장음표시 사용
81쪽
74 De principili Iuris Naturae
IIonestum , Du Opus virtutis , ἔnquit ille , id intelβ imus , quod tale est , ut detracta omni utilitate , fine ullir praemiis .i fructibusque licet suapte natura ex eo prcilluentilius 7 per se iρ-Jum ρ si h re laudari: quod quaia fit .
non ta n definitio ua , qua Uus sum , iη-- tolligi potes quanquam aliquantum p t vij quam communi omulum Judicio , γ ορ::mi cti atque sudiis O' factis , qtii permulta ob eam unam eaussam δε-cPrrent , quia dPcct Nia rectum , quia bonotum est , etsi nu Ium eo ecuturum vel etiam naturali consecutione γ δε-
mofumentum urflerent. Huic porro. cornis
ni unitJimae Honesti , seu Virtutis generali notimi adversatur o mus , quippe qui Honesum ipsum , seu virtutes eam tantum ob caussam expetendas do. cci , quia ad nostri, flatusque nostri pe 'fectionem tenduat , vel quia aliquod phys cum sive animi , sive corporis ,1 ve sortunae conferunt bonum i uno verbo , propter utilitatem aliquam , vel voluptatem praeter eam , quae ex ipsa virtute , ut virtus est , naturaliter fluit ; ut nos supra demonstravimus. Igitur Wolfit systema decus omisne virtutis, pretiumque tollit.
Et re ipsa quidem virtutis , seu justi,
re f. honellique decus in eo situm essi intelligitur, quod rectae rationi , ade que & divinae leti conforme sit , seu quoi co rectus servetur ordo, ut supra a Ne sicut ego aliis objicio epicureis
mi m , ita ii me vicissim de Stoicismo aeculent , monitos omnes velim , me ea tantum ratione verba Stoicornm adoptare ec adhibere , quatenus significant dc probant, Virtutem esse propter se expetibilem , seii habere bonitatem intrinse- eam , & propriam, id est distinctam diis
versamque a voluptate, & utilitate, quae ab actione , qua virtus exercetur , PrO- manat , aut consequitur ; non vero quatenus cxprimu ut vel indicant , virtutem esse summiim , ct unicum bonum, ade
que eam solam appetibilem nec ad ulteriorem aliquem finem ordinabilem . Λblib. VII. cap. 6. explicuimus; non vero in eo, qaod qualemcunque , & qii aliacunque modo adserat utilis te. n. Exem'. gr. non exercet proprie temperanti virtutem ille, qui solo conservandae suo corpori valetudinis, amovendique ab eo morbi cuiusque studio vescitur moderate: id est enim medici irae potius quam legis naturalis rationcm habere; sed qui sese a nimio cibo , potiaque propterea continet , quoi mades Mus esus rationi rectae conformis est, eaque rectus servatur ordo unde & lege naturali seu divina praescribitur: hic vere operatur mirtutis amore , alter vero agit potius
formidine parn.e. Quid enim refert , an haec poena positiva aliqua lege impositast; vel potius ex insita inordinatae comestioni vi naturaliter consequaturi sem. Per enim poenae, malique rationem habet id, quod inde consequitur: illudque esse quidem incitamentum poteth a.ltemperate vescendum; sed illud tamen incitamentum a virtutis impulsa diverissum est manitate. Adde, Virtutem esse omnium omniano sensu summe laudabilem , dc Iaude quidem sbi uni propria, nullique alteri rei communi. At Utilitatis laus quibusvis etiam vilioribus artibus communis est : laus vero ex voluptate ejusinodi est, quae etiam ex macello peti possit; ut ait Tullius, Omnium quoque sensu omniumque De .eu.judicio Virtus est, quae hominem facit bonum, de probum, quemadmotum vitium malum reddit, ac improbum. At
quae hoc me errore plane abhorrere , quan
quam ex iis quae hucusque dixi , satis planum est , tum vero ex infra dicendis apertissime constabit : nihilominus hic
data opera monitisse , fortasse ad praecavendas aliquorum accusationes non inutile erit.
b Quod hie aio, plane congruit cum
d rina , quam Clar. & praestantinimas Vir Franci cur Maria Zanotis exhibet in aureo suo libello italico idiomate conscripto de Philes Lia Morari 1uxta senten
tiam Peripates terer m , partu i l. cap. 124
ubi docet, non esse actum virtutis sumere medicinam intuitu solius sanitatis.
