장음표시 사용
151쪽
144, 1 ELEMENTO Ru Mcircumstantis frigidi, Sc ob frigidum circumstan, calorem suum interius cogentis, alterum calido defectorum vel privatorum, propter praeternatura-um partium constrictionem, quale est glaciei, vel nivis, quae etsi liquata propter accessionem calidi adventitit, & quia partes nonnullae integrae a constrictione laxantur, tamen in totum ad statum naturalem aquae non revertuntur.
NXIII. Pondus sugae frigidi , magno excessit superat, pondus naturale partium corporis ad simile vel conveniens , quandoquidem fuga frigidi rumpit compositionem naturalem, in quam Pars quaeque pondere suo naturali coaluit, quod proinde pondus coalescentiae sistere vel avertere non valet pondus naturale fugae. XXIV. Pondus fugae vacui est infinitum, quia nunquam tanto nisu corpora naturalia , eorumque partes contendant, ne vacuum admittere cogantur, quin possint contendere majore, si nimirum a potentiore urgeantur. XXV. λ
Nulla ratio dari potest, quare natura magis vacuum
152쪽
NATu RAL Iu M. Lib. VIII. i scuum admittat intra coeli, aeris, aquae, liquida, corumque partes,& partium Vincula,quam inter corpora ipsa universi integrantia, proinde dubium esse non potest,quin ubique pariter vacuum excluserit. XXVI. Pondus fugae dissimilis Se inimici, pariter magno excessu vincit pondus unionis & conjunctionis, utpote quod pondere fugae in contrarium abripitur. XXVII. Non datur liquidi, aquae, aeris, coeli, spiritus, vaporis, exhalationis, hujusmodi rarefactio, qua ipsa corporis soliditas extendatur, & pars una qu si in alia comprehensa, ex alia illa egrediatur. XXVIII. . Nec condensatio qua ipsa corporis soliditas contrahatur, vel pars una corporis in alterius soliditatem intret. XXIX.
Corpora rare fiunt, cum partibus a se invicem diductis, a lateribus tamen cohaerentibus, aliud tenue corpus partium interstitia explet.
Condensantur, cum partibus invicem propius admotis, aliud tenuius e partium interstitiis exprimitur. T Cor-
153쪽
Corpus etiamsi liquidissimum , sit coelum, vel aer, ita εonclusum ut nihil foras exprimi possit, non magis cedere potest , quam quodvis durissimum
vel firmissimum, sit v. g. adamas. x XXII. In arctius enim nullum corpus cogi potest, quam quantum substantia sua repleat, nec ulterius comprimi, quam ut latera pororum vel concavitatum, si quas habet, invicem contingant. XXXIII. i Ignis, aer,& cetera liquida, angusto conclusa expelli non possunt, nisi pro portione alterius liquidi, pari impulsu contra irrumpentis. XX XIV.
In cucurbita medica, quam accensa stupa applicant, mira fit aeris inclusi, Sc minimorum ignis e stupa ejectorum, & fuliginum turbatio & pressit-ra, aer in locum minimorum excussorum magno impetu intrat, ac aer sanguinem, cui in pertusa cute adhaeret, intro rapit, sed quia aer cucurbita inclusus, in tantis angustiis, vehementissime premitur, in locum sanguinis irrumpentis, intrat in partem
154쪽
NATu RALru M. Lib. VIII. i tem pertusam, daturus locum sanguini, illius impulsum, magno nisu in contrarium geminans.
X X XV. In vitro clauso aliquantum aquae continente, ad modicum calorem aquam decrescere, aerem crescere conspicimus, quia quantum aquae decedit exhalando , in tantum aer exhalationibus auctus, major videtur, interea quantum minimorum calidorum per poros vitri penetrat, tantundem iterum minimorum aquae, vel caloris per poros evadit, ad immodum vero calorem ab una parte adhibitum, ob consertam aquae exhalationem,& calidorum introitum, cum tantundem subito regredi non possit, vitrum frangitur. in frigido autem, quia exhalationes omnes in aquam coguntur, Sc decidunt, aqua conspicitur auctior. XXXVI. Liquida quae inter se miscentur, partes invicem permutant, quatenus pro ratione partium lubtilitatis, vel crassitudinis se mutuo frangere possunt.
Quando liquida ex variis permixta , externo agente adhibito, accuratius miscentur, necesse est
ex illo adhibito in liquida intrciat particulae subti-T α liores
155쪽
i 8 ELEMENTORUM liores partibus illis ex quibus liquida miscenda constant, quae nimirum ad modum acidorum &acrium , materiam miscendam in subtiliora scindant. XXXVIII.
Lux, ignis, calida minima, id est, particulas minutissimas, immittunt, quae partes miscendorum in minima discindunt & perini cnt.
In hac scissione & permutatione partium mat riae, Versatur tota ratio digestionis, coctionis, separationis, extractionis, correctionis, & fermentationis , item liquefactionis, & conflationis metallicae.
