장음표시 사용
161쪽
habere curam extraneorum de familiarium.nee etiam eodem modo eis esse molestum esset enim fatuitas similiter aloqui famil1ares di extraneos. eodemae modo utrosa increpare. Sumat1m 1gitur. tangit huius uirtutis qu1noi pprie istis. secunda poni sibi coiecta/bit tertia 1bi harum uero.quarta eum sumis uero. quita 5e pIacere. de tertia seculum aliquos non est proprietas per siet sed e probatio aut expositio secundedi tune erunt non qu1nui: sed rituor tantum proprIetates. quid autem in his dicat per te uideare poteris.excepta quinta que aliquo modo est obseura. ubi altae habens hane uirtutem: Naabit Naeere non quidem Per a
cldensi sed per se 1pm. molemi uero esse cauebit. 1tasp nunquaeligit molestum esse per se i sed per accidens. quod quomodo ilat declarat dicens: sequetur molestum esse si maiora quam mostis ia sint honesta uel utilia que
hoe est quod dieit dico aute se, licet contingentia de honesto uel utili. B etfam si seiat ex alia
qua paruω molestia pro uentu aram magnam uoluptate: eliget offendere at* molestum esse.&1n fine epilogat dicens: mediois critas igitur talis est nomen n5hfis.st1 beet proprium. a proprietate tame d1el potest am1elela Qui autem tangit uicia hule uirtuti opposita. ου primo excersum quem hilaria se habere discit: est enim unus lasciuus aIter adulator δe utruo uidetur complecti assentator secundo nominat eum qui deffecit:que in huis manum N contetosum dieit 1 blat qui se. tertio comparat prefacta ulcia inuicem. ibi uidentur
de ex his collige qu1d in his diacat.quod uero dlx1t in re peccantariaepro arte querendi peccantas dii tum esse uidetur. iuxta
molestum esse. Sumatim igitur dictum steum Ita couersaturum ut oportet Coniectabit
autem no offendere uel placere tesseres ad honestatem uel ad utilitatem.Uidetur enim circa uoluptates re molestias que in couersationibus existunt uerseri.Harum uero quibuscunuel non honestum est: vel danosum assentiari Eas n6 feret sed molestus esse perget de si Mgenti deformitatem no paruam afferat uel danum. Aduersatio autem paruam molestia non tollerabit: sed molestus erit Cum sumis uerox infirmis ac magis re minus notis uarie con
uersabitur Similiter de secundu alias dissertatias debitum cuiq; tribuet. Et placere per seip
sum optabit. molestu uero esse cauebit.C5tingentia autem si maiora sint sequetur Dico autem de honesto:& utili oc uoluntatis quidem gratia etiam si magna pro uentura inde sit parum ossedet mediocritas eni talis Onome no
habes. Qui aut plarere studet si uoluptatis causa nec ob aliud quieq id agat laseiu' die e Si uero utilitate quadam inde adipiscae in pe
cuniis aut in re pecuniaria adulator At qui esbus se opponit inhumanum:& contentiosum diximus esse Uidetur autem extrema inter se opponi: quia medium abis nomine est. Irca eadem forme est ostentationis mediocritas. I a quoq; anomiata. s ab re suerit de ea quos trahere. Na de magis ea
q sui circa morem cognoscem'rsi de singulis
trahamus. Et similiter mediocritates ee uita tutes magis credim' in euetis ita ee cernetes
In vita igitur qc ad uoluptate aut molestiam couersantur dixim9. Nuc de ueris Ac medaciauItim1 partem est notando: ubi
cuti. medisi e Re mominatu generale re documetiar ut extremi cotedaritana illai eora putet se uirtute his alterii uero re I u1clo qJ nos freqntimine cotingere uidemus in duabus uirtutibus antedicti stati l eade 1sta de q dicere nuc fine faciamus. Irca eadem eaptis secudu de ueritate aut grauitate. k quod intend1ipponit. cundo prosequitur 1bi uidetur enLin prima parte tangit tria. primo intentum