82쪽
Et Gentium Lib. VIII. Cap. Iv. s
quae bonitas. ac probitas est suae tantum vacare se licitati, seu utilitatem tantum captare aut voluptatem ; indeque iis tantum incumbere operationibus, quae ea rum alterutram , vel utranque consciscere possint Profecto si Virtutis pro lium non aliud est, quam ut mediuuist comparandae se licitatis, corruit omnis distinctio hyna inum malorum , dc bon rum, seu proborum , & improborum satque adeo juxta Epicuri praescrmium ,
duo tantum genera admittenda uint l,
minum, nempe sapientum, dc luuorum; scilicet, eorum qui scite curant propriam selicitatem ; & illorum , qui eam negli-suiu, aut sibi comparare nesciunt: quod est absurdum . Praeterea, Virtutis praerogativa est parere meritum. Sed quis in eo meritum ullum concipiat , qui omnia ad utilitatem suam reserat, vel voluptatem An non huiusinodi merito ornati sunt omnes, ac etiam ii qui iniquit lime operanturi omnes enim actionibus suis propriam felicitatem ceu scopii in praefigunt. Nullum igitur peculiare meritum erit in virtute , si tota ac unice in promota venda felicitate versatur . Nulla igitur
in altera vita retributio speranda, quae tantum pro merito datur. Errant igitur omnes, atque immane falluntur qui animi immortalitatem ex debito huiusmodi retributionis demonstrare enituntur . Eia quot eκ sententia quani impugnamus, consequulitur absurda. bed illud etiam aeque absurdum coiris sequitur, nullam admittentam esse Viria tutem , praeter solam Prudenti. n . Si
enim non aliud prae tandum est homini, nisi ut felicitatem suam assequatur sui ficit illi Prudentia, cuius est apta media ad silem an quendum adhibere. Ceterae
Virtutes, ut summum, tanqliam ancillulae , , mini irae se licitatis fou voluptatis juxta Cleanthis tabulam a Cicero ne memoriatam, admitti poterunt. Denique , negari non potest , Virtu- De Fin. teni nominarst , ut ait S. Thomas , seu e X se aster re ρορ nitie, cui in litet, per '' ''s ctionem, quatenus scilicet virtutes morales, de quibus tantummodo hic iambis est sermo potentiar rationales, c V.efunt propriae hominis, determinant ad actur sibi convenientes, seu rationi consentaneos; est igitur per se expetenda Vi tus I cum in consessis sit apud omnes quamlibet persectionem per se expetendam esse. a . Verum dum haec edissero , quispiam
fortasse eκ illorum numero, qui utilitati propriae , voluptative addicti sunt,
continere se amplius non poterit, quin reponat: si ex virtutis cultu fructus eκ-pectandus est nullus, jam nomen virtutis voκ erit vacua , dc inanis: quique operam illi navant ζ nubem pro Iuno sam ectuntur. In hunc fere sensum 'MOL us ipse loquitur in nota ad laudatumg. ID. Verum enim vero quisquis haec loquῖ-tur is certe cum D lauro consentit, qui rino ignorare se dicebat, Cicerone te-L
a) Clemens Baronius cx M.trch. de Ca valcabis Vir doctissimus, dc A cadem i. e
hmoris caust i num in O , irae S. Thomae rati e se xlii tam fine iis , i in quarta ex elegi illi; imis epillatis, q ias a 3 Cl. Eanniti conscripsit ut admitteret Viris timeri esse propter se , seu ob ita triti se- eam bonit.item tuam expetibilem . Atq md hoc ad Virtutem iamiam ipse limitet, velitque cam in Praxi nunquam ad sat prosectitionem c Scaciter movere posse, nisi quatenus quis ivi at
consideretque, ex cognita eiu aenapi sel-smae sibi an in 'im Fauclio , vol ptati H Ie
dixerim imihi satis non probat ar : Videtur enim mihi hoc abunde refelli vel solo fallo alicu3us, qui ob virtutis amarem ira stem oPpetere et est erit; q iem profecto sperata ex virtutis post elis ne ν luptas movere non potuit . Alios etia alicet fortaste non multos ru' riri , pro certo hibro, qui aliquem virtutis actum exerceant, quin ulla modo voluptati ex ea postea percipiendae ani in im intendant:
qi ibus se ipsum accelatendum facile , ut palo, agnos cet ver ille Cl. Auctor , uncibilem animum suum, ili multum a te q io plerumque ad a leti dum incitatur, paullo diligentius excusi erit.
