장음표시 사용
91쪽
git hominem qui Iani exercitatus erat in Iudo cursus ac palestrei tese quidem homiA .ani forte esset parum eomedere sex minas i esset uero nimium homini incipienti se 1nludo exercere. simile est 1ncursu fit in palestra. ita. sicut in cibo: sic etiam incursu depalestra medium non accipitur per eque distantiam ab extremis. non enim si currere decem stadia sit nimisi re currere duo sit parum . propter hoc magister Iudi precipiet currere sex stadia . nam re hoc esse poterit multum ae parum. eodem modo est dicendst de palestra idest tuta ac ceteris simil1 hus. ita* omnis sciens uitat excesssum ait deffectum hoc modo scilicet quantum ad nos querit autem medium & eligit. medium ue iro non res sed respectu nostri. hoc quidem medium quod est respectu nostri raro ueInunil ab extremis distat equaliter. sicut eim infra demonstrabitur: fere semst uni exatremorum est propinquius no-
comedere multu est: duas aute Paru maoister
ludi Sex eidem tradet Est eim fortasse hoc nita φ philosophus per magistruludi intelligit pedotriuem qui
coniunem habet curam pueros exercitandi in ludis liberis. &hoc exemplum no facile capi ut nostri auditores .eo P in nostris ciuitatibus de hoc fere nullae cura. Si uti* omnis scientia. ex premissis probat 1ntentum: stilicet φ uirtus fit opatrix meis
dis.& ait quia uti p omuis scientia bene perfecit idest perfecte agit opus sic: se ilicet prospicies ad medium de hoc quantum adactum interiorem 2 ad hoc: scilicet medium opera i pa deduscens de hoc quantum ad exteriorem executionem: unde dici cosueuit φ in recte factis nec addi nec demi quicq potest: ut poteidest tanquam excessu at* defic
'u cnrrumpentibus scilicet oispus:medio autem servante: bo
ni autem idest boni quidem authoni ita 3 artifices ut diximus faciunt idest operantur rcspiciisentes 1 dest respiciendo ad hoc
scilicet medium. uirtus autem omni arte certior ac melior est: quemadmodum de natura. uiristus ei in sicut natura solum Delinat ad unum : stitieet ad bois num: ars uero ualet ad opposita Ita 3 habens artem 5e bonum ae
malum opus poterit facere. Κα ut gramaticus congrue atin incongrue loqui. virtuosus auteper uirtutem malum facere nequit. erit igitur uirtus certiormium raut parum illi qui accepturus est miloni parum 1ncip1enti uero se exercere numium.Simile est in eursu ec palestra .Hoc itaq; modo omnis sciens excessum uitat atq; defeetum mediu aute qucrit 6 eligit mediu uerono rei sed respectu nostri. Si utiq; omis sciuentia sic opus bene perficit ad medici prospiciens Jc ad hoc opera i pa deduces. Unde daci c5
sueuit in rcci e saetis:l neq; addi neq; demi qe
qua potest ut pote excessu atq; deffectu corrupentibus: medio aute seruanter boni aute artiis fices ut diximus ad hec respicietes faciut Virtus aute omni arte certior ac melior est quLadmodu natura medii quide erit coniectatrix Loquor aute de morali nam ea uertitur circa ameetns de actus:& in his est excessus defeetus Jc mediu ut puta mctuere audere cupe irasci misereri S unauersaliter letari re dolere magis dc minus ac utraq; no bene sed quando dc I
quibus erga quos & cuius causa dc ut oportet
mediu 5c optimu cst profecto cst 1 uirtute eode modo in actibus est e essus re de meetus dc madiu.Virtus aut circa actus dc affectu uer
satur in quibus excessus quide delinquit defe
ctus uero repreheditur mediu aut probae:ac
rectepficitur.Sed hec utraq; uirtutis sui. Mediocratas ergo qda viri' est medii coaeetatrixat per hoc melior omni arte. qa1nquam 1ta est. sequitur a minori Q, uirtus quo* sit medii coniectatrix. idest medii c5 sideratrixat. operatrix.in opere quidem uirtuoso concurrit prudentia cum morali uirtute. 5: ut mihi uidetur aristoteles hic per uirtutem intelligit facultatem ex pruαcletia ac morali uirtute costituta. Loquor aut. expoli coelusione id uera dices loquor
at no de uirtute spectitia i q nee mediu nec extrema repius sed de morali.Ldic t etia
92쪽
si hee In omni uirtute modo aliquo reperlantur e hse tam e solum de moral1 intendiam usi nam hic solum loquimur de uirtute que est circa affectus de actus: in quibus est meessus deffectus de medium ut puta contii illi metuere audere cupere 1 rasci misereri Ae uniuersaliter letari &dolere mastis de minus scilicet qua opportet. & utram nobene fiunt.tam tim excelsus quam deffectus uituperatur. sed audere uel irasci quando opportet 1: in quibus scilicet rebus de erga quos & cuius causa de ut opportet: hoatale 1nquam est medium ela optimum:quod profecto est in uirtute. Ee dixit optimum 1 perbolice Ioquendoriit bonum quod de medio conceperat sic mellus exprimeret. eoisdem modo in actibus exterior1bus est excessus deffectus de medium. uirtus autem f. uirtus itaq; mora is uersatur circa affectus interiores ela actus exteriores i quibus se Iicet affectibus de actibus excessus quidem delinquit deffectus uero repreheditur medium aut probatur idest laudatur ac recte perficitur. uirtutis autem sunt hec utrain sellicet . probetur ac recte per
