장음표시 사용
171쪽
se habet:qua de re interdum aggreditur
quae nuper omisi aeque etiam ea necessitate voluntatis agit, qua voluntas ferci in suum finem , ac in ea quae faciunt ad cum fine cosequendum. Omne nanque
huiusinodi agens perfectione sua nanciscitur ab alto,nequc ca in se obtinet. At Deus optimus in se atque ex se omnino perfectus est null1que obnoxius,ut superius cui dentissime ostendimus. Modus crgo diuin οῦ actionis 'exceptus cst atque excellit efficientiam cuiuscumque alterius cause efficientis,neque a nobis satis
comprehendi potest, tu etiam eius esse
ab omnibus exceptum,nequaquam pote it a nobis attingi: dicemus autem qui possumus. Agit primum principium ex sui bonitate, nam superexcellentissimae illius bonitatis ac superfluentis no erat in se cotineri aliorumque bono inuidere, Ut praeclare inquit Plato in Thimeo: agit aute,Vt c tera omnia quς esse queut pro cuiusque captu siuae faciat bonitatis participia. no aute ut propterea sibi quicqua accrescat cui nihil deest: 'hoc enim
est amoris qui est in ipso bono, ut supra
172쪽
tetigimus.quem modum miror Avicennam alioqui excellentissimum philosophum latuisse . Ac quonia eius b onitas, Cius quoqtie voluntas cst,& eius intellectus in quo huiusmodi facultates no sui nisi secundum quandam eminentia, idcirco & intellectu voluntateque & natura agit, non tamen ca natura quae ab
alio agatur,sed quae seipsam agat. quamobrCm neque colocari potest in ordine
aliarum causaru naturalium. Agit prae terea voluntate liberoque arbitrio, non
tamen Voluntate nutabili, de qua dubirari possit,iae quadoque ab agendo dc istat, aut ut eum actioni. suae poeniteat, ac propterea omnia in nihilum redigantur: neque etia voluntate ita necessaria, sicuti voluntas humana perhibetur necessario fine atque perfectione sitam appetere, c teraquc quae nos ad perfectione nostra perducunt: Primum naq; principium in se perfectu nullius eget. Haec atq; huiusmodi sunt que a nobis dici excogitarive possut de actione primi principit:verum qualis ac cuiusmodi ea in sest,nulli profecto compertum et utpote
173쪽
quae omne intellectum exuperet sim
ergo hactenus ostensum fuerit,entia dependere a primo ut a supremo fine & a prima prs cipuaque causa cifcctrice,non omittendum nobis est , caetera quoqueentia se habere ad primum ut ad forma omnium prima: id ex stuperioribus satis cuiuis exploratum esse potest. Na si unuquodque ens eousque veritatis est parti
ceps quousque attingit principiti a quo est in primo ergo pricipio est veluti exe-plar quoddam uniuscuiusque rei quod
Vnumquodque attingere conatur, Ut in
se quantum possit seu in quadam imagi
ne exprimat exEmplar illud. Exemplar vero omne veluti causa formalis est, prima forma omniti imaginum quae ab eo fuerint deductae aut deduci queatmo propterea quod imagines formet, sed quoniam ab eo exemplari deductae effἴ que sint. Est praeterea laquam causa materialis omniti rerum ea scilicet conditione materiae qua similis. videtur loco:est namque & jocatum in loco & forma in materia. Itaque cum nihil sit extra Deum maximu:omnia nanque ipse
174쪽
continet ac substinet modo ac ratione, quam satis verbis explicare nequimuS: ideo nescio quomodo in ipso exprimis quaedam imitatio materialis causae, in eo scilicet, quod perfectionis in ea est amotis conditionibus,quq imperfectionem continent: neque enim in potentia est actus purissimus.neque pars ullius id quod perfectione excedit omne totum. Satis iam videri possumus verborum fecisse pro copendii nostri modulo de primo principio entium, a quo quaecumq;& sunt, & entium nuncupationem habent. Nuc tempus poscere videtur ut ad perscrutationem tractatumque caeterorum entiu accedamus quatuuis scilicetentia sunt,ut oratio nostra progrediatur ea via quae huic scientiae propria est,atq; a primo entium ad ea quae maxime ipῖ propinqua sunt descedamus. Eritia no- nulla immaterialia esse atq; abstracta, efficacissimo, ut reor, probatu est ratio-
ne A ristotelis in octauo libro Physicoru si impia a motu . Ac quam qua de primo
entium absque ea ratione quae sumitur a motu ex ratione entis,Vnius,boni,cui-
175쪽
dentissime demonstrare arbitrEmur,notantum quod immateriale sit, Verum- etiam quod superet omnium natura atque essentiam Geteraq; quae a nobis su- pra de ipso demostrata sunt: ccrtissimis rationibus tamen de aliis abstractis entibus a materia, meo iudicio, ratio em-cax sumpta ab ciate inueniri non potest quae certitudinem nobis faciat, nisi supponat ratione a motu sumptam, cui nitatur quodpiam aliud cras prςter primis, abstractiam esse a materia.Neque ut idearbitrer ac in eodem calculo ponam rationes quibus usi sumus cum de primo principio tractaremus,mouet me argu-
ζ α ', metum Averroys praestantissimi philosophi qui hac in parte reprehendit Aui
Cennam in calce expositionis primi Physicorum : inquit enim,Nulla scietia
probat suum subiectu esse sed supponit:
cns Vero primu abstractaque entia sunt
subiecta primae philosophiae: non igiturcius scientiae erit hoc ostendere, sed physices . Cui dicimus,quamqua prima philosophia agat deprimis principiis ac de primis causis cntiit,ut in primo prorini':
176쪽
8 Methaphysices dicit Aristoteles,nihilominus supposito quod sint aliqua prima principia, prim que entium causae, dei cis scru tari potest primus philosophus, tu na & qualia sint:sicuti de primis principiis rerum naturaliu in libris Physicorum supponi mus quod sint, scrutamur
attamen & ratione agimus, qu nam S qualia sint .lDicimus ergo, Vt redeamus unde deflexit oratio, post primu ens esse alia entia abstracta a materia. hoc ratione comprobatur a motu sumpta.Nacum haec quae cerninus quadoque moueri interdumque quiescere, necesse est yt dependeant a corporibus quae sempiterno motu circuserantur: motus vero sempiternus non possis esse pendereue a motore mobili: nam ex mutabilitate varietateque caus' sequeretur mutatio in cffectu id est variatio in motu . Amplius causa motorue diuisibilis no potest mo uere motu infinito ac perpetuo: na parscius quin habeat esse deficiens a totius perfectione, mouebit tempore minori quam totu na,id est finito tempore: totu
vero cum finita proporxionem habeat
177쪽
ad partem,tempore etiam sinito mouebit: necesse est igitur virtutem mouente tempore infinito esse impartibilem. At virtus impartibilis atque immobilis materialis este nullo modo potest.Nam virtus materialis quaecumque quoniam inesse sui depedet a materia,diuisione etiamateriς afficitur atque diuiditur. necnoctiam mouetur motu eius corporis cui' forma fuerit seu virtus. ergo necesse est mo OreS corporu cauestium esse formas immateriales atq; abstractas, formas inquam, quoniam certissimis quoque rationibus adstruitur colligiturque hosce motoreS aeternos, esse animas dantes esse corporibus casestibus. Nam coeli mouentur ex se,non autem ab alio: quoniaid quod mouetur ex se,prius est eo quod
mouetur ab extrinseco seu ab alio. moto ergo corporum cςlestium qu ς sunt omnium mooilium prima ac suprema, intrinsecus est corpori mobili. Ampliussi ab extrinseco motore moueretur, cir-
cultione quadam mouerentur, motu Videlicet composito expulsu & tristit. At corpora simplicia secundum naturam
178쪽
mouentur motu simplici. Praeterea nisi motores ij immateriales essent animaec lorum,necesse utique esset corpora cς lestia habere quandam aliam formam qua existerent: omne naque quod actu existit vel est actus simplex per se existes immaterialisque forma, vel actu habet per que est: ea vero forma ni anima esse dicatur, materialis erit atque corporea, necnon natura corporis simplicis, coeli scilicet. At natura corporis simplicis est principium motus simplicis : erit ergo forma haec principiu m motus simplicis,
non circularis, quonia motus circularis
infinitus est, & perpetuus, neq, effluere potest a virtute quapiam finita ac diuisibili,ut paulo ante ostendimus: esset igit ea forma principium motus recti:proindeque necesse esset fateri corpus caeleste esse corpus graue aut leue Hisce rationibus igit quae a physicis larius ac uberius
tractantur,satis copertum cuiuis esse potest, entia quaedam abstracta a materia esse in rerum natura,quae sunt animς cqlorum. An vero infra primum reru Om
nium principium sit quodpia quod prae-
179쪽
slatius sit animabus corporum caelestiti, magna equide dubitatio est: neque reorcgo hac in re rationem naturalem ulla nobis afferre certitudine posse. Quamobrem breui perstringa summorum philosophorum sentctias, itemque cur prae
aliis positio Platonis mihi probabilior
videatur c terisque prςfercnda:demum optione lectori dabo, ut eam praeeligat quae caeteris potior sibi csse videat . Au cr- roys in duodecimo , Metaphysices videte opinari, nullum cias abstractu cffertameVt ego puto , ratio qua attulit Avicenna non est adeo euides ut ei concedere debeamus,quoniam illa agentia quς perfecta sunt atq; ex affluetia bonitatis agut, non ob eam causam operatur ut sibi aliquid suis actionibus accrescat, sed ut res indigentes impertiant sua bonitate. di-ccmus igitur Avicenia , cum animς corporum c testium in se perfectς sint prae-
cipuamque bonitatis parte sortitς sint a pruno princirio, prima in tetione agunt ex sui bonitate:deinde ob utilitate haruinferiorum rerum. Non igitur ponendi sunt superiores quida intellectus,cu ani-
180쪽
caelorum ipsae sibi sint priyai fines: se i
cundi vero hae inferiores res. Praetcrca, omnes hae animς operantur ac mouent
ob eam potissimam causam,ut inseruiat primo principio, idque pro naturae cuiusque captu aemulantur, a quo cile & perfectio totius uniuersi intenditur. Hac crgo ratione etiam sequitur animas caelo- ,rum agere prima intentione propter finem excellentiore.Diuersitas vero mo ' ' tuum est ex diuersa variaque natura ani marum mouetium: qua ratione videtur Plato significasse in Daimeo . Na postquam exposuisset quanam ratione ani- me omnes & omnis natura immortalis formata esset a primo piicipio,dicit omnium parentem conuersum ad minores Deos haec prςcepisse, Cum reliqua quae . ad uniuersi absolutione supersunt, mor- talia sint,ideo a me continuo ea fieri nopossitnt: neque enim fas est: immortalia namque essent si tantum a me fieret. Idcirco vos imitantes eam qua in me perspicietis efficiendi vim, quae supersunt mortalia efficcre conemini. Illi vero,inquit idem Plato,minores dii,cum man-