83쪽
6 De Principiis Iuris Naturae,
ste, quam aut qualem esse velint sormam virtutis , qui bonoate summum bonum
metiuntur. Si enim ad honestatem omnia reseruntur, nec in ea utilitatem, veIτ Dptatem dieant inesse, ait, eos inani --
re senare , his enim ios verbis utitur; neque intelligere neque videre , sub hae voce bonoatit, seu virtutis, quae fit subjicienda tententia. At nos quae voci Vim
tutis subqιcienda sententia sit, iam supra
Ll, VII. diximus . Verum audiamus Torquatum
c P. Vi Epicuri caussam perorantem apud eundem Tullium: Ovi in una virtute , inquit, summum bonum ponunt, irosendore nominis capti, quid natura 'ostulat, non intelsistunt, errore maximo , si Epicu-νum audire voluerint , liberamur. Naecnim vorα eximiae, pulchraeque virilites, nisi voluptatem, vel utilitatem incerent, otiis eas laudabiges , aut expetendat ambitrare ivr a Ut enim medicorum sciemri.im non ipsius arris, sed valetudinis tr tia ρ obamus , in Mubernatoris ars , quia bene navigandi rationem habet, utilitate,
non arte laudatur; sic sapientia, quae ars vivendi 'utanda est, non expeteretur, finibu efficeret : nune expetitur , quod est tamquam artifev conquirendae , is comparandae Toluptatis , vel utilitatis. Vi deant vero , quibuscum sentiant , qui utilitate vel voluptate virtutem univer-
iam contineri sibi persuadent , aliisque
persuadere conantur: Vel, quod eo te iri recidit, qui contendunt, Virtinos esse tantummodo consequendae se licitatis subsi
Ceterum haud ego inscias iverim, Virtutem summam parere utilitatem suavissimamque voluptatem & gaudium; at quod nego ac per nego, illetia est, non aliud ei decus insidere vel pretium, nisi quod sit utilitatis vel voluptatis effectrix; tum nonnisi utilitatis, quam parit, voluptatisve caussa expetendam esse atque colendam . Scilicet Virtutis ratio, ab ejus effectii secernenda tist; quemadmodum amicitia ab emolumento
plerumque etiam maximo, quod Ox ea coli surgit : n: m alioqui quem a lino 3 uir concidente emolumento , amicitia ipsa ιαὶ Uvum na Oxo similiu , , uirum conciderct; ita sublata, ut non raro con
tingit, utilitate vel Voluptate, quae aliunde solli a virtute profluere , nulla eius amplius ratio hahcnda esset ; quinei vitrum loret praeserendum , quoties majorem ex eo utilitatis, sive volt platis fructum sperare liceret. Et quidem
'luoties utilitas, voluptas quoties, ut Nirtus teneatur, abjicienda est: 'Quam enim
utilitatem capit ille , qui aut debitum solvit, aut depositum reddit , quod a
scondere, quod servare tuto potuisset RQuam quoque voluptatem exinde decerpit praeter illam ,eanaque purissimana, quae ex recte facti conscientia di intimiore animi parte sobolescit 3 Sit quoque
adeundum mortis periculum, aut certa
mors oppetenda vel militi ne statione in deserat suam, vel civi ut patriam servet; quam iiii, i mo, ex praecellentissimae exercitio virtutis vel utilitatem , vel -vo ptatem sperabunt Videant erroqui juris naturalis vel Ethices id generis finem faciunt, ne vel virtutem in integrum evertant , vel solum illi i nobilem quendam locum ab opposito vitri
non ra 'o surripiendum concedant. Plura
in rem hanc dissuruimus si,pra Libro VII. Cap. VI.
Qii ad hic opponi ex principiis mota finis potest, serme istiusmodi est . Ex
plorata res est, juris naturalis, seu cim clarum ipsus legum castodiam aptisti mum e lite med min, quo contendere ad se icircitem post inius: felicitas ergo, ade que re conflans , quia illa continetur , voluptas. est ju iis naturalis, officiorum que nc;ltrorum finis. N que enim aptius aliunde virtutum finis definiti, qua me κc si clibus valet : ad id nanque virtutcsdellinatae a natura censendae sunt, quod
pro.lucrint. Itaque omnino aratione ab
ludit, alium in earundem cultu sibi sco- p una, finemque praelii tuere praeter emolumentum ipsuin, seu utilitatem , vel felicitatoria, quam ipta pariunt. Haec tamen hoc pactu facile dispelluntur. Lauinam actionibus nostris liberis praestitu nisus sit finis, quo scopo , quove incitamento nobis sit operandum,
ii sic dicio allata UVoliti propositio Dissiligod
84쪽
Et Gentium. Lib. VIII. Cap IV.
non tam e ζ naturalibus actionum effe
tiis , quam eκ insitis rationi principiis
dijudicandum est. Rationis est enim, sinem, quemadmodum respicere, ita&praestituere. Ipsa porro ratio, uti supra omnia animalia bruta nos evehit ; sieeκcellentiorem , praestantioremque prae illis finem operantibus nobis indicit . Hinc quum etiam ipsam et bruta strantur natura ipsa impellente , in utilita tem, ac voluptatem, suique generis selicitatem; ratio id quod altius est&su blimius, persequendum hominibus praeia scribit, rectum nimirum ordinem , quo virtus quaeque & hotrusias continetur . Finis itaque Iuris naturae, ut rationalis creaturae proprius sit, censendus est recti ordinis custodia , & vita rationali
creaturae conveniens, seu consorinis regulae rationis quae Omnia eodem recidunt : quae quidem plerumque se licitatem parit maximam, prout in hac vi-- ta consequi nobis licet ; sed haec rectae vitae dicenda est potius praemium , quam sinis, immediatus scilicet dc proximus,
quo nempe ad recte operandum proxime permoveamur , quemque in operatione ipsa unice respiciamus . Si enim proxime se licitatem intendimus , cum amittimus virtutis meritum, tum pertiaculum subest , praesertim si se licitatem
nostram metiamur utilitate , vel voluptate, ne dc vitium praeseramus virtuti, & ab ipsa, quam consequi Optamus, felicitate excidamus . Quanqumn igio rvirtutum actus sic penumero ex insita sibi vi aliquod adserant emolumentum ,& fructum ; non tamen in eo praecise figendus est intentionis obtutu ; sed altius assurgendum est, rectusque, qui in illis est, ordo rei piciendus, honcllas, rectitudo, uno verbo pulchritudo virtutis consideranda, quae si videretur, suam Ula ardentes amores excitaret fuit ut inquit Plato: huiusque praeseitim intuitui vitae ac cupiditate op randum, si ut homines decet, operari Optamus I ac praeterea, ne si aliquem quemcunque scopum, utilitatem puta , vel voluptatem tantummodo persequamur, ut prunimi illarum alterutra , vel utraque , quod
frequenter contingit nos celerit , ipsi Virtutem quoque deseramus ; quod est indignum. Caeterum felicitatem quoque nostram posse aliquo modo dici finem juris naturalis , sequente capite doc
Proximur, intimusque Juris narurae finis est custodia reai ordinis , proindeque
vita ad rationis normam exacta. Finis autem mediatus nedum communis,sed
etiam propria cudusque felicitas, quam adipisci propriis actionibus quir potest. Finis ultimus, atqua persctus es felicitas vitae Iuturae, quae inde cov-
surgit , supremi Conditoris, θ' Proviseris gloria.