Aa hue delami uere multa Iar Iaira est. Nam ias queda erit uirtus medii conmalum quidem infiniti est ut pithagorici pu 1eetatrix, dest consideratrix at utant bonum autem finiti. Recte autem persita Z Operatri . ita P ut prius dicer. Damus utrius motalis hic a phicere unice dicitur. Quapropter allexum facI- Iosopho pro facultate constituisieralterum difficile est. facile qnidem aberra- ta ex habitu itellectus simul εσre: difficile autem eoi ad quod intendendas poa sumitur. aut si uos P, . ' , . - uirtus pro morali duntaxat suis
tira, Et ob hoc igitur uacu eli excessu S & desse matur expone coiectatrix 1destetus mirtus autem medium. Nam boni quia operatrix: dubitaret bic aliqu
dem simpliciter multifariam autem mali,
Ie. diuisio elm ut primo phisicorum traditur soli c5 uenis quantitati ad hoc mihi uidetur dicendum cs qualitates de
motus diuiduntur non solum rationi subiecti: sed etiam ratione gradualis quantita itis quam in se habent. ut eim patet ex decimo methaphissce inter contraria uti cunis noti parua est latitudo. Ad huc delinqfiere ponit tertiam rationem que sumitur ex ratone boni Ne mali.& primo facit hoc. secundo concludit diffinitionem uirtutis ibi Est ergo uirtus .dicit ereo adhuc. 1.item delinquere multifariam est: malum quide ut pilagorici putant est 1nfiniti. 1 ad 1nfinitum pert1net uel sub infinito continetur. ficuleim patet ex primo re undecimo methaphisice pithagorici duos ponebant ordianes rerum .ato in ordine infiniti malum N in ordiue finiti bonum collocabant. malum ei m multifaria atm modis infinitis neri contingit. bonum autem est finit s. atῬrecte perncere.1. recte facere unice dicitur: hoc est unico modo neri cotingit. qiuappister alterum. malum est facile alterum s bonum est difficile facile quidem est aberrae redidifficile autem potiri eo quod intendas. in omni uero negocio videmus q, sit faciis Ie aberrare difficile uero eo quod intendimus potiri. causa quidem ea est: quia ad eris randum sunt infinite ule. ad recte uero astendum non est nisi uia unica. ω ob hoc igitur. Lqula malum multifaria bonum aute unice continest fieri exeessus Δ: deffectus est uicii 1 uiciosus medium autem est uirtutis. i. virtuosum. nam boni quidem e sim epIiei ter 1dest unice fieri. multifariam autem idest muItifarie fieri est mali. cum igitur1ta fit q, excessus & deffectus concordent cum malo per hoc q= fiunt multifariam: meis dium autem cum bono eo ueniat per hoc unice Dat: quia ita inquam est excessius a ui deffectus sunt uiuio sarmedium autem uirtuosum. intelligenda sunt hic duo. prii mo φ malum bono bifariam opponitur. uno modo priuatie: de sic habet locum quod hie philosophus dieit 1 scilicet in est multifar1am . ex priuatione enim cuiuscunis oret an bonum pertinente causatur malum quod bono priuatiue opponitur, alio modo accipitur malum contrarie t de sic non multifariam: sed unice sicut et bonum neri poterit. sicut enim traditur decimo methaph1sice et contraria sunt
maxime distantia. itam in ea latitudine nihiI magis distare poterit. 1llud iqitur malu bono contrariatur quod a bono maxime distat: tale asit est id malu quo nihil re
potest delenusinam si aliquid posset esse deterius: um illud no distaret maxime a b
93쪽
no. eum allud posset esse distἔllos. tale italo malu quod a bono maxime distat n5 mulutifaria sed unice fieri contigit. s. ex priuatione uniuersi boni 1 n eo genere. ceu liperate comedere sit bonum S: itemperate comedere sit maluml S: hoc illi oppoliatur contrarie: uu erit profecto malum misi omni circunstantia boni priuetur. it nec lociis nec tempus nec modus nec quicqua aliud in comedendo obteruetur. tuo casu relinquetur solumodo actus comedendi qui moraliter loquedo nec bonus nec malus e. ille igitur actus qui de se nec bonus nec malus erat: relinquetur cum deordinationeosum circunstantiaru . secus si malum priuatiue sumatur quoni 1 sic ex priuatione urnius ci cunstantie aetas efficitur uiciosus: secundo notandumst malum multifariam esse at p,infinitumi bonum aure
duppliciter declarati. uz mois ergo mrru S habitus electruus en medi.
do si eonfideremus bonum in ocritate consistens quo ad nos ratione ter quantum est quidam terminus nata:& ut sapiens terminaret ac finis. sicut en ridi stantia lo cali a punio in pu ntu m est tanα tum unica recta linealoblique uero &reche quot aberrantes sunt infinite: sie igitur1n ambilibus uia illa recta que recle ducit in bonum est unica: oblique uero re aberrates sunt infinite. uia quidem recta ca dicitur qua nulla possit esse bleuior ac melior.oblique uero ille dicuntur que in eadem terminu ducunt: no tamen recte: sed oqsique 1lle autem aberrare dicuntur que ad alios latch diuersos ae non una ad contrar1Os tendunt terminos quod melius patet in dilhantia locali: ubi a punio an putatum ut dixtimus est unica recta linea. infinite uero sunt oblique que in eisdem puniis terminat. recte autem que ab uno illoru punioru egredIantur in alium puntu terminari preter earum uitam: est impossibile. potest etiam hoc idem uideri si conlideremus boniti pili Inquantii adequatur mensure que est recta ratio: malum aute no equale sed 1nmtialerationi dicitnr inodo planuesti adequari mensure contingit fieri unice. f. per equalitatem que est unica. inequale uero multifaria est. s. per excellu ac deflectu. cxce11us quocpato demetus multifaria est. contingit eim magis clu minus excedere. eode*modo defficere.uia quide recha qua homo in bonum recte manuducitur eIt secundu recutam rationem agere. at per hoc unica dicitur: ubiq; secudum rectam ratione agere opportet. occasione precdeetium dubitaret aliquis. nam si uia que ducit in bonum est unieat uidetur in locum no habeat consilium nec electio. ad hoc dicitur . uia illa recata que recte ducit in bonum no facile cognosicitur: cuin lint alseptu res que ab ea iiis sensibiliter differant. illa igitur consilio queritur a tua eligitur. quid tame si duo silit equalia. ut duo gubernatores. uel duo doctorest inter quos nulla esset differetia: dicia hoc casu utero deberet regere aut docere. te hoc simul laut Noris diuertibus uel diem ciuitas luel quecu. comunitas cuius illi sunt partes poterit eoru unum accipere line alterius iniuria. q, totu de suis partibus disponere poterIt prout sibi fueris expediens: sicut polithicoru octauo traditur. mihi quide uidetur φ trulla harii solutionusatisfaciat obiecto. ω ideo dicendu in bonum esse unicet no multifar1a intelligeduest tenere uerum pro maiori patre: no tame uniuersaliter 1n oibus licet eni in ullo dueodem raro contingat esse diuersa eligibilia quo rii quodlibet eque secundu recta rais tionem neri queat id tame essen5 est impossibile. Est ergo uirtus habitus. laic concludit diffinitione uirtutis. re primo facit hoc ecundo eam diffinitione mantistat. 1bi Mediocritas aut duoru . dicit primo: est ergo uirtus habitus eleet tuus conlistens in medietate quoad nos medietate dico determinata ratione. 1. per ratione uel a ratione dc ut sapiens 1 .prudens determinaret. sumitur cim hic sapiens no pro illo qui sapiti rerucausis altissimis: sed pro eo homine qui rerii humanaru est sapiens. huiusmoat ehomo prudens.in hae qui de diffinitione poniantur quattuor. quoru primu est genus quod tangit per hoc . clicit habitus .at per hoc uirtus differt ab effectibus de potet 11s Secundu est aetus uirtutis Δ: hoc tangit cu dicit electio. sicut eni infra ostenaee principalis actus uirtut1s est cligere.& per hoc differt ab intellecti uis listibus quotii e noeligeret sed intelligere. tertio uero tagit obiectu fluetcrini uuactiois p hoc φ dic1ti medietate eo sistes quo ad nos. osteni e eim uirtus sit medii OP .itrix: α φ tale mediuno sit secundum rem: sed quo ad nos. qrto loco tagit causa bonitatis i uirtute morali
94쪽
per hoe, dicit ratione determinata tesis en1m Hedlatas per hoc est bona ac virtuosa
secundu rationem determinatur at per hoc differt a superebundantia de deffectulque non secundia rationemi sed preter rationem fiunt quod uero ultimo addit:& ut 1aplens delet minaretriti detur expositio 1 inius: ratione determinata quia ratio potest esse recta N: no reeta: ut siprii ficaret se 1ntelligere de ratione recta addidit re ut sap1isens determinaret itaqν illa coiuctio copulativa.et expositive ponitur:idem igittar eis rit dicere per rationem determinari medium aut per sapientem. in faetibilibus qui isdem ac in omni genere operabilium est est etiam hoc uerum t q, bonum accioltcir Pis dum sapientis iudici 1 m. notanda sunt hic lam opere duo que ex dictis philosophi in hac parte intelligantur. primo Φ agibiliu prima regula siue mensura fit ratio recista aut quod idem en sapiens qui ratione recta habere dicitur secundo notatur m raotio sit excellentior qua appetitust& prudentia qua moralis Hirtusquecu illa fit. reis gula ei in melior ae excelIentior est que regulatu. cum igitur ratio prudens fit regula 1ecundu quam accipitur bonitas in appetitulae etiam in eius uirtutibus t erit uerum quod diximus. sed circa prefactam uirtutis diffinitionem occurrui tria dubia .primo circa illas duas particulas in diffinitione positas: scilicet electicius. 8c rat1one determ nata. no est eim facile uidere unde illa inferantur ad hoc dicimus in illa particula electivus seqnitur ex eo quod est dictum in fine libri primi ubi determinatum est ulrtutem moralem cuius est hec diffinitio esse in appetitu. appetitus quidem est potentiano intellectiva: sed electiva. talis ita* erit eius uirtus: scilicet habitus non intellecti, uus: sed electivus. illa uero particula ratione determinata sequitur ex dictis in capitalo huius seeundi libri iubi dictum est opportere ultur secundum rectam rationem agere c5mune esti& presuppositum nobis.existat.patet igitur unde ille sequantur particule. de aliis vero particulis diffinitionis dubium non est unde sumantur: cum clehac ipa eadem re hic agamus. secundo dubitaret aliquis utrum uirtus sit habitus electivus ut dicit textus. I uidetur m no .quia electio presuponit consiliumrqui uero habet habitum operatur fine ulla mora. at per hoc sine consilio. nam consilium mora requirit: ut patet ex libro sexto. I, uero haDituatus operetur sine mora patet in cithare disi aliis in similibus ad hoc dicimus φ uirtus ex electione causatur in nobis. at se hoCpostil est genita operatur illa eadem que prsus:excellentiori tame modo. ita. prius camoralde tarditata: postea uero sine ulla fere mora ac tarditate. 1ta. hec mora respecta prioris est impletibilis dicamus igitur in uirtuosus esectitae operatur: illa tamen et etio est nobis imperceptibilis. uel dic Φ elective dic1tur operari ex eo quila talia operiatur excellentiori tamen modo qualia primo elective operebatur. ita. prius electi uenunc uero quas naturaliter. tertio dubitaret aliquis utrum prudentia ut est dictum)st perfectior qua uirtus quecuo moralis. S: uideretur φno. nam finis pria dentie imis detur esse moralis uirtus. cum eius finis sit appetitum dirigere. tinis autem meIior equa ea que sunt ad finem. sicut dictum erat libro primo. ad hoc dicimus * finis binariam sumitur. uno modo est illud in quod ultimo tanqua in bonum proprium tendit intentio agentis alio modo dicitur finis ad cui ex effectu agentis adquiritur taliqua utilitas hoc modo agricola poterit dici finis regis.& homo ac etiam quelibet creatura posset dici finis dei summi creatoris. dicamus igitur Φ uirtus moralis est fin1s prudentiemon quidem primolsed modo secundo finem accipiendo.imnis autem in priama significatione multo melior est quam ea que laut ad tinem. secus si finem accip1isas insec cla fgnificatione. quonia tunc videmus esse oppositum. bonum itaq; quod
prudentia ultimo intendit est bonum humanum siue felicitas humanalque ut libro decimo demonstrabitur non in appetitu : sed in intelΙectu consistere dicitur. quod autem finiς prudentie sit ultimus hominis tin1s patet per hoc quod libro sexto ubi de
prudentia agitur)prudens dicitur non qu 1 circa sanitatemi aut nauis gubernatio in recte consiliatur sed ille qui circa totam uitam .patet igitur ν prudentia fit excellen tior quam uirtus moralis quecun F illa fit. rem uirtutem esse finem prudentie huic di isto nihil impediat: Δ: quod dictum est de prudentia per comparationem ad uirtuistem tuidetur eri dicendum de ratione pratica per comp arationem ad appetitum. inotellectus itavi appetitum disponit non tanqua 1d ultimo intendat: sea id facit ut per 1nde in sui ultima perfectione uenire queat. que est sume sapientie operatio. & comismedabis hec meti.quonia ut puto ex his maxima pedet plite pars. sed de his artenus.
