram esse mercedem , ab eo statim descisceret, viamque iniret aliam, quae ad felicitatem ipsum perduceret. Respondeo , hypothesim hanc esse impossibi lem, dc absurdam : impossibilem quidem ; neque enim fieri potest , ut nostris erga Deum obsequiis re ondeat infelicitas vera ἔ absurdam vero ; quippe quae ponit Deum voluisse , ut estemus tantummodo, non ut nobis bene esset ;quod est falsis mum , nec ab eo istud sejuηgi potest ullatenus. Igitur GasreL5 ratiocinium id unum conficit , obligationem, qua Deo obstricti sumus, non cx una & sola ejus oriri potentia i verum etiam ex bonitate : quoi nos ultro , lubenterque admittimus , utpote iis plane consonum , quae sit perius de veto divini in homines imperii fundamento su se disputavimus . Non est igitur separamia bonitas Dei ab ejas p tcntia, quum de principio obligandi a xitur : enimvero quum dicimus , nos quidpiam Deo debere tanquam condito- ii nostro & benefactori summo , non nudam creationem, qua sumus, accipimus; sed eam , qua sumus quales sumus, seu qua ut sene sit nobis, sumus; alioqui creatio non esset beneficii loco habenda : quodnam enim esset benes cium, donare existentiam alicui, ut miser toret & infelix ἔ quum melius ei fuisset si natus non esset , n que e nihilo eductus 3 Est ergo absurdissima haec Gofreta hypothesis , in qua Deus ipse sibi contradiceret , si hominem ad miseriam destinasset, quum ei alioqui ne-n6starium indiderii & inevitabile felicitatis propriae desidelium . naturalemque inclinationem ac stimulum e quo certe
ipsum ab obsequii sibi praeflandi obliM-tione absolvisset, si pietati non selieitatem, sed veram miseriam, ac infelicitatem copulasset . Scitisset, stimulus naturalis , quo ad Deo obsequendum impellimur, non omnino purus cons ningendus est, sed semper cum felicitatis propriae desiderio copulatus: atque hic ab illo, nullatenus separandus eκ eo ipso intelligitur, quod utrunque Deus homini inseruerit; atque adeo voluntas ejus est, ut utrumque persequamur , atque hunc in finem utrunque quoad essectum copulavit , & junxit . At inde nequaquam sequitur, desiderium beatitudinis primarium esse principium vel fundamentum moralis obligationis, quum ante ejusmodi spem concipiatur & sit homo Deo maxime obligatus, arctissimeque devinctus. Itaque desiderium beatitudinis , seu perscctae se licitatis , ejunque spes non est nisi incitamentum , aut principium impellens ad iuris naturalis custodiam . Quare si quis nullam a Deo quacunque de caussa felicitatem speraret, isque idcirco a Dei obsequio recederet, non id quidem ex obligationis desectu oriretur, sed ex carentia stimuli & emcacis impulius. Eapropier hic quoque Auctor impellenda trincipium, ut ajunt, cum ρrincipio obligam dr confundit . c miscet ; quae tametsi semper de naturaliter conjuncta , summopere invicem differunt : sola siquidem lex, aut voluntas imperantis pro pite obligare potest , seu actiones reddere moraliter bonas vel malas; illicitas vero duntaκat impellere, allicere , de excitare ad agendum, legemque implenda in ; vel ad poenitentiam pro actionibus eidem minime consentaneis
112쪽
hona ni inditum , is non seliditatis stimulum, sed ins t. s noliis in ipso ortu ideas hones citis, di ae uitatis in id mutanei is deputabii: quum hujuscemodi ideae
r isti nos ducant ad Ihum ceu nostri caussana primam , cui per conseqtiens parere de brium cst strictissimum : at vero iii mulus felicitatis ad nos i plos unice ducit, ncque omnino ullam , quantum est cx se , L 'eislatoris rationem habet ; atque adeo in pellere qui .sem adactionem l mi ana potest , sed eam constituere imoralit 'r bonam non potest :nihil scilicet holic latis moralis in eo praecise quod si licitatem nostram perse-
Verum quod magis adhuc hv c G.r- re vi s latentiae adversatur illud est , quod si stimulus, seu desiderium ielicitatis principium obligandi 1Orct , regu
mulo incitante, exercerentur actiones ,
eae probae sorent, honestaeque: quod experientiae contrarii in est; nam licet e κdesiderio felicitatis operentur omnes , plui imi tamen in varia labuntur crimina ina , propter aquod se licitatem quaeri int in bonis fallacibuς c apparentituis: adeoqile nonnulli obscoenis voluptatibus, alii opibus nefarie comparatis , & alii ho ror ibus quom lorunque acqui s t is eam sibi conflare praesuimini. Itaque praetor
stimulum felicitatis , aliud illudque indeficii bile obligandi assignate principium
oporici, logem nempe divinam peri leas aequitatis, honeltatisque iit,bis in- sit zus niani sestatam . Nimirum , quum Deus vellit , homines & vivere honeste , & esse suo modo felices , in ortu
ipso mentibus corum tum ideas seu dictata quaedam honestatis, aequi latis, atque justitiae indi tit ; tum natareale n cess .iriumque desiderium selici alis : ut iis scilicet ad bine , honesteque Vi vcndum instruere intur ; licia vero ut ad vi vcndum beate se liciterque tenderent , di laborarent. Iam vero, si naturale desiderium se- Iicitatis perperam constituitur uti m ratis obligationis iundamen tu in & lons multo minus tenere locum istum ac Tom. II, gradum valent Ister , mei que : quod quidi m Thomi r inter alios docti it .