Hae e propositio, quae finem omnem
juris naturae complectitur , Vix
ulla indiget probatione: quippe quae ex hactenus dictis satis luculenter consequitur; dc vi κ in dubium vocari ab aliquo potest, qui juris naturae indolem fructus, effectu' ite parumper expenderit. Scilicet finis cujusque disciplinae censetur bonum illud, quod eandem consequitur , ut sol fias etiam docet) seu quod per ejus exercitium , cu tuinque obtinetur: quemadmodum finis serendarum arbOrum laqt fructus, quos illae producunt,& finis agri culturae est commoda humanae vitae traductio . Quidquid igitur
stodia. in homines profluit, totum illud censendum eth aliquo modo finis juris
naturae, scilicet magis, vel minus proximus, aut romotus, quo magis , vel minus intima est essectus juris cum ipso Jure connexio, seu prout te motius, aut propius ab ipso dimanat. At veroquc dproxime, dc intime praestat culto lia juris , propul dubio est recti ordinis conservatio ; quin ipsa juris custodia nihil aliud in seipsa est, quam cullodia ordi.
nis recti . proindeque & vita juxta rationis normam traducta, dc quae hominem ratione praeditum decit . Iste igitur est illius pri inu dc iniimu et cum
e flectu . tum finis. Porro O dinis . . u riata custodia , seu ulla rectae i-ti. . . i
85쪽
De - Principiis Iuris Naturae ,
conformis primo qui lem commune in
Reipublicae sive societatis humanae felicitatem prost ignit; tum propriam uniuscuiusque, quoad mi est Inimana industria comparari. Et sane quid ea republica, regnoque felicius , in quibus naturalia
juris praecepta ad amussim ab omnibus, s iaetulisque servare intur Cum enim qui Lque ab injuria alterius abstineret, vigeret utique tranquillitas lamnaa; &rursum cum omnes se mutuo diligerent , eos inter regnaret gaudium, laetitia, iucunditasque perennis; ιχ cum sese omnes invicem jugarent, unanimiterque ad 3romovendum commune bonum incit m ieient , omnia quae ad vitae ne es litatem , animique cultum , ad oblectationes honestasque delicias conferre poliunt, mirum in modum e florescerent. Nemo autem non videt, in hac communi selicitate privatam pariter uniuscujuslibet contineri; quam praeterea singuli auge rent privatis ossiciis, quae exe: cere erga se ipsos debent . Cum igitur tum communis, tum privata felicitas sit fiuctus
legitimus utris n. atur ae , consequitur,
uti anque pariter esse illius finem, me diatum ta inen, si ad priorem illum ip-s intimiorem , quem explicaVimus, Comparetur. Quum vero communi; felicitas felicitate privata potior sit , atque praestantior; eam p:ae inue a lapis intillimo i ceti, latore intendi zsserimus , con-tcndim i Ique; ita tamen ut benevolentissimae ejus IVovidenti ae curam atque
sollii itudinem etiam ad singulorum seia licitatem extendi non dubitemus. Dixi autem humanam felicitatem,
potest, si ita uiri esse, adeoq t2 ct finem
juris naturalis; ut indicarem, quod alioqui plane exploratum est , eam in hac vita semp. r esse imperis fissimam, &valde qiuandoqtie exiguam , vel etiam nullam; quos vel alversae fortunae casibus perturbatur, vel aliorum hominum nequitia minuitur, nisi etiam extinguatur renitus ἰ vel ipsi quoque cullodia
juris in occasi nem miteriae convera itur; quod non raro contingit. ruam ob rem
mulium prosect i de prae tantia iuris, mullum de exi: iii natione supremi Legislatoris adimeretur, si humana fiali ei tas in hae vita esset ejusdem juris &Legislatoris ad uatus & ultimus finis .
