장음표시 사용
151쪽
aliena vero noxiaque Vitant,omniaque
vel ad tuendum corpus,vel ad sensuum illecebras reserui cognitionis cuiuscunque ac scientiς securae: sic homines post catadlysmu, re a omestica, ac ciuili quoquo modo constitutis, cotinuo ex admiratione rerum natura constantium, ac totius huius uniuersitatis rerum ornat'
contemplatione, ij qui caeteris ingenio
dc solertia antecellebant,totos se causarum speculationi tradiderunt: ac primu obuia confestim eis fuit causa materialis quam vel ατο u v,ves infinitum chaos, vel elementorum quodpiam: aut ομιgo . μερείαν prodiderunt, in eaque morali , allia causaru genera aut penitus ignorarunt aut leuiter tetigerui. quo effectu est
ut axioma illud, Ex nihilo scilicet nihil sic ri, videlicet nihil fieri absque causa hoc namque pacto intellinum axioma vere est R per se notum retulerint ad genus cause materialis,ut scilicet nihil existere posset vel in lucem prodire absque
materia ex qua fieret . Post materia maxime ac prima causarum omnium cnituit effectrix causa. Hanc Empedocles
152쪽
amicitiam & litem: A naxagoras intel lectum esse perhibuerunt. Deinde veritate Ipsa ac rerum natura viam pandenre,formam primo tenuiter attigerunt:
postmodum perspicacius inspexerunt: postrem δ qmnium cognita est ratio boni,ac sinis, quam tamen potissimam a Cpraecipuam causarum esse constat. Nam materia a forma specie sumit:at genus materia formς cilingit: nullum vero cst agens quod propter finem no agat: prima ergo causarum omnium atque penitus independes, atque immobilis, est ipsum bonum. Ratio nanque sinis constituta est in appetibili: id aute quod omnia appetunt est bonum. Itaque hac semita atq; hoc Fgressu philosophia paulatim incrementa suscepit. Nos in hoc
opere rerum naturam imitati, no autehumanum ingenium quippe qui no rudibus physiices disciplinae scribamus)continuo coepimus ab ipso bono, eaque paucis perstrinximus que maxime couenire primae philosophiae videbat r. Na-que agendum nobis sumpsimus de ciet te ipso:hoc vero ia ostendimus non conue
153쪽
nire his quae sunt eadem ratione nequectiam ratione penitus diuersa,sed diuersis rationibus ad idem relatis:sicuti sanude lotio de pharmaco,atque de animalidici solet, Quaobrem clim caeterorum omnium qu ς sunt,ratio deducatur a primo entiti ad idque referatur,utiq; minime fieri poterat ut ignorato primo en- tium, de aliis quae sunt,cognitio aliqua haberetur, quatenus inquam entia sunt: ideoque cum hactenus satis tractatu sic de primo entium ad caetera n ' est accedendum:primumque comm i quadam ratione, postmodu magis propria, ut e muri mnia entia pendere quodammodo a primo,nulli prorsus qui philo
phic sacris fuerit initiatus cotrouersum cum aliis fuit.Nam neque entia costitui potcrant in conexa & plura prima prinin cipia habere: at ratio Parmenidis vrgebat: Quo namque pacto unquam fieri poterit, ut quidpiam sit quod tamen existat prςter ipsum essetfed hoc proculdubio contingeret, si aliquod ens a primo non penderet, quod iam satis in superiori libro demonstratu fuit esse ipsum esse
154쪽
per se subsistens: illud namque quod nul
lo pacto dependeret a primo, esset Utiq, pr ter ipsusn esse. Hisce rationibus nulli inquam dubium fuit omnia quae sunt ali
quo pacto,pedere a primo elati u. Verum non ulli, immo complures csim ratione naturali illis constitisset plurima entia neque generationi neq; corruptioni vili obnoxia esse, hanc rerum omnium a primo dependentiam, veluti a fine esse prodiderunt. Omnia namque agere perhibet miter illud bonum amatu & desideriseum ab omnibus,ut suis actionib'
muniisque pro naturae su ae captu,qua cuque id attingant, aliquam eius similitudinem adsequantur . Nam necessaria ternaque entia quonam pacto causam cssicientem habere possent, minim C intelligebant. hae vero duae tantum causet cxtrinsecae sunt. Sed horum, etsi praestantissimi fuerint, sentetiae nemine assenti- in cndu esse reor. Etenim cum omnia,praeter primum,habeant esse participatione quada,necesi e est ut id ab eo sortita sint quod per se & per essentia sit ipsum esse: sic omnia ignita ab igne ignita sunt,om
155쪽
nia item quς illuminata sint, ab eo utiq;
lumen acceperunt, quod suapte natura
est luminosum. Amplius unu quodque operatur secundu quod est: si ergo cuius, pia esse omnino est indepedes, di a se est,
neque ab ali0 quopia, quona pacto fieri aut intelligi potest ut finem quempiam
aliti a se operatione sua adfectet Quamobre recte Averroys inquit in libello de Substantia orbis, finem significare agentem significatione necessaria. impossibile naque est ut quippia operetur propter sine aliis a se quod secundu esse suu a nullo prorsus depedeat. Eoru vero qui secus
sentiunt, rationem soluere no admodudifficile estinam aeterna quaviS causem habere nequeant quae ea effecerit motu seu mutatione aliqua hec naque sine nouitate effectae rei non quc ut esse attamecfficientem causam habeat per emanationem quandam simplicem & effluxu quedam, inihil absurdum est. Necessaria etiam duplicia stini: quaeda namque sui necessaria a se,quae scilicet nullam habstant causam necessitatis suae: quaeda vero quamuis sint necessaria, sunt tamen ne-
156쪽
cessaria ab alio, & causa necessitatis suae habet: huiusce rei exemplum aptissimuadfert Aristoteles in quinto Metaphysices: coclusiones naque demonstrationunecessariae sunt,itemque prima demonstrationum principia sunt necessaria,verumtamen principia prima a se sunt. neque causam habent suae necessitatis vlla. At conclusiones demostrationum sunt ab alio necessi riciquonia a primis principiis dependent atque habent necessitatis siuae causam: nihil ergo prohibet necessaria causam habere a qua sint . Colligamus igitur ex dictis hactenus, omnia cntia praeter primu dependere a primo Jum in genere causae finalis, tum in genere causae essicientis. De finali causa
quamuis omnes in ea consenserint, adseramns tame ratione. Omnia quaecu-que quidpiam agunt, propter finem aliquem operantur: finis vero habet rationem appetibilis, & ex consequeti rationem boni. omnia igitur agunt propter 'bonum . Sed iam superius declaratu es ipsum esse,ac primum principiu entium esse cita ipsum bonum: omnia vero alia, ig a
157쪽
bona participatione quadam existere ipsius boni. Necesse ergo est ut omnia quae agut, actione sua adfectent quanda similitudinem ipsius boni: sicque causa finalis omnium est primum principiumcntium mod autem sit causa efficiens paulo ante probauimus. Verum illud restat explicandum, quona pacto sit causa efficiens,& quonamodo efficiat reliqua entia: ac praeterea id quod supra omissi muS eXponendum nobis est, quona scilicet pacto entia omnia prς ter primum se habeat ad ipsum esse. Et ut soluamus
rationes quas in secundo attulimuS ac quibus nonulli rentur efficaciter probatum esse, in quo uis enti si prςter primit, esse secundum rem distingui ab essetia cuiusque, Primum principiti sui rem iaordiamur eminentiori quada ratione, atque excellentiori modo, causa est efficies, quam causae hae quas nos efficietes esse dicimus: etenim efficietes hae cause nobis familiares no sui cx omni parte,
neque omnium suorum effectuum causae: non enim efficiunt nisi per motum, transmutado materiam: atque effectus
158쪽
ipse, id scilicet quod est factum secundu
se totum non est ab agente causa: materia nanque ex qua effectus constat, ages causa praesupponit, no autem efficit: de .
inde forma, auq iure videbatur posse sibi
id assumere, ac ve dicare, ut scilicet esset a causa efficientc,susteiatatur ac pendet a materia,cum qua simul est. Praeterea plereque efficientes causae huiusmodi sunt, ut postqua ab eis effectus product' in lucem fuerit,no amplius indigeat vlla opera caus*a qua effectus est.Sic mortuo patre vivit superstes filius:& aedificatore vita functo, remanet aedificium. At primum principium cntium , a quo est
omne esse,non efficit motu mutationCue aliqua quae videntur moram adferre
agentis & idcirco imperfectione agetis arguunt, sed statim continuoque entia in esse protulit,immo profert potius, Ut dicemus. Praeterea effectus secundum se totum ab hoc agente dependet: na siue effectus sint per se subsistentes, actus in-- quam simplices,seu ea quae in esse proferuntur composita fuerint ex materia &forma,secundum se tota a primo princi
159쪽
pio pendent. Omne nanque quod quouis modo est particeps ipsius esse, est a primo quod per naturam N essentia est ipsum este. quare tum forma tuni materia quae entia sunt, dependenti sunt a primo principio en tiu. Amplius id quod Iactu est semper pedet, immo ut rectiuS loquar, scper fit a primo principio,adeo ut si mouendo aliquo deficeret actio primae causis, in nihilum vnuquodq; entiuredigeretur. Hoc vero ratione comprΟ-batur. Nam effectus quicumque,in quo forma agetis iecundum esse perfectum quo est in agente, esse no potest,indiges continua cOseruatione continuoque effluxu agentis. Hoc licet intueri in lumine, nam quoniam lume est propria qualitas corporis luminosi, diaphanum Vero cum lumine effuditur; cum naturam non recipit, sed participatione quadam fit capax luminis: idcirco ad hoc ut aCr, seu quodvis aliud diaphanum corpus lumine perfusum maneat, ontinuum fomentum adsit oportet colimusque effluxus a luce solis, seu alterius corporis lucidi,qui si paululum cessauerit, cofestim
160쪽
Iume diaphani intercidit. Idem comperies in imagine quae in corpore leui appares deperit, abeunte illo cuius imago
erat. Sic cum caetera membra omnia Vluant,quoniam participant animae Vim, quς tota & integra est in corde,non tamen adsequuntur perfectam naturam cordis, pereunt,Vitaque funguntur euestigio chi es fluxus a corde cessauerit. Omnis ergo effectus qui est ab aliqua causa participatione quada,nec perfecte adsic, qui natura causς Valet,continuo fomento causae suae eget, quae si desierit,eodem monacto effectus pariter perit. Cu ergo omnia quς habent esse a primo entium participatione quadam ita se habeat ut nullum eorum possit perfecte adsequi ipsium esse, necesse est ut cotinuo quodacffluxu ac efficientia ab ipso cnte seu csse emanante conseruentur, quin potius ut continenter efficiantur. qua in re adhuc efficientia primi superat solis effectionem qui aerem illustrat mam lumen quia amis diaphani est, licet a sole pendeat, pendet etia a diaphano in quo est. At a primo ea quq sunt,tantum pender,