95쪽
Mediocritas aiat. manifestat prefacta dissonem .circa ql tria facit. primo ostedit respectu quoru uirtus dicatur medietas secndo ostedit respectu cuius attedatur excesis
susideffectus de medietas. 1b1 Et etia quia.tertio infert ex dietis quodda corolariu ibi Quaypter Fin. dicit primo: est aut uirtus medietas duoru uicioru .Lalterius sim excessunt: alterius sim deffectu. sicut fortis qui est medius inter temerariu de timidu. eodeo modo se habet in ceteris uirtutibus.ex hac littera pht notatur Φ uirtus no sit diu inter honu & malu ut aliqui putat: sed est mediu inter duo uicta quoru unu pe cat per excessu aliud uero per denctu.coparata igitur uirtus acl excessu de deffectu emedietas. si uero ad bonu λ mal si referatur: no medietas sed extremitas dicitur.cbtinetur eim sub bono. 5c quato magis est 1ia medio: tato magis malo opponitur. si quide
uirtus rei mediu inter bonuid: malu ut insipietes pullit. la utu u1rtus no eet pure bona: sed in parte bona fle in parte mala.
qt de uirtute nullus ungis pruens cocederet. Et etia. ostenis dit respeetu cuius attedatur
cessust deffectus de mediu.l'. die de melius φ postqui ostedit uno
modo Ppter quid uirtus sit me ad iocritas: quia. s. est media iter duo extrema: h1c os edit al1udypter qθ etla dicatur mediocritas.dicit ergo δe etiat Intellige est alla ratio Ppter qua virtus mediocritas dicatur: s. quia alia exceduli alia de fictui magis qua opportet in affectibus.1.1nterioribus die actibus exterioribus: uirtus aut mediu inuenit atin eligit. lnvenit quide per ronem eligit aute per uoluntate. uel dic*1nuenit prout est in intelle tutelegit aut prout est 1ia uolutate. ex hac I1ttera coprecedere duo notritur. unu est . uirtus dicatur mediocritas Ppter duo. primo propiterea φ sit mediu 1nter excessu de deifeetu.1te quia mediocritatis sit operativa.f. elusql opportet. id eim qd opportet a ratione determinatu hic de 1n aliis locis no paucis a pho mediocr1tas dicitur. erit itasp uirtus mediocritas inter excelsu aedeffectu.tuellam quia eius qs opportet fit opativa.secudo notatur Φ uirtus hic a pho sumitur pro facultate costituta ex intellectiva a morali uirtute qa per hoc paret qa dixit inueitatili eleg1t mediu Quapplet fim .infert ex dictis corolatau quodda aduerius eos inusip1εtes qui putat . u1rtus sit boni mediocritas eis no boni suntltas:quati uirtus ut 1υli putat sit mediocritas inter bonu de malum. plis ergo aduersus Ilios dicit: qua*pter
uirtus mediocritas est sim substantia. 1. essentia cie ronem.1. diffinitione dictantem.i. dicente quid 1lla sit. fim uero comendatione probitatis. I. bonitatis: virtus non est mediocritas: sed sumitas. 1tam uirtus si confideretur quantu ad essentia de diffinitionem prefata q uirtutis essentia dicit: erit mediocritas inter excella ec deffectu:quoru utru. est malu. si rame cosideretur uirtus quantu ad bonii qst in ea probatur tiue laudatino mediocritas: sed sumitas clicitur. pro 1storu maiori eu1cletia 1ut hic aliqua notada primo φ licet hoc corolariu sequatur ex prefatis:presertim 1equetur ex illa parte mediocritas aut. ub1 patet o uirtus no si mediu inter honu de malui seu inter excessu , deffectu quoru utruo est malu.s udo notandum . plis h1c tacite excludit duos errores.unus est eoru qui putat . uirtus sit mediocritas Inter bonu re mal u. alius eli eois rum qui putat uirtus fit mediu uel mediocritas inter para cie max1- Donu. contra quos plis directe dicit-uirtus est boni sumitas. α qa ae uirtute dicit de eius quolopatione intellige. ita nome uirtutis no solu pro habitu: 1sed etia pro actu hic lumipoterit. tertio notandu . nome medioeritatis bifaria poterit capi: uno modo pro re qanter duo extrema cadit.alio modo dicitur cuiuscuin rei media pars. uirtus quide mcdiocritas dicitur in primo modolno aut i secudo no ethita. uirtus moratas boni mes vetas vel mediocritas: sed mediocritas dicit in quantu meaiat 1nter excessu ae deifec ..
Tum .atin rationi adequatur iicit opatur ql oportet. cuius simile ponit phs in libro qrto tractaclo de magnanimitate: ubi dicit est 1iain magnanimus magnitudine quide iumus:eo aut qa opportet medius.na uti dignus etita id existimat. simile igitur hic philosophus dicit de uirtute. magnitudine quide bonitatis uirtus sumitas eurco aute so
Mediocritas autem duorum uicaorum alterius secundu excessum alter 1us secundum deffectum. Et etiam quia alia excedunt alia deficiunt mag1 oportet inaffeetabus edacti bus άUirtus aute medium inuenit alis eligit. Quappter secundu substantia'rationem
96쪽
quarto notaduq, aliqui movet hic questione utru uirtus sit medieras aut c5t arieta . et ς extremitas meritas qui de huius qnestinis est Φ uirtus in ea cotrarietate q est 1ter exceliu cic deffectu est medietas. cuius mirarietatis genus erit qualitas aut habitus. ira uero cotrarietate q est inter bonu re malu u irtus no medietas sed extremitas diei εRaeti in genere nature ql est qualitas ulrtus est indiu i genere aut moris extremitas reperit. hec tame questio ad spolitu no est. qm rio erat hic phi 1ntet 1 oostederem uti tus esset cotrarietatis extremitas Sed illis tantu oulare in tredebat qui putat in uirtus no sit bonitatis sumitas. crederes sit mediocritas inter honudi malu aut inter parasium 2 maximu honu. 1ylis aut qui 1n hoc loco hac mouet questione occasio erraui uecredo fuerat antiqua traduiloa, ri HlIlic extrem1tas clix1t tib1 area
quid illa hi dictantem mediocritas est uirtus tinus sum1tas. in iram aristote. fecundu uero domedatione Dbitatis sumitas.' les loqueres de extremitate Bois tiliatis: expositores illlus traductiois antique intellexere de O ire Itate contrarietatis. uolebat elm phs dicere φ hec uirtutis medioeritas no impctaidquin ulrtus sit extremitas ac boni sumitas. no paucas igitur nec paruas gratias nahemus ais debemus aretino qui 1n hoc sicut in allis qua pluribus sprie ac lucide traducedo hae de huiusmodi ambiguitates substulit ac penitus deleuit. dubitae hic utrunirtus comparata ad ratione dici debeat mediocr1tas aut cotrarieratis extremitas. ad hoc dicut aliqui uirtus ad ratione coparata est cotrarietatis extremitast si uero comparetur ad 1d qi opportet:erit mediocr1tas sed isti 1ncidui in meta redargutiola. qmqpportet eos aut cocessu negare aut negam cocedere. O eim id qs opportet sit media ser hoe Golu q, a ratione determinafripa profecto rat1o erit magis mediu qm 1d quos opportet ite ois regu Ia est mediu respectu cultis excessus at deffectus. accipitur prID ma quide regula agibiliu est ratio preterea eccessus Δ: deffectus sicut per hoc φ deuia ant a ratione cadat sub altero corrarietatis extremo. s. sub malo sic etia per hoc . de diae ab eo ql opportet. si justur excessus Ae deffectus coparati ad id qs opportet: sub altero cotrarietatis extremo cotinetur. f. sub malo: sic etia re uirtus coparata ad 1l qa opportet: erit sub altero extremo. s.sub bono. patet igitur Φ uirtus re extrema eodem sere modo se habet ad ratione de ad id ψ opporter. itat illi qui dicut . uirtus c5Pλα rata ad id qss oppoxtet est mediocritas: debet eti1 necessario clicere q, si1 coparetur acl1d in opportet: no est mediocr1tas sicut es m diximus per hoc uirtus est bonu φ e1 qae opportet adequatur. Δ per hoc extrema sui mala:q, ab eo qae opportet deuiat. te sic talia dices erit in meta redargutiois. dicamus igitLir φ uirtus siue coparetur ad rationEsiue ad id ql opportet poterit essecte medietas & cotrarietatis extremitas. na ro qui dem bifaria obsiderariir. uno modo ut est mediu 1nter excessu se deffectu. de hoe modo uirtus ei adequatamediu dicitur. alio modς consideratur in quantu est id a quo excessus Δ deffectus per 1nequalitate clemc1ut. itaui utrum: se habet non ut excessus nec ut deffetus. sed ut in uale N: hoc modo uirtus adequata rationi no medietas:sed ex tremitas dicit. qi aut de ratione diximus retia de eo qJ opportet 1ntelligimus. ad ueris tendu tame Φ hec distinct1o magis est ut cauillatoribus respodeamus qm ut aristotele intelligamus nusqua ei m prout credo inuetemus φ plis uirtute dixerit extremitate: frequetissime aut medietate dubitatur etia hic utru uirtus de ulcia ex ratio e spem fortiatur ad hoc dicut aliqui in no . Ac de uirtute sic prohat qa est extrinsicu no costitulo spem ratio aut est causa extrinsica uirtuti. de uiciis aut probat per hoc φ uicia deu1at' ratioe per accides eo φ intretio nostra fit sim ratione agere. a rone ita P deuiamus pister inretione.& sic per accides.ab eo uero ql est y accides nihil poterit spem habere. mihi quide uidetur . hee rones no cocludat.patiutur ei in statias patet de prima. nsi relatioes ex termino sortlutur spem. habitus cie potetie ex obiecto.& etia sim illius opinionis fautores accidEtla ab luta ex subiecto. hec tame ola extrinsca fui speciei siue rei esset te. nec etia secundu eoru dictu uidetur uersi casus eri reponis in spe casus
per errore de ab eo qd est per accides. casus ei sicut dicitur in sexto methaphilice e eo Inr cause per se.oia 1laeti entia p accides causans ex eo qJ est preter intelioue di p aco
Missi iust uicia sint entia st accidEsinecessario sortietur spem ab alto in in P accidis
97쪽
ristine habeti& hoc per se. uichi ast cum sint entiaper accides e sic etia per accides exrone diculur habere spem.sed de his attenus. No tame ois aetus. hec est pars ultia huius rapituli. In qua ostedit q, no In omni actu de affectu sit med1etas 1lla q e uirtus. de primo premitt1t intentu dices no tame ois actus exterior nec oti affectus interior recipit mediocritate.1h1 Nam sui queda. probat 1iqi proposuit. 8c primo per ronems taIis est illa q statim ut norata fiat: habet fibi annexa prauitatemo recipiunt medio, critate. sed affectus quida de ella actus iur hu1usmodi. ergo de cetera huius ronis rasponit primo prima spositione ab Iute tanqua per se manifesta. seclido ponit secun dam ypostlone eum eius probatioe.1bi ut maliuoIetia de cetera. de hoe est qlphs discit nam mi queda que statim ut
Non tame ola actus nee ola affect' medio
tas de malo alter1us fine emoIu critate recipit. Na lut queda que itatam ut nometo suo.& impudelia q est en minata sui prauitate ianexa habet:Ut matruo
etia generis est in uidelia. que e Imrtu homicidiu. am cucta nec Ac huiusmo
ritudo Ppter alterius res se, di ita di euturaquasi mala Ua sint no quasi eracemus aut deffcctnsa m. Nunstergo missis
pru.1.adulteriti aut mechia pro recte facere datur led temp delinquatur.Nec nere quide spem posuit.e eni in illis est Q opportet quasso opponet Ec ut D1defaecipi. uel diem serprie linquatur. Eteocle modo dicendu est dei, ut iacet accipis di huius gene. iuria dc ignauia 6 hixuriamam si aliter dicere
eunL1. nominans quafi mala ip re excessus r excellus 8c deflectus r defleetus sa sinti de quasi n5 snt excessus Sed qumdmodu teperatie dc fortitudinis
est excessus nem desseet' quomai pe medie
deffectus si elin 1 porsi essent excessus aut deffectustiam esset 1pa mediocritates. qi' manifeste apparet esse falsu. Ae exh1s eocludit diuest nunqua ergo das. l. nunqua ergo est possibile recte facere i 1ll1s. si prefactia affectibus Ae actibus sed semp delinquiti nec in illis est q1ii opportet:& quaado Λ: ut opportet: sed simpliciter. 1. uniuersaliter ac semp delinquis. Eodem modoohle Pesdo manifestat Ide per exesa in aliis uictis.1: dre1t eode modo dicendu e de lit1uria & ignauia. 1 1nsi pletia 5: de Iuxur1a. nas diceremus aliter. sq, hec prefacta possent recipe mediocritate: excessus esset. 1.esse posset mediocritas. 5: smiliter deffectus sequeret etia φ 1pius excessus esset allus excessus. plus quoq; deffectus esset' alius deffectus. qnoru qJlibet est impossibile. Sed queadmodu. hic tertio manifestat 1de persmlle 1 uirtutibus. I: dicit sed queadmodsi teperatie Ae fortitudis no est excessus nec deffectus ' patet per hoc . ipemet sui medie Ae supreme in honitate. in medietare uero nec excessus nec deffectus reperisnee ultra H qit est supremsi aliud suptus esse
poterit que admodu 1nqua nec teperantie nec fortitudinis est excessus nec cleffectust se nec 1llaru reru quas supra diximus mediocritas est nec excessus nec de istus et selutrum.1.quore 3 modo 1lla factastdelinquis. excessus eis fit deffeetus nulla oino e mediocritas. nec ipsus mediocritatis est excessus aut deffectus. intelligenda sui h1e duo. primo m ess affectus uel aetus qui fiat preter ronem: statim ut noratur est malus. quia1stit maliuoletia impudelia inuideria stuprum furtu β: homlai diu sui huiusmodie 1nde est φ statim ut norantur prauitate habet anexaraffectus etia reactus qui suismnis retes ad honii de malia D no fidi m ronem praui sui: p hoc solu in sim rGnem n5 nutis sido notadu q, mediocr1tate no his excessu nee deffectu intelligi Intra se. 1ta ιν ipsa diuidas in mediu 5e excessu ae deffectu. het tame mediocritas excessu ος deffinum
98쪽
tanqu1 extrema extrInsica ad q coparatur. eodei modo de extremis dieedu est. exeresus ei m aut deffectus no habet intra se mediocritatem: bene tame extra se: facut Patet exsuperius dictis. Ed opportet sermone istud e tertiit capitulu. in quo diffinitio uirtutis manifestas in singulis uirtutibus circa qit tria facit. primo ostendit hoc esse necessariu-secsido prosequis intentu ostendes s singula Φ mediu sit laudabile extrema uero uituperabilia. ibi Circa timores igi f. tertio exeptificat in affectibus ostedes quosda ee laudabiles & alios uitupabiles ibi In affectibus quoin. dicit ergo primo: sed opportet co aptare sermone ninino modo. i.no solumodo ad genus uniuersu. 1. uniueriale: uera ad singula.1. singularia. uel dic singula minus comunia L spes q respectu generis Ruleria dici poterut. causam hu
ssit:5 supremese Me aliarum quas supra dixi
mus mediocritas est: lex sius ae deneel P uniuersalia quide comuniora sed utcus, illa facias delinquis. Excessus cim existui: particularia aut ueriora
diocritatis apius excesius est aut defreetuS. ueritas prout fallitati opponi f. Ed opportet sermone nrm non ad unia qm sic ut patet ex dictis 1 princiuersia modo genus veru ad singulac aptare In uerbis eim q de adtibia habetui unx xla. uerba itain particularia alieuersalia quide comuniora particularia alit ue cutur hic ueriora. 1. urlliora ueIHora existiit. Nareati'as circa singlaria uexsatur quos certe his cosonare opportet.COpre qua circa materia uel obiecta.
hendeda ioitur de deseribeda hec sui. Circa certe actus opportet coso timores igitur re audacias fortitudo medi
critas est. Excedentiu uero qu1 no t1medo era oblecta sui lingular1a: silc etiam actus ipi. hec agitur. s. singulabaria sui nobis coprehendeda. hoc est in copendio traderia de aescribeaa. hoc est per e rum descriptiones notiticada. ita* in hoc capitulo singulas uirtutes earu*obiecta gredamus in fuma coprehedere atin describere. Circa timores igitur 6e audatias. hec est se da pars huius .in qua prosequitur describedo re notificando singulas uirtutes raro obieci a. di habet hec pars sex partes. nam primo loquis de fortitudine secundo de teperatia. 1bi Uirca uoluptates uero.tertio de his uirtutibus Q seunt circa di ulcias. ibi Cirea dadas capteda .quarto de illis q sui circa honores. ibi Circa honor quinto de ea uirtute q est circa 1ra. ibi Est & circa ita sexto tangit eas uirtutes q ren cludque sui circa hominu couersatione.ihi Sunt de alie tres. dicit ergo primo circa tim res igitur ad audatias fortitudo est mediocritas. excedentiu uero qui excedit in non timedo: est sine nolet multa eim sui sine nom1nibus.& presertim 1lla q raro cont1ngsit: cuiusmodi est ille qui excedit in no timedo.qui uero in audedo excedit: ferox est. sed qui in timendo excedit Se in audendo deffec1tr timidus est. ex dietis philosoph1 1 hoc
loco tria notantur. primo diffinitio fortitudinis e1us P extremorum. secundo malearia siue obiectum eorum. tertio notatur . aliqua differentia sit inter auctere de 116 ti, mere. Circa uoluptates uero &dolores. ostendit quid sit temperantia di quid eius extrema. Λ: dicit circa uoluptates uero& dolores no ossis quidem: sed eos qui in cibo potu de coitu consistunt minus aute circa dolores qua uoluptates: circa hec 1liqua est temperantia media. excessius aute intepetaneia. defficientes nero in uoluptatibus uix reperiuntur.ita nec nomen quidem sortit1 Lunt. seci uocentur insensati: quasi senisium non habentes.qni eim defficiunt circa huiusmodi uoluptates alia caula non ulis eiur: nisi quia eas no sentit. nec est instantia de uirginitate aut de uoto perpetue cotinentie de de aliis huiusmodi que deffectus dici non poterunt. cum secundum recta stant rationem. de ex his sicut prius facile qu1Rν scire poterit quid temperatia ae eiuβ tremi dicantur. ae que etiam sit eorum materia. Deinde cum dicit.
99쪽
Cstea dandas. prosequitur de uirtutibus que sunt Arei pereuntas. 5: primo de liberalitate. secundo de magnancentia.ita Sunt de alte.dicit primo im liberaIitas e media cirra dandas 5: accipiendas peccuniastintellige in paruis ac moderatis que quotidie pendenda occurrunt.excessus uero oc deffectus ex una parte est prodigalitas ex alia auaricia.que contrario modo excedunt ac deificiunt.nam prodigns quidem in erogado excedit in capiendo deffecit.auarus autem in capiendo excedit de in erogado delfecit. sed nune sumatim de per flgura .l. per exempla. uel dic per figur1.1.imperfecte de 1pis dicimus .postmodu. s. libro quarto de quinto tractabimus dlugentius ae ipis.f. liberalitate di eius extremis: pa
tetigitur ex his quid liberallistas quid prodigalitas de quid ais
uaricia dicatur. 5: etiam que sit eorum materia. Sunt de alte.
ostendit quid si magnificentia
de quomodo differat a liberaliatate. d1cit ergo: sunt de alle ciris ea peceun1as dispositiones. me diocritas quidem est magnincella.magniticus eim differt a liis heres i. nam hic scilicet magnificus circa magna uersatur: 1lle. s. liberalis circa parua. excessus
quidem magnificentie est 1 nex plebilis di uulgatis uentositas. deffectus uero modicitas appellatur differsit autem hec ab h1s scilicet excessu de deffectu q sui circa Iiberalitatem. sed quomo, do differant dieetur postea scilicet libro quarto. ex his planum est que Ridimnit1o magninceis
ne eluis extremorsi.& que etiam set eorum materia. Circa honore. hic prosequitur de his uirtutibus que sunt circa honores.&pr1mo de magnanimitais te. secundo de ea uirtute que se habet ad magnanimitate ticut liberalitas ad magnificentiam. 1bs Vt autem diximus. & dicit circa honorem etiam de inhono
dia. excessus autem inflatio dieitur: deffectus uero pusillanimitas. patet 1g1tur qu1d sit magnanimitas de eius extrema que ue
Orum materia siue obiectu ibi Vt autem diximus. ostenditque sit ea uirtus que se habet ad magnanimitatem Reut libe ralitas ad magnificent1am. de primo facit hoc. seeundo ostendit φ circa honores ne cessario si alia uirtus preter magnanimitatem.ibi Est eim.dicit primo ut autem dix mus se habere ad re nincentiam liberalitatem de circa parua differre idest per hoc ab ea differente:* escirea parua iIta uero circa magna et hic se habet quedam alia uir tus ad magnanimi ratem c1rca honores magnos existentem:1lla uero circa paruos exis
ex his satis patet que sit huius uirtutis inominate dimnitio. u eua sit cius maecedit: sine nomine est Multa uero sui sine maminibus. Qui uero audeclo excedit:serox: sed qui in timendo excedit oc in audendo deifieit timidus est. Cirea uoluptates uero dc dot res n5 oms qui de sed minus ei rea dolores media est teperantia.Excessus aute intemperatis defficientes uero in uoluptatibus uix reperiutur. Itaq; nec nome quidem sortiti sunt:sed insensati uocentur. Circa dandas capiendas peccunias media est liberalitas. Excessus uerore deffectus hine prodigalitas. Illinc auariciaque inter se contrarie excedunt:& defficiunt. Nam prodigus quidem in erogando excedit Icapiendo defficit. Avarus aut in capiedo exce
dit:in erogado defficit.Sed nue sumatim re pfigura dicim' postmodu diligetiv de ises tractabimus. Sut de alie circa peccunias dispq
stiones mediocritas uero est magnificentia. Magnific' et differt a liberali. Hic circa magna: ille circa parua uersiatur. Excessus est in exaplebilitas:& uulgaris uentositas deffect9uearo mediocritas Differtit aut hec ab his q cir
ea liberalitate sui.Sed quomodo differat poc
lea dicetur Circa honore dc inhonoratione media est magnanimitas Excessus aut insatio
dieitur destiet' uero pusillanimitas. Ut aut dixim' ad magnificetia se habere liberalitatere circa parua diffferre. Sic se habet alia queda
ad magnanimitatem circa honores magnos
100쪽
teria ibi: Est ei m. ostenditia, ei rea honores necessario sit alia uirtus preter magnaaNImitatem. dicit φ autem fit talis uirtus patet quia est. idest contingit cupere honores: scilicet paruos magis de minus qua opportetae ut opportet. i quinus uero hec sui medium de extrema quo p inueniuntur .at per hoc uirtus. uocatur aute qui excedit honoris cupiditate ambitiosus.qui autem deffecit remissus. medius aute inominatus
est. cuius causa est quia i pedispositiones a quibus sunt nomina concreta sui inominate. inominate dico sunt pretet ambiciosi dii positione que dicitur ambitio. nec obitat φ sit nomeremillas. nam ab eo no derivatur remi inio: cum in significatione no coueniant. unde idest ex ista causa scilicet quia melius est inominatus excrem1 scilicet ambitiolus cie rem1isus cerrant:1dest contendunt de media regione ita. eorum quilibet
dieit se esse medium at per hoc uirtuosum de loquitur hic phil. losophus methapnis1 . sicut ei
finit1me ciuitates quando no Ccertus terminus ac prefixus , parum regionum:coniueuerut de media regione contendere : sic 1gitur m an proposito. extremieim certat de mediocritate tam
qua illa ex eo Q est 1nnominata
fit deserta at vacua. est et11 aistia causa propter qua 1lli de meis elo certent: quia nos qu* ambi
thissu. α modo. 1.al1qn unum remodo. 1.aIim alteru laudamus.1d aut cur accidat: dices in seqntibus. s. i libro quarto ubi dicet 1nterdum uero laudamus ambiclo sum quali uirilem ac glorie cupidum. Δ: interdum remissu quati humanu de modestum laudamus hoc igitur in cum di me aratur locum . nunc cle aliisque restant uirtutibus dicamus eoi
dem modo: scilicet in suma ac ueluti per figuram. Est de circa iram.prosequitur de his dis, positionibus que sunt circa iram. dicit ergo Ne circa iram e excessus ae deffectus de mediocritas. sed sunt fere inominata: quia nomina propria no habent: sed aliunde accoismodata uel die fere inominata:quia ut plurimu nomina no habent. sunt enim pauci apud quos illa nominentur. cuius causa ut credo est: quia secudum comunem opinionem de presertim stoicorum ira est secundu se maIa. aristoteles tame cuius opinio fuerat contraria medium appelIat mansuetum 5e mediocritare ipam nransuetudine. qui uero excedit iracundus ab eo nominatur. de excessus ipe iracundia. qui autem duitiacit segnis idest piger ac tardus de deffectus 1 pes nicies appellatur. patet igitur quid sit mansuetudo. est eim mediocritas circa iram. Limili modo diffinire poteris eius existrema. Sunt&alie tres medietates. prosequitur de tribus uirtutibus que uersatur circa humanam e5uersationem.& primo ostendit earum couenientiam de differenti eam secudo exemplificat in earum singulis .ibi Circa uerum igitur. dicit ergo pr1mo sunt se alie tres mediocritates similitudine quanda habentes inter se differunt tameabinuice. in aut coueniant patet quia oms sunt circa uerborum de actuum exter1oru comunione: hoc est circa actus de uerba que circa quotidiana hominu comunionem versantur sed in hoc idest per hoc differunt φ una earum est circa uerum: alie circa delecitabile. N: hoc partim in ioco ut comitas: ae partim in cunctis delectabilibus que
ad uitam pertinent.& hes ut iam patebit est ami eicia.igitur de his quoin dicendu est existentem illa circa paruos. Est eim hon, S cupC ut opportet:& maga se oportet: dc minus Uocatur aut qui cupiditate honoris exce
dit ambiciosus qui aut desticit remissus medi
us autem inominatus est Nam dispositi nes ipe innomiate sunt preteri ambiciosi ambicio Unde certant extremi de media regione
Et nos medita quadol ambiciosu dicimus qndoq; remissu ec modo unu Ac modo alteru laudamus Id curaecidat in sequentibus dicem' Nunc de aliis eodem modo dicamus. Est de eirca iram excessus re desse F dc medioeritas
sed sunt fere Inominata. Medium tame malaetum dc mediocritate ipam vocamus mansue ludinem Qui uero excedit aracundus:&exces
sus ih iracundia Qui aut defficit segnis re desectus ipe segnicies appellatur. Sunt ec alia
tres mediocritates similitudine quanda inter se habentes differui tame ab inuice. S c1 m