Quam frequenter enim uterque aberraret a scopol Vidit hoc sapientissimus ae
providissimus Legislator, tantumque damnum, ut repararet, decrevit, eos qui ad suarum legum praescripta vitam comis
posuissent suam , plena atque perfecta felicitate in altera vita donare : hinc ejusni odi felicitatem ac beatitudinem ipse constituit ultimum certillimamque juris naturalis finem, a quo nemo proinde nisi sita excidere culpa possit . Qia ratione pro sua sanientia tum sui ipsius
velut Legislatoris nonori, tum iuri S naturalis dipiritati , tum etiam insito abs se homini perseia ae felicitatis desiderio
plenillime consiluit, atqu' prospexit. Εκ h: s vero omnibus conficitur, verisiis niam esse quoad suas partes omnes eam,
quam initio posuimus, propositionem . Quid adversus sic contii tutam assertione in nostram objici possit, non video; nisi fortam; illus cuiquan in mentem
Venerit, eam minus cohaerere cum prascedente pro postione , qua tantopere in ossis reprobavimus quod ipse docuerat, per ius naturale f. ueritatem nostra, ntanqu.Dn fudin intendi. Si hoc quis objiciat, meni cm ille nostram , quantumque ea a ,γνο ano dilar pet sensu, nondum est assecutus. Aliud esst enim, uni-cl 'ra, pii mariumve jtiris naturalis fine n ei felicitatem noliram, & quidem hujus vitae; aliud vero eandem felicitaten finem elie me initam dc secundarium , ita ut adsit dc alter . eiusdem finis , qui
prior illo sit, ipsque juri omnino inti
mus. proximuique , ac veluti essentialis; est alier quoque suppetat, qui illo
quidem sit consecutione po ierim, attamen prα tantissimus, persectissimus, ultimus, & adaequatus. Iesu per aliud est docere, ut nos quidem dicimus, cust diae ju is naturalis seu tu iri huius etiani vitae se licitat iri esse , adeoque & tanquam finem , utique secundarium, intondi poss:; aliud contendere nos adipi re
cumdia feficitate is congequimur , nee me eadem infim eo equi datur , adeoqua
86쪽
Et Gentium. Lib. VIII. Cap. V. ρ
quid probavi in iis . Itaque in molsio illud minime r.prehondo, quod huitisce vitae felicitatem disciplinae nostrae utcunque secerit finem . sed quod nullum alium vel prior m id miterit , vel potiorem . Noe est sane disciplino in prae:latitissimam expoliare praecinum decore suo , hominetque infimis hisce bonis plus aequOc teroqui addictos, altius infigere atque sim mare: qua vel una de caussa jus ποί-
fianum omnibus , qui sapiunt, mimia probari, imo de conterum debet.
praecepta moralia ex felicitate tanquam ex sine deflueere licero ; & eκ notione folisitatis totum Jus naturae deduci; nequa alio fine Ethicam adiscendan r. quae dc alia his similia docet Gus . Illud dc verum eit , dc nulli pravae obnoxium consecutioni ; quin ad excitandum erga illud affectum nostrum , promovendamque ipsius custodiam haud mo ice conseri : hoc vero dc pravis deductionibus
viam parat , dc in Epicureismum facile ducit, ut nos quidem probavimus, s
87쪽
De Obdiecto Iuris Naturae . JActo iuris naturae fundamento, rectus
ordo postulare videtur , ut ad ejus explicandum objectum nostra traducatur oratio. Hanc vero disputationem eo libentius aggredimur, quod non m do communis tradenda ruin disciplinarum ratio, consuetaque melodus id exigere videtur ; verum etiam quia nos ad id compulere Protestantes nonnulli de hoe jure scribentes; ex quibus aliqui nimis coarctant juris naturalis objectum , alii vero nimis extendunt . Quandoquidem Schmaufius ab illius consideratione removet , ac praecidit quaevis officia ex innatis congenitisque principiis per ratiocinationem illata. Pusendorfius vero nedum actiones omnes internas, sed S OLficia erga Deum , dc erga seipsum errore sane gravissimo subtrahit. Alii autem cum eκ una parte detrectent veram libertatem admittere, ex altera juris naturalis extantiam negare non auis deant ἱ eo se recipiunt, ut jus naturae etiam circa necessarias actiones versari posse contendant . Hos igitur omnes in prae se irria refellere mihi in animo est.
Obiectum Juris naturae porteram limitat Schma usus ad illa principia, quae intimo fenju quisque comperit innara fibi
esse , atque congenita I quae vero ex principiis eisdem deduci per rationem possunt, ad jus naturae nequaquam per- Iiners contenrit. Sed adhue abjurditit docet, eadem naturae principia non in ratione , Ied in volunIate duntaxaν , tanquam in propria sed. , esse quae
Non minus absurda, quam singularis Schme ii opinatio est contendentis ea , quae per rationem inseruntur ex juris naturae principiis , non ad ipsum sus naturale , sed ad positivam jurisprudentiam pertinere . Ait enim :natura inter cetera opponitur arti: ex quo stem, dia sequitur , Jus humanae naturae non uηam Rechmex inventis hominum studio scientiis repu- τυ ἰtandam esse; sed nudum , nullaque arte
elaboratum opus naturae , quat uus tan
tummodo ho nivibus innatum est. Hucoectat notum i Iud Ciceronis effatum , quo Lex Naturae dicitur non scripta, sed naiata Lεκ, qvam non didicimus in . ,, Sunt ,, equidem multae scientiae pergit ille)M quarum Origo ex ratione nominibus is aliquatenus innata profluit; sed quaeri revera meditatione, observationibus, is atque experient se non unius tantum, ,, sed plurium hominum ad scientiae is gradum evectae sunt, V. g. Arithme-M tica , Astronomia ec. . quae plurium seculorum cultura, atque expetientiisti tandem ad soridum hodierni tempo- ,, ris statum pervenerunt. Eadem nonis est iuris naturae conditio. Hoc non ,, extenditur ultra id, quod unus qui silue,, in se ipso, absque labore, multaveis consderatione persentit, deprehenditis que sibi innatum esse. Hic sistit, nsis que ultra erogreditur: quare nullo in- is diget ulteriore labore, diligentia, ar- ,, te, cultura , aut demonstratione peris alia principia. Hac ratione hoc jus abri aliis per homines invectis furibus f cernitur: quae quidem omnia, quoadis primam eorum Originem attinet su- ,, pra innata principia aequi talis natu-- ralis fundantur ; sed praeterea multori lcngius extenduntur pro variis cir- cum stantiis , quae in societatibus ocri currunt, di pro beneplacito eorum ,
88쪽
Et Gentium. Lib. t X. Cap. I. gr
is qui jeges coia,tiderunt . Hinc omnia se jura humana positiva laboriosam aliis quam culturam exigunt, is propriam is alicuam scientiam , quana adiscere pri- ,, muria oporteat, conficiunt. Et iam ius,, quidem nobis innatum conscribi , ceris loque ordine digeri , ac uno verbo,
sub forma aliqua artis proponi potest. Attamen si id fiat , nihil addendum ,, et , quod in simplici natura hominis is reperitur: quidquid superadditur , in ri Iurisprudentia in humanam , aliam veri disciplinam degenerat , atque ad Ius
se Naturae non pertinet,,. I lactenus Sch, M.tusius : cuius verba ei si paullo iu-siora referre libuit, quod sere integrum novi ipsius syllematis sana.m elatum , ideamque continet , pala inque faciunt quid, eo auctore, de ibi a Juriliis Pro 1ι statuibus ad instaurandum , re sciendumqtie Ius naturale eκant latia labori- b. is , totque tamque consertis in rem hanc praesertim a m uso coli scriptis litabris sentiendum st. An non enim ii omnes aut sese supervacaneo conti ivere t hore, aut putido in errore vel sati sunt omnes, dum de naturali jure se scribere arbitranti s , nonnisi ju, lysi rudem itim huj/utuam positivam , aliamve disciplinam tradiderunt Z Uerum illos non parum certe extra juris naturalis limite, vagatose Tu , dudum alii observarunt : at ego i aeque Si bit:.r: lam angustioribus, quam
par cli, limitibus jus ipsum circumscripsssie pio clito habeo; nec dubito, quin
ad jus natiirae pertineant quaecunque ex ipsius p et ratioematione in deducuntur
.principiis i ut cisert pnlita propositio :quam sic evinco brevisti me. Primo. Qiraecunque ex pi incipiis legitime deducuntur , non sunt nisi ipsa principia explicata, & evoluta ; neque cnim pol cst qitilpiam ex iis derivari , nisi quod in iisdem continetur virtute. Ergo si haec s.rt juris n. alii alis principia, quaecumque ex ipss fluunt , ii ii ratiocinatione deducuntur, ad ipium Pu tinent jus naturae. Secundo. Quae ex principiis juiis naturae per rationem codietur. tur , i uni coipso aut vetita, si cum vel alitii iis P incipa is, aut ecbita, ii cum principiis jit-beii libuet, aut licita, si cum permittentibus conne κa sunt. Non sunt vero aut dybita, aut v lita , aut lictea jure aliquo hummo positivo; Vel quia nullum adhuc de iis Oxtat hii iuscemodi jus; vel quia ante ipsum jani fuerant vel vetita , Vel debita , vel licita: igitur tali ἀsunt iure naturali; atque adeo ad ipsum spectant. I iace plane sufiicerent ad propositi
nem nostram evincendam . Verum ut fundamentum quoque , quo Se . tu, hac de re nititur lingularis senten ia, landitus diruamus, placet unam vel alteram objcetione in ponere, ac diluere. Obiectio prima. Quae ex principiis deducunt tir, per rationem excogitamur ;quae per rationem excogitamur ad artatem pertinent, non ad naturam: igitur quae eκ principiis naturalibus deducula