premittitiseelido bifaria ostendit de hae uirtute eue determinandu.1bi nais.secuda
162쪽
rationem ponit ibi de tertio hanc uirtutem comparat ad preeeden em.1N I uiata 1gitur. α ex his patet quid in tota hac parte dicat. notandu φ ferme dixit: quia hec uiri is no solum est circa uerba sicut precedens:sed etiam est circa actus 5e res uniuertas quibus ueritas aut fictio exprimitur. uel die P Ideo dixit fere: quia hec ex1stit c1risca uniuersa circa que precedens ae nci econtra. secundo notandum Φ hec uirtus uer1,itas aut grauitas nominatur:neutro tame nomine proprie dicitur. ueritas enim pro prie in ramne consistit. hec uero utrius cum sit de moralibus in ea parte animi existitque rat1onalis dicitur.grau1tas autem propr1e corporibus ponderosis conuenit. hac 1ntur de causa plis h1c uirtute dic1t Inoaminatam est ita inominata Pprio nolet Iicet translative grainu1tas dicatur. sicut etia eius opapositum .s,ostetat1o leuitas a non vilis dicitur. Videtur eim. prosequitur.5: primo man1fes tat contrarietate huius uirtutis dc ulciorum. 1ecundo prosequis de his habitibus. 1 bl dicemus autem. circa primu tria facit. primo ostensit quid coueniat metallo habitu1.qd quoui extrem saseeundo qualiter ea que diale Ptineant aci medium cte extrema.
h1 tum elis laudandum extrema uero esse Ultuperanda. 1hi menadatium uero ipm. ex h1s coli1ge quid in his dixerit. nota ex pri ma parte: primo propria nomia extremoro hominum. unus quidem olletator alter 1ron1cus talis ciruta secundo ex his aperte noatare poteris: postg al l nolo me grecum in nostra reducitur declinationerno greeum sed latinum erit.quonia alias aretinus 1 u id quod in prohomso detestabatur incideret. ex secundo paragrapho notatur Φ homo ex proprin altuat 1 a poterit aI1a agere quam 1 pe sit. ita. malus bona aut talia que hona uiueitur agitat 1quando.ex tertio paragrapho nota mendat tu complect1 in se utrumo extremorum nota etiam excessu esse deterius id eni frequentius contingit. sunt quide fere uniuersi homines sophiste.notatur et1am ex hac littera fere uniuersos homines esse mendaces. no est eni fere homo qui uerb1s aut factis aliqua q no sunt de se 1po no ostendat. ae ut de ceteris rebus tacea que mihi dab1s qui sine ulla fletioe veribus utatur: uideo quide uinuersas fere personas utriusui sexus no pauca in his secu defferetes que nec ad status representatione nec ad nature Indigetie replectione quicqm faciut. sed ceriste potius ad quada que illi est ficte pulchritua1nts.. st hec medatia no sui: fateor meno Intelligere quomodo hec uirtus ad res 1 pas applicetur. nisi forte quis dixerit: lic1..tu esse quoquo modo ea repIere ς nature dessit. Dicemus asit. determiat de plactis hab1tibus. re prio de medio hoc e de uerac1.seredo de extremis hoc est de medatio
tastionibus. Videtur esm ostentator sita re speciosa eii 145 assint sibi: uel maiora quam
assiniar scias vero contra que sibi assut negat Dei minora facit Medius autem alteruter quidam es ruata de sermone uerax L dc fateturque sunt carca se nec maiora aut minora facit.
sed horu singula: dc alicuius gratia fieri possunt de nullius. Qui si uero quatas ipe e talia agit de dieit ec ita uiuat nisi alicuius gia agat. vis alium uero ipm per se improbu e ac uituperatione dignu Uerum autem probum ac laiuabile ita uerax qui medius est laudabilis. Mendaces uero utral uituperandi:sed magis ostentator. Dicemus autem de utro p. dedprimu de eo qui Uerax si nec de illo nud dicimus: qui in consessionibus uera latetur . Nec de his qui ad itis & inauriam pertinent. Nam id alterius esset uirtutis, Sed de eo qui in quiabus nihil tale resert sermone α uita uerax est.