Hanc tranque sententiam erroris damnant ea omnia quae contra G.s ref xin
hucusque protulimus ; atque illud imprimis, quod insitis Θ' spes esse incitamenium possitat, ac soleant aeque , iii quoque magis, ad prava, ac ad praeclara facinora ; seu κque ad actus vitrorum, ac ad exercitium virtutum . Addo , hac in hypothen , uniim quenque posse se ab obligatione liberare, qui velit aut spem , aut metum abjicere . Quod si dicat Tho n. tis, id nemini licere, quoiatiloquidem homo necessario agitur spe vel metu ; jam hoc ipso obligationem in alem omnem , quae consistere non p.i est cum necessitate a Zendi, excluiit. Illud ctiam ex hac hyp thesi consequiretur , solam utilitaten esse fontem obligationis moralis nam
circa eam cum spes tum metus Uersan
tur); quam rem si Quis propugnandam . suscipiat , eum omne jus naturale penitus evertere, nos supra demonstravi-
Inus: neque vero pluribus hic opus est ad errorem hunc profligandum . Postrema propositionis pa s se ipsa manifesti ilima est . Constat enim experientia, virtutem non adeo allicere su- manum cor, ut ipsi im in sui amorem defigat ; praesertim quoties nec absque magno excrceri labore potest, nec ab Lque giavi damno coli, conservarique renim virtutem amplectitur inam ,
praemia s tollas' i liquiebat Poeta : non quod ipsa vel sola digna non sit , ut eam quis amplectitur; sed quia humanum cor vel ob naturalem sui imbecillitatem, vel ob ccntractam ex Originali labe proclivitatem ad malum , CLet quodam veluti sulcimento, quo innitatur, & rectu in firmumque consistat adversus impetum voluptatis, aliorumque bonorum. Nimirum in homine inclinatio ad felicitatem suam Omnium Vehementissima est. Hinc si quis exercitium virtutis eidem adversari apprehendat q-od quidcin facile contingit, quoties ingens aliquis in ea eκercen ta labor iuerit impendendus, aut gravis sup2rania
dissicultas ab ea recedet facillime i at-
113쪽
icue De Principiis Juris Naturae,
qu ad alia, m qiii luis felicii ton suam que versari circa altior es e Aternas, prae- sibi reperire posse vitellitur , ultro se sertina qlium prohibet larsionem alte- convertet . Hinc sapientes quique Le- rius iritur eo ethim in ii.esu, in quo nougislatores suas lem s pia in iis poenisque exercent, tr ab aΠis , actiones lege prae- sanxere , ut ad earum custodiana allice- scriptas exercere tenemur. rent , ab earumque violatioue abi ferre- II. Una ex propi ietatibus essentialibus rent . Hac eadem prorsus ratione usus juris naturae, seu lorum naturalium et hest Deus in sua lege sancienda cum in Veieri, tum in Novo Testamento , ut Omnes norunt: suam quidem rationem non servasset ipse, si huiusmodi incitamentum, dc sulcimentum humano cordi necellarimn esse, non cognovistit.
NPnio docentis , nat ire ae leges semper quidem obligare in foro interno , sive conscientiae , id est quoad animi dispolitionem easdem servandi , quo-tic scunque vidcbitur cariliadem observantia conducere ad finc in , quo dirigantur: non sim per autem in foro externo, seu quoad actum dc exercitatium illarum, in eo hominum flatu, in quo non exerceatur ab aliis ; sed solum, cum tuto id fieri potest.
ΡErniciosistimae huius doctrinae salsi
tas, quam tradit pravus hic Auchi,r Lib. de Cive Cap. III. g. et . ita facili negotio demonstratur. I. Tunc legis obligatio non cessat , seu debitum praestandi, quod lege praescribitur, quando eadem perseverat mens, eademque voluntas Legislatoris supremi, a quo prorsus obligatio pcneci . Porro absurdum cit dicere, supremi Legislatoris mentem, animumque mutari , vel non amplius subsistere, eo quod a nonianu: lis, vel etiam a pluribus violentur leges ab illo sancit ae: ergo dubitare non licet , ea nilcm ex parte D i Voluntatem, adeoque ex parte hominum obligationem p rsiliere quoad legos naturales, etiamsi vel pauci , vel multi eandem infringant. Jim vero obligatio ex
lege naturali resultans ni n minus animum spectat , quam actionem exto-nam : peripicuum enim , exploratu ira
que eit, jus naturale divinum plerum- immutabilitas , ut sequenti capite demonstrabo . At illa pioprietas omnino periret , si naturalium obligatio lenum statim cc si iret, ac homirrcs sive pauci, sive multi easdem inliinge at : 1 tibi. Ita siquidem obligatione , & lex ipsa
tollatur, oportet. Asserere vero caς adhuc subsstere , proni cica quod earum adhuc perseverat obligatio ipsas quo.)Ianimum observandi , quandoci meree ad finem , ad quem ordinantur , carum observatio conducere vidi bittir, mera illιiso est; quum leges illae actiones urgeant piae sertim externas: nanque cxistis cum earum finis, tum earundem utilitas unice pcia dct, ut patet. Tertio. auum tirc qudiat illime contingat , naturae lcges a pravis hominibus violari, ac ne nao possit certus ei sic omnino de calum observantia ab aliis praestanda ; pis mare , eas tum solummodo obsietare in Joro externo , seu quoad sui exercitium , ovum quis secure id facere potest, quid aliud eli , quam omne le-g:bus nuturalibus robur adimere extras latum civilem ' Est ergo doctrina haec perniciosissima. Quarto . Peiniciosor , vero est eo , quod pari jure a legibus etiam civilibitis tolleretur omnis obligandi vigor; quum nemo certiis sit, eas ab aliis servandas, vel violiatorcs puniendos: siquidem hoc multis de causiis pol si non contingere . Quod si nihilominus oblizandi vi-por in legibus civilibus perseverat squanto magis idem dicendum est atquct censendum de legibus naturalibus, quael cxum civilium i undament una sunt remunimen.
Obiectio prima. Quoniam pleriqtte homincs prae iniquo pr. erendi commodi fui
114쪽
Et Gentium. Lib. X. Cap. U. Io
sed certius , θ' m. rurius e vitium I bi
co M'. Irarcnt, cesses rent te observantes non
observa tibus in tr.edimn : adeoque uilneiulas, Iet .vu rationem semirentur. Non icit: ν est existimandum, natura, hoc est 1 Ation ob 'igari bomines ad exercitium L. rum Onavium in eo flatu, in quo non exsr-ι ntur ab a iis . Ita Hobbsui loco cit. Ait Ucro: earum omnium ; quia, nil dit in nota , imor has seges a r7uae jutat ,
mina leges naturales quocunque in casu ad sui cκcrcitium obligent, attendi nda linice cli supremi Legillatoris voluntas, quae, mo to sub stlat, ut subsistere janaclix inaus a sola su liciens est ratio oblieandi etiam quil la hominum mor ssunt adco depravati , ut saepe ina una pro bono reddant iis , qui ad normam j i litiae tuns exigunt operationes . Secundo, salsum est, cos qui leges natur aes exercent, si idem alii minime faciant , maturare sibi exitium ; quam immo eκacta hum smodi legit in culto dia aliorum benevolentiam conciti et atque fiduciam : indeque a voluntate nocumentum inferendi ipsos rimoveat . Quod si vero nihilo seciuς invadant , damnumque irrogare praesumant ό tunc qui patitur injuriam , intactis natu. ae te
piluis, jure de seni lienis uti potest , immo & debet. At instat IIObb ur , Suprema Naturae leκ est conservatio sui: in f qu Ratio dictat, unumque nati' securi at in libi omnimode procurare dubere . Ai leges naturales non valent , Iecuritatem cγique pr.estare ipsas o servandi : manifestum est enim por se afl, oves hom numa voluntate, lautatam a s p. imm tu proficisci, ad O ut q2oties bynam ma- us, udi via um mi aes videtur a violatione legum sibi prodenturum ouam ab obscrvasione . vo entes et lagant. Igitur1ber unicuique Iecuritati conjervationisque yi .
in eo sita est , ut etvribus , artibiisque propriis proximum suum vel palam, vili exm iii praeoccupare possit . . . o' proinde
quismdiu cautio ab iuvasione a Iorum noul abeatur, caPιndum sibi quibusctunque modis voluerit, θ' potuerit atque adeo etiam legum naturalium violatione , scuomissisne eammdciti exercitii) unicuiquem.mst ius primaeet lim , hoc es .ius in o-
pletoovem legit naturalis , ut quis par. t ut animo fit ad pacem habendam , tibi bab ri pcres : ex quo luculenter consequit ita, lcges nat treales non obligare ad externum sui exercitium, abis cas non observantibus . Sic ferme ille Libr. cit. Cip. V. s. I. Responsio. Primo, maiore securitate, ac i elicitate , subduct s omnibus , frui eos, qui legΡs nata ales constanter, praecipuequ' tristitiana s rvant, j. in nos su- .pra ostendit Miς , quum de ipsa um lc
t κη, Ied natura easque in antlica editione de Lege Nat. Cap. V. f. 3I. disti Vte ait , ielle Cumberlandio , a D oesyd , dc exfmpli loco ponit, q'od vom
tineri securitas poterit, si proximus malitia & insidiis praeoccu)etur Tertio idem H ibbes his docet i raeterea de cive tic 'ap. IlI. cum omni homine fervandam sta=' se M in .... quia is, qui t/ e animi imp tintia facit, VII omittit id, mio se non jacturum , vel ovi s lirmn pacto jho ante promis rat . isteriam 1acit; neqt e minus in eo ut rad icti nem incisit , quam qui iuS b 5ς re, Voltur ad absurdum Idu ad n ga ien in ossitionis, quam prius 1isi
115쪽
ios De Principiis Iuris Naturae,
conet .rsatione , sicut absur.iit. 3 tmttria diaedain is d. put. uione . Atintii haec ratio aeque valet in omni lege naturali: cuiu cuiaque enim huiusmodi legis violatio in seit coluralia tionem quandam ,& .ibsurdit.: tem in humano commercio: quum enim bonum publicum ex cYacta legum naturalium observantia , &ex bono publico etiam privatum p n-deat; qui privatum bonum suum sectit
so bono publico, quae it , sibi ipsi contra: ius est, ιχ contradicit ; lcilicet vult utique bonum privatum , nempe socii litatem suam ; & non vult , quia π- cludit id, a otio pendet. Unde iac)n potest in eo bellum intestinum non oriri , quod iranquillitatem ipsi adimat ,
tristitiamque inierat , quae Iecla pus natcum secutitatis statu. Quarto. fa Ullimum est, nedum non
manii olbim, principium illud , quo hic
bus, qu .r in itis, nempe homines, q: oties boru/m matus, vel malam minat iis eidetur a violatione Doum si proetv mv-rκm, quam ab obgd retrantia, icties volentes violare . Eitim vero hoc est pollinae cle toto humano genere seni: re, &quorundam improjiolum hominum malitiam omnibus attribu rct , communem que taceret quum cellum sit , ct experientia iactum , plures csse , qui adicillitiam & aequitatem suas exigunt a-α.Ondis, etia in quum cκ juris violatione sese magnum aliquod cmolumen
in m assequi posse non dubitant . Hanc porro de tingulis hominibus ex illinastionem, quo atque contrarium non appareat, omnino habendam, ratio suadet ,
postulatque aequi itas. Et har c quidem de humano genere opinionem habuere Principes quique ac Legislatores , qui neminem pro malo habendum , ni, probetur, edixere; sanxeruntque , neminem est elia litis poenis , nisi plene piobato crimine, Lubjiciendum: quod sane pr. Uscriptum aequum esse, rectumque, nec ipse iacgare poteti Hobbesus , qui sola in
Warionem satus seu Imperantium r dyam zr ari iliatur. Si itaque reclutii est hujusc in cui praescriptum , n ta est cat arbitremur, ad o univzi alem eli honiinum maluiam , ut qtii que ad securitati sum consilien him, proximum VI, a id, dc in se p:ae. ccupare debeat , ac perina re. Et si in statu Civili Iulio poenam , niti probato crimine , non insti-gunt, eoque securitati civium satis contasultum esse arbitrantur cur potuisset quis in si . tu naturali , nullo prae habito
neculiari malitiae alterius indicio vPl.3 E.tinento, in Cius perniciem animuin intendere. ut sese in securitatem asser -r t Apage dctyrina in , quam , neque leones, neque tipriles, si sensu pollerent ullo, probarent. Quinto, tantum abest , ut quis alios praeoccupando, sibi conscisceret securit. t m, ut in cfatu in potius exitii periclitum se coni ceret: ita enim se gciendo erga alios , eos omnes in se velut in hos i m e viti a se in , si iique ruinam concitarat. Quin polito Hobb si principio, non post l, vel IIobbem ipso latente ,
non oriri bellum ov.mu n in omnPs: quo casti ubinam vcl cui r 'liqua s et ulla securitas 3 Immo omnibus, ut I er se patet, nosque alibi demonstravimus, per nicies inevitabilis inma in rci; prasserti inquum o in statu nemo ab aliis auYilium sibi aut p.riis aut convcntionibus adsciscere posset: pacta enim, quibus f lis sociestatem inire aliquam vale mi , juxta Hobhesium in fata n .rturae, si βα-
sus eae utraque parte in tus oriatur, sunt involida . 3letus autem non posset i noriti, pc,sito Hobbesiano principio de univcrsali malilia , perversaque nocendi Voluntate, quoties id profuturum victatur. Eil igitur absiti disInnum quod ait
sub Dere sibi coiretur, quamdiu alior esse, a quibus sibi cavendum esse, viderit :ex quo apert ssime consequitur, cessan dum nunquam a b illo, seu ab aliorum nece, q:i usqtie in terra reliquus homo aliquis iuerit; nam a quocunque semper cavcndum est, posita universali voluntate & facultate laedendi . Qua re
Sexto, quantacunqtie si aut sineti pos.
116쪽
rt Gentium I ib. X. Cap. V. Ioy
s i hum ira malitia . aliquos salicim in 1 endam praelium in omnes in t rendum.
ρυ e Di. quod in desi homini r est , mei malos , I. I ut civitati r h ster ; nee vrre ς Jita et recte insimantii. Porro id ets Jure 'erii, seu dominii, sed Jure beVi. Doris homin f, quum nulla esset eis lae- At vero negare ip e non potest , mu-d indi. vel ipso Hobb fio fatente, volun- nam, quae id generis sontilvis jure bestras, nisi ex necessitate rei fuas θ' 6bem ii iias igitur, nem γ' mo tem , vel ha ratEm contra arro' inter do Undendi, pon jus periculum , esse sufficiens indicium sent in hunc finem hona file in unum obli . tionis naturalis ab lmendi acrimi coire; sicque quantumvis pauci , satis ne laesar in a j statis etiam quoad exteria trium habere , ut sese suamque libem iras actiones alioqui facultatem cuiqv
talem contra c teros omnes mutuo bel- frceret majestatem insana laedendi , ne
to divisis, des 'derent . Quis n-ret , que ullum per illum reliquum esset in-n liorem hanc elye securitatis vi me dicium naturalis obligationis file litatis auod diYi de securitate per scelera I TWmdae, temnerandio ue a r bellione;& pacta in statu naturali comparanda , quod est absurdissimum. Cur ergo ea locum habet etiam hoc quoque tempo- dem poena , quae aequali jure intelligi re in imperantibus ac Civitatibus inter posset in flatu naturali, non suo rit sucis comparatis; ut nos alibi do uimus, iiciens indicium naturalis Obligationis re pluribuq in locis inculcat Hobbo Hr . servandi fidem quoad actiones externas
Vae autem generi humano, si Imperania erga alios omnes , etiam extra statum
t s omnes Hobbesanum adoptarent prae- civit m Ealem vero ratio est de aliis occularionis principium t Nonne totuς quibuscunqtie iraturalibus lepibus. mundus bello semper dc indesin mer S2ptimo demum , si comparentur ma- flagrat et 3 adcolit hummum genus haud la atque pericula , quibus sese objicit , diuturno temporis spatio ad modicum qui ceteros omnes studet praeoccupare , plane numerum redigin Jum se et , sin cum iis, quae imminent ei qui bona fi omnino absumendum At ii plerun qtie d' ab aliis laellandis abstinet ; cl. rumhnrrent hoe principium ς atque hinc mu . Olt, exploratumque , prinris illius p ri tuis cum sinitimis , alε sque Imperanti- cula multo majora , essu , quam pol e-bus faeleribus dc paca s, ac parata sem- rioris huius, adeoque hunc trui majore per militum manu stu .lent si uritati suae securitate: ac deinde quam longisti me consulere: dc hac ratione diuti ii ira seu un- maiora fore mala universalis belli omiatur pace, fi l qtie ipso illius principii nium in omnes. Atqui, vel ipso Hobbe- falsitatem, absurditatemqued timoni trant . fio iudice , securitas , quae licet omni auid quod Hobbsur ipse hunc securi- moda non sit, attam Pn ad alteram cona talis Obtinendae in dum proponit , ac parata, maior est cujusmodi est, quam probat Confiderandum , inquit de cive ipse describit loro proxime citato , dcc. p. v. g. 3. quid sit quod fecuritatem 1atis esse asserit at legis naturalis exer- praestare lusit. .AEd hane excogitari aliud citium , seu ad obligationem inducen n v ρο: si , praeterquam ut unusquis Ie dam naturalem servandi legem quoadnu viuea ibi comparet , quibut invasis af- Yternas actiones ) dc mala , quae indeterius in alterum adeo periculosa rsaeus sequerentur , maiora , abi terrere juxtatur, ut satius sibi esse titeraue tutet mm n Muralcm rationem debent ab earn mnνm cohib re, quam consorere. Non sta- violatione: igitur falsii sinum est, lege lina igitur ad prae cupat ovem confugien- naturales in naturali statu ad externum
dum eli; neque ad sucuritatem sibi consci- sat exercitiam non obligare.
117쪽
I IODe Principiis Iulis Naturae,
At quid inquies ps irem o, si alter leges natural cs violando potem ior a i ni eosF niendi i m c ad at, inuque ego ipsi nisi item naturales violcm leges, reii fere valeam ne gravi detrii an vini R liY,ndeo, eo in casu , qui rariti imus uliquecst, & tanti ini non imposito dis , detrinae nitim si ii non dii na . a Deo lir mi. naturalium Alictore. suo tempore . hac est in hac usi in altera vita cecit illi ine
id de O Iearievir n tura senscrit. Cl. Bur omaqni vi , liquct OV ejus is finitisne, & ex aliis nonnullis , quae eidem frae in tit. Di finitio ita se liabet:
Ob Io io eli Abortatis n.rturasis coarctatio a Tutic e facta. qzarinlis ea quo πο- bis si peditur, consili tot :a m funt imp bus , qui hominem ad c rivm amensimcdum tariclinant . Ad hanc d finitionem hac pi uel itim ratione sibi ille Viam parat. Co ruentia inquit , agendi modo cum rationis regillis congi tun te. si bene te Docta fuerit, nobit ita .rIerui imponit π c. sitatem, non uti e Phocaim, Ied moralem, fitam in impriss me, qVam in nobis rationes 'uapuam issciunt , quae
nos rem in IVO G ex ouo h mc obligationis id am in vivistus ipse videtur iuperius rc dare utinus. 52 undo , quum ratio aucti illi e careat , q iae myrtioris pro ma r l, p. test ea quidem lxoni propositione ad ad n dum allicere dc incitare. uno verbo, ta 'Ure; iann vero proprie obligare, seu tib rtatem adstringere e limit .are: q:iod a superio P unice praestari posse , videtur per se na. in estum . At ratio: in ei se homine proprie superiorem, quis di κ'rit , quum sit ipse homo , seu propria illius facultas Ilitur Ralionis praescripta tensiat tantummodo consti omina gradum: quod ipse nati LYHesma quius ultro agnosccrevi dctur, quum in allata definition o dicat, Rationem p r conficia, qt e suopeditat, ad agendum d tirminare. At conmilium t me qui .lpiam a l ge diversum , ct impulsum consilii ab obligatione , quae propria logis cli, omnino diis rre ,
quum omnCs nolint , miror , a La Ic-- io tanta satis, ut videtur , sui:su a- ni in adversum. Verum quod maris mihi in eo displi-cci , eli is sum in damnatum uti ratis principium cum plerisqtie incidit se: neque enim putat, aliues agendi motivum ad nos detem ainai dos idoneum , praeter commodum aliqhiod . e-naolum ni una , vel si uctum ex actione colligCndum. Natio quaecunque sit, in- , quit, nou es abi nos dote, mirandos idon a . n 'atecur bonum aliquod acquiri u um, vel mη um evitan viis proponit: 1sit quatenus adlio aliqua aά nostram ob cI.ι:ion m. festeitatem , tranqui itatem cen earc aliquo mi do potor . Ouod qu Iom ist a bomiuis nat&ra, er volant.rtii iuuo Ps ex eit : qu madmodYm enim tantunius do bonum es obiicium volantarii; ita tu, o Yod eam ad 10e dcterminandum in ivrre stat u , , Jhes boni U
id L 1 ....te hs quod in eo lupra consuta intras Lib. VII. cap. 6.
118쪽
quod voluntate na :id agendum inducit , alicuius honi pro p uitionem este l ere, non insciamur : hujusmodi autem bonum aliud esse non roile, quam utilitatem aliquam ex actione ipsa prodeuntem imeret hoc est 'itoliae-gam vis.' quum pCllit , inamo ek dcbcate ite potii limum bisum virtutis , quod haud semper cum uti ita te coniungitur; ut alibi clemoni rabimus. Quae in Bur Em.iquii patrocinium c κipso opponi valent , haec ferme sunt :Primo , Cum vulpi , tum Philosophorum cisato nil aliud obligat ion is mina ne in ulligitur, quam ratio ad agendum determinans. Secundo, quum a ligando dicatur, non sl nisi voluntatis uel iri irinio, vel constrictio: haec vero ad aetendum non constringitiir , vel ad sit inpitur, seu compellitur . nisi motivi, quo i proponitur, energia & cfficacitate. Tertio, quum congruum adest agendi natati viam , nos illud approbamus , icu cognoscinatis, nos ita agere debere: perinde vero est ita a Pre do bere, ac obligatum es e. Quarto, admittenda est obligatio interna ; quae ne quidem concipi valci, nisi motivo a Ratione propO-
Ad haec tamen ita respondeo. Ad prinatim: Equidem Vulgus Obue itιου/uper- Isaepe contundit cum ag ndi motivo; sed ab illo neutiqua na loquendi , multoque minus sentiendi norma sumenda cit . Ad lacundum : Ob e. tio non eli proprie compullio ad agondum , sed flatiis , in quo quis , salva honestate , neque contrarium agere , ncque actionem potest Omittere; ut postmodum suo loco dicemus. Ad tertium: Si mo:ivico strui nomine intelligatur repraesentatio honestatis, jultitiae, aequitatis rei gerendae, di-lliinctione opus hic esse pulo : nam vel tunc praeter rei ipsi: is honellat Lm atque decentiam , concipit quis aliquam superiorem auctoritatem , quae ipsum ad ita Dp randum adliriniat ; vel in ipsa siliit rei honeliate: si primum ; tum ait Cro ,
Ver Mn esse proprie lite dicti in obli alio ne mi non ite: n in altero casu. At IV. dico, ncceste non esse, aliquam pdinit Iere vcri propriique nominis Obi gat: Onem inter in ira sed tantum n o lo minus
propriam , ct imperscct. m. bcilicet, ipse non omncm rationi abnego obligandi vim ; quin ei aliquam convenire , si quis neget, cum a b tror hisce argumentis revinci polle. Primo . Obligatur qui que, rae :d , quod absurdum eli, admittat. Porro a bsurdum illsibi coi'tra dicere : contradicit Pero : 4 qui duchim rationis nIn sequiitur; nam quod per rationem agendum probat, fatio idipsum improbat: quisque igitur obligatur ad actiones suas juxta Rationis
praecepta exigendas . Secundo . Quum Ratio quidpiam cise honesiuin vel turpe dictat , iunc hi, imo intime tibi conscius eli, se laude dirnum esse, si illud
agat, illud omittat; vitaineratione vero,
si iii ad agat . omittat illud : obligatur igitur ad illuci agendum , hoc omittendum , cum ut sua aliorumque adproba.tione fluatur, tum ut suam aliorum ae condemnationem eiiugiat . TCrtio . t κ-
perientia constat hominem quum primo egerit quidpiam recti , intimo ex propria necessaria adprobatione gaudio perfundi; ct e contrario, si quid turpe es- fccerit , tristitia quadam seu amaritudine ex ire celsaria sui ipsius condemnatione vexari: hic satis est ad ipsum utcunque obligandum . Quarto. c iiqur intime persuasum eii , este laudabile propriae naturae convenienter Vivcre, quemadmo lum vituperatione digni Im , qald-piam agere contra illam : igitur sese quisque obligatum censet aut cesp. scredebet ad id a cndum , quod en e natiirae conveniens ratio dictat ; illulque omittendum . quod ratio suadet eidem repugnaro. Inesse Rationi nostrae hujuscemodi dictanaina, eaque necessaria Cue qua ratione Iulιncius Mor.iser ab aliquibus appeti inti ir) nemo, qui ad ea, quae intra se sunt, animum inten lorit, inficiari valet. Quinto. Etiam si Ratio homine ipso superior proprie non sit , ea ira que ob caussa an non veram obligationem parere valeat ἰ quum tamen quid honesiuin, qui .l lite iniquum sit . fuggerat , Consili. arii i altein gratiis ei negari non potest . Eil aurem aliqua oblitatio ad yini lactei: a ca , qa M ab amico
119쪽
traduntur, consilia, si l Oira esse noscantur . Sexto . bid quod i mrerium aliquod concedendum Rationi videtur H Quum enim homo pluribus conliat partibus , quarum aliae praestantiores abis sunt, Ratio, quae omnium praeliantissima est, velut ceteris superior , censeri potuit; quae proinde aliquod valeat ima perium exercere , adecque & morali ter Obligare. Et quidem, septimo, IdOmo talis est conditionis , ut per Rationem possit supra seipsum mimus aliquod superioris exercere : nonne enim homo actiones suas modo probat , modo improbat, quandoque etiam calligat, quum scilicet , vult sese acrius ad virtutem
incitare Potest itaque etiam sibi ipse aliquam obligationem imi mere Octavo demum. Homo propriae Rationi aliquo
certe modo subditus esse videtur : nam si contra ipsam agat, molestiam ejus exprobrationem, objurgationemque, indeque tristitiam & quandam animi amaritudinem , quae veluti inflictae poenae locum teneat , non valet effugere : quemadmodum si morem ei gerat, ab ipsa tum sua adprobatione, tum ea, quae in hominem exinde profluit, voluptate qu
Haec omnia luculenter evincunt, Rationem non tantum se sola alicuius esse obligationis .ntem; sed etiam posse aliquatenus ad recte agendum inducere. Quod quidem experientia ipsa confirmat: etenim, si vetustis scriptoribus habenda est fides, plures Philosophi, & antiqui Heloes praeclara plurima sola Ratione duce patrarunt. At vero huiuscemodi obligat icnem valde esse infirmam ct imi cillem, explorata res est. Quum enim Ratio pars hominis sit, is quidquid ea dic averit , in sua remanet libertate agendi: ac priae Frea Rationis lumen insurgente pastione . quam facillime obnubilatur, eiusqu- stimulus contrariis cupiditatibus frequenter obtunditur; dc homo, qtii ob lib rtatem , qua pollet, Rationem inter & pastiones vel uli Judex sedet, volu pratis, v l utilitatis illicio fata cil scducitur , ut rei clis Rationis consiliis optimis , cupiditatibus acrius incitantibias Obsequatur . Hinc follior ialia admittenda est, & validior, quaeque la vera eli , Obligatio ad homine in mossicio continendum I ea nempe obli alio, quae oritur ex supremi imperio Legislatoris , Iudi eis , & Vindicis . Qua de re alibi. Iam Vero, ut quae de Obligationis naiatura hactenus disputavimus, clariora fiant, placet, ea paucis colligere, & consectaria, quae inde profluunt, indicare. Animadvertendum eli igitur, triplici motivo seu ratione posse aliquem ad debitum Virtutis , ex. gr. Te1 eranti.e , actum exercendum permoveri r nimirum primo, ut corporis sanitatum, congrua Lque eius Vires conservet , vel augeat ;secundo , ad servandam cibi , potusque praescriptam a ratione mensuram te tio , quia Deus naturae auctor , si premusque Legislator id praecipit. Motivum primum voco utilitatis alterum hone- atis ae decentiae; tertium stricti omnino debiti . I imo motivo nullam pari censeo Oblio. ionem moralem ; aliquam altero, sud imperfectam : tertio propriam , persecta innite. Hinc utriusque obligationis, pericctae scilicet & imperfectae, cum activae , tum passivae hasce definitiones
t. Obligatio naturalis perfecta actima est Iussio vel interdictio divina actionis
a. Obligatio naturalis perfecta passiva est Impossibilitas contrarium agendi via actionem omittenήi, fareo debito objequio
erga naturae Auctorem, ac supremum Legulatorem.
Obligatio naturalis activa imperfecta est connexio actionis cum honestate vel regusa Rationis. . Obligatio naturalis passiva imperfecta est Impossibilitas contrarium agendi , vel actionem omittendi, salva actionis honestate, Ieu conformitate cum regula Ra
Trita illa Obligationis definitio ,
cessitas moralis agendi, eundem quidem , quem nos definitione latalia eκpressi naus,
sensiim hab 're potest ; at alio in sensu eam intelligunt qui obligationem cum agendi motivo confundunt : scilicet hi moralis nec ellitatis nomine eum statum
120쪽
intelligi in t , in quo quis boni
propositione ita allic riir, & p Errno tur, ut ad illum per se an indum, salva phy- sca libertate , adstrin 'atur , eo nempe sensu , quo viligo Scholastici docent, a sine seu bono proposito voluntatem Nuraliter o . emoveri: quem sensum minus esse rectum, satis p itet ox dici 'ri: eumque nos sensum ut e X luderemuς , liam , eamque, ni fallimur, clariorem dedimus definitionem . t otia ς' vero haec quae hic ad mestatem nostram declarandam subjicimus, at vatias Auctorum piniones conci: mi i s , alias etiam meliorem in sensum interpretandas, reducendasque poterunt in servire.
I. Qui obligationis naturalis nomine
nil aliud intes ligunt praeter convexIOV m actionis cum muttio primum Commemorato, nempe utilitatis vel volat: alii , ii jus nullum naturale admittunt ; quia nullam admittunt mora in veri nominiscbligationem .
II. Secluso per summam impietatem Deo, vel eius providentia , sub sollit jus aliquod naturale, sed impersectum , dc
minus proprium; quia aliqua remanet, imp'rsecta utique, dc minus propria obligatio III. Si sistamus in sola natura aut Ratione , leges naturales non sunt verae legis ; quia natura vel Ratio sola nequit veram, propriamque obligationem
IV. Qui congrua Dei notitia imbuti
sunt, ii duplici obligatione, quarum altera alteram n , nsatis eκ se si mam cor- bU: at , ad: tringuntur; adeoque duplici valent molivo, quorum alterum altero per L ctius eli, ad recte agentum dcterminari.
V. Athei , quamvis non fiat ni cessario vitiosi possunt eiram absolute sese a sceleribus solo Rationis dictumine continere ; sunt tamen ad vitia Omnia sui: mopere proclivis r quia deest illis pr. π-ci P.ι una in eadem prohabendi retinaculum ; nempe debitum obsequium crga Gm. Ii Auctorem naturae , ac timor supremi Legislatoris , judicis , dc vindicis . Postremo hoc considatio satis. ut puto, ea solvitur quaestio, num Athersmur suapte natura in vitae ασυξίαν turpitudinem influat ; se ii per se sit bonis moribus societati noκius, vel tantum per accidens. & ex abusu, quorum posterius docet VI offui ; illud alterum LMorus cum aliis plerisque . Nimirum Atheomui neque per se in vitae corruptelam influit, seu positive in vitia haud inclinat haut propellit quomodo enim ,
quum sit error , aut cognitionis privatio 3 ; nec mere per accidens, di ex s is Jui abitu , quum nemo vere ac pro prie uti errore possit , adeoque neque abuti : sed quat nus duntaxat removet prae ipuum Libendi in crimina obicem. ut dictum est. Igitur mores ille corrumpit, quemadmodum ruinam aedificii caussat , qui solidiore fulcimento sublato . exile tantum aliquos imbecillumque relinqu*t ; quod validioris venti superveni intis impulsui resistere non valeat. Sic plane Atheui stabit sua fulius ratione quousque pali iones silebunt; iis vero insurgentibus , dc patullo acrius urgentiabus , corruet dc crimina quaeque perpetrabit, nisi alia insurgente pastione, p ta impendentis alicujus menae timore , vel spe alicujus utilitatis , vel voluptatis maioris , aut propriae famae tuet .sae studio absterreatur . At tunc opere quidem , non animo ab iniquitate abstinebit; adeoque non probus , sed hypocrita evadet ; ut idcirco nemo illi fidere jnreptatit. Certum est igitur, etiam ipsum et societati quam maxime noxium esse Athe ij tim: quia enim perniciosius eum ni re potest , quam si fiducia mutua atque securitas auferatur Nimium ergo bene sentit de , Atheorum Iud patrocinium videtur suscipere , dum ipsum nota nisi ex ab Isu noxium putat; atheos vero virtutis cultores, vir- uicque praeditos evadere posse censet . reque ipsa evalille multos ex mplo Sineia situm demonstrare contendit . At recentiores de Sinensibus ipsis Relationes , eos quidem ut itrenuos victui is simula-iλ tores,