tur, non speti. ni ad illud ius, quod etinat tr.e, sed ad illud, quod artis et Responso. Qu. e ex principiis Naturalibus deducuntur proprie non excogitantur ; imm e xcogitari eorum est, quae nullo inodo sunt: at veritates, quare κnaturalibus principiis ratiocinatione col ligi intur, sunt virtute saliena in ipsisna et principiis unde rationis ope dimanante non igitur haec proprie ad artem pertinent. Insuper, licet eI iam per artem e principiis naturalibus veritates aliae eruerentur, ejusdem nihilominus conditionis strent ac sunt principia quemadmodum succus ex aliquo corpore vi artis exprensus iplius corporis pars est, ejusqtie suo modo naturam retinet i ac proprie
Obiectio secunda. Naturale non est , quod non inest re ipsa naturae; non insunt vero re ipsa hominis nait .ae, qilae ex principiis prael cis deducuntur riitione : igitur non pretiirunt ad jus na
s e spondeo primo, veri ates, quaeratione deducuntur, virtute, tri dixi ense in principiis . un. le si ni : ii ergo principia aeqii titis, aucta e Scho. W Fo , in suo i, i in .no & in n. scuntur homiliis
89쪽
8a De Principiis Iuris Naturae,
a Schmausis sunt itur, jus naturale ex eo praecise dici , quod hominis naturae innatum sit, atque in ortu ipso instillan: ut enim naturale dicatur, satis eli, quod ipsam sequati Ir naturam , quodque naturali rations deprchendatur, colligaturve e quocunque principio lumine naturali noto: scilicet jus naturale opponitur tantummodo juri positivo, ac re vesato .
Tertio, si silamus in ipsa natura , nil in ea deprehendimus aliud praeter inclination os, propensiona es , atque inllinctus: sed haec satis non sunt ad consti-inendum jus . ut alibi docuimus; dc manifestum est vel ex eo, quod consimiles inclinationes atque instinctus etiam in ipsis Brutis reperire est , in quibus tamen jus est nullum proprie dictum . Objectio tertia . Arithmetica , Astronomia, aliaeque id genus icientiae
modo ex innata homini ratione prodierunt,nce tamen idcirco sunt aut dicuntur Scientiae naturales . Cur ita nisi quia labore di experientia dc adinventae sunt,& excultae: pari igitur pacto etiam jus illud, quod multa meditatione, assiduoque labore ex principiis deducitur&cognoscitur, non est jus naturale, sed jus aliquod humanum vel quaevis alia disciplina. Responsio. Scientiae enumeratae , &id gemis aliae prodierunt utique ex innata homini . ratione , seu ex naturali hominis facultate; at non sunt, saltem omnimode, ex principi s ex una partenatui ae insitis, oc ex alia illarum scientiarum p. opriis deductae cujusmodi sunt
Omnia, quae Inos ad jus naturalespcctare arbitramur. Adde, ad deducendas eκ
principiis practicis naturalibus conclusio
nes, tuque mulio lal Ore, neque exqui-sta opus ει se industria: satis est, si Ratio fuerit sana, animusque revera aequi rectique a mons, atque in virtutim sincere propensus. lyiaeterea , quod aliqua opus sit icitiocinatione ad veritates hujusmodi eliciendas, conscit ut summum, easdem veritates non esse re ipsa innatas, seu in ipso ortu insitas: quod o m.
nino non obitat, quominus eae lem verit te, n ua p.it c ac uri nobis cisicia, ad
quae naturaliter Lb igamuri adcLque ad jus vere naturale pertineant ἔ nisi Scia malidius velit, bius naturae dupleκ distinguere, aliud scilicet innatum ipsque naturae inditum ; dc aliud acqiuisitum , scaratiocinatione partum , naturaliter tamen obligans: quod perridiculuin Esset . Demum dum Selimatisius a naturali jure usum rationis removet , ct ad solos instinctus, quos in nobis ex P rimur, restringit ; nonne nos ad brutorum condition m demittit , quae solis feruntur in itinctibus, ii Rite ad operandum unice
Quod alteram attinet propositionis nostrae partem; quum communissima , a serme perpetua doctorum sententia su rit, principiorum juris naturali propriam primariam qile sedem esse intellectum ,
seu Rationem; Se ausius ut nomum conderet D flema, sustinet, nos in Ratione , sed in Voluntate, em insim- Lbus naturalibus quaerendum esse : se enim mentem aperit suam in compei
dio Capitis primi opellae suae , qua eiusmodi systema eκplicare aggressus cs . . In ip o autem Capite haec habet : Indidit Deus hominum loluntati, quis omnium humanorum actitum Jons est, prim
naturae, est que obligatio in voluntate quaerenda sunt. Sed praeterea animadverte diam est , voluntatem humanam regi v
riis inclinatiovibus , qui e refcctas , aut passenes appes amur, in ea pDrimas innatas , intimasque fensationes amoris , citi, inmidiae, irae, vindict.e, laetiti.e, tristitiae, timoris, Dei et . reperirI.mοήi in Anation s instinctus nominantur ;atque adeo in his innatis insincti bris puto lase , innata principia juris , , aequitati, naturalis inesse . Errorem hunc perniciosissimum puto , nihilque minus , quam ad totius juris naturalis eversionem tendere existimo; adeoque asscur
te refellendus eli : quod magis tan npraestabimiis eius fund. menta diruendo, quam rationes prothili polita multiplicando . Unicam et o rationem hic
proponere satis superque suo: it quae ita se habri. Ius natura lecti Lex naturae, seu norma , ad quam actiones exigere noli ras
90쪽
Et Gentium. Lib. IX. Cap. I. 8
lectum, seu ratiotum sp: t.it , non aduo inta terra r igitur propria atque primaria tutis naturalis scdes est intellectus, seu Ratio, di non voluntas; si iatem si s iuncta conii de laetur a Rat:oneis sani dirigente : nam alioqui etiam in oluntate ipsa q ieteri jus naturae pol seminime inficias iverim: inllinctiis enim
naturales , quum a natura ipsa prosciscantur , esse valent iuris naturali et in .