Eo se ipe secudu habitu talis LUides aute hu
163쪽
astere inten3it de eo uerae qui in ludi elo tanquε suden uel testis uera fatetur tales ean1m no ad hanc uirtutem 1 sed ad iustitiam pertinent de Da no hie sed libro quilo determinabitur. ex secudo paragrapho notatur eos uiro esse probos qui uirtuose ac uere se habent in his rebus in quibus nihil refert. quod intensile no quantu ad hoc qit est bene aut male agere sed qn, tum adsu1 vel alsorum danum uel utilitat ex tertio paragra pho notabis ostentationem no paruam pati inuldEtiam .q' nostris temporibus frequetissime contingere videmus. Sed quires. determinat de mendatio.&primo de eo quod est per superabundant11.secsido de eo quod est per deffecti . 1bl fronteos ue .ctrea primsi tria facit. primo quot modis e5m1ttatur. secvdoseeundsi quid pree1pue attendatur ostentatio. 1hl n5 in potetia tertio quibus rebus aliqui precipue se ostentent. ibi qui istis. d1eit primo sed 1l Ie qui res tinagit maiores sint trifarsa se poterit habere. si qui de nullius gratia id faciat: modo aliquo earit prauus . nisi enI esset prauus n5 gauderet in re praua. s. i medatio. est veru q, potius est dice
dei qui, in re vana gaudet. non malust ista nulli uidetur noceis re qui uero aliculus grana ma
lora sint tingiti bifariam se habet. si quide id faciat gratia
glorie aut honoris: non m1nus ultu patur il predictus:& hoc isi qua ostetator hoc est fictor rerssq no sui qui uero id facit luericausa:deformior Aioc dicit ex his nota licet osteratio totum comprehendat excessu: & tament patet ex his proprie is ostetator dicitur qui glorie aut honoris gratie res tingit maiores qsnt.1te nota qui Id lucri gratia facit esse deformiore: no quide m 1llsi qui m datio gaudet sed qm is sit qui forte aut honoris eausa id facit. tanto eni ille quaiusmodi ut uir probus ee. Nam qui veru diligit:& in his in quibus nihil refert uerax e Ismulto maetis in quilnis refert ueraxes .in clturpe medatiu fugiet qui per se ipm fugiebat I alis autem laudabis Sed ad minus a reuerasit magis declinat. ngruentius eni id uide, tur quonia super excellentae inuidiose sunt.
Sed qui res singit maiores q sint siquidem
nullius gratia prauus quodamodo uides'.
enim utim gaudet mendatio. Uanus tame est
potius q malus. Qui uero alicui' gratia si glo
rie aut honoris m5 nimis uituperandus qaLmodu ostentator.Si lucri causa deformior est Non in potentia sed in ele stione ostentatio e. Nam seeundu habitum N quia talis ostetator existit queadmodum de mendax. Alter eni me
dacio gaudet. Alter glorie cupiditate ur lucro Qui igitur glorie causa ostentatione faciunt talia fingunt ex quibus laudandi aut beati uideantur Qui uero lucri eausa faciunt hi ea singunt quoru usus ad proximos pertineat: dc qelam esse possint ceu medicu aut aruspicem eis
gregiumque ideo plerus singunt at posten tant: q, hec in se ipsis sui. Ironacos uero sua
attenuantes: ut baniores esse constat. No Amtueri causa iaciunt sed ut fugiant timiditate. Maxime uero hi gloriosa negant ut Socrates faciebat: sed qui parua dc manifesta fingui gloriosi dieutur 5: faeile spernedi sui Interdu atostentatio est ceu Lacede moniorum uestitus. Nam excessus ac deffectus nimius.ostetati,
nem quadam fiet Sed q modeste ironia utitur
1ste deterior eiqnto luersi minus bonsi est qm Horia be honor. ueI posset diei oe deformior ibi ponis no coparatier sed posetiue. ut sit sensus: isse medax dicis alter osterator iste uero deformior i. deformis.quid uero in sequetl ato in tertio Ioco dixerit per te 1pm uide cit notabis ex tertio loco medecina 4: auruspiciu ee apta ut clam ee possint. possisit Itaqi no pauca mala fingere & alti no cognoscet. quod hodie satis c praticatii. Ironicos uero. determinat de uicto per deffectu. 6: primo eu cdparat ostentationi secudo ostedit quomodo hoc uictu cotingat diuersimode.1bi maxime uero. tertio eis
164쪽
cit hoc utelam 1ron1 eminus rison1 ueritati qua ostetitatio. 1bi uestat L& ex his s storum Inmisententiam .nota em secundo paragrapho 1llum philosophu socrate apud
oniuersas gentes maxima laude pred1cata hic ab aristotele an mor1bus reprehendi. sed de Us 1atismunc uero de reliquis explicemus.
de circa q no sunt nimis ante oculos posita: ae patetia sui urbani uidetur.Ueritati osteratio magis opponitur oc deterior est a ironia. Um aut sit in uita sessatio quedam a negocias ec in ea cu lo ditate teporis tra
smissio. Uidetur hie quot esse coersatio que
dam couenies ec qual1a dc quomodo dicere audiret oporret.Disteri aut in talibP dicere:aut talia audire Constat uero circa hec quoq; esse
excessu ec deffectu medii. Qui igiis magis
e oportet risum mouent scurre uidetur ee Monerosi sui. risu secuti magis cogitat que admodumouere illu possint f qumamodu honeste irintur nec quee ossedat si uero nec ductitamala ad iocudia nec alios dicere patiu lux rudes re agrestes uidetur. Eni uero Q cu medi
critate Iocas comis appellatur Moras eni uidetur esse tales motPq, admodu uero corpora ex morab' iudicatur at a dc mores. Redudante
aut ridiculo: dc pleri si gaudeti ioco ae salibus magis q oportet scurre quoq; pIacet.Itaq;
nun patur. q.comitate habeat ec sint elegantes ed no parti differre eos ex ia dictis apparet. Medii aut habit' ppria e urbanitas urbano aut conuenit talia dicere atq; audire qua yia modesto dc ingenuo cogruut sui eni v
daq dicere S sudire huiusmodi decet holasic ingenui iocus dissert ab eo a est seruilis icdocti ab eo qui e indocti intueri licet i antiv
dc nouis comediis. Aliis ena erat iocus absent rus uerborum Aliis uero sulatellectio Refert
Vm aut fit. captis tertiude comitate siue urbanitate. 5: primo ostedit circa locum esse mediu de extrema. secundo de eis prosequitur. 1 bl qui uiti tert1o tangit differentia huius uirtutis ad duas precedetes .ibi tres 1gitur. qui ct autem i prima
parte dicat P te uidere porcris cie cum dicit uita: Intellige uiteco uersatione. uel melius dic ut ta 1lest uita spacio uel tempore Qui igitur. prosequi s.cie pri mo ae eoru actibus. olhendenao
quid excessui quid deuectui sid
ostendit qualiter medius habiis tus in ha beat circa locil. 1bi medii autem.tertio 1clem facit et ris
ca extrema.lbi scurra uero. ciris
ca primu quattuor facit. primo ostendit quis actus sit scurre secundo quis fueris agrestis .lba quero.tertio ponit qu1d ad medium pertineat. tagit quoui tales motus ad diuersitate morti peristinere ibi enim uero. quarto cilciti a pler11 γ extrema pro medio 1umitur. 1b1 redundate litis tera cum sentetia tibi ut credo satis erunt plana ex his: dum tame testum habeas emendatum. de nota quod ultimo loco dixit. R1licet q, sicut corpora hoc est corporu interiores dispositiore1ud1cantur ex motibus: lic etiale mores de licet hoc sit docunietum generale ad uniuersas uiris tutes:aypriatur tame huic uiris tuti: tanqm ex ioco potius qua ex ceteris rebus sit facile cognoscere qualis quis p fuerit. quod bene meti comedabis. sales h1ea pho Pro uerbis logosis at p niseeris d1etis ponitur. Medi laut. ostendit qualiter medius se habeat circa locu . : primo ostendit Φ -banus stue comtis selu tititur locis honestis decetibus ac liberalibus. Reudo qualiter se habeat circa coulcia. 1b1 ulrsi igitur. primu bifaria probat. scilicet ratione primo de Posido signo ibi intueri licet ex his collige quid ibi dixerit nota ex ea parte indocti: homines indoctos seruiles ac uiles neut in ceteris: sic etia ab hac uirtute longius abesse. V trum 1gitur uel dic di melius . hic ostendit qualiter se habeat circa uerborum qualitatem hoc est qualia uerba dicere debeat urbanus. α primo mouet quattuor questiones quas immediate soluit in genere. utituris uidem i his colore
165쪽
fnrerrogationis.querIt enim talia quorum solutio in gener. eit manifesta. secundo probat id quod dixerat 1bi eum allus.tertio soluit magis in specie. lb1 urbanus igitur circa secundum tres ponit rationes secunda ibi iocus 1n aliquem. tertia ibi ae legum de ex his colliue philo phi sententia. qui ut mihi quide uidetur hec di no altera est. Vtru igitur. ostedit qualiter
asit en5 parsi ad honestate. Utru igitur
git dubitandi eausam. ibi cum determinandu eli eum qui in alique iocaturalius. tertio latuit tha urbanus rei te 1ocari si dicat ea que decet ingenuu.an sinootadat audiente etsi permulcet Antale lux textus urbanu esse sebi lege aliquid Indetermia tu est cir alaud alus oderit: circa covicia. ita sue prudelle ametq; ac talia libeter auditur' sit Qui mi au
di rustinet:hee dc facere uidet At More
quod dici solet iusto lex no 1 misi et . locuS en 1 In alique dactγ cou1c1u est At ita ponitur. Scurra uero. deteris ou latores no nulla coviciari prohibet opor
dicitur. secundo de rustieo qui ata Ie habebit:qua II ape lex an seipo exi1tat. 1 a deffectu comitatis peccare ut lis eroo medius e siue hic urban': siue comis
Menes h Scurra uero inferior est ridicul'
ta differetia inter ridiculum ae Nec sibi apa nec aliis pareit: modo risu mou scurra. quonia ridiculus yprie re queat:& talia dicit qualia urbanus no dice
niloeus .erit ita at scurra inferiis Or idest minus malus qm ridiea Tet. Rusticus uero ad has couersationes inuti Ius. Tres igitur tangit couo lis est cum nihil spe afferat: dc cucta aspernee uidentur inulta. uentut quide hee tres: quia cies I WS Igitur mediocritates supradicle sunt sui medioeritates in ulta hoc e oes in uita:circa comune usum uerboru d ac
um .differut aiata quia earu una differunt uero qui fru una circa ueri est circa ueritate. alie uero due ratem. alle circa uoluptate uersantur. Earum circa prefactoru uoluptate. trao rursus que sunt circa uoluptatem alia in ioco alia in ceteris uite conuersationabus. tec5uersationibus .hee na rad E uerecudia no ita loquendu est. q. depIura qm alie due se extendere aliqua uirtute tia affectui maois d ha-
' Fudedeundi, nM ,.ihi, bitui similis est. Italea diffini sit timoreque
tatus quintus de uerecun da melle dedecoras Pataut prope similiter ac dia que e affectio laudabills.coistinet tantu unu capim. de primo qs intendit pponit.cuius duas subiungit rationes rex quibus patet quid lit genus uerecundie. seeudo ostendit cui etati inueniat uerecudia.ibi nee uero. tertio φ no cJueniat uiro probo. quarto circa hoc excludit tres oulationes. ibi si uero. quinto inducit simile de continetiaque cum sit laudabilis: non est uirtus .c5tinuat quoin dicta di dis.lbi continetla quoip. circa primu duas ponit rationes secuda ibi fit aute dicit ergo primo: dicendu est de uerecud1a: no aut tanqua de uirtute: sed quia laudabiIis est: hic ubi de uirtutibus: de verecudia quom dictau fulti in aut n5 sit uirtus probatur bifaria. primo nc: nullus affectus e habitus: uerecuata eaffectus: igitur no est uirtus cosequetia tenet: quia Ois uirtus est hab1tus ut libro secudo dictu est. 5: maior nota. minor patet ex diffinitione uertendie ne em Lapientes uerecudia diffiniui: uerecudia est timor quida dedecoris.cu aut timor sit affectus: uere
166쪽
cundia quoeti erit assectus. seeundo sietquod induella eorporis Hierationemrerit ametus deno habitus hoc est planum sed uerecundia 1nducit corporis alterationem: erit igitur sicut prius no habitosesed affectus. minor patet:qu1a uerecundia fit proprie similiter 1clest fere similiter ae 1 dest sicut timor ille scilieet mortis i rebus grauibus hoc
est difficilibus.quod patet quia uerecundantes rubore quodam erubescunt. timentes uero mortes palescunt. itaui corporalia utrao uidentur . hoc est corporis tra utationem inducent1a.que res affectus esse constat magis quam haestus. hoc dicit. nota pri mo φ phi mos fuerat cum aliquod comune diuiditur in plura quorum aliquod e 1nois minatum 1d tale nomine comuni appellare. sicut hic timor mortis cum no habeat pr1u nomergeneris nomine Iimor uicitur. cum tame timcir no sol si mortis: sed etiam
recundia nuncupatur. 1 undo nota natura ad eam partem cor
poris cum sagus ne de spiritu recurrere: ubi se eius quispiam
causatur. in timore quide deffectus causatur in corde: uerecundia uero ut dicunt 1n facie caua satur hinc esto sanguis cum timent recurrit ad cor &cum uerecundatur: ad faciem at p hoc timentes palescunt qui uero uerecundiam pallutur erubescur. Nec vero. hic ostedes cui eta ii uerecundia conueniat: bifariam probathno senili: sed 1u uenili coueniat elati ratio secun ada ponitur ibi cie laudamus. di cit primo uerecundia no coueanti omni etati seu iuuenili. eos enim qui sunt in elate iuuenili
Putamus opportere e Te uerecudos . proptereat iuuenes cupia
clitatibus obnoxii idest obliga a ei uel ligati non ratione: sed uerecundia proh1bentur 1nmutatis delinquere. Et laudamus. pon1t secundam ratione dicensae laudare cosuevimus ex iuueis nibus uerecundos: seniorem uero uereeuda nemo lauda. nihlIesm ab eo fieri censemus quod sit uetecund1o dignum.ex i prudentia quidem contingit omne quod uerecundia dignum est: nihil autem tale in sent
orem cadere censemus. cum exetate prudentes eos esse coueniat. posset aliqu:s oblice
re uereeund1a sicut in iunioribus: sic etiam in senioribus fit laudanda. nam iniuis,nioribus quidem no ob al1ud laudatutini fi quia per eam mal1s cupiditatibus cohibeo tur. eadem ital ratione in senioribus laudanda uidetur ad hoc dicitur liuniores cssin eis usus rationis ei seno possit: affectus huiusmodi in eis laudatur. seniores quides prudentes no sint: sine culpa no erunt.1ta no uerecundia sed ratione Ee prudelia gubernari debent. No enim. ostend1t . no coueniat uiro probo. quia uerecudia PAEuenit ex improbis uir qui de phus nihil improbu ficiet. nee etia ex uerecundia sed ex rone 5e pro state turpia cauetat. se uero.excludit tres obuialloes.secuda ibi uersi ita tertia ibi imprudelia.quid aut in prima parte dicat est planum. unde notatur una creditu satis difficile. 1 fleet m probus nec faeli turpia secundum ueritatem nec secun dum opinionem.quod ego intelligo uerum esse quadlu opinio ueritati no repugneta
I iiii in rebus grauibus.Erubescunt ei muerecundantes. rtem uero timentes palles curiItal corporalla quodamodo uidetur utra
l quod affectus magis este constat et habitus
Nec uero omni etati congruit uerecundia
sed iuuenili. Putamus enim eos qui huius mois di etate sunt uerecudos esse oportere Pptereas illi cupiditatibus obnoxii:uerecunsia pro
hibentur in multis delinquere Et laudam'
ex iuuenibus uerecundos.Seniore uero nemo
laudat q, uerecundus sit Nihil enim ab eo fieri censemus quod sit uerecudi aedignu, N5 enim probi est. uerecundia siquidem proueit
ex improbis. Non enim agenda sunt talia.Si uere alia secundum ueritatem:alia secundum opinionem turpia sunt nihil refert.Neutra Gnim agenda sunt ital nec uerecundandu Improbi uero est talem esse ut aliquid turpe Leiat. Uerum ita se habere ut si faciat quicquatale uerecundetur ae propter hoc putare pribum esse absurdum est Et enim uerecundia inuoluntariis est Uolens aute probus uir nunqfaciet praua-Esset autem uerecundia ex suppo
167쪽
allaquetItatem 5e no opinionem sequerucue est dictum supra de magnanImo verum 1ta. excludit secundum. diuens uerecundia non est uirtus. est enim bona ex lapis positone. ita ν supposito φ Quis
hoe dieit. posset etia diei φ hoe dabiturit,ed non cit hoc circa virtutes. Impubifariam excludat. secunda ibi dentia uero improbum dc no uerecundari climale agat d nihilo magis hec facientem ueeredere uerecundiam esse quia Tecundata probum eli. Continentia quos probum propter id φ impuden nee im quide uirtus ersed queda mixta ostia
diu, Initai u id fibe dies et postea. Nuc de iustitia di
etiam si impudentia de no uere muS- .cundari eum quis male agat fit improbum: nec tamen propter hoc uerecundia erit quid probum idest virtuosum. Netit ital bonum laudabiIe:non tamen uirtuosum.est enim hoc in minus qua illud. Continent1a quo..inducit llmile de continentia que eum fit laudabilis uio est uirtus: sed mixta hoc est imperfecta uirtus sicut melius ex libro septimo apparebit.
168쪽
E iustitia de inius Ina.liber quintus de 1ustitia &ilnius illa sulso speciebus
continet tractatus quin . quorum primusterit de Iustitia legaIi capitulum primum tres continet partes. primo intentionem premittit. secundo ponit diffinitionem iustitie 5c 1niustitie. ibi videmus igitur. tertio duas distino guli species ininstitie. 5 totidem iustitie. lb1 sequitur uero. in prima parte tria Lagitώptimo dicit esse considerandum de Iustitia de 1niustitia. secundo ponit tres quo sui cci 1ideranda circa Iustitiam 5e inlustitiam considerandum est 1iain de earum obiecto: scialicet circa quas res existant. existunt enim circa operationes que sunt ad alterum. lega Liber sumtus, Ils quidem ivstitia in eis opera
Eiustitiare iniustitia consideran
dum eli: & circa quas res existat t1cularis uero iustitia in eis conec qualis mediocritas iustitia sit fissit operationibus que sunt act. Nasi astum quorum medium C
fideratio autem ista eodem modo nobis sit. Ut ua uero in bonorum ebmuniuin precedentibus. Uidemus igitur omnes eiusmod1 habitum dicere uolentes iustitiam per quem austorum operatores sunt & agunt:& uolunt tes iustas. Eode modo de iniustitia
distributo ne uersatur. secundo
est considerandum qualis medioeritas sit iustit1a .est enim lustitia mediocritas: no quidem inislum secundum rationem Mar
per qua iniuriatur:& uolui iniusta Quasire
cetere uirtutest sed mediocritasseeundum rem.tertio item confideradum iustum quotu sie medium. non enim est medium duorum ulciorum ficut cetere uirtutest sed est medium intcr plus de minus quorum utrumq, sicut Iam patebit cadit sub uicio iniustitie. tie dic est medium inter iniuriam facere & iniuriam pati quorum primu lanis modo est uietum. Datem ta* ex his iustitiam ab allis trifariam differre. primo quidem ex parte obie m. secundo ex parte medii. tertio ex parte extremoria. ω continuo sub ningiemodum quem intendit tenere in consideratione ista se iustillat dicens q, ista conside, ratio cires iustitiam 5e 1n1ustitiam erit nobis eodem modo sicut in precedentibus .co siderabit ita. de lustIlla grosso modo ac ueluti per neu ram. eius quidem pictura re, linquemus selenite legalidiculus est considerare de iustitