장음표시 사용
161쪽
. De Principiis Iuris Naturae,
ratiotribus disceptatur , cujus eli judeκ riunt in id eis quibusdam innatis , vel ipse, qui acturus est ρ.uroni nonnun- in principiis , atque judiciis ab Auctore quam verisimile , etiam si minus verum naturae cuique im prestis de bonitate, vel sit , defὐndere : quod scribere praeser- malitia quarundam actionum: alii rep tim eum de Hilosophia seriberem non postiurn est censent in naturali quadam auderem , nisi idem placeret gravi mo α involuntaria inclinatione ad judican-
Stoicorum Panaetio . Anne vero scribere dum de moralitate actionum , inde pen- auderet ille ea, quae probabilismi desen- denter ab omni discursu rationis , absores scribere non verentur ' omni consideratione humana , vel sacra, a promissis Religionis, a legibus poena- CAPUT XI. libus vel remuneratoriis, ab amore aut honoris, aut utilitatis: ita Hutchesonius Veritates moraias, saltem praecipuae, seu apud Hookium , aliique, qui propterea quae principiorum Aco haberi possunt , eum vocant instinctum m=ragem . Quid piartimque non ratione , scu ratiocinio post accuratam hujus rei considerationem aliquo, sed sensu quodam morali pem nobis videatur, constituta propositionecipitintur, ae manifestantur. Sensur iste satis declaravimus; nimirum , ad illiu RMoralis non est sextus aliquis snsus modi sensum vel instinctum moralem ne- . corporcus , is organicu=, ut contendit que enim de nomine laboramus de eκi Auctor libri de Natura; sed es natu- parte intellcctus ideas aliquas vel inna- rasii protensio ad judicandum de m tas vel quomodocunque in ortu impres Valitate actiundi m οὐ ope discursus , sis , vel quae facillime ac naturaliter en, n diem id as bomini v I innatas, β prima data occasond excitari , aut sor-Φe ab . Eρ re natura in ortu impres- mari queant, exigimus; dc ex parte vo-sai; et PI qtias naturaliter , ac necGa- luntatis requirimus naturalem quandam ,
tu da: a Oceamne mi efformat Usc δε- ac necessariam inclinationem, seu propen --n I. sonem pariter ab Auctore nat urae eidem in sellam : nam neque judicia de alti I Eitiales Morales posse ratione de- num moralitate somnari posse videntur rogi acci;gnosci, consentiunt om- sne ideis; neque necessitas eadem effor-nes. qui moralitatena aliquam confiten- mandi posse intelligi absque naturali aiatur. L .irundem plures , easque praeci- liqua inclinatione in voluntate; praeser-puas , quae ceu principia aliarum habe- lim quum ejusmodi judicia non Blum in D po: sunt ,sι fu quodam , qui moralis mente ad sin , sed etiam ipsa voluntas di itur, innotescero, in consesso sit apud bonis actionibus voluptate quadam, ma- plutosophos receiatiores omnes, qui de iis vero taedio ac molestia necessario a Dia c. i , quo VeritateS moraleS compertae ficiatur.
nobis fiunt. , disputationem instituunt . At Auctor libri de Natura sup-a a Ub. V. Nituntur illi praescitim eum intima con- inabis memoratus , hac sensus moralis scientia, qua constantillime expiarimur , expli tione minime contentus, sibi proia iii nos omni neces litate ad adprobandas qui- pugnana una assumit . eundem esse βου-dem actioius aliquas tanquam bonas, tuinquendata verum, proprieque dictura .liasque ut nialas Ic homine indignas im- sensum corporeum & organicum , aliis . . probandas territ tu in lanam a uniformi- quinque sensibus plane similem, aut a-tate judiciorum de quarundam actionum inaloguin . Integram ejus hac de re data aut lonitate, aut pr. ivitate: quae quidem ctrinam placet ' ipsinis verbis latine res uni so: mitas talis ac tanta est, ut a sola ditis ob oculos ponere . Is igitur post ratione, quae diversi in divertis este la- quam ex necessitate , mn rmitate , attici, proficisci non potJe videatur. Hu--que universalitate judiciorum de mora jusmodi moralem tam sum plerique con- litate quarundam actionum moralis institue te videntur videntur, inquam ἱ stinctus extantiam probavit , ita dicere neque enim satis inentem sua in ape- pergit. is Anima percipit bonum dc ma- p. illi
162쪽
Et Gentium. Lib. X s. Cap. XI. Isr
,, tum , ut grusu dulce & amarum , ut se tactu molle ac durum, ut v fu album si & nigrum , ut auditu consonantiam is & disinantiam vocum , ut demum A Olfactu suavitatem odorum , sint. fmis que alicuius ini chae materiae discerniis mus . Nam quum differentiae ita ora -- les immediate a nobis eκ dispositioneri or nica cognoscantur, necesse Ust, eas
is este motus Idaeti aliciijus se γι , quiis aliis quinque sensibus similis sit , autis analogus: scilicet Anima d' malitia si & bonitate morali instrui non potest
,, nisi operation.: aliqua, quaesit illorum se quinque sensuum operationibus an a se lora: quailii coquidem quidquid in ani-- m..ti non est effectus inductionis, re- ,, flexionis & ratiocinii , id e T caiis eliis impulsus alicuius sensus. Pulci vitulo M & turpitudo actionum sensibiles nobis,, fiant eodem pacto, quo patescunt pul-- chritudo&deformitas faciei utra. Duae ,, istae differentiae, quum landentur in na- iuralibus sensibus eiusdem g neris, co-d ira mo Joa nobis percipiuntur: exqui- busiam scilicet lineamentis, quorum a- lias ignora inus ordinem , syna uactriam , M gQ: ni tric. sque relationes, co nosciis inus alicujus personae pulchritudinem ;M illa positis quibusdam actionibus, ita-M tim percipimus earundein pulchritu-M dinem moralem, quin vel minimum M de utilitate, quae exinde in homin s,, profluit, cogitemus. Sensationem prio-