dictum : principia tamen juris non nisi in ipsa Ratione resident , cujus solius
est, veritates practicas percipere, ac prO-pos: tronos , quibus mores consor mandisii at , ex in I:s quoque naturalibus instincti biis efformare ; &: quod maius eli , ipsos vere naturales instinctus a spuriis ix illegitimis 1egregare.
Objectio prima . Humana ratio varia est pro vario hominum genio, ac indole , I et pro locorum ac temporum diversitate , ut experientia ipsa costipe
tum est . Igitur non potest funiare juratiq.ιed universale , uno forme, at 'Ne per- p tuum pro omnibus hominibus . Sic Sciamati tis. Eodem sere modo ratiocinatur
Auctor libri de Nattarit par. III. ut sextum suum sensum, moralem evincat: de quo nos al bi. Responsio . Non minus quam ipsa Raaio, variae sunt hominum inclinari nes . Si vero dixeris inclinationes , seu instinctiis vere naturales esse in omnibus uini formes I respondeo primo , hoc absoluin negari posse: eν perientia enim coni at , alios a natura promtis limos , tardillina os alios ad amorem , Odium , ira in , aliosque similes affectus ; immo nonnullos aliquo vel pluribus ex hisceas ctibus omnino, videri expertes. Sed, ut eos etiam in omnibus uniformeS ense concedam , non ideirco quoad hoc ips Rationi praellaint: nana re Ela quoque katio in omnibus uniformis est, ut su-p: a docuimus . Neque reponas,. Certos Hos eise non poete, quaenam dc quando
recti sit Ratio : iiaan fallum hoc ellece illot stravi superius . Si drcas , id saniam arduum eue ; non minus arduum so C, respondco, Natui ales inclination zs, seu iuvatos ii Jinctus a non naturalibuet,spii iisque secern pre : ad ma σπI opus esse prudentia Schmausius ipsis i a tetur. At praeterea , si in aqua ad id prudentia opus est ζ ipitur, inquio ego, non in sola voluntate , seu in solis innatis in Linctibus juris principia quaerenda sutat; sed potius ac maxime in' ea quae ipsos diiudicat. secernitquΡ, Ratione. Et r ii, a quidem liuiusccnaodi inllinctiis ja-ri naturalis indicium esse non valent , nisi quatenus rectae rationi congruunt , ab eaque probantur : 3c quatenus inter cetera rectae rationis dici ita unum Eset est, instinctiis, qui v Ire sunt natural ES, non esse malos; quippe qui non minusquam ipsa , unde profluunt , natura , Deum habent auctorem ἱ ac cola sequenter , iuxta illos agere licitum esse, nisi excessu aliquo, defectuve perturbetur rationis ordo . Εκ quo etiam conficitur ,
jus natura se , seu e)us principia in Ratione velut in propria sede statui debere, & re ipsa residere; in' voluntate vero, seu in naturalibus instinctibus tantum ii. .lo velut in ipsius juris indici
Ubiεictio secunda. Ius naturale, ejus- qiae principia et bent esse innata, seu ire ipsani et hominis nativitate velut insculpta atque inscripta. Igitur propria illo-i uiri scdcs non potest esse ratio, seu intellecius, qur ex sui natura est mera pacitas, nec innatas idcas habet ulicis squarendum igitur jus est in sola voluntate, in qua innatos instinctiis residere, nemo inficiatur. Responsio. Id eas innatas nullas esse, nondum demonstratum est ἔ quanquam ita serat communissima extra Scholam Cartesianam sententia. Hinc satis apparet, quam infirmo nitatur fundamento novum hoc Schmatoti systenta , utpote quod apud eos, qui innatas ideas nascenti homini infusas putant, locum habet- re nullum potest. Illud porro plane no vhina , planeque mirandum est , in , summi momenti Syllem acolidere ac sta- luere, quot a sententia peiadeat adhue omnino in controversia posita . Deinde