Digestio est partium scissio , ad distinctionem
homogenei ab heterogenea est, vel naturasis, vel artificialis. X LI. Naturalis, vel simplex, vel formata. Naturalis& simplex digestio est, ad alimentosi praeparationem, & fructuum maturationem , quibus suum etiam quasi sermentum natura indidit, ut ex acidu
lo quod fructibus plerisque inest, gustu percipitur.
156쪽
Artificialis, est separationis puri ab impuro, ad
commixtionem, L extractionem. XLIII. In digestione fit inter partes materiae, locorum permutatio, artificiali quidem, secundum rationem naturalis ponderis vergentiae ad centrum, descendentium, & impulsus violenti, sursum compulsorum, in digestione naturali vero, secundum rationem ponderis naturalis convenientiae, se mutuo petentium , & ponderis naturalis disconvenientiae & fugae, partium a se mutuo exsolventium. XLIV.
Digestio naturalis formata, est rerum gignendarum, quae certam figuram nascendo consequuntur, qua partes materiae generabilis , ab externo vel agente, vel fovente, vel etiam ab interno quasi fermento resolutae,& se invicem, clim naturali consensu concordiae, tum dissensu discordiae assidici tes, homogeneae ad homogeneas, & deinceps quaeque se ad sui census & ordinis aliam, L in locum& situm convenientem in composito redigit, quae proinde non ante ad finem perducitur, quam com-
157쪽
iso ELEMENTO Ru Mpositum omnibus numeris persecte conformatum
Si quae autem res sunt,quae in massa informi proveniunt, qualiter videntur metalla, metallica, Sciapidea generari, earum generatio est mera digestio simpleX.
Ρ O R I S M A II. Ex ponderum rationibus cognitis, praeter caetera naturae addita, etiam aperimetur aldita vinarisuis, coe iuuimiis se minatis si matricis, quae in omni materia generabili, cirpraecipia Maetabilium, animalium, in hominu inest, . causalitas generantis, materiae generabilis. X L VI.
Seminibus foecundis insunt, naturae Sc partes omnes primae,quae primis quasi staminibus formandis omnium partium compositi generandi perfecti& foecundi sufficiunt, locique proinde seminalis in genito formandi. X L V II. Locus seminalis in animalibus & vegetabilibus vel unus susticere potest, unde in quamplurima semina omnes naturae foetui Persecto formando ne-
158쪽
NATURALI u M. Lib. VIII. cessariae suggeruntur & submittuntur , Sc ita in plantis & arboribus, vel ex uno loco seminali, qui est ad confinium radicis & trunci, toties locus seminalis geminatur & propagatur , quoties novos
ramorum vel surculor a nodos vel gemmas protrudunt. at insuper in arboribus congeminari locum seminalem par est, secundum singula augmenta in orbem trunco circumiecta, istorumque augmentorum distinctiones, vel sectiones. XLVIII.
In seminalibus maris, semen masculum, foeminae, foemineum, producitur, & ad laetificationem, seminibus junctis utriusque generantis opus est, cum non rarius proles matri , quam patri assimiletur.
Unde non magis natura marem, quam foeminam intendit, utpote in seminis utriusque rationibus, foecunditatis, & praedominationis, perpetuo alternatis. praecipua tamen vis generativa in semine masculo inest, quod calore foventis, experia; , vel interni excitatum, materiam generabilem , ceu acre fermentum, missilibus suis aperit,& in eadem, naturarum suarum, L aliarum similium concursantium tumultus concitat, adeoque prima operis rudimenta exorditur.
159쪽
i I beoremata I. Ocus seminalis foecundus,in vegetabilibus animalibus, homine, continet, naturaS om-- nes minimas, si niles & homogeneas naturis omnibus seminis foecundi in eo congerendi Aproducendi, id est, primorum in foetu generando fundaminum, ex semine isto formandorum, Sc proinde etiam conformis loci seminalis constituendi in foetu perfecto, ad foeturam ulteriorem.
In viventium fabrica, impervestigabilis continetur , partium integrantium, & interna materiae,ia externa formationis varietas. III. Compositionis illius ordinatae partium , innumera naturarum est disserentia, quarum actione & motu, homogeneae homogeneis uniuntur , Sc interea heterogeneae heterogeneas repellunt, dum partes
160쪽
ELEMENT. NATu R. Lib. IX. 13 3. partes jam ex multis similibus conflatae, ad partium intcgrantium structuram, unaquaeque ad situm suum congruentem in composito festinat, ut ex similibus adunatis, & dissimilibus ordinate conjunctis , pulcherrima universi compositi fabrica
Compositioni illi ordinatae inest definita naturarum ingredientium differentia, & ex singulis naturis disterentibus tanta minimarum particularum multitudo, ut inter partes ex illis componendas, justa molis, & ponderis ratio servetur.
Locus seminalis viventium, continet modum S proportionem multitudinis naturarum quarumque disserentium, quae ad foetus sui cujusque generis formandos requiruntur, ac modus ille multitudinis naturarum, ratio est& proportio minimorum cujusque naturae, eX quibus semina coagmentata sunt,& inde, ex quibus singularum partium compositi structura constat. hac ratrone & foetus generanti assimilatur, & locus seminalis in genixo, justam per omnem aetatem, corporis, & indolis constitutionem tuCtur.