장음표시 사용
91쪽
se non est , ut vel in ipso ortu ins ni ei re ipsa idcan, queis eκnmmantur I sed est satis superque, ii pitello sit promta
quae piri & ex oedita facultas, sacilitas, di habitudo. aut et t. id propensio ad huiusce iriodi ideas, data prima occatione , esso mandas, dc ad veritatem principiorum prati icorum percipiendam , dc ad consstituendiss propositiones, q:iae principia ipsa continent, aut si ab aliis proierantur, ad promte eis assentiendum eo, quod veritas in illis adeo clare fulgeat, ut eius lumine ira rtis acies nequeat non percelli, S ad assensum rapi. Hii manar hanc mentis habitudinem , ac veluti cooptationein , dc non aliud ,. fgnificare intendunt 1ci,alaltici Doc fores, dum ajunt, trincipia pro citra infamibus per nD are/ub bitus esse impressis quorum quidem sententicina, quod eam non capit, ridet inscite Th - δει i. Scilicet ajunt illi im profa non per habitum quendam superadditum , sed per modum habitus , ut innuant nimirum , inesse hominum menti ab ipsa nativitate ad ea principia vel ser manda , vel perti pienda facilitatem summam , eique consimilem , quana qlii Lque habere solet ad ea percipienda , quOrum sibi habitum dudum comparavit. Satis esse ejusinodi facilitatem , ac pr
pensionem , ut ius naturale menti. seu rationi dicatur insculptuiri , non Video, quomodo pi lsit Schmaous iniiciari, quum nCn majus aliquid requir. re ipse in voluntate, ut ei juris principia innata dicantur: aeque en na, sin magi v estv luntas m suo ortu pura volendi potentia, qu .i in sit mens pura capacitas intelli pcndi; siquidem in neutra facultate quidpiam initio est praetcr inersm p tentiam dc capacitatem: nullus in neutra actus iuxta vetust,m loquor sententi .rin pii: quana sentitum occasione aliquis eκcitctur. Aliunde vero inclinatio
ni, quae ad quidpiam volendum inesse
voluntati concipitur , ex aequo res nisdet in mente facili'. s , Dromta ludo, a cooptatio ad veritates prἰ.cticas psrcipiendas , in ei 'te ac uic scendum : quoad hoc igitur hae ambae facultates sunt pares; at in t Ullec iis prχssint Volui alati ob alias, quias dinimus, rotione is Obiectio tertia. Sensus requit Atis in no bis ante ratiocinationem Omnem r peritii r . Igitur est prius in voluntate , quam in r. iione. Rcspt,nsio. Aquiliniis sensum , s u si n- sationem ante oliarum ratiocin prione. nin nobis esses, ut cunnue cci cedi soleti; non itfm vero ege ante omnes jtidicium. N. In qu Id ego ox. gr. obvium habe us h i
ad conspoctum hujusmodi oblecti ob in .sitam a n. itiira menti meae seu Rationi, proclivitatem, atque ob commiseratio nis sensum, quem conspectus infelicitatis hc mini; mei sit nilis excitat in ine, . ii lue ilatim judicium effformo , talent hominem nullo pγdio et se l. dtndii ira sed exet penda potius in eum humanitatis nihratisque ossicia: & id quidem ironieκ eo saltem praeci se quod inclinat lim: me seni iam ad ea praestanda ; sed qu a id restae esse rationi confisrme clare distinc, qtie percipio; ac ipsa Ratio mihi eo in cal u quenquam laedere, vel ei humanitati' odicia denegare velut ab stir- dum, dc a natura rationali alienum vituperio ac detestatione, immo & poena dignum repraesentat. Quare etsi occasio essor inandoraim principiorum juris naturalis possit esse aliunde i tamen ipsa principia , at velut earunde in legum naturalium denunciatio in Ra tione ipsa qi aerenda sunt . Schmau- rs duo haec in unum consu lime idetur , aut non satis disi in xiis
92쪽
Et Gentium . Lib. IX. Cap. LI.
