장음표시 사용
131쪽
utique non intelligimus unu illud quod principium numeri quodque ad genus quatitatis pertinet, sed unum quod
eandem naturam cum ente significat: . quamuis secundum rationem ab critedistingatur,ut expositum fuit satis lucu- lenter in secudo huius operis libro.Probatur hoc quod Sposuimus ratione. Nasi primum principium est unum participatione quada, no autem ipsum Vnu, non esset primum:id enim quod aliqui' naturae est particeps,semper indiget sit-
periori natura a qua contineatur ac foueatur, ac in qua demu ea natura Cuius . ipsum est particeps,emineter coliticas
Adhςc si primu principium no esset ip-
. sumunii,sed participationeVnu, in eo Vtiq, viderecesse aliqua copositio ac multitudo, e Vno scilicet cuius est pliceps,& ex sui ipsius natura: sed tu copositio
tu multitudo maxime.aliena sunt a primo enitu. ergo primu entium cst ipsum vnu. Pinterea nisi esset ipsum vnu, utiq; neq; etia esset ipsum ens,infirmareq,D- pus csset omnes cas rationes,quas paulo ante attulim':vnu etenim atq; ens eade
132쪽
xi BER QUARTUS. II naturam significat obtinetque, licet deficienter & aegre eam Vtrumque eorum
explicet. Illud igitur de quo iam constat quod est ipsu esse, proculdubio erit etiaipsium Vnu. Item quicquid sit illud quod
ipsum Vnu explicet, niniarum pertinet ad quemcunque essedi modum: in ipso ergo continetur etiam ipsum vnu quicquid sit illud. Amplius, ut elegantissime disserit Boetius in aureol opusculo de Philosophica cosolatione,siue sapientia seu bonitatem siue potentiam dixeris, macum quoddam ac deficiens dixeris, nisi posueris ea omnia unum esse simplicissimu omnisque copositionis expers. si ergo primu principium no esset ipsium vnu simplicissimum,macum quodpiam&deficiens in eo esset:quamobre neque primu constitui illud oportet in praeterea ipsum veru: na si veritatis esset particeps, ob id propterea veritatis participatione esset veru, quonia principio suo coforme esset, a quo pederet: sed primua nullo pedet, no ergo Veritatis pliceps
est,sed est ipsa veritas ipsumq; veru: sibinaque ipsi est unu atque ide:nec dissimili
133쪽
ac maxime vivens,maximeque potens, ac propterea maxime infinitii, ac iterumaxime omnium finitum Sed antequaad huiusmodi magis explilanda venia- mus, id nobis probandum est, primum principiumentium esse Unum tantum:
minime verb omnium fieri posse, ut prima principia entium sint plura, id quod superius in hunc locum distulimus: sic 'enim perfecte colligi poterit primum principiu esse ipsumvnum,caeteraq; pri- mapricipia in suo quςq; genere,de quit,' Physici perhibent, ab hoc supremo omnium pendere atque effluere. Neque dis 'scile arduumque erit hanc rem certissimis euidetissimisq; rationibus adstruere.Na si plura sui prima principia, verbi gratia, duo quorum neutrum ab altero pendeat, nimirum utrumque erit ipsum esse, & necesse est. hoc enim conuenire prςcipue omnium primo principio iam stiperius ostesiim est. Quod si pcrvicax quispiam dixerit, eorum alterum esse ipsum esse,seu necesse ex se esse, alteru ve-rd minimΘ,seu neutrum esse ipsum esse, fate' tur is quoque opus est, eorum alte-
134쪽
etum tantum esse primum principium,illud inqua,quod est ipsum esse: alteruve-ro,in quo cise ines spar cipatione quadamu endere a pruno principio,nequa- qua Vero esse primu principium. Quod si neutrum fuerit ipsum esse,cofestim sequitur neutrum etia esse primu entium principium,sed eoru utrumque depcdere a tertio quoda virisque priori. quibus argumentis coactus si cocesserit eorum utrumque esse ipsum esse,& cX se necessu esse, utique cum differant inter se,duo nanque sunt,proculdubio quopiam alio different quam ipso esse, quod ex aequo
Vtrisque conuenire concestum est. non
enim plura esse ac distingui eo poterunt quo conueniunt. Ea itaque quibus vicissim distinguntur, vel proprietates quae-Gam erunt, quae ab ipso esse effluunt,vel ab cxtrinseco aliquo inflictae: si fluui abesse ipso, cu conueniant hec prima principia in natura ipsus esse, fieri non potest ut differant a proprietatibus quς abcadcm natura fluxerint sin vero per accides ab extrinseco inflictae fuerint, no, inis, cesse est eorum utrumque si extinctu si
135쪽
indigere tertio, ac a tertio quod a dependere: sicque res in casdem angustias redibit Nam neutrum primum principium erit,cum a priori pendeant. A mplius in eorum utroque esset compositio cis potetia si proprietates aliae ab utriusque natura inessen rique, itaque prima esse non positant; Iam enim compositioncm atque potentia exclusimus a natura pri- .mi. Colligamus igitur certissimo argi 3-
meto , cum ipsum esse per illud idem sit individuum, & hoc per quod est esse,sieri minime posse, ut ipsum etae in plura
uno distrahatur,pluribusque uno conueniat. Prςterea sicut inquit Aristoteles crsetetia Homeri, qui peritissimus omniu. ab antiquitate habit' est, multitudo pra-cipum mala: multi namque nisi convc- niant,de quodam modo fiant unum,di strahunt & corumpiat ea quibus pr sint: quod ergo multi bene presideant no iis per se conuenit,sed per accidens,quatenus scilicet hi multi principes quodammodo fiunt via una per se igitur multitia-
do principia mala est: id vero quod pedaccidens est, sicli nequit ut sit Ptanaum
136쪽
principii proprietates a quibus recessendis confirmandisque superius digrcssa
. oratio est. Primum entium principium esse maxime intelligens eo argumento constat. Nam quemadmodum forna inusiue contractio, definitioque per ima teriam,intelligetiam omnium impedit, sic econtra abstractio a materia iniciligentiam rerum earu profert ac promouet: quapropter Vis sensitiva quonia coniuncta materiae est atqu e in sui actione utitur corporco instrumento,nequaqua intelligentiae est capax. Formae ctia materiales, quia sunt in materia, non sunt actu intelligibiles. Intellcctus vcro coquod abstractus est a materia intelligit: Arme quoque materiales, cum vi intellectus agentis abstractae fuerint, cade vi
efficiuntur actu intelligibiles. At intellect' intelligit suapte vi: quado ergo quidpiam magis fuerit a materia abstractu, tanto etia magis intellectus intellectionisque erit capax. Sed primum principiu maxime omniti est abstractu ei ergo maxime omniu couenit esse intelliges. Est praetcrea maxime pol pias, na agere
137쪽
proprium est actus, ac unumquodque agit,quatenus in actu est: potentia ergo agendi couenit actui: illud ergo est ma inae potens agendi quod maxime est in actu. Sed primu principium entium prae omnibus cst in actu, quia potius est purissimus actus nullius prorsus admixtione potentiae infectus. Igitur primum principium est maxime potens agendi, passiua vero potetia cu ad imperfectio' nem pertineat,& ad inchoatione quanda perfectionis,omnino aliena est a primo principio.Tx his sequit liquido hoc primu principiu esse maxime vivens &maxime 1finitu:viues maxime iupterea quonia illud estviues in quo fuerint vir Operationes:prqcipuevero Vitς operati onu sunt,intelligere ac velle, quas supra ostedim' praecipuas esse in primo pricipio: primu ergo principiu maxime est vivens. Amplius vivens a non vivete in hoc distinguitur quod vivens ex se ipso,
suoque nixu mouetur,non Vivens Vero Hieno: unde ea etiam vivetia nomina
re consuevimus in quibus conspicimus csse huiusmodi principiu motus intrin-
138쪽
secum,no aliunde accersitu . Deus vero seu primum entium, neque etiam fingi potest ali cno impulsu mouere atq, agere, sed quaecunque operatur,ex se maXime omnia agit: igitur samme ac pre omnibus vivens est: alia namque Viventia etsi habent principium intrinsecu quo se ipsa mouent, non tamen qui Cqua agere queunt, nisi praeterea ab extrinseco principio moueantur,ac dirigatur: nam& a fine mouentur tanquam ab appetibili: & diuersi variique voluntatis mo- tus sensitiumue , a principio extrinsece immobili omnino diriguntur ac continentur, proferunt filue,ut in Ethicis ad Eudemu Aristoteles praeclarissimus philosophus testatur. Amplius effectus nullus perfectione antecellere potest causae sitae:ille namque excessiis ex nihilo esset: in mundo vero multa viuentia conspicimus,necno intelligentia pleraque. Primum igitur horum omniv c teroruque ebrium principium, nisi illa ex nihilo' eXtiterint, prae omnibus vivit atque in
telligit. Ratio haec Socratis latius explicatur a Xenophote gratissimo discipulo
139쪽
in primo libro Dictorum factorumquet Socratis memoria dignorum infinitum Vero propterea est primum principium,no ea infinitudine in qua quς pertinet aes materiam,ad imperfectionem atque acimultitudinem,immo ,ut infra dicturi stamus, ab ea infinitate penitus alienum est,acob eam causam maxime finitum, sed infinitate ea quae persectionis est, Mad forma pertinere potest: materia naq;& forma sese inuicem contrahunt, a Cutraque utriusque infinitudine compet scit: forma infinitudinem materiae,qlla materia ad multitudinem, no entis UC
infinitatem tendit,cohibet,ad certaquC naturam contrahit:materia econtra forma, quae neque loco Vlli aut tepori suapte natura obnoxia est, contrahit ad certum finitumque locum,tepusue . Huiu Srei similitudinem perspicuo licet intueri in numeris:in quolibet etenim numero Vnitas multitudine compescit,ne de-
fuat ad indeterminabilem infinitates econtra multitudo unitatem definit ac lcohibet ad certa definitamque naturam numeri:in septenario etenim seu dena-
140쪽
rio numero unitas ac natura qua ille septenarius est,& hic denarius nam ut benedicit Avicenna, septe sunt solummodo septem, non autem duo & quinque aut quatuor ac tria ) compescit multitudinc CCrtamque ei naturam tribuit quaesiopte ingenio indefinita est : vicistim multitudo cohibet unitatem, ut scilicet efficiatur propria denario septenarioue .
aliis vero numeris minim C conueniat.
Eadem ferme ratio est in materia Sc forma: na forma infinitum illud ac in determinatum materiei compescit certamq; ei naturam ac speciem tribuit: econtra
materia forma ipsam,quq alioqui per se
esset in determinata certo loco adscribit infraq; certum tepus coercet ad que ea n risdem adigit. Vt autem reuertamur Vnde . diuertimus, primu principjum entium est maxime infinitum , quia in eo nulla omnino est definitio coarctatioque: .neque enim certo tempori loc6ue adiicit 'eX materia: supra nanque liquido costitit primu entium neque esse corpus co positum ex materia & forma, neq; formam materiale seu corporea esset pollet,