장음표시 사용
111쪽
13jpostmodia fri latom uel Eruci semp 3ieemus φ ille massa feeerit uoluntato his habitig patet quid phs late dicere uelit. dicit ergo huiusmodi actus sui mixti ita
in nec in toto uolutari nec in toto inuolutarii sectin parte uolutarisae in parte inuolutarii. Cui tame magis similes actibus uolutari 1s qm inuolutariis. ita ut potius uoluaetarii qm inuolutarii dicatu r. hec est coclusio cuius prima pars eo* sit nota a phono probatur. se sida pars. sq, sint magis semiles uolutariis probas sic tue eu si ut mi i eloetione ac uo Iutaria: fg fiat uolutaria.eos uetia patet qa sleut finis agendi existit boenus uel malias sim reptas in quo agimus: sic ella uolutar1u de inuolutariu tunc cu agit dicedu es .antecedes patet ua princip1u mouedi organicas partes in huiusmodi actionibus egistit 1ii ipo qux talia opat ur. quoru aut principiu i ipo est: in eo. i. in eius quo
*potestate est utra agatur 115unt. Nemo eimsanc met1s sua sponte iactat:
sed pro sua salute Sc ceteroru Mixti sunt igihuiusmodi aes ': sed magis similes uolutariis. Na in eleetioe sui tuc cu flut finis aut agendi. secudu repus existit, Et uolutariu lict& auruluntariu tuc cu agit dicedu est. Agit aut e urules Et eam principiu mouedi organicas pie'
in talibus actionibPin ipo est. Quoru aut in ipo principita est: in eo queq; utria agat uel noagat. Quare uolutaria sui hec talia licet per se fortasla a uolutaria.nemo ei tale aliquid spote' faceret. In huiusmodi aut acti by quandos
agat.1gitur Uolutaria sui si eo da heetalla. f. qniat pyter Ille atu. licet per sed absolo te considerata sint friuoluntaΓ1a.nem
ei sane metis faceret aliql tale. s. per se re absolute eo sideratu. sed tantu modo pro loco ae tempore.in hac rone phs sic proceis dirimimo tapli formci ratiois.1M Nam 1n Aesti e. Θcutio prohatione cos quetie.1bi finis at
ut ista flant planiorater Ponemus singilatim parti Culis obs curiores. 1gitur.qain principio ponis no 1latlue: sed repIetlue teneL posset etia dici φ teneretur 1lative respestia prime partis coclutiois q sequi uidetur ex dictis sed mεlius uidetur dicere Q prima Iars cocluno is ut de se euides N: φ 1lla coiuctio istis tene atur repletive. magis omlles.at per hoc hnt potius uolutari 1 qm inuolutarii diem
tur ut iam prius uiximus ala eo extremo quo magis plici par mixtu recipit nome elec tione.l. Volsitate aut lilaertate finis aut. i. fin1s ei m. illud ita aulicausatie poni vide tur. existitis. Bonus ueI malias. igirur. l. etia. uolebat eim dicere Φ sicut de fine sic rei, de uolutario ct in Volutario iudicandu est fini 1d lepus 1n quo nut.1nlpo. 1.1n se ueli ctra se& rio in alio .at per hoc illi actus uioleti dici no possuticu uioIeru sit apricipio
extrinii .qciare. 1 Viriar. heceim in coclusio argumetatio is . per se.1.Fm se re absolu te no coparata ad alius talia ei absolute mala sui. nemo aut sane metis eligit aut uult
ilialu absolute.elinurux tame huiusmodi Dub rone boni. nam minus malu secut libro quinto dicetur ad mai us malu coparatu bonu dicit. eiset profecto solutio prefate qsitiois intelligibilior: si questio sub his terminis moueres: utrum homo uolutarie agat in huiusmodi agit spter metu maioris mal1. est quide planu φ uolutar1e agat. cum incius sit libertate talia axete uel no agere. cu uero queris utru talia sint uolsitaria. uti detur questio duplex.aci qm duplex e dada solutio ut plis 1gnuit. sed opponitina conistraria Lut maxime distatia cui patet ex decimo methaphisice. at per hoc uidetur 1n,iraponibilli. volutari si aut inuolutariu sui c5traria. erut ita maxime distaria ato the oathllia. ad hoe a1eitur φ contraria Fin se tota incopatibilia ali ν ineopon1biliadiculur:Fm uero partes eopaliutur semul coponsitur.q aut sint cotrarioA partes: 1n methaph1sua potius qm Iisc opportunius exponendia puto. In huiusmodi alite, hie manifestat prefact1 1olutione per hoc φ in prefactis act1bus inuenitur interdum laus ' honor interduciliaperiu& pena: que solis opibus uolutariis debetur. 2 circa hoe duo facit primo ostedit qualiter huiusmodi actibus debeae laus aut uituperist ho nor aut pena. Residio manifestat difficultate circa hoc eminete. ibi Disticile interesi,
circa primi ponit tres araecis huiusmodi Nationu q Rut ypter metu. Ehesi h eua
112쪽
Iaudem aut ultu risi merentur. seeundsi gradsi langit 1bi In quibusdst. terrisi ibi Insibus. Si patet quid in prima parte dicat Huiusmodi.Lmixtis ex uolatario ' inuola rarto qui 13pter metu uel ypter homi aliquod fieri dicebatur-Turpe aliquid .no peciscatu aut inhonestu intellige: sed uile aut 1 nominiosa ql ad statu eius qui opatur nocouenit. Eode* modo Turpissima inteIlige no peccata aut inhonestat sed aIiqua q seis eundu comune oppinione uillia reputatur.Vel mediocri ex hoc hahes φ no pro quo in honesto sui patiecla turpissima. ital secundu phm potius aliquod paruu inhonestum lacere coven1t qua aliqua turpia aut dolorosa pati. In quibusda. in qua ponit secundu gradu re pater quid dicat. No opportet. ex hoc habes . si homo p pter metu maxime pene aut dolotis faciat aliqua inhonesta licet no sit laudatius e nee tamen est
laudatur qui turpe aliquid dolorosia subit
pro magnis aliquibus 9. honestis quadois uituperatur. Nam turpissima quide ferre M nullo honesto uel mediocri 1mprobi est. In busda etia laus no cadit sed uenia oti quis ea feceritque no opportet. Ob queda intollerabi, ita que humana natura irascendia L. Sut etiaqueda adque nemo cogi debeat sed morte potiuS ac extrema o1a perferre. Nam Alme ne in Euripid1s que copulerut ad nece matris
xedicula uidetur. Diffieile interdu est iudicare quale pro quali suscipiendu sit:*quid pquo Iastinendu . Difficilius etia posts com
aroucris in sentetia pinanere Plurimu eIm accidit ut ca que expectantur dolorosa ilia uero
ad que compellimur turpia sint. Quare laua
des)uituperationes circa eos sinit qui com
pellutur aut n5 compellutur. Uioleta ita s
copulerut almeonem erupidis.1. ab erupide in eius poetria introductu narratur quidem ab erup1de cy almeo fuerit cohatus matre occidere. ω hoc res dicit ridiculsi i cii primo debuit morte pati qua matre occidere. patet 1gltur ex his orbus huiusmodi opationes sint uolutari eruum laus 5e uituperiti solis uolutariis debeantur operibus. Difficile aut .hic ponit duas difficuItates que circa predicta iminet. quaru prima pertinet ad iudiciu rationis. de dicit difficile est interdu iudicare quale s. malu pro qualfi malo euilado sit susci 1enesi.& quid. i.quale malia pro quo. i. quali. s. hono conseque eo aut no perdedo fit 1ustinendum.& prout ego puto in hac re tanta est difficultas ut nec leges nec liumana ratio satis eam diffinire queat. Difficilius etia.hic tangit seisicund4 difficultate que se tenet ex parte uoluntatis. de dicit etiam est difficilius postucognoueris permanete in sentetia. cuius causa est quia plurims.1. sepissime accidit ut ea que expectatur.1.respiciutur aut uidetur sint dolorosa.illa uero ad que cDellimurno dolorosa:sed turpia sint.quare scilicet quia ex iuditio ronis talia.cogno1cere ponsumus at libertate habemus permanedi in huiusmodi sentetiaritide igitur est . laudes de uitupationes sui circa eos qui copellutur aut no copelIsitur.qui eis no copetiiuntur laudatur qui uero turpia agere copellutur uituperatur. 5: ex his notaetur . 1 nvolutate aliqua sit libertas no paredi rationi. uel dic . 1lle quilnsi permanet in prior semetia: prius 1n ratione deinde quoad uoluutate Permutatur. Diolenta 1t . hic ilogat que dicta sunt ut quoruda ratione assignet. 5: facit suattuor.primo epilogat quod dictu est de ruoluntario simpliciter. secundo de mixto 1uolutario. 1bi aue uero multa uituperfidus: sed potius uelare misericordia dignus ui
mune homlnsi c6ditione qui ei nullo metu nullo terrore ad ihonesta trahitur ille solus e qui uirtute perfectus est. & quoniauirtuofi su pauci:rari quoii iucniutur qui Ppter uirtute duri L 1ima pari queat. Sunt etia.ponit tertiu gradu huiusmodi ovatio .ae primo facit hoedo ex his reprehedit almeonem
quid aut primo dicat pater.Sedi morte hoc phs dicit urquia putat q, homo post morte P opus
uirtutis glaria cosequatur. aut quia opus uirtutis melius e qmtistarcu uita ad id tanqua inne
ordinetur Ac extrema. s.clolorosa re uidetur esse dictu interpatatione.extrema iam ea sut que morte inducul. Naalmeone. hie ex dictis reprehedit almeo
nem: dices 1lla uidetur r1dicula 1dest dirisoria q ad nece matr1s
113쪽
lertio is Ids assignat eausam ibi Agimus e1m quarto resumit id qS dixerat eirea difficultare in talibus ibi Qualia uero. uniuersa hec sunt plana. qa uero dicit in tertio loeo Pro aliis.1ntellige ν talia pro stipis no eliguntur cv ipa in se bona no sint: eliguntur tame pro aliis. 1 consequendis aut euitaais. Quod se quis. hec est ultima huius capituli pars iniqua exelud t errore quot udam circa ea que per uiolentia fiunt. putateim aut putare possent aliqui ιν sit uiolentu quotiens homo mouetur ab exteriori uoIuptate homine ad se inclinante. hoc phs reprobat rationibus quin*. secunda ponit mi Et qui . tertia ibi Ridiculu.quarta ibi Et honestoru.quinta ibi Uidetur ita*. senistentia prime partis est plana..uod. pro sed ponitur. Violenta. idest uiolentiam ea alantia ei qui talia sequitur. Ab extra. scilicet existentia. de in hoc tagit causam huius erroris.per hoc eis P talia exir
taesu 1 ab L Σαε simpliciter dicenda sunt quando externa e tau
Ietus. Omia.Lque faciet. Huic. sa:nec agens quicq eonfert. Que uero per se ipscilicet homini qui hoc asseret sa inuoluntaria sunt. Sed nunc dc pro aliis sus
torv. Et qui hie ponit seetin. cip enda τα causa in agente est. Ipsa qui deperdam ratione. 5: patet quid dicat re inuoluntaria sunt: sed nue re pro aliis uolua Rid1eulsi. ubi tertia ponit ra taria Maois uero uoluntariis similia Apimus
cusare externa aen5 potius et isundusingula d hec uoluntaria sunt facile capiatur. i. se capi permit Qualia uero pro qualibus sulcipienda sint notat ab his. s. exterioribus. quast faeile tradi potest Multe eim differentie 1 sim
ter traheretur: non ipe sed illa sunt, Quod si quis iocunda ec honeL potius essent adeunda. hoe aute ta dixerit uiolenta esse quonia illa eb extra eL uidetur ridiculuL Et honestO- pellunt. Omnia uiolenta foret. nam horu cau
rum.ponit quarta ratione dices I . - r . τ'
de eget ridiculu dicere seipm ee μὰ iaciunt. Et qui usoleter 8c rutimusa honestorsi.& uoluptatem te moleste. Qui uero Ppter delectatione cum esse turpi si causa. llain si homo uoluptata. Ridiculu itam est accusare externo est causa turpisse eade ratiot nec causa erit honestorsi. de ea potius:qui ab his facit a capiat fere uniuersa aut turpia aut ho Et honestoru quide seipm turpia uero utanesta fimi homo nullarum rersi luptate. Uidetur itaq; uiolentu id esse: cm
nit quintam ratione: dioens uiis principit' externu est:nihil conferete illo: detur ita. uiolentum 1aeecuin cuiusuis affertur. Ius principium externum est ni Uodiuero per ianorantia sit no noluta
biI idest nullam uoluntate vel . ,
inclinationem. uel die nihil. 1. Omnino est.bed allud auolutariunullum adiutoriu conferete. 1. date illo cu1 uis. 1. uioletia affertur 1. infertur sed ille Intellige qui ad uoIuptates mouetur no modicil in hoc motu eoferre nidetur. patet igitur cy talis no ultaeteri sedluo istarie opetur.posset tame qui uel et dicere Φ tertia de uItima no sint rones: sed potuisus coclusioes. Ita ut illa ex prima Ae secuda cocludatur. ultima uero ex ea rone N quarto assignabatur Ioco. hoc aute inde uidetur euidelia habere ila in utram ponte illa discito itallua imoiq fi determinative no poniticosequetie signu dicitur. Vm uero per ignotEtla. hoc est secundu capim i quo determiatur de tuoIsitatio per Ignorat11.5 cotlnet partes duas.i prima ondit quomodo si aliud tuolutari
11si per 1gnoratia .in secuda manifestat qd' dixerat 1bi Forsita ergo. circa primum trespon1t differetias seu 3radus 1gnorarie seesta ponis 1b1 Aliud aut.tertia ibi Inuolsitatim dici.prima attedisseendu qI 1d qi fit p ignoratia diuersimode se habet ad uoluntate.psit quide ali ad fieri p 1gnoratia qJ fit uolutati eotrarisi cuius signti e penitudost postea sequis. 1: hoe proprie dicitur inuoluntarid. sic dictu quasi sit contra uoluntatem ues eius Incl1natione. ut siquis putans se recipere aururamentu recep1tiae postea
114쪽
tem. ut si credes se argetu recipere:auru receperitas postet cognouerit gaudeat se po 'tius auru qm argentu receptile. 5: hoc no dicitur inuoluntar1u t sed no uolutarium.1n id eim in omnino ignoratur no potest ferri uolutas. cie hoc est quod ptis hic dicitis Per .no causa:sed priuatione dicit. ut sit sensus per ignoratian. no per sciam uel non scienter.Omnino. i.ome. Qilod nesciuit illud qS causativa poni f. ut sit sesus qSFroquia. simit Iter ibi cum clicit Q aeno dolet Estoa sit.No uolutarius.1ntelIue in acturno quide habitu qm alias sequeretur φ nullus ignoras peccaret.Melius sicut eim res dii serui: nc ecia de nota differetia esse opportet.cu ita p aliud sit agere obtra uolutate aliud preter uoluntate:diuersis nothus uidetur appellanda. ex dictis pli1 in hac parte notatur Φno uoluntariu sit in
ius postea dolore penitud suscipimus.
Nam qui per ignoratia quid iacit: nec postea uoluntariui est necesse φ sit no secisse dolet uolens quide no fecit quod nesci uoluntariu. 5: quia quod est pretuit neCrursus inustus quod nodoset. Ergo qper ignorantia Iacitin penateat anuituS Iecasse holuntari u lit in psus qm 1nuo uidetur Si no peniteat cu alius sit:esto no uo- Ιuntariu .sed opponitur. qui eniluntatius Namnetius est ut nomen propriuhabeat. Aliud aut uidetur per Ignorantiam alias:no peccaret. opportet igie
facere:aliud ignorante esse Ebrius aut aut ira dicere uel ' no ome factum per
tus videtur p ignorantia facere et sed palia
quod ex predictis no scaens: Ied agnoras .igno tim die no uoluntaria. ad hoc dirat eam Ois sagiciosusque sacere a quibusve cimus P cum.aliquis per unora abstinere opportet. Et Ppter huiusnaodacrr
dem affirmatio de negatio ad diuersa feratur: eZtradictio nulla dicitur. sic igiε est i presenti cu dicimus no uolutariuactu Δe uolutariu habitu. Aliud aut ponit Lecuda differetiam ignoratie.q sumit ex parte i pius aetus: secudu φ ignoratia qndoip est eius causa qndoq; no. sed procedit ex alia causa pro cuius intellectu coliderandu φ no paru differt dicere socrates agit per albedine aut socrates agit albus. nam in prima significatur Φ albedo sit causa aut prio diu aged . in se da uero locutioe denotatur Φ albedo sit no quide causa: sed causaeocomitas. eode ita* modo se habet ignorati a.d: hoc est plis dicit: aliud aute uitae per ignorantia facere re aliud ignorante esse uel ignorate facere. in primo nanin seris mone sign1ncatur Q, ignoratia iit causa 1n secudo uero no quide m fit causa: sed causa cocomitas. huius ponit duo exepta dices: ebrius quide aut iratus no uidetur per unorantia facere: sed per aliquod ex predietis. s. per ebrietate aut per ira. ebrius inquam uel iratus no sciens: sed ignoras idqlagiti operatur.ois eim flagiciosus ignorat quefacere a quihusue abstinere opportet. 2 ne. i. certe ppter errore hu1usmodi. scilicet
quia holes ignorat q opportet facere de a quibus abstinere But iniusti quoad alios de mali quantu ad seipos .posset etia hec littera interrogatie legi e sed melius sic dici Lex dictis phi in hoc loco duo satis notada intelligutur. primo Q quisq3 homo id 1etit qaopatur.1ta. qui no recte eligit: nequasi recte intelligit. cdtra eos qui dicut se uel alii ios unu intelligere 6e aliud facere. tue ei cu agit id qui me Iius putat qa se facere eis 11gerit secudo 1ntelligis φ in uolutate no est tam potestas aut facultas ut cotra iudicium ronis aliquid facere queat.patet hoc qm alias: posset quis peccare no ignoras.cuius cotrariu phs hic dicit:α etia in Ithro septimo. cbtra eos qui dictit . uolutas sit tate libertatis ut possit odisse quod a rone iudicatur bonu id p amare ql a rone iudicatur malu utru aut dictu istoru cotta phm modo aliquo ottineati ego in proseti scute re no 1ntedo. nec ei reprehedere:sed tantu exponere aristotele intedimus. sed dubita
rei aliquis unde hei uolutas φ no possit ferri nisi i bonu uel i id qa botiu ee putatur
115쪽
st alia usi e Igitur est de uoluntate. ex natura quide propriamius uolutatis est ut inihil aliud qua in honu uel in id quod putatur esse bona feratur. dubitatu retia hieque sit it Ia solentia qm excludit ignoraria illa qua habet omis flagiciosus. ad hoc dicimus.talis scientia no est philIca nec mathematica nec theologia nec legalis nec aliqua de artibus factivis. videmus eim plures holes hahetes hululmodi.scientias do aristes esse flaviciosos. sola 1taui prudelia est qm excludit fiagiciosioru ignorantia. nullus nam flagitiosus recte potest dic1 prudes. prudelia igitur est 1lIa sapietia que in corpore subdito peccatis habitare no poterit. Inuoluntariu dici. hec est tertia differentia ignorantie que sumitur ex parte e1us quod ignoratur. 2 patet quid dicat. Utilitate. fid quod est utile honestu ac bonsi. ita note utilitatis honesta uentia trignorare qui Gutilitate est ignorare quid agetare a quoue abstinere opporteat& hec ignorantia a iurisper1tis dicitur ignoratia iuris. In electione. scilicet cum no recte quis
tiens clericu sit excomunicatus nihilominus ex ira percutiat aalique sacerdote. iudieans in hoc
regula no tenere aut minus malum esse excomunicari qm iniurie uindicta i qua maxime gauia det dimittere. Prauitatis. p hoc eim homo prauus efficis . praua eligit. cum igitur hec igno, rantia sit causa talis electionis: erit profecto causa prauitatis. In uniuerso. idest uniuersali Δ:remriniusti ac mali sui. Inuoluntariu dici debee no quado quis ignorat utilitate. No emignoratia que in electione consistit eam est inuolutatii sed prauitatis: nec que in uniuerso uitupantur eam propter hanc: sed que i fingulis in quibus-circa que actus sunt. Nam In his comiseratio dc uenia locu habet. Quieim aliquod horti ignorat: 1uolutar1e facit. Forsita ergo no peius fuerit: que dc quot ista sint determinare: dc quis itaq; dc quid: ec circa edec in quo agit: interdum etiam quor uel ud amstrumeto:& cuius gsa ut salutas:& quomodo
est quide hec ignoratia cu quis
1gnorat regulas sue iura uniuers/lla q opportet eum scire in quibus cotinetur quid agere a quibus ue abstinere opportet. patet itaui ex h1s φ tenor alta 1 uris qiuolutariuno facit sit duplex. s. particularis 5e uniuersalis. prima i eleetioe constit. qn ei ho norecte eliglimo recte sentit.altera uero inoratia no solu in electioe: sed etia omniitpore locu het. de Iicet utrao iuris ignoratia diei possit: tame apud Ilurispitos frequetius secuda qm prima cosueuit ignoratia 1uris appellari. metaphorice uero crassa re supi,ina dicishoies quide habetes crassos dicimus: corpora euersa aut no recte iacetia supina appellamus. ad horsi 1gis se militudine ignoratia crassa atq; supia dicie.Sed que inngu Iis. hec apud sur1εις isnoratia facti dicis. Dedicta quas factum aut ficti condutiora 1gnoret q sola e causa 1 uolutari1.at per hoc holem a culpa Δc peccato excusat. cuius rei ea causa erga nec 1 potestate hola nec uincibilis e. Nam i his. probatio e node a priori: sed a posteriori. Qui eni. hec I1ttera potest esse argumetallois coclusio. est isse illud ei no causalie sed illat se ponis. s. pro quide aut igit. potest etia teneri causeatiue Λ: tu erit cosirmatio ronis. prio modo melius dici uides. notadestat hic duo. prio. ignoratia eoru q scire opportet esi excludit sapietia: de qua dicit in maliuola animano introib1t sapietia secfido notadu *lhuius trimebris ignoratie diuisiciis prima Plami per eoparatione ignoro ise ad subiectu. Lad holem secunda uero P cdparatione elus ad actu.tertia ad obieetn.q ab aliis sub h1s uerbis dicis. est eni ut dicsit ignoratia queda uincibil1s εe queda 1u1ncibilis queda est cocomitas actu cie altera e spius causa Ite queda est 1ilnorat 1a iuris 4: alia fact1. hec quide ignorarie diu 1Ωo eadem est i re euea qm hic ariuoteles posuit.eiusde* etla estellus. s. scire q ignoratia sit causa Iuoluntarii. sola ita. ignoratia iu1ncibilis actus causa no iurist sed facti causa tuoIutarii diicit. hcc 1gie tria simul cocurrere debet ira ignoratia q holem a peccato & culpa excusare debeat nec uns horu nne aliis duobus hoe potest efficere. dacto ei et, sit ignorantia facti: si si uincibilis no excusat holem a culpa. ite si rei ivlncibilis cle no eet causa 1 pius actus dino diceres causa suolutarit. Fortita ergo. in Q manifestat ql dixerat cq sint iste eius stati e quaru ignoratia cautit ivolutariv. dc circa hoc tria facit. prima
116쪽
dit quath cot1ngat 1gnorari predictas ei reustatias ibi Cactas Igitur tertio manifestat quomoclo preaietorii ignoratia causet tuolutariu ibi Cu 1gliquid aut i inia dicat s ris e planu.pro cu1us Iutellectu cosiderauu ' circustatie dicu tur queda humanorum at tu colitiones singuiares. quaru una sumit ex parte agetis principalis.& dicis quis. altera ex Pte agentis instrumetalis. ω notatur a pho quo.alia ptinet ad genus actus: qappellas quid. alia ad materia q circa quid nucupatur alia Ptinet aa mesura actus. ut Iquo. de hec cotinet duas.s.lepuso: locv. uel qndo de ubi. est altera q ptinet ad modum aged1. 6: hec nucupatur quomodo. ultima uero pertinet ad fine q diei fi grat1a cuius itas, si explicite loqui uolumus:octo erut circuitatie.s quis quid circa quid qndo ubi quo gratia cuius de quomodo,
ut sensim uel uehemeter. Cucis i itur hee Cueta igitur. hic ut diximus
nemo no insanus viis Ignorabit Ciaria erg predictas eircinatias .qtomodo is nec agente. nam qua ratione seipsu Sed ild aut hoe dicat fatis est planu. NS it quaS aanorare potest Ueluti cu a1ut excia ratione seipm interrogati
m thapulta credere potest quis esse hoste u n. ad genus i pius actus
Irus ut ut merope accidit ae halia emalia rota est. Catapulta.lagita cum ferrori aut lapide punice esse: dc cu salutis causa dilaut. unde eatapulta ab alias iacusserit necare uel cu docere uoluerit ut ma. barbara iterpretatur. Creis
o i ε . . , aer . hoc eptu pertinet ad ma
gi iter ludi glad1atoria. Eu Igitur carca hec teria uel obieetii. scitent quia oia ignoratia uersetur in quibγ' sutactus qui agat. quia scit se percutere aut horu aliquid istnorabit tuitus uidetur feeisse DCcidere: ame ne1cit circa quid c maxime 1 principalai11m1S.UrincipalIllima Et halla. hee duo Gepla Ptinet aut uidetur esse illa i quibus actio ethi dc cui se ad instrumetu. alia uero auo 1ezrat1a Per tale iram iano rutia ivoli artu diei
1gnorare fine: no quide que Iliuitur ecpreterea Iactu ipmdolore dc penitudine tedit: sed qui sequitur. Cum
igitur. hic olt edit quomodo predictorsi ignoratia causet inuolutarita. 5 patet quid dicat.in quibus. onas quide circustati e sui illa in quibus est ac tus sed precipue actus existit in obiecto di fine ibi Et preterea. addit unu necessariu au hoc.ignoratia factI lit causa inuolutari l. ex quo duo itelligutnr. unu est quomodo predicto tu ignoraria causet inuolutari v. 1gnoratia qui de facti causati uoluntariu si penitucto sequatur. cudo intelligisq, ignoratia cautas Involutari u duo debet simul hie: unu est P sit inuincibilis ite in fit causa. quado aure est causa &qndono: penitudoq sectur ici demostrat. si uide no penitet se id fecimeretia li sit inuincibilis italis 1gnoratia caula actus dici no poterit. nam ex quo no penitet: lignu est q, fecisset etia si cognouisset dubitaret aliquis utru ignoratia ut plis diis eli sit al1cuius causa. S uideretur φ no quia qd n1Λ1l est nullius potest eise causa. ad hoc dicimus φ ignoratia est cauri n5 qu1de per se sed per accides:in quatum. f. priuateam sciam q u e11et: prohiberet id fierI qa per ignorantia fieri d1citur. laoc ita moado nihil prohibet id qa no est causa esse. 1ecudo dubitatur utrit 1gnoratia fit peccatuis de uideretur ιν no. quia peccatu est factu dictu aut cocupitu cotra lege aut ratione. ignoratia aut n1hil tale esse uidetur. ad hoc dicitur . de ratione culpe 1 Io plus est nisi Psit priuatio alicuius qa debitu est heberi in potestate eius qui priuatur existens cum lino ignorantia sit huiusmodi erit profecto culpa .at per hoc peccatum .non quidem ς aliquid inordinatum commitatur: sed quia aliquid debitum haberi ommitaturi ommissionis igitur ignorantia peccatum dicitur. 1lla itaui ac ritio peccati solum ebmo Prehendit ea genera peccatorum que fiunt per commii Bionem. ignoratia quidem ut di imus est peccatum ommistiolus. tertio dubitatur quesit ea Ignotantia quam esse -- ii iii
117쪽
precatum diximus.ad hoe dicunt ιν est ignorantia eoru que opportet facere a ciuibu, ue abstineret qua iuris 1gnoranti si dicebamus.talla 1tal sunt uniuersa que ad bonos mores & culusin ostieium pert1nenti unde no gaudere imo grauiter doIere debent in omelis eostituti at* officia sunt inepti Meti indigni. ex his etiam patet et, doctr1na de moribus ab aristotele tradita ubiui terrarum sit legendamo tame romanoru leges.illa quidem ubio tenet cum fit naturalis equitas hee uero inqua paucissimis Ioeis in tota ad mores fac1unt. presertim in nostra hispania. ubi nec reges imperator 1bus nec nos Ris legibus sub1ecti sumus.1mo in nostri regni sanctionibus cauetur ne qu1Rufi 1ua dex secundu romanoru 1mperatorsi leges iudicare quicqua presumat. ex quo patet Pin nostra salamatina uniuersitate facilius esset auferre atu delere legil cathedras moralis ph e. cum ei secundum
hae scire iure obligamur. si 1ta.
Unemo h1spanus ieeundiI imis peratorsi Ieges uiuere obligati
nec eas nempe scire tenetur.qrro dubitaret al1 quis que ignoratia in toto excuset holem a pe cato t de que aleulat 1n parte ad hoe dleut m 1IIa ignorsit 1a qnihil habet de ratione culpe: in toto excusat.1IIa uero que aliquid habet de eulpara leuiat inlparte iram excusat no a toto: sed a tanto.1IIa quide ignorantia q om in1no e culpab1lis. nec in toto excusat nee sparte aleuiat a pecoιVm autem. hic incipit capitulsi tertium 1n quo dea terminatur de uoIuntario. 1: fa
afferat opportet. Um aut inuoluntariu uiolentum Ignorant1a. Iuniariu uti uidebis
esse: cuius in seim principiu sciente singula q
agit. Forsan eni no bene dicitur illa esse imuoluntaria que per iram aut eoncupiscentiam fiunt Primo en1 nultu aliud animal uolum tarie ageret nee pueri etiam. Deide utrum nihil uolutarie agimus ex his que per iram Se concupiscentia uel honesta quide uoluntarier turpia quide inuolutaris Sed ridiculu est euuna sit cauti. Absurdu uero dicere illa 1uolutariaeeq appetere opportet. At irasci opportet
in quibusda: de cocupiscere queda ut sanitate
elu duo.ptimo ponit difflnit1oonem uoluntarii. secundo excludit errore quedam.secunda 1 bl Forsa ens. sentetia pila me partis est plana.Singula. ldest singulares e1rcunstatiasnquis quid circa quid de cetera. Forsam eni. excludit errore. v primo ponit conclusione. secundo eam probat Ibi Primo eni. circa primu consideranda in aliqui putauersit in no ome 1IIud ret uolutaris euius pr1ne1p1ii esset 1n 1po operate sciente singula que agit.1d eni solu uolumarium esse credebat quod a uoluntate procederet.quod aut ex animi affect1bus uel allunde proueniret putabat no esse uoluntaris. hoc igitur phs h1e improbare 1ntendit: dicens forsa eni no bene dicitur illa esse ivoluntaria q per iram aut cocupiscentia fisunt.& 1llud Forsa & et1am enim eojective diei uidetur. notandu*qula an1ml ari,ctus excitatur a rebus exterioribus per sensu apprehesis: Iste error eiusde rationis reuidetur que supra remou1t secundu que a1cebatur φ res exteriores instrui uiolentia.sed illud ibi fuit reprobandii ubi agebatur de uiolento cuius principiu extra eximi.hoc autem hic fuit 1mprobandum ubi de uoIuntario agitur quod est a princi, pici intrin fico. animi nano affectus intra nos existunt. Pr1mo enim. h1c probat quod proposuit. circa quod quineti ponit rationes. secunda ponitur 1b1 De1nde utrum.teristia ibi V1dentur autem. quarta ibi Insuper. quinta 1bi'Sed uidentur. prima quidem ratio que ad hoc deducit 1ncoueniens ut besti e re pueri no agant uoluntari satis e plana. Primo enim. idest primo quidem. intellige sequ1tur hoc inconueniensi scilicet nullum 5e eetera VoIuntarie idest spontanee atrii propr1o motu . uoluntorium ei prout a uoIuntate procedit no reperitur iti brutis animalibus nee fere 1n pueris: sed est in eis uoIuntar1um prout est ex motu re appetitu proprio adip sponte factss. De Inde utrum. ponit secundam rationem.in qua diuisionem premittit. 2 patet quid discat VeI.ldest etiam aut certe siue nempe. deesthee destructio seeundiniebri prefacte diuisionis. Cum una se1 Iicet uolsitas 'que bonorum simul malorum est caula. nihi enim ex ira uel concupiscentia fieri set eritinisi uoluntatis adueniat consensus. ues
118쪽
die & forte magis ad intentisnerpta Una dest eadem. utra. eni sponte ais motu syrio factinus. crit 1gitur eadem causa cur honesta 2 turpia itini uolutaria. Absurduosaee est primi metiri dei tructio:per id ιν aliquando oportet irasci de etiam queda con cuplicere. 1icut eni patet ex dictis in secundo libro hec no sunt se dum se praua ut stoici uolebant: ted a11 eis est medietas laudabilis at* extrema uituperabilia. Video tur aute. ponit tertia ratione que sumitur per hoc. uniuersa inuoIutaria sunt molesta at in dolorosa. α patet quid aleat. insuper quid refert ponit quarta ratione dices insuper quia refert adest qu1d aiffer dicere Φ sint inuolutaria illa que delinquutur ncogitatione uel per ira quasi dicat nihil diuer. quod patet quia utra sunt fugienda vanum praua. 1i agitur utravi sunt fugienda: utra. erunt inuoluntaria aut utra* uota 1 untaria. intelligendu est hie ιν licet utrao sint uoluntaria atus fugienda: nihilominus que sui per cogitatione sunt magis uois luntaria refugiecta qua ea que per iram delinquutur. Sed uidentur. ponit quin da ratione qtalis est: actus humani uidetur esse uoluntarii. sed affectus satatem plures sunt huiusmodi. igitur de cetera huius rationis tota Ium ponit m1nore cum eius batione No minus scilicetum
ea que per cogitatione deliquutur. uel dic up .no milius sit affirmatio facta ex duplici limatio eui At sensus no minus ideli certe. Irrationales. intell1ge no sola Ium appetitus Gensetiui: sed etiam uoluntatis no eni solii appetitus sensitiuus irrationalis Διαcitur: sed etiam uoluntas. ut Patet ex libro primo. Aetas uero hominum. dicuntur qui fiunt secundu ratione. & hic procedunt 1epenumero ab 1raec concupiscentia: hoc est irasc1bili de concuplicibili. de intellige elicitive aut executive:no aute imperative. uel dic cie forte melius Φ per actus holm intelligit uniuers os actus inqu1bus uenia aut ultapertu reperitur qui sine dubio interctu ex ira iterdu ex misericordia procedunt intelligendu est hic q, licet honesta limul de turpia sint uois luntaria: la tame fotu honesta sunt directe de 1ecundu se uolitat turpia uero no directe di secundum se: sed 1ndirecte ait secundum alia. uolumus quidem turpia per acciaclens scilicet 1n quantum uolumus aliqua quibus est anexa turpitudo . id autem se habet aliquando ut causa aliquando ut euectus. Itil uoluntariu.1ncipit capim quartu in quo determinatur de electione.& Dacit auo. primo ostendit φ aci pre1ente doctrina pertinet considerare de electi oesecundo inqu1rit eius diffinitione ibi Electione quid aut dicat in prima parte e Latis Nanu. Res ape.scilicet que exterius fiunt. ex actione quiue exteriori no satis cognoLicere possumus an is qui operatur sit uirtuosus. ea eni que ad uirtutem pertinent uidemus ner1 interdum no quidem ex uirtu te: sed timore aut uerecundia cie sepe propter inanem gloria. sed cum uirtuosa quis elegit propter se: scilicet quia talia ei 1unt boeaena at* 1ocunda de nec est alia causa cur 1pa eligat: tunc certo scimus i talis sit uirtuosus. certius 1lain uirtus ex electione qm ex opere exteriori incl1catur. 1mo nisi electionem cuius P sciueris: no sat 1s scire poteris utrum externa opera ad uirtutem an potious ae uictum pertineant. Eleeliquem hic inquirit diffinitione electonis.& pr1mo genus secundo differentiam ibi aut uero. tertio cocludit diffinitionem eius 1 bi Quid igitur. in prima ita. parce bifariam pro ali uolunxariu sit in plus et comun1us simciectio.at per hoc eius profecto genus dicitur. V oluntarium. hoc est spontem. Prina
N do strini. U1detur aut 1nuoluntatia dolo
rem afferre. Sed que concupiscimus delectat.
Insuper quid refert inuoluntaria sunt quep cogitatione uel per iram delinquuturi tra
q; sane fugienda sunt. θ,ed uidetur non minus humani cise irrationabiles affectus.Aes Puero hora inum ab ira concupiscentia suntque inuoluntaria ponere absurdum est.
Oste uoluntariu inuoluntariu diffi
niuimus conseqns est ut de electione dicamus Ea nam semiliarissima uidetur esse uirtutis N magis e res ipe mores ostendere.
Et clechaone uoluntarium ella constat. Noidem tamen. Nam uoluntarium latius patet.
Voluntarium cnim re pueris ec aliis animatiis
119쪽
ortornotu factum. Electio uero no. huius causa est quia electio presupponit e5Rlil deliberatione que pueris & animalibus haud neqqua couenit. Repentina. omnino uidentur cotraria ei quod est electione habere. matura cni deliberatione electio requi, rit. Qui uero. inquirit differentia eleictionis.& hoc facit probando eam differre ab his eum quibus uidetur couenixe.circa quod primo quod intendit proponit. di: patet quid dicat ibi No em. prosequitur.& circa hoc facit quattuor iuxta illa quattuor que proposuit. primo quide ostendit Q electio no sit concupiscentia. secundo in no set ira 1bi ira etiam. tert1o q, no set uoluntas ibi Sed nee. quarto . no sit opinio 1bi Sed nee opinio. 1 a primu quattuor ponit rones. β: claru est quid primo dicat. irronalium.s animaliu. Et incontines. hec est secuda ratio. q sicut precedes of edit φ reperias coeupistentia sine electione econtra. at per hoc necessatio disse , runt. Electioni. hec est tertia ratio.de dicit electioni. s conti,nentis uel incontinetis contraisr1a est concupiscentia. uteri ei
aliud eligit de aliud cocupiscit.& de eotinete est uniuersaliter uerum.de incontinete aut sola quado est extra animi perturbatione concupiscella uero continentis uel incontineris nequast est contrar1a concupiscetie. no intendit plis negare o una concupistentia no contrarietur auteri. sed dicere 1ntedit . ipa stacsidu se totam at* specie oppo nitur electioni: no aut concupistentia secundu se tota coeupiscentie opponitur qm alias: 1 de contrarietur sibimet. Preterea. hee est quarta ratio. de satis paistet sentetia. OIuptarit .in preae sentia obiecti desectabilis. Mois Ies i. in absentia obiecti delectabilis. Electio. ex hoc notatur lbus comune est, electio uero no. Et repentina uolutarie quide dicimus electione uero no
habere, Qui uero ipam dicunt esse coeupis
centia uel iram: uel uoluntate uel opinionem quadam recte dicere no uidentur.Non eni comune quidda electio est:nec irrationaliu r sed concupiscentia dc ira comunia sui. Et incrutinens concupiscens quider sed no eliges agit. Con tinens uero contra:eligens quide sed non Concupiscens. Electioni concupiscentia aduersatur Concupiscentia uero concupiscetis nequa l. Preterea cocupiscentia moluptaris
atq; molesti. Electio aut nec molesti nec uoluptarii. Iraena minus. Namque per ira fiunt minime per electione fieri uidenis. Sed nee uoluntas. auis propinquu quida apparet.
Na electio non est impossibiliu:dc si quis hae
elcctione uocet:dessipere uidetur.At uolutas
aliquis poter1t esse actus sine uoluptate & molestia. patet per hoe m electio est aliqu1saetus. ira etiam . hic probat φ electio no sit ira. 5: pater quid dicat. Minus. Lqm concupiscentia. ira eni propter eius uelocitate omnino uidetur repugnare deliberationi qrequiritur ad electione. Sed nec uoluntas inquirit differentia electionis a uolui te. circa ql tria facit.primo intentu proponit. secundo illu d tr1faria probat ibi Nam electio. tertio concludit totius differeti e radice ibi omnino autc. dicit ergo primo melectio ut patet ex dictis no est cocii piscentia nec ira: sed nec est uoluntas. λ ponis ibi sed pro ei. ut sit sensus di nec electio est uoluntas. qua uis apparet qu1dda propineum uoluntati. utraeti enim est actus elusdem potentie scilicet uoluntatis. sed uoluntas de qua hic agimus nom1nat actum illius potentie ut fertur in bonu absolute. electio uero nomiat actum e1usdem potentie ut fertur in bonum aliquoa nobis operablIe. per quod in aliud laqua in fine tendimus. ex dictis philosophi in hoe loco notatur φ uina Iunias fit nome equivocum ad duo. sumitur a philosopho quando* pro uolitiva potarentia de 1nterdum pro eius actu secudu quem absolute fertur in bonum. est qu1dem apud phi Iosophii usitatum ut actus tu ursili potentie eorum in que primo fertur no, minetur nomine potentie. hinc est φ principiorum cognitio intellectus dicitur. quia 1g1rur potentia uolitiva fertur primo in finem securiclo in ea que sunt ad finem di non1s uolitio uoIuntas appetatur eorum luero que ad finem sunt electio dicitur. Nam eIectio.probat propositum. circa quod tres ponit rationes quarum prima talis est electio non est rerum impossibilium. cu1us causa est quia Heetio dicit aetum uoluntatis
120쪽
prout sertur in bonum quod per nos neri debet uesuntas aute esse poterit impospiritium. ueluti imortalitatis. culus causa est quia uoluntas dieit actum potentie uolt liue absolute prout fertur in bonum absolute siue tale honu per nos fieri debeat siue no . littere costructio plana est. Hanc. scilicet impossibilium rerum immortalitatis. i hoc
exemplo philosophus loquitur non de potentia dei cui omnia possibilia sunt: sed latum de naturali intelligit.sed opponItur quonia 1n primo libro dix1t cubipiditatem no esse impossibili u. ad hoc dielmus ν1b1 Ioquebae de cupiditate naturali q nobis 1nest ab specie qualis est felleitatis cupiditas. hic uero loquitur de ea cupiditate que proueit ex nobis ip1s. ois nain 1mpossib1 Iisum eupiditas e inordinata. nul ala 1gitur tal1s esse poter1t ex natura. cu nihil inordinatu ex natura proueire queat. Est etia hic ponsi secund1 rationem. etna. intelligeda sunt hic duo.primo ' de fine est uolutas hae de
cauis:qula uoluntas dicit mota uoluntatis 1n bonum absoluteis nihil autem est bonum absoluiste preter finem. cetera quidem hona in tantum bona sunt i qtitum in fine referuntur. secvclo notandum φ ultim1 finis est solumodo uolutas: aliorum uer
finium & uoluntas de electio simul esse poterit. prout eni sunt fines uolibiles dicuntur. sed in quantum ad finem meliorem ordinantur. 1porum nouoluntas: sed electio dicitur. Omnino aut.hic tagit radice totius differentie electi,aonis a uoluntate. 6: dicit omnino 1dest uniuersaliter uidetur electio circa illa uersarique in nostra sunt potestate.ex hoc ita* ta nil ex radice prima uidetur nasci tam pri ma quam secunda qua etiam tertia ratio. nam si ro quare impossibiliu no fit eIeetio nec eoru que per alios Rut nec etia senis. salte erit hoc uerum quantum ad aliquos fianes .no autem erit uerum de ultimo fine qui est RIicitas. quonia hec a nobis fieri deis hel ut patet ex libro primo. dicamus ergo Φ hoc philosophi dictu radix erit prime aetao secunde differetie. sed tertie qu1de aut no est ravix aut no omnino. Sed nee opto hic ostendit. , electio n5 sit opto. circa qd tria lacit. prio ondit . no sit uniuersali ais ut totali 1de ql opto.secudo ondit q, no sit aliq particularis opto ibi Ac certe. tertio mouet dubitatione qm relinqt isoluta ibi Vitu a t. irca primu duas poli tones de sicli pria dicat e planissimu . Impossibilia.itellige noris. 1tam tal1a facere nobis no e possibile. Nec bono ponit Fam rone. q etia e satis pIana .p illa .s.bonu α malu . 1 vois.1 .peis alitus uel uniuersalla: sie q, nulla eet differetia iter electione 2 opione. Ac certe. h1eondit m electo no sit aliq opio pticlaris 1lla s. q e de his q cadui sub nra opati de circaq ponit rones quin*.ω prie partis snia est plana. In parte. 1clest In part1culari. 1tam eleello n5 est aliqua particularis opinio. Tales. scilicet boni uel mali. causa huius est est fatis desse plana.Histrionem
insuper vponit tertiam rationem de e plaimpossibiliuest:uelutii mortalitatas. Est etiam uolutas circa illa que ab eo ipo qui uult. nequae fiunt ueluti histrione alique uel pu gilem uincere veru hec talia eligit nemo dea durarat que i pe facere posse existimat. Insuper uol untas finis est magis. Electio aut e rum que sunt ad fine Ut puta sanos esse uolumus. Eligimus aute illa per que sani sum':&felices ess e uolumus. Eligimus aut dicere non Congruit. Omnino aut uidetur clectio cita
ca illa uersarhq in nostra sui potestate Sed
Deo opinio quiae erit Nam opinio circa omia uidetur essemec minus cirra eterna impossibilia qua circa illa que in nobis sunt. Nec bono de malo:sed uero δc salso distinguitur,At eletatio per illa magis: sed in totu esse idem electionem' opinione nemo fortassc dicet. At certe nec in parte aliqua ide est.Nam propter electone bonoru aut maloria tales alia sum' ppi opinione aut no. Et eligini' cape aut fugeare aut aliqd hui'moi: 1amur aut qd res ipsa sit ae in quo coducat de qua ratione utilis sit,