Plaures intcr, ac varios. quos dκuit Pufendo sus, erro es hi id levis est ille, quo tradidit, hominis erea Deum, di semetipsu in officia ad irati iralerii juri si rudern ia in minime pertinere I nisi
forte quatenus Deus I ris naturalis, is yccietatis eivim est auctor, ab eoque le-gΡm nat Irregium orieo , is firmitar manat et & quatenus hominis erga se in sumrce itudo cedit in emolumentum dico in- modum societatis . Diκi: fortasse . nam quoad hominis erga D. um o licia spectat, eas etiam proposition Us, quas nac do produxi, fatetur, εχ Theolaia naturali se mutuo fum e. Si vero quidpiam addidit de ossiciis erga s ipsum , non dubito, quominus eκ Th6ologia morali se
pariter mutuo sumsime fateatur . Illud Diltem compyrtum est , in majori suo
opere utrimque o sciorum genus, nempe erga Deum , de et ea seipsum sere penitus p aetermississe . quanquam in Opere suo minori amicorum monitis , &suasioni hiis pauca de hominiis erga Dcum ossiciis addiderit. Iam vero errorem hunc Pulcndcisi plures amplexi sunt , Pra stili in ii omnes , qui Soeialitatem proju is naturalis fundamento constituunt;
vel Jusum, seu quod justum est, habent
tanquam adaequatiam juris naturalis Obj istum . Fiuius erroris occasio multissu'sse undetur consideratio juris civilis: cum enim hoc totum in socictat e re te instituenda, ad costile in eo, quod iustum est, litis niendo versetur etiam jus naturale iisdem finibus circumscribendum pularunt, haud satis animadvertentes , naturae , sive ejus Auctoris piae scripta latius parere, quam mandata lepislato. ris humani ad hoc instituti, ut societatis sibi concreditae bonum promoveat , pzAuretque. Hinc limitatio illa Pul en do 1:i, A: lectarumque adeo absona θ' ,
dc in oculos omnium incurrit, ut vi Vulla impugnatione indigere videatur . In eam nihilominus haec brevilliine anima iverto. Cum j reis Vocabulum, quPad pr. e sensati ii ut institutuni, duplici in sensu, nimirum vel pro lege, vel pro facultat si matur; jus naturale vel est lex natu ratis , vel naturalis facultas quidpiam ag ndi salva rectitudine actionis. Porrosve uno, sivΡ altero modo jiis naturale sumatur , oificia hominis cum erga se ipsum, iii in m xime creta Deum amabitu suo complicitatur Oportet: quis en in negare ali leat, legem naturalem a diste ea mque gravisti inam , seu pravissinia in obligationem ab ipsa natura manante irra mandi, collia lique Deum con litorena nosti una Oinniumque bonorum auctorem; pWoindeque actiones aliquas, q iae rectae
sunt, Deumque respiciunt, edendi; alia vvero non hem 3 quam immaniter igitur Ius mutilat naturale, qtri duo haec oss-ciorum genera a naturali jures segreganda si cernit i de quam i in perlecte illult,adii, qui praedicta officia alit penitas,
aut sere integre omittit fobj et o . bi jus naturate etiam circa cilicia erga Deum, & semetipsum versiri dicatur, tollitur ejus ab Ethica dc a voluta luna naturali, tum morali discrinaen ; indeque & diversarum facultat uiri , nempe Theologicae,ThiIUn bicie,
ac Iuridicae' confunduntur munera: qtiae
quidem constitio alia ratione auferri non itast. nisi dicendo, jus naturale Vcriari ta intum moelo circa Justum, Ethicamucro Irenestum respicere, adeoque dc os-ficia erga semetipsum Theologiam naturalem de Deo agere , ejusque persectionibus, atque de officiis hominis erga ipsum ; dormim Theologiam mora eis de his omnibus disputare, sed ex principiis revelatis. Responsio. In statuendo disciplinarum discrimine , earundemque obiecto de si . ni )ndo ad duo praecipue respicere dc bemus, nempe ad cujusvis disciplime nonaeiactaturani haec enim plerumque imponitur ex ejus obi to dc ad fines,
93쪽
um Jtis perinde iit ac Lox , ut dici linest, liquet . appellatione hac Tuffaedor'. N. In lina talionem non indicari . I et erit in tium ritus cilem adversatur ;quicumq:ie cnim Ethiccntraderer pereis sitiat, ii do virilitii ni cmnium cssiciis , adeoque & de jiuio, sermonem hol, uere . Praeter a , ad disciplinarum di crinacia habcndum, neces le iacia est, ut iis civersae omnino ira dendae res assigne ia- ir; satis enim Est, ut rcs etsi caedem, sub diversa tamen ratione tradantur: sic p ν Pu diversa disti plina ccnsetur a.' dis i , qu navis utraquct idem corpus consid rit ; quia scilicet uir rque piculiari s biqiae propria ratici te illud te spicit, halu t. Sic igitur eadem quoquo Of-irita, cae liliaque actioncs possitiat essedi
IUopb .e mori Ir .dc Iuri 1 domi.ectiam P .uuralis ot jectum : prioris quidem subratione pictatis, quae cultum respicit, Venerationcirique supremi Numinis alterius sub ratione Viritalis, seu coni Ornaitatis, ad regulam Rationis .i ; tcr-tiar demum sub ratione justitiae , quatenus haec suum unicuique tribilit debi tum : debita ei bim sunt proculdubio, quae erga Deum, & nosancti sos exerceri valciat fficia ; nam ct Deum &inosinctipsos debemus, i tura ipsa prae-lci ibente, dilige te; illum cOlcre, no: que ipsos curare, coia servare, atque pcrficere. D mum quae est tot disciplinas di-ilii et ii nai neccilitas, si DCtest una complecti singula Θ Magna eli, inquit Thcinasus; nam alioqui ccnsundirentur munera Thcol igicae, l)hilosophicete, ac Ju-tidicae facultatis, quarum unaquaeque a diversis Proselibribus edocetur . Magna prosccto necessitast nam pia iculum est, ne inter eos jurgium oboriatur non es dissimi e , quod olim intcr pastores Iacobi, di Lab. fictum est: at qualicunque huic iacccssi alti occarri sacile pote st, si dimittis gener. libus, ambietui sq:ie nominibus, ita eis pensa distribuantur, ut unus quidem de D o agat solamna odo; alter tantum de IUo, sive de eo quodn. irii aliter justum cst; tertius de hone- sit . Postremo huic pol eris & Decorum at xii .iro , nisi velis peculiarem citam p o eo cathedram crigere. Scd haec lausa: Iunt.
Emo, qui actiones liberas in ho limine agi inscit , absolute inficiatur , jus naturale versari circa actionestrii manas, quae illius arbitrio subsunt . Pusendoifius tamen ab earum numero , quoad hoc spiciat, quam plurint .as excipit, cas scilicet omnes , quae sibi visae fuerunt minus cum socialitate connexae ; quam cum scmes adoptasset ceu
primunt , & universale juris naturalispi incis tum propugnare constantissime pergit, licci eam ob causam adco jus
naturae mutilare cogatur , ut truncum quendam praecipuis immininum me ni- bris nobis reliquirit . Non nio do nimostiria hominis erga Deum, & semeti- pium , sed etiam interiores actus jurinaturali surripiendos putavit : quia δε-
νum , inquit , humanum circia cxte=nas o. ' tantiim hominis actiones occε pa Ir, ad ea Hom diaz: cm , qt .e intra pecticis latitant , nec aliqui in is Edim, aut tinum foras producunt, non pinet rct , adeo Iue uic circa
ccn a jure nutar. 1li dilii afuit . ut iuS n turale doceat , quid homo esse debeat, nempe jiistus , temperans. sortis, sobrius, liberalis cc. Ethica xcio doceat, quomodo talis cile poti it videlicet qii modo
tolle , si dii: inctionem hane alii Piobare velint, ' in usum redigere. Illud cete
ro qui videtur certum, sciunt arum dili inctionem , inae lue te .uentem multiplicationem multu iri ab L ininum arbitrio pendete . At ipse probate non pessu in , icr-minos scientiarum Atiliorum p xlla liti δε- Tu in coniensu probat Us A qucqti m Pro tiro, oliuntate variari, aut non rei fi invi
94쪽
Et Gentium Lib. IX. Cap. III. 8
et idem fit semeuum Jus naturaD mi Unam partem circ. t formandas homitris . externas actiones τIrsatur . At T;- Inue nrorali non sti scit , exteriores hominis actiones Dic Duque ad decus com ofuisse; Ied meo maxime laborat, ut animur, c 't que motus interni od placitum Numinit soautur, dc ifur 'fas actiones improbat, quae extrinsecus qu. dem r HI se videntur habere, ab animo tiam n impuro promanant. In his Pusendor sit verbis duo mirati itur Lector; primu in , quod absolute non di-Xerit , . ius nat: rage versari circa forman das hominis caeternas actiones, s d limitationem illam addiderit : maguam partem', cum & paritas juris nai ae , &sori humani a Piisendorso adli bita , &astignatum inter Theologiam moralem, di ius naturale discrimen, siquid Valent, evincant, niill im pctionem , quae prorsus interna i t, diripi ab ipso iure naturae. Alterum, quod Pusendor fio in mentem venerit, collocare juris naturalis a Thrologia morali discrimen in eo quod ista actiones etiam internax, illud dunta-Xat externas moleretur ,&ilitigat ; cum alia vera dii paritas in omnium incurrato ulos, nimi tum quod Theologia r vclatione, ius naturae sola ratione nitatur. Sed insuper unde didicit Pusendori us , jus naturale pro foro tantum humano usui esse d bere , ut inde dc finiret p oinde te, & g nio eius sena sori, quaenam actiones ess-nt juri naturali subiectae N in alio sane fundamento nili potui: is vid-tur, quam vulgari acceptione , &iiii elligentia juris. Verum animadvert2re debuisset, sorum humanum eo spectare , ut pacem , dc tranquillitatem, quae externis solum actionibus turbari poteri, in societate custodiat , & exerceri per hominos, qu9s cordis pcnetralia lat nt; jus vero naturale conlii tutuma D o esse , cui nihil esse valet occultum ; Esse vero constitutum, non ut homines viderentur , sed ut re ipsa prol,lessent; cuiusmodi dubio procul absque internorum affictuum , intimaeque volunt alis rectitudine esse non possunt . Ei ergo nequaquam ni illicit , homin s a- .ct oues utcunque ad decus composuissa, ut
ruficere, Poendosus putasse uiuetur , dum in eo statuit ejus scin a Theologiamo ali discrimen, quasi ad Jus naturale spectaret potius hypocritam , quam virum revera probum ess c re. Sed dem una ut paucis me expediam , si iuris natu- Loe cli. ratis scita ad 1orum dYntavat bu navum , si aflaptantur, ad quam disciplinam spectabit di scito actitum internorum Al p. not in
mentem ipsius esse asseverat. Nonne D 'Uς . si alictor, inquit , tradit . circa foratin ,, d vinum, ad quod testis interiorOςppr- is tinent, Thrologiae maxime cur.e e e stis Eli dirgo ex ipsi iis mente altera quae- piam disciplina, ac disciplina qui lini ,, naturalis , quae internorum illo timis actuum lepos in Ila negligit o. At s. l- litur, vel fallit Barb. νrmul: nam Th o logia , cui eo loci actuum internorum directione in tribuit Tu endosus , non est naturalis, sed revoluta, ea dcm scilicet, quam dc Theologiam moraiam appellat . Quod adeo clarum est , si ea expeniantur , qu.ά in praecedentibus Pu-1en ηrfui scribit, ut mirum plane iit ,
Barbe racum aut i In non vidissου, aut ab aperto cum errore cxcii sare voluisse.
Nam vel ipso flatim g. pii momentem prodit sinam . , , laniselluntis est, inquit, ex tribus veluti fontibu is homines cognitionem Cilicii sui , dcis quod in hac vita sibi tamquam hone- llum agendum sol , tamquam turperi omittendum, haurire: ex Amine γ .ria tionii: ex legibus civilibus: &expe-- culiari revelatione divini Numinis ... ,, Inde tres separatae disciplisiae prove-- nitunt: quarum prima eli furis naeu-- r.i is : altera Itaris . . . . Tertia ,, Throluta moralis habetur , illi partiis Theologiae contradis linci .i . qua cre-- denda ex nonum ur. E. t ne vero hujusce moti T aeologia mora ii disciplina naturalis 3 Ut rct in hanc coiriti tu .m ex tra omnem dubitationis aleam , ea addo, quae habet sc quuntibus para graphis. . 2. Theorius , inquit , morasis in ea ulti no a Illic cit, quia Drus in Scripturii sacris ita iusiit. g. q. Si aliqua nt.
95쪽
De i 'rincipiis Iuris Naturae,
proprie θί ctare Sc. Et proxime ante dixerat , primum discrimen , quo istae discipli inae jus Naturale , de meo iaMorali 1 Ii paravis r , regustare exit, Iou- te, unde Ilia dogmata utraque des rivat ;nempe illa ex Ratione , ex Acvelations
ista. F. s. absolute pronunciat, Theolo giam a peculiari Dei ro velatione proici-1ci. Similia habet initio para graphi scκ- ii, quae exscii bcre supervacataeum est. Qua ergo fronte sustinere potuit Barab Fracus, Theologiam, de qua loquitur P PMorsus in ejiisdem paraeraphi fine, aitque , maxime eurie itat esse circa forum divinum: ad qEod, subdit Barbo-raeus actur interiores pertinent esse ex ipsius 2 itfendori mente disc Mamnaturalem Merito itaque, qiud quid contendat BarbPFracvr, miratus est Leibnitius, talia Ttiqendorsici in hae eruditionis luce excidere potuisse, nempe Theologiae m rati no v jufficere, exteriore t hom nis mo- νιs utccinque ad dccus compoquus ; qua-
bo morali , acit iuris naturaues da:oriso ficiat ἰ unde icille colligit ipse, vete-rtim Lib. corum magis, quam Pusendor fit. severam , sub mem Philosophiam fuisse : quod pioductis Platonicorum,
Stoicorum , immo & Poetarum testimoniis palam facit. Quae Barbo rarus ad purgandum Auctorem suuna proseit, ad haec fere recidunt. Primo 2'Qendo Gus non omnem actitum intei norum, sed potiorem tantummodo, aut aeque primatiam a jure naturali alitrahit consecration m : ait enim , M. 4GN.AM illud P ANTEM circa act oves exteriores versari : & id quidem recte , subdit Barboracus :Br. clt. Nam solus ipse actionis alicujus au- ,, ctot dignoscere & dijudicare tuto Va- let, an intrinsecus , aeque ac extrinis secus moraliter bona sit: ceteris om-
nibus super hoc nonnisi indicia facile
,, a qui Voca suppiatore unquam ivssunt. ,, jam addiscitur ius natu iae , ut de ,, actioiribus alienis aeque ac propriis is judicari queat: adeoque scitorum ju- ris n. aturalis adplicatio ut plurimum, is extetiore actionum habitu dcbet teris minati is . Secundo, Quum se iiiiiii
ruci verba iunt qua in disciplinatum ,, divisio; modo illud omne , quod adis eaS , quae nexum aliquem ha- bent , pertinet , in alterutra depreis hendatur, atque in tradenda peculia- ri aliqua sci 'mia , cujus constitueris A limites, nihil eorum omittatur, quae , , ad definitum spatiuna nectitario reis quiruntur , non est quod praeterea si quisquam dc sideret se . Non est Ogo Speelm. culpandus P endorsus , quod juris naturalis limites actionibus externis de- s. i. ai.
finierit : nam ita praecipua propositum fuit, ut ipse declarat , sicia hominum inter Dimos tradὀre , γ quid juris in
Qtianquam haec levia sunt , ct iam sernae praeoccupata, lubet lamen adhuc pauca ad pleni illinam eorum resutationem adjicere. Itaque ad primum dico , I. as erere , juris naturalis scita ad 1ο-rum DUNTAXAT humanum adapta )' 'ri, illudque circa externar TA TUM ho,ninis actiones occupari ; & polica tus naturale PARTEM circa Jormandas hominis exteriores actiones versari, est ut mitis Itine loquar, hominis nitidam eius quod ait , ideam munime tenentis . a. Si aliqua sui parte
jus naturale etiana circa actiones internas occupatur , quaenam eli haec ejus pars ' & quaenam ejusnaodi actiones internae an tantummodo quae sese opere exicrno produnt . ut in homicidio occidendi voluntas At cur non etia in actiones mere internae, ut amoris, odii dic. quibus adeo di tam frequenter contra legem naturn, rcctam rationem. , ipsumque Deum peccamus Haec non explicat , nec explicare Poendor spoteli. Nec vero ullius momenti sunt suppetiar, quas ei praestare conatur Bar-b racus: nam certum est , jus naturancise primo & vel maxime ad discendum , ut sciamus , quomodo omnes actiones nostrae, adeoque etiam internae ad normam rationis, de legis naturalis divinae exigendae lint; tum vero ut hoc ipsum alios edoceamus quoad per nos
fieri poterit : ac demum si contingat judicis munus a nobis exerceri ut de
96쪽
Et Gentium. Lib. IX. Cap. III. 8 q
aexternis aliorum actionibus, atque etiam Verbis omnes ejusdem partes complecti de in tornis, quae nempe cum ipsis con- Voluisse convincitur , licet non aeque, nexae sunt, rccte judici mus . neque eadem omnes animi sedulitate . Ad alterum ajo a . Ea nihil mirgis ar- Plane ergo aberravit a scopo, dum in- sitrarium est , quam disciplinarum divia ternas actiones vel omnes , vel plera L fio, cur ergo Pinendosus adeo adlab, que , & generatim cuncta erga Deumravit , ut iuris naturalis a Morali Theo- semetipsum ossicia segreganda put
tigia discrimen traderet Sane ita ille vit. Erravit etiam , ut hic ob ter quod praefatus est, ac si id molis haud mino- alibi dixi, refricem , quum ex pr.ecipuoris em et, quatri Rοι nam condere Gem suo illo proposito recte se pro primo ju-tem : aliqua ejus verba, qtiae alicuius ris naturae principio constitui mr societa- comoediae prologo satis congruere quis rem propugnat; quia ei mi , ait, nul-diκerit, hic audire non pigeat. Hacsu- Ium commodius principium adsumi, quam Pin s.cu. per re, inquit , paucis sententiam exρο- socialitatem posse , is aprico est . . t 3 m .nam: non quidem pro auctoritate papali quodnam erit principium pro aliis .
mirum plane fuisset, si homo ille vel quae ad sui operis integritatem sibi, li-
parvam praetatiunculam conscribere ρο- cet mimis praecipue , proposuit pertratuisset absque aliquo in Romanum Pom ctanda vere hic quoque , ut in alii .tificem scommate : his nempe gemmis multis, eam prodit, quam in illo agno- amat ille euiasta Ra illustrare as ab vit Mascovius , semel dicta praefracte omni errore privilegio aliquo mihi cautum utendi cupidinem . Sed de his lia lanus. foret ; neque qui ex somniis divinitus, aut irrationabili aliquo instinctu, fingui mis cuiusdam illuminationis fiducia anime- CAPUT IV. tur quot nugae sed ranquam talis,
cui Ore. 2o. Et si utcunque arbitraria est .disciplinarii ira divitio ; non licet tamen So. e actiones liber e sunt Juris naturalis unicuique, earum fines , quos vel Ra- obiectπm. Nitare Imbbi ficis, Spinoo , tio praescripsit, vel Sapientum firmavit Thomasius, cr alii, qui actiones omnes auctoritas, pro suo arbitrio dimovere , humanas necessarias esse contendunt , ct quantum libuerit ampliarct, vel con- Jus naturale a fundamentis evertunt .
stringere : hinc si quis operi suo angustiores, quam disciplina aliqua pati videatur, velit limites constituere quod π π Te assertio certissima, dc clariss- quidem per nos cuique licet aequum A1 ma est . Illud enim , qtiod ellest, ut , lectores de scopo suo praemo- necessarium, ita determinatum est , ut neat , & generali, titulo opus suum flecti in partem alteram ias queat . Si haud insigniat. Fuerit igitur Pinendo igitur actiones omnes humanae sint noso, si fides ipsi habenda , praecipua pro- cerariae , proinde & voluntatis nostis p stum. 6peia hominis inter δε ipses tra- : facultas; jam homo non poterit, actio-dere, sin quid Juris inter bomines exem nes suas ad rationis normam compo-ceat xr; cur ergo splendida d8 Iure Na- nere, seu flectere voluntatem juxta le- iurae 6 Gentium inscriptione optis exor- gis praesci ipta. Nulla igitur rationis renat suum 3 Cur generatim de Naturae gula admittenda est , proindeque nuda legibus acturium se polliceturi Cur Vel naturae lex, nisi inutilia , atque super- in ipso exordio operis mentem suam flua admittere velis . Igitur qui actio- non declarat , s non de universo Na- nes omnes humanas necessinias esse conturae jure, sed de ejus solummodo par- tendunt , integrum naturae jus de me- te agere sibi propositum erat uan- dio tollunt. quam praeterea, quum non dixerit uni- Praeterea, quisquis docet ea ex quire, sed praecipue , jam ex propriis ejus bus consequitur, jus naturale & sma Tom. IL M lau-
97쪽
laude custodiri , & violari sine crimine suasum habeant , nulla subditos suos sis , is natu ae jus prorsus evertit . Porro id sne dubio consequitur , si omnes hominum actiones sunt necessariae: nam quaecunque illae fiat, si ne cessario fiant, nobis imputari non possunt. Quomodo enim imputari queat, quod in nostra potestate non est , ut ita vel aliter fiat Igitur & juris eustodia sne laude foret , & violatio sine crimine : quod maxime absurdum est. Denique Princeps , qui in necesserias subditorum actiones dirigendas incumberct, vel improbandus esset tanquam tyranniis , vel deridendus esset ut demens . Itaque deridendi pariter , &improbandi tanquam juris naturae mversores Hobbsur , Spinoo , Thoma- us , aliique , qui ex una parte multa praetcribunt pro humanis actionibus dirigendis ; eκ alia vero actiones Omnes necessarias esse contendunt. Objectio . Humana voluntas eatenus dicitur potentia necessaria , seu necessario operari , quatenus & majus bonum amore necessario prosequitur , &majus malum necessario aversatur; adeoiit in ejus potestate non sit , vel minus bonum eligere in comparati ne majoris , vel majus malum in comparatione minoris : scilicet humana voluntas quemadmodum semper
vel spe aliciijus boni, ves metu albcujus mali cietur , duciturque ; ita semper vel spe majoris boni, vel metu mali gravioris abripitur , & expugnatur : si igitur dc majus bonum in custodiendo jure naturae, & in eo vi lando deterius malum semper adesse ostendatur, necessario quidem, sed hoc ipso eficacius , ac certius ad iuris custodiam impellitur , adigiturque . Non
igitur ludunt operam suam , muli que minus jus naturae evertunt, qui demonstrare contendunt, summum hominis bonum , seu beatitudinena ipsam ex ejus pendere custodia, summumque malum , seu miseriam maximam semper ex ejus violatione pio- manare . Hinc Principes, etiamsi per- indifferentiae Iibertate gaudere I pra- denter tamen , utiliterque ad eos diarigendos leges serunt, earumque Custodiae praemia , violationique adjiciunt poenas i norunt siquidem nihilo secius, eosdem subditos , quantumvis necessario velint quidquid volunt, posse tamen dc majoris spe boni ad earum custodiam abripi , ω majoris metu mali ab earundem violatione abstemreri . Quid quod & ipiam et bruta , quae sane libertate potiuntur nulla , metu & terrore , quin & brutorum sui similium punitione , supplicioque adamnis inserendis arcentur , deterrenturque Itaque cum ipsa voluntatis necessitate consentit Naturae jus; ademque hoc minime evertunt qui illam
esponso . Hoc ipsum , quod postremo in objectione dictum est , d monstrat , si quid juris una cum noctissitate voluntati; subsistere dicendumst, illud est e bestainum potius , quam humanum, seu hominis proprium λ qi
um dc ipsae belluae spe boni ad alia
quid impellantur, metuque absterreantur a malo. Hujusmodi ne Ius propositum est iis auctoribus tradere Deinde si proposito majoie bono, n cessario in illud rapitur voluntas , quae laus obvenire poterit, etiam si ea egerit quae Iuri consormia sunt Ut summum , totum quantum est meritum laret proponentis: & quum sortuita sit ea propositio , per accidens ille operaretur bonum , pari ratione Oeeraturus malum , s sub ratione mal ris boni proponeretur . Sed dices, ipsum sibi quod aequum & iultum est
velut majus bonum repraesentare , ut suam voluntatem ad ejusdem prosecutionem impellat : in hoc saltem omnino laudandus . In hoc , inquis , omnino laudandus t Sed qua ratione , aut quo jure , quum ea quoque repraesentatio necessaria sit , si actiones omnes necessariae sunt λc demum ,
quodnam quaeso bonum sibi proponit ille Anne justum qua justum , honestum Disiligod by Coos le
98쪽
stum qua Mnestuna , uno Verbo b re . Hoccine vero docere & constinum virtutis In horum sententia tuere non erit jus omnino evertere nil minus ; sed tantummodo bonum Qui enim est reliquus virtuti locus ἐπικusicum , majorem ne nil utilita- Quodnain honestati pretham si tantem , voluptatem e & q.ὲidquus viis tum modo a maiore bono physico v tam juxta Thomasium diuturniorem , se- luntas permoveatur sitiorem , Iucundioremque valet essic
99쪽
De prima ruris naturalit proprietate iidelicet ob istatione.
seriti, ea sere omnia vel origine in s cctant, vel exilientia in , vel substantiani illius. Nunc rectus ordo postulare videtur , ut ad ejus proprietates explicandas progrediar. . Εκ his primum sibi locum vendicat οι. atm; quam nemo inficiabitur , essentialem esse proprietatem juris naturae; adeout ubi Ve-em jus ad lit , ibi pariter veram , strictamque obligationem adesse censendum sit: dc risimi in ex qualitate obligationis de juris conditione dijudicandum . Hinc errores circa obligationem juris recta impetunt ipsum met ius; ipsaque obligatione vel de medio sublata, Vel perperam intellecta , explicataque, auserripariter jus, vel perperam intelligi, explicarique necesse est. Quapropter haec juris naturalis proprietas accurate , diligenterque eκpendenda est , ut qui jus naturae solo nomine tenus admittunt , ab aliis secorni , atque internosci facile possint . Lolum numero accensendus Schmausius videtur, quippe qui non a-tiam juris naturalis obligationem agn Isit, strina quae ex formidine oritur privatae vindustae . Hoobsui autem de lexum naturalium obligatione se scribit , ut nullam re ipsa agnovisse legem natu-νalem satis ostendat. Is Iris obligati nem activam praepostera, inversique ratione definiens, salieni ingerit suspicionem , sermanam juris naturalis ideam minime habuisse. UzrIsma Illius naturalem obligationem haurite non ex proprio sonte videtur. Horum omnium sententias in hoc decimo libro ad excr-
rores, quos in praedictis str ptoribus
VIIJ Tut haud recte definit obli tisust, alii Vam Eum bit et esse connexionem motivi cum actione.
A Llatam definitionem exhiber mota
fius in Philosophia pratica universali ubi, etiam pres tui nobligationem definit: necessita sm moria magendi, τῖInon agendi. D finitionem vero obliga - stionis activ.e affert etiam in Instit. I. N. ulii explicans, quid motivi nomine intelligat , inquit: confistit motis' m in repraesentatione boni ex actione pestiva , is mali eae negativa flventit. Totius Ue- .ro definitionis rationem ast etnat his verbis : eum non velimas , nisi Gιod nobist quam binum repraestutamus , ex natura voluntatis patet , hominem aliter oblitari non posse , nisi /notrivum cum actione comnecten ist.
Jam vero definitio haec obligationis Piet iecur mihi non phaceat, imo de summe displiceat, haec serme in caussa sunt. i aol multa operamur eκ prae licto motivo , ad quae tamen nulla obstrinximur lege. a Imo ex eodem motivo homines mali scelera quaeque committunt : nam & voluptatibus dediti adulteria perpetrant, vel irrcestus ex repraesentatione boni voluptatis; de seres aliena. surripiunt ex repraesentatione boni utilitatis. Non in quavis actione naturae lege praescripta deprehenditur aliquod bonum ex illa dimanans I neque in
100쪽
in actionibus vetitis semper habetur malum cola seqtiens easdeni actiones . Quapropter si obligatio naturalis activa
in connexione actionis cum eiusmosi motivo coniseleret , tunc so' una tenere tur aliquis sobrie bibere , cuin eκ intem perantia sanitatis l. aesionem praevideret Ivel eκ concubitu illicito se continere , cum aut corpus debilitandum, aut CDntagiosa lue inficiendum timeret . Illud etiam sequeretur, quod e X. K. servus tunc solum domino suo obtem p
rate ex naturae lege deberet , cum vel
fuste se caedendunγ, ni pareat; vel conistra, si obtemperet, praemio assiciendula
se fore cognosceret . Demum cum e κ
Volsi definitione obligatio passiva posita
sit in necessua e 1m rati arendi , vel nauri endi, &cum juxta eundem Atiliorem tunc , abeatur moralis ista necestitas , cum ejus contrarium impossibiu moraliter est, seu fieri nequit sacta rectitudia ne amonu, consequens est, obligation2m activam alitud esse non posse, quam moralis huius necestitatis productionem. At ' moralis illa necessitas nequaquam inducitur per solam connexionem actioris cum motivo, seu per connexionem acti nis cum repraesentatione boni, vel mali eκ ipsa actione ii uentis i haec siquidem
repraesentatio cum pravis etiam actionibus conne κa identidem reperitur . Iluaceκ eo, quod non et illimuν nisi quod nobis anquam bonum reprae lenta mus, sc quitur tantummodo , nos nonnisi intuitu
alicujus boni impelli ad agendum posse; minime vero, in ea repraesentati ne obligationem legis propriam consiliere. Et id sane advertere debebat o Lfus, praeter bonum , malumve ex actionibus ipsis profluens, posse nos immo dc
debere ad agendum permoveri repraesentatione debiti , quod nobis incumbit officio nostro satisfaciendi, puta parendiet , qui legitime imperat ἔ adeoque re- liraesentatione boni non quidem illius .
qui ex ea actione fuat , sed quod ipsi-inet actioni ineli; quatenus eadem ipsa actione nostrum recti servandi ordinis debitum explemus. Igitur distinguenda omnino est obligatio agendi ab incitamento, & impulsione ad agendum: haec a repraesentatione vel acquirendi boni vel
mali vita Gui proiici itur ἰ a diu perioris illa auctoritate descendit: re pr. cfentatio boni excitat voluntatem , ut velit agere; obligatio prae tat, ut agere debeat, seu inducit aetendi debitum ; ac probos homines se etiam sola, seu nullius boni alterius intuitu dc adminiculo, nisi eius quod in proprii debiti eκecutione involvitur, ad agendum impellit: quamvis alia persaepe bona aut naturali proflirant connexione, aut libera Superioris voluntate consequantur. Id eas ergo miscet, confunditque offur , dum ob gationem definit convexion m motivi cum
Dicet tamen fortasse ora anus quinpiam , nullam aliam praeter hanc ex natura polle si uere obligatianzm: atque idcirco si naturalis admittenda sit obligatio, eam hoc omnino pacto osse definiens ain. At respondeo primo, hoc plane idipsutia conscere, quod contendimus contra V Vol iam , nimirum non extare veram obligationem adeoque nec legem
natura e , cuius ratio sufficiem fit in ima natura. Est enim quidem in ipsa natura, saliena frequenti Isime motivum aliquod ea quae legis sunt, agendi, uem re bonum siuens ex recta actione ; at nisi ulterius alliirgas , nempe ad ipsusnAlictorem naturae, ad quem solum spectat, obligationem veram naturalem inducere , seu naturalibus agenti mat vir robur legis adjungere, oblig2tionem v gram moralem non invenies . Hinc rejicienda est velut salsa, dc inepta sol- fana definitio tum Iegis , tum obtig
rioris naturalis, quod utraque sit, quae rationem sustentem babet in nasura: ne-ro enim , sola natura veram ullam L-gem , aut ob aliovem posse conllitiit ;nanque utriusque idea Superiorem aliquem exigit imperantem . Neque vero tantae apud nos auctaritatis est VI Gur, ut putemus ipsum pro arbi rio suo retarum ideas posse invertere , aut pro lu-.bitu constituere . Est vero penitus arbitraria, quemadmodum aliae ejus quani plurimae , definitio producti, quae non alio fine videtur contiata, quam ut postaset jus naturale ipsis etiam athLis com