rem consequitur spontaneus motuq a D,, stelionis; alteram approba io m.rch υIa- ,, Iis. Ambae hae motiones aeque elien-- tiales sunt, ordinisque eiusde in I solo is ob icto differulat, quo posterior tantumn antecellit alteri, quantum animae vir- tus praeserenda eis corporis pulchritu- dini. Bonum igitur, in aluinq: ' Per- ,, cipimus, discernimusque eo Jem in do , quo dulce & amarum , nempe ,, intrinseca animae nolirae dispositio 'e , ,, quae objecti praesentia excitatur. Hincis dulcedo nobis placet , displicet ama- ,, ritudo , quemadmodum approbamusis Virtutem, vituperamus vitium. In iitroque casu comperio sensum interiorem, qui objecti cκictioris i in primi o- ne excitatur ; atque inest in nobis, Zom. II. quin voluntas nolira ullo pacto conis currat V. Plu ibus deinde prolatis, ut perfectam sensus moralis cum aliis sensibus analogiani declaret, concludit, sen
Siquid in vii rea sensatio hγtast ad animam
tertiinere, nisi ops abcuius oreaui, quod i am tra in ita . si omnes autem sen
is sus subdit sunt qaiaedam specis seu
is modificationes tast iis . . . blinc quidis obitat, quominus dicamus , latium i- psum ad D .lt tenu i , p rsi i que pop,, se , ut Ansana m Maiam valeat in a- , is nimo excitare, serit eidem occasonem /is praeocret Sane praesumendum non viis detur, anal Igi in nati x, quae in ce- , , ictas sensit, us ad 'o accuratff servat lir ,
is hic deficere . Similitudo operationum is de riuia ira legum unicormitate nosis plane convincit. Praesciat ob;ecto, nosis immediate pΡrcipimus colorem I pire- is sente aliqua actione , aeque immedia- lis te percipin iis incralitatem . Erit ei go ,, legitima consecutio, horum utrumque ,, eodem modo in a.: imam nostram a se gere; hoc ost medio aliquo organo si-- bi proprio . En necelsitatem organiis moralis, quod immutation ' sui a mois rati objicio cla, impressionem transiti mittat at animam, quae percipit mo- ralit item , uti videt alicujus co poris is colorem exactione ipsius in organum is visus usque ad animam pertingente .se Quando ex constanti analogia ratiociis namur, nullum imminet errandi pe- riculum: exploratum est enim, nulis lana esse sensationem in anima absque is aliquo organo sensibili, quod extrinis secus impressionem recipiat U . Additvcro: ,, etiamsi explicari non pollit, quo-
nislo Operatio moralis agat in orgari nuna intur medium I non tamen icciris co negandum est , agere: nam expe- .is rientia constat, objecta in animam nonis agere immediate ac per se ipsa ; sedo tantummodo nervorum ope, quae suntis inst umenta sensitionum : at quom O- m udo id praestent , quoniam in hocis descit exp2rientia, ignoramus omneSI nihilo tamen secius minime ambigi- v mus,
163쪽
,, mus , animam , quousque est eorporiis huie alligata , per ipsos sentire: conis cludendum est igitur . per eosdem eti- am percipere moralitatem actionum Quomodo vero id fiat, nonnullis inter-joctis explicare conatur ex aliorum sensuum methanismo : is Quaevis , inquit , A substantia secum desert colorem velis saporem suum , seu potius id , quo
is opus est ad sensationem illam in aniis ma immediate excitandam. Quaelibetis similiter actio moralitatem suam , aut ,, saltem id , quod necessarium est adis ejus sensationem in anima progi Tnen- ,, dam , desert . Quando objectum alἱ- is quod sese pingit i in oculo , se utiri que cum colore , figuraque sua pinia git : quando sonus aurem percellit , is eam assicit cum tono sive gravi, siveri acuto, quem habet. Eodem plane mori do a fio sese nobis percipiendam OL ,, seri cum moralitate sua: si autem a- ,, ctio aliqua enarretur , verba percel-- lunt aurem simul cum actionis, quam, , eAprimunt, charactere. Moralitas qui-
dem actionis neque visibilis est, nequeri palpabilis; sed hoc non obstat , quo-- minus sensibilis evadat per organum is proprium . Fatetur deinde, minime nos posse organum illud praecise dc a curate assignare; non dubitat tamen, Organum ipsum inter , & sensum visus , auditu ite aliquam esse relationem . Quare conjcelatur is in systemate organico is quaedam extare tenuissima fila , quae ., moralium objectorum impressione ita
is commoveantur, ut anima praesentem
,, moralitatem animadvertat; eaqtie filais magnam habere cum nervis opticis,, &acusticis connexione mi adeoque t is ties commoveri, quoties objecta visus & auditus secum deserunt characteis A rim aliquem moralitatis . Hucusque
Liudatus Auctor . Alia, quae ipse addit,
quaeque non admodum necessaria sunt, ut mens eius probe teneatur, brevitatis gratia praetermitto: atque ad ipsum ejus commentum impugnandum , profligandumque accedo; quod paucis argumentis me confecturum spero. Sit itaque primum . Si sensus moralis esset sensus corporeus organicus, iam Moralitas ipsa, ut sensum hunc oris ganicum tangere , percellere , movcre atque assicere posset, aliquid corporeum dc materiale esse deberet , seu vel corpus, vel aliqua ipsus corporis affectio ,& modificatio; ut plane contingit in singulis sensibus corporeis , qui propterea omnes ad genus tactus reducuntur .
Sie in Vimne nervus Opticus tangitur , ut ita loquar , penicillo lucis : in Odoratu fibrae olfactivae effluviis odoriseris percelluntur: in Gustu irritantur papillae nerveae per totum palatum diffusae. At Moralitas nihil habet his simile aut analogum; quandoquidcm percipi sola mente aut intellectu potest , quum sita sit
in relatione conformitatis, vel difformitatis cum lege r quae profecto a Sctio corporea non est, immo nequidem physica . Nullo ergo sensu corporeo & ον-ganico percipi potest , seu ad animam
transmitti . Sensus igitur moralis non ostsextus quidam sensus corporeus & organicus aliis quinque sensibus similis. Argumentum alterum est . Qualitates , quae sensuum nostrorum objecta sunt, simplices sunt omnes, ac proptCrea sentiri quidem intime possunt , at minime definiri , neque per ideas proprie dictas cognosci aut intelligi . Non
ita vero res se habet de Moralitate , quam clare definimus & intelligimus en Ie conformitatem vel difformitatem cum
lege Dei vel Rationis , aut cum recto incommutabili ordine: non est ergo illa obiectum sexti alicuius proprie dicti sensus; stia mentis di intellectus, aut ra
tionig. Argumentum tertium . Actiones lin-manae absque ulla phy sica mutatione sui
ex non moralibus evadunt morales, dc ex bonis malae, dc victissim: nam s non sunt liberae, non sunt morales, re ex Varia interna hominis intentione dc fine, aut bonae sunt aut malae; quod ipse adversarius Auctor confitetur. Nihil habet ergo Moralitas , cujus ope possit sensum
aliquem corporeum , atque organicum
Argumentum quartum . Quod quis alterius actionem adprobet , deque ea aliquatenus oblectetur, pendet plerum.
164쪽
que ex judicio , quod ante formaverat, vel tunc e Driarat de bona operantis intentione, ac sine. At vero hujuscemodi judicium , vel praejudicium agere nullo modo potest in sensum aliquem corporeum, & organicum: de illa ergo actione non est iste sensus approbationis illius vel oblectationis caussa. Argumentum quintum. Haec de acΤΟ- ne aliqua approbatio de oblectatio fluere procul dubio potest a ratione ccgnoscente conformitatem ejusdem cum lege divina, rectaque ratione, seu incommutabili ordine: saltem igitur ejusmodi sensus non est per se ad id muneris necessarius: necessarius autem seni per foret,
nec ulla percipi Moralitas posset , nisi ope ipsius sensus ut semper necessarii
sunt sensus visus , auditus ec. ad percipiendam lucem , sonum ec. ouod est apertissime falsum : exploratum est enim. nos quarundam actionum moralitatem sola ratiocinatione deprehendere I quum alias certum sit , nos intellectu nec colorem, nec sonum posse percipere; qum madmodum etiam nec visu sonum, nec colorem auditu; obiecta nanque sensuum
non nisi a sensu proprio percipi Valent . Admittendus ergo non est sextus hujusmodi sensus; sed ut commentitius, quin& ut impossibilis, rejiciendus. Argumentum sextum . Magis adhuc rejiciendus videtur, propterea quod nulla omnino illius admittendi necessitas est. Haec enim, si quae esset, sor et utique vel ad habendam in approbandis , improbandisve quibusdam actionibus conformitatem ; siquidem ejusmodi consormitas videtur haberi non posse ex ratione, quae varia semper est, di incertar
vel ex eo quod earundem actionum moralitatem aeque percipiant qui aut non possunt ratiocinari , ut infantes, & rudes; vel quum ratiocinatio locum non habet , ut contingit in repentinis . At vero haec omnia haberentur etiam sensu morali in iis posito, quae altera pars exprimit constitutae propositionis; ut consideranti patet. Et sane nonne ad id muneris satis est loco sensus proprie dicti naturalem instinctum admitteret Ita plane ipsum saepe vocat ipse Auctor, quem resellor at
dum eum aggreditur explicare, contendit, sensum esse corporeum, & organicum aliis quinque sensibus similem ;quasi vero idem sit instinctus & sensus
proprie dicti is ; aut quas id omne , ad quod naturali instinctii serimur, nonnisi
sensu aliquo corporeo percipi, appreh2ndique possi ; aut tota vis ad haec raraeis standa in mechanismo corporis resideat. At esse in nobis plures naturales in linctus, seu inclinationes absque ullo sensu corporeo iis subserviente , vel quo ipsae exerceantur, manifestum videt ire . Inest certe nobis naturalis sive instinctus sive inclinatio ad conservationem , selicitatemque nostram , ad benefactores , amicos, parentes , filiosque diligendos, ad honores, gloriam , scientiasque comparandas ec. Anne vero insunt nobis i iidem sensus corporei & organici, qu rum ope assectus, effectusque diis instinctibus respondentes aut excitentur , aut exerceantur Quis hoc amrmare ausi
Cur enim instinctus hi ipsi met animae
inesse non valeant e Seu cur anima ipsa nostra talis naturae esse non poterit, ut eκ ea immediate tales profluant inclinationes , quae pro data occasione sua vel uti sponte excitentur 3 At Auctor hie noster omnia videtur ad sensum velle revocare , ut nihil sit, quod necessario exigat animae spiritualitatem : hanc e
nim ille disputationem c de animae spiritualitate in medio relinquendam arbitratur; quum alias hucusque creditumst, haud esse inessicax argumentum pro animae nostrae immaterialitate, quod deducitur ex idea moralitatis I propterea quod videlicet ejusmodi idea nec corporea ullo modo sit , nec medio aliquo
corporeo ad animam valeat pervenire.
Inquit tamen ille: Pueri quique, rudesque homines de actionum moralitate judicant , seu actiones quidem alias iit
bonas adprobant , alias vero ut malas improbant , quin ullam habeant mor
litatis ideam : ideae siquidem conformitatis vel di flarmitatis cum lege divina ,
cum ratione, cum ordine, nimis abstra- istae sunt ac metaphysicae, quam ut eorum aetati , vel ruditati possint esse ae-
165쪽
De Principiis Iuris Naturae, Is 6
commodatae r igitur non aliud in illis admittendum est , quam sensatio quaedam moralitatis: quae locum teneat abstractae illius cognitionis, id earumque illarum , quas alia 'ti prolirio stlidio vel disciplina sibi efformant, aut o qui ruint. Respondeo, falium esse omnino, pueros, ruiesque homines carere omni id a moralitat s . Habent sane illi ide. is ali-Τuas in ortu ipso quomo.it,lib. t imo renas, licet nondum ita distinis fas dc eκ-plicatas , ut possint Eoncertus tuos con gruis verbis exprimere , & declarare .
At principia moralia in imo cordis i aerentia tape ipsi promunt , quum invicem contendentes aut sese defendunt , aut aliis improperant . Nonne enim de injuria , quam accepisse se putant , iis verbis saepe conaueruntur: ρυροι et ne
quenter mutuo sibi eκ probrant ingratitudinem , aut exigunt vicis studinemajent f : ego tibi plura donavi , tu mihinibis tinruam dedisti: aut, tu quoque mihi debes qhi iam dare quo certe indicant, sese mente tenere , factoque applicare duo illa suprema principia: Duod tibi non vii fieri, alteri ne feceris: dc , quodcumque vis , ut alii tibi faciant , tufae tuis . Non seruntur ergo illi ad ita judicandum sensatione quadam , sed ratione 2 ratione inquam , seu ratiocinio non longe deducto, set ideis, seu principiis ab Auctore naturae aliquo modo , quem hic non determinamus, impressias. Non solum enim illi vel approbant , vel improbant varias actionesi ted etiam de iudicio sito rationem reddunt aliquam, multoque magis adulti, dc qui sunt per disciplinam subacti: quae res in judiciis, quae sola sensatiosae nutuntur , locum habere non potest. lauis enim rationem reddat, cur aliquid sibi videatur aut dul ce, aut amarum Quis dulcedinis, vel amaritudinis , alteriusve satoris habeat claram ideam Quis verbis exprimat naturam saporum , quis de iis disputet, vel latiocinetur j In his , alior uinque sensti uiri objectis non aliter quis instrui potest, & si neget, persuaderi, nisi eκ- perientia . Qsum aliter res se habeat vi Moralitate ; hinc plane corni equitur , eam non sensus alicujus , sed mentis , intellectus , rationis, dc ratios nationis magis minusque promptae , facilis de obviae, vel mazis, minusq ae ab tractae, dissicilis dc arduae , cffectiim esse . Sensus igitur Morali; non est sensus pro prio dictiis , sed metaphoricus , se appellatus ob s. nilitudinem quandam cum sns bus prop-ie dictis in uniformitate . pronarii tudine , ac facilitate percipiendi obiectum suum : vel si veru et est sensus, non est certe corporeus & organi
cus ; sed spiritualis , & intellectualis , situs in id eis dc principiis impressis , judiciisque necessariis ad illa consequenti.
bus eκ parte mentis; ex parte vero vo .luntatis in naturalibus inclinationibus ,& propensionibus, si u instinctibus, q ii. excitatiς ideis ac principiis respondentibus , dc ipsi excitantur , dc in actum
prodeunt. Hinc vero Oritur tum proin
ptitudo dc facilitas in intellectu judican . di de actionum moralium qualitate; tum
in voluntate amor & complacentia dobonis actionibus; in malas vero aversa tio , taedium , ac odium . R in ita sohabere unico adhuc argumento confir
Si approbatio, vel improbatio bonarum malarumve actioitum esset fructus cujusdam sensus organici, euec non rati nis ; pros clo qui magis sensibus valerent , ii promtius, certius , clarius lite de ach o:riim moralitate iudicarent ; ac de bonis quid 'm gauderent , malas Ue
ro aversarentur . At contrarium expe
rientia docet : nam pueri ante usum ratiotus, licet omnibus jam sensibus sint instrulli , nullo tamen pacto de actio num moralitate judicium serunt: ut vero rationis usum nacti sunt , tunc hujusce moti judicia sor mare incipiunt ; &quo magis per aetatem ratione proficiunt, eo in iis efformandis magis eκpediti sui tec accurati, saltem quoad alios; net mquoad proprias actiones interdum passionum tumultu in transversum abripiuntur . Hoc Corte argumento est validis limo , ejusmodi judicia non a sensu corporeo , sed a ratione magis minusque expedita pendere; praeserti in quum haeeipia judicia in senescetvibns , in quibus
166쪽
Et Gentium. Lib. XI. Cap. Xb is
sensus omnes solent esse imbecilliores , seu perceptio moralitatis ; quae , meo expeditiora, accuratiora , & persectiora quidem judicio, non est aliud, quam a Dsint. Adde , non tantam esse con Ormi- sectio voluntatis , quae est facultas spitat om in iudiciis de bonitate & malitia ritualis animae , quae excitatur proposi- actionum, quanta videretur esse debere, tione boni vel mali a mente, seu intel- si a vero sensu peoquerent : notum est icchii facta, adeoque sita potius in spiri- enim, quam sint homines unita mes in tuali quodam gaudio, vel tristi. ia, quam sensationibus, atque in iis, quae pendent in vera sensatione, licet verae sensationia sensu : quam vero varii in praedictis analoga sit; cujusmodi etiam in menti-judi, iis pro Vatia aetate , confusetudine , bus separatis reperiri concipimus: nam climate, eludatione ec cauanquam enim dc illae bonia n morale adprobant , ma- dc ita ipsῖς seia sationiblis aliqua pro cir- lumque a vei tantur, & bono morali vocum stantiarum varietate diversitas indu- luptate & ga idio p rfunduntur . Duocaturi haec tamen diversitas cum diverta igitur in anima humana lensius haud litate judiciorum circa actionum mo a- incongrue admitti valhnt I corporeus u-litate 3: ue quidlm comparanda vid tur . nus , qui scilicet commotione alicuius Ex his omnibus soluta manent omnia, organi corporei percellitur dc excitatur; quae adversarius Auctor ad suam tutandam spiritu ilis alter , & intellectualis , qui C p. V. sententiam profert. Ea ad hoc ferme re- bono aut malo morali a mente, seu inish is . ducuntur: quod nimirum discretro boni, tellectu percepto ad actum perducitur . m. lique moratir non est opus mentis, O Ambo hi sensus in consorinitate , unique est oercentio mere inteVectualis, sed versalitate & neces itate conveniunt ;est fructus Ienfauonii ec. Idque a se opti- discriminantur sede, dc principio excinae probatum putat eκ uniformitate , tante, ut dicti in est. Quousque igitur uni versalitate, dc necesstate judiciorum adversarius Auctor non evicerit, aut nul-bon & mali moralis quae omnia a ra- tum in mente esse posse necessarium deis i tui. Psa: lari non possunt ἰ nulla ινι diem actioirum moralitate judicium ; aut ad ais e p. scortio in anima babfri potest, quiae ma- huiusinoii judicium millam progigni in γλ. cim visenum sibi rejpondentem non habeat anima , sive in voluntate poste necessa in sesemate organico mich nae . At nos riam affectionem gaudii, tristitiae, aver-jam ostendimus, cura Dia sum corporeum si anis ec., nunqciam sextum illum suum haberi posse in hominibus eandem eo i- moralem sensum apte concluset. Id ve- formitatem, univarsa. itatem, ac necessi a- ro nunquam ab eo puto evinci posse rtem i id iciosum; adeoque osse posse opus conatus autem ejus evincit sol unam Ido
mentis, sin ratiocinantis. saltem simpli- qtinua sit ejus in eam opinionem prociter intellizontis eκ id eis impres iis, aut pensio , quae animam nostram esse ma- imperceptibili quodam ratiocinio colli- ita talem constituit: quamvis 'ab hac quae .gentis ex insitis principiis plura , quae stione quod etiam damnandum est in ab- proxim8, immediate de clarissime in il- strahere se velle declaret . Ideo enim
lis Conrinentur: arce lΡnte praesertim er- mechanice Omnia nititur explicare, nega ea ipsa naturali pro p nsoire, vel aver- immaterialitas animae necessario admit-
satione voluntatis; unde pro objecta' una tenda vel praesuppolienda videatur; hinc diversitate vel approbatio oritur vel im- poti modum obtrudit fibras etiam vineti- probatio, de vel voluptas vel molellia , vas, int Vectivas ec. seu moeror percipitur. Principium vero Unum demum addo, ut pateat, quam illud , quo dictus Auctor maxime niti- inepta conjectura colligat hic Auctor, situr, nempe sensation m nullam Esse fine tum organi sensos Moralis esse proximum m chaetismo, seu sine organo aliquo cor- sensibus Visus, ct Auditus, vel inter eo-
P reo, verum quidem censeo, si de sen- rundem organa intermedium . En paulatione proprie dicta accipiatur; non Ve- cis ejus argumentum . Sensus moralis ex-ro si de ea, quae minus proprie sensatio cit.:tur ab actione visa, vel audita: ergo
d:citur, cujusmodi est sunsatio moralis, ipsius sedes eisdem sensibus proxima vel
167쪽
Da Iuris Gentium notione , seu idea .
HActenus de Iurae naturae seu de
Iege naturali disputatum est i cujus existentiam, naturam, pr prietates satis declarasse, atque a pravis commentis, erroribusque satis vindicanis me arbitror. Hoc postremo capite de Iure Gentium nobis agendum generaliter est, videlicet illius idea, quam apud
auctores satis ambiguam , obscuramque invenio, pro viribus enucleanda. Quod ut assequar , nonnulla hic praemonereontimum duco . I. Cum Ius Gentium
iii se aliquid reale , & definitae naturae non sit, idem est quaerere, in quo illud
conuitat, ac quaerere , quaenam iis vocibus subiecta sit idea , vel quaenam congrue subiici possit. Quia vero eκ homianum arbitrio nominibus subjestae sunt ideae, haud melius primae quaellioni satisfieri posse videtur , quam si ea Iuris gentium idea proponatur, quam habu re, qui omnium primi hoc nomine usi sunt, vel qui proxime sunt consecuti rid vero praestabimus capite hujus libri primo. Ut vero secundae quaelliolii fiat
satis, expendere necesse est, utrum idea, quae praedictae voci subjicitur , cum voce ipsa probe consentiat. Quare ad rectam illius nominis definitionem inspiciendus, seu in memoriam revocandus
est valor , ac vis utriusque vocabuli , nempe Iuris, & Gentium: nam multiplex valor earundem vocum in caussa est, ut Ius gentium plura, ac diversa significare haud incongrue valeat . Sed quia haec vulgo non satis distincta suetare, ideo in re alias clarissima haud levis confusio oborta est. Itaque Iuris vocabulum duo potissimum significare, nempe facultatem, Ac legem, jam supra dictum est. Hinc sponte fluit, nomme Iuris gentium vel Ag 1n, vel si ultatem gentium intelligi posse . Verum & ipsa voκ rentium significptionem duplicem habet : nam vel perit
de valet, ac omner homines; vel significat magnos hominum coetus, qui nec
alicui communi Principi subsunt, neque ullum dominium alter in alterum
habet. Eκ quo sequitur , duplicem Iuris gentium vocabulo sensum subesse posse, vel ita scilicet, ut significet ius, sive legem modo ab alia juris significatione praescindimus vel omnium , de
singulorum hominum , vel integrarum gentium, sive nationum I Jus, inquam,& legem, cui omnes homines, dc integrae gentes obnoxiae sint , vel etiam quam omnes gentes , hominesque condiderint: quandoquidem lex dicitur esse cum eorum, qui ea ad striguntur , tum eorum, qui eam condiderunt , aliisque imposuerunt ; hoc est cum subditorum
tum legislatorum: qua ratione dicuntur leges .Atheniensium , dc Lacedaemoniorum
eae, quibus ii populi regebantur: eaeque
aὶ vox Gens primitus significabat maiores familias , seu hominum multitudinem ex Pluribus ejusdem generis familiis constantem stilicet gens ex genus per contractionem , seu unius literae elisionem factum ereditur . Postmodum haec
vox pro indicandis populis , civitatibus
integri siue nationibus usurpata est. Nunc praesertim apud Iuristas , gentium nomine veniunt Civitates , dc Nationes , quae nullo communis regiminis vinculo colligantur', seu neque communi siubsunt Imperanti, neque aliora in alteram domi,
168쪽
dicuntur Soloris , dc Draconi, qui eas itinium, nisi prius quae hucusque do- condiderunt . Plaeterea leges at, horni- cui imis, accurate di Ii inruat ; nam an lenibus conditae lunt duplicis generis ; perint istam habeat ideam Oportet , quaenam aliae respiciunt materiam seu a respondet huic nomini. Si enim soluinctiones quas lex etiam naturalis vcl prae- quaeras , quid iit ius gentium , solam scribit, vel prohibet I ut furtum , ho- nominis quaestioncm propones; adeoque inicidium , adulterium &c. : aliae ver- inquirendum est potius, an ext i ius a- santur circa ea, quae lex naturalis in- liquod, quod omnibus vel hominibus ,
definita , & indeterminata relinquit ; vel gentibus commune sit . illudquep cujusmodi sunt pleraeque leges civiles . sitivum, & a jure naturali omnimode Denique si Juris voeabulum in alia si- diversum . Sic enim quaestio ei it non gnificatione sumatur, videlicet profa amplius de nomine , sed de ipsa re . cultate, ita ius gentium haud incongrue His ita praenotatis , clarissimum nobis sumi potest pro eo, quod facultate, seu de jure gentium disputationem futuram
autoritate hominum , gentiumque inte- arbitramur. grarum invectum est , ac constitutum , licet hoc propriam legis rationcm non CAPUT I. habeat . In hoc sensu rerum proprietas dicitur, aut dici pote ii ad Jus gentium Veteres latini Scriptores, Romanique Iu- pertinere ς quippe quae inducta creditur ris-co ulti nomine iuris gentium imnon ab ipsa natura, sed hominum, seu te 2Grunt vel integrum ius naturale, gentium voluntate atque consensu. vel potissimam partem imus . Ex his omnibus constat , IMmine Juris gentium intelligi posse I. legem na- DRiorem propostionis partem lucu- De O . turalem, quae fundatur in principiis ho- lentissme evincunt haec Ciceronis minis propriis : leκ siquidem naturalis verba : ne rue vero hoc Iosum
congrueiatii lime dicitur 1us hominum, si- ideu IURE GET TIUM , sed etiave hominum Iex, utpote qua omnes h a n legibus popularum, quibus in sua δει mines obstringuntur , prout homines Civitatious Eois. eon1inetur , eodem νn sunt. a. Partem illam legis naturalis , do constitutum est, ut non liceat fui eo n- quae integrarum gentium mutua modo- modi eaussa nocere alteri. Eodem sensuratur ossicia , seu jus naturale integris jus gentium ii surpat Seneca inquiens :ge intibus applicatum. 3. Leges positivar, ressu usima vox es, θ' lus Gentium pr.esquae .apud omnes homines , ac popu- scfercas: redde quod debes ; hoc enim x . los in litu sunt . . . Leges politii. 1, qucis 'praeceptum procul dubio pertinet ad jus gentes qua tales, obnoxiae sint quoad naturale. Quoad Romanos Iurisconsul- mutua ccmmercia, atque negotia, sive tos luculantistima sunt testimonia Tr hujusmodi lcges ab ipsis gentibus sue- boniani, aliorumque duorum , quorum rint constitutae , sive ab alio legislato- Opora usus eli Ioblinianus Imptirator in re, sive cκ mutuo consensu, atque pa- suis Institutionibus perficiendis , nimi-ctione, Pel ex consuctudine, dc usu rum: quarumdam rerum dominium Ian- Lib. II.
blii andi vim habeant . 3. Demum in- ciscimur Iura naturali , quod scut dixi- P, telliri ea omnia possunt , quae eκ v mus , appellatue Ius GENTIUM . Ita Α'luntate, consensuque gentium ob ne- pariter sensisse Catium, aperte constat excessitatem , utilitatemque communem ea, quam tradidit , Iuris gentium defi- inducta, vel constituta fuerunt : vel e- nitione, Videlicet esse id , quod natura- Di mi iam potest fgnificari facultas, qua gela- lis ratio inter omnes constituit, cuiusnam I. Tit. 1.tcs quidpiam statuere valent ob com- di esse .ius naturale quique consentiunt . - s. nauticm necessitatem , utilitatemve. Cuin Porro eκ eodem Autore illud ipsun υ
itaque jus gentium haec omnia signifi- catur ius gentium, quasi quo Jure omnes, care vas .it, frustra inquirat aliquis , an GENTES utuntur . Eadem omnino est jus g. npium c&ii in a juie itaturali di- Ulpiani sententia: nam quod Casius pro-
169쪽
ponit, ut rationem appellationis reddit. Ib. s. .. pro integra definitione Ustianutassismit inquiens: Iur gentium est , quo Gentes humande utuntur; seu , ut p. lopost subdit: quod hominibus inter se communι est: id vero soli Iuris naturae con-Ib. s. a. gruere eκ ploratum est. In eandem sine dubio sententiam concedunt Pomponius, ac Furentinus: nam alter docet, ad ius gentium pertinere deligionem erga Deum, ac parentibus, Θ patriae parers ; alter Vero , vim atque in iuriam protulfare .
Ex quo ortum est , quod in libris Digestorum unum , ct idem modo Juris
naturae , modo juris flentium esse dica-τit. II. tur: ex. gr. Dig. lib. XXIII. dicitur.1ure gentium committere incesum , qui ex gradu ascendentium , vel dejeendentium
uxorem sumi et, & alibi dicitur, hoc esse
Juris naturae . Praeterea acquisitio , qu.est iure ventrit, tribuitur ivri naturali; alibi iuri gentium. Sic etiam dicitur ΛD- re rure naturali commune ; alibi vero , tale esse juro ientium dcc. IIaee s me omnia propositionem nostram extra controversiam, & dubitationem constituunt. Verumtamen dissimuland .a non 1 unt , quae eidem adversari VidUntur. i. Videlicet , quod Ulpianus si aluit ut certum, eκ ploratumque , Ius GENTIUM a V VUN.AM re Are, sue ab isto distingit i. a. Quod HeriNO- genianus ad 1us reserat ea. quae juris naturae non sunt , ut bet erum insitationem , regnorum conditionem, disin.
Eionem dominiorum OHe. aod Ius linianus Imperator, seu qui ejus auspiciisi L ,. I Institutiones adornarunt , rationem am-gnam es, quare .sus sentium omni humano generi communI sit , ajiint , usu extadu e , in humavir n cessitatibur gente t
quod sane 3uri naturali non congruit . Quid quod subditur statim: b Ua e:iam orta sunt, γ cantivit.ites sequutae , o
servituter, quae Iuni naturata Juri contra-rhe, Iure enim naturali omnes ab initio
meri nascebantur g Nonne diserte jus
a Nobiscum hae de re sentit II fu . Qiare, Ius natura , t ait in Instit. I. N. ec G. g. 36. ration m sufficio et te gentium a naturali jure secernitur Verum his omnibus haad difficilis responsio est. Quoad primum attinet, dico inpianum eo loci non sumere jus naturae in tota sua amplitudine , sed in sensu quodam archiore , pro ea scilicet juris naturae parte , quae respicit ea , quae homini, brutisque animantibus communia sunt, qualis est couIunctio marit, farminae, libarorum procreatio , atque educatio: scilicet in ea definitione sumit Ulpianus naturam, prout a ratione distinguitur; adeoque prout importat non totam essentiana , sed partem hominis
amma em: quanquam enim cum ani- lmalitas, tum rationalitas ad naturam
hominis spectent, eamque constitu mi Inon inepte tamen nata .e vocabulii ma-
nirnalitati applicatur: tum quia pars h minis superior, atque praestantior peculiare nomen sortita esἰ tum quia appetitiones, seu inclinationes ex animali tale manantes neces Iariae sunt , sicut necessarius est modus agendi naturae prO- prius. Hinc ea , quae necessaria in limmine sunt, ad naturam , cetera ad rationem congrue reseruntur. Cum igitur etiam lex necessitatem quandam inducat, ideo quae Lint necessaria , speciali quadam ratione dicimtur esse de Age , seu quasi de necessitate, Cetera vero peculiari vocabulo dicuntur putius dictata ratio vir, ut innuatur utro unque discrisnen: quamvis di haec dubio procul sint de Iege naturae , prout natura humana utranque complectitur hominis partena . Igitur ratione duplicis partis
possunt in homine duo jura distingui , quorum alterum aut male dici potest eo, qutal in parte hominis animali fundatur , a .i eoque respicit ea , qute nobis quodammodo communia sunt cum ceteris animalibus; alterum riz:io ια e , dc prop te humanum, quod vel satur circa ea, quae praecipiuntur ab humana ratione, & quae propria hominis sunt . Et hoc secundum a Romanis Iurisconsultis saepe vocatur sus gentium ca) seu homi-X num;
habet in natura , is estentia hominum s qitan quana hoc non esse iis Paesuaque
verum, nos alibi docemus tia si eri
170쪽
num; ut hoc nomine innuant , ita proprium hominis illud esse, ut ceteris animalibusne ratione quidem materiae, con veniat . Verum constat ex dictis . haec duo jura, nempe animale, sive naturae, dc ram vale, seu proprie humamin, qundetiam Jus Wentium, seu honi num dicitur, non esse, nisi duas partes unius adaequati, di integri juris naturalis vi que humani. Cum itaque Ulpanius, dc alii sus naturae distinguunt a jure gentium, utrunque sumunt in sensit arctiore, dc inadaequa te i ncque proinde censetidi sunt inficiari, quia ad jus naturae adaequale sumptum etiam illa pertineant , quae sunt juris gentium , ut vel ex ipsa definitione juris tradita ab Ulpimio eompertumelia Neque enim credibile est, ita eum desipere potuisse, ut omnia, quae a n bis facienda, vel omittenda ratio constituit, solummodo pertinere crediderit ad jus positivum. 3c a naturali jure omnino diversum. Nullatcnus igitur dubitandum , quominus in nostram Ulpianus sententiam concedat , seu nomine Juris intelligat jus naturale, qua proprium hominis est. Quoad Hermegenianum , qui secundo loco opponitur, facilis, dc expedita responsio est; videlicet, ea quae affert tanquam pertinentia ad jus gentium , spectare etiam ad jus naturale, vel ad istud
merito revocari. Et quidem quoad institutionem betaorum. ut naec legitima sint, ad defensionem tantum , vel ad violatij iiris vindicationem gerantur , oportet Iadeoque quoad integras gentes non minus est de jure naturae institutio bellorum , quam sit propria defensio in 'i- vatis hominibus, suique vindicatio juris. Modus vero b illi gerendi neque est de
ju e naturae , nec gentium ; sed est stuctus industriae cujusque nationis, adeoque varius, dc multiplex ; sed nunquam justus, nisi ad normam juris naturalis Oxigatur , ut suo loco data opera ostend
mus . Regnorum couditio eatenus ad ius naturae revocanda est , quat nus Reges primitus constituti cCnsentur mutuis pactionibus, quae a natui ali iure duntaxat
vim habent; seu eκ populi consensu, dc voluntaria translatione sui juris in alium, quae jure naturae fieri potest , ut evplicabitur suo loco. Sie rerum dominia primum orta per occupationem sunt, tum firmata naturali jure, quod vetat, rem ab alio occupatam sibi, eκtra necessitatis articulum, Vindi are. Hinc vero naturaliter , ac necessario consecuta domini
rum distinctio est , quibusque agnoscentibus dominium Diam , dc consentie tibus in alienum . Sed haec omnia alio
in loco data opera persequemur. Majorem praeseserunt dissicultatem verba Iustimani. Quamobrem eum aliqui
hac in re errasse contendunt, atque aliis , qui jus gentium voluntarium ad mittunt, errandi occasionem dedisse. Selhaec nobis responsio necessaria non est , ouippe quod illius verba in vero aliquo lenis explicari queant, qui nobis minime adversatur , Hoc vero commodius
capite sequente praeliabimus, D. Thoma occasionem suppeditante. Solum hic animadvertere praestat , non in sensu rigido, & proprio intelligendum eme, quod ait: eaptivitates , ἐν servitutes sunt legInaturali contrariae : neque enim ignorabat Iustinianus, quidquid opponitur leginaturali, illud injustum esse, atque illegitimum . quare nihil aliud significare iis
verbis voluisse censendus est, quam quos semitus sit status diversus , aut etiam , si malis , contrarius illi , in quo homines per se conditi a natura fuere, cum omnes ab initio liberi nascerentur , sed tamen capaces subet indae servitutis ; adeoque non positivδ liberi, quasi natura id exigente , sed negativa duntaxat ut inquiunt : seu quatenus natura ipsa neminem per se addicit servituti, nec qui iaquam potest, nisi justa cauma accessierit, alium
eandem habet in natiara oe essentia Lcmia
tis direret , Ias hominum proprium , Iurisconsuliis Rc manis Ius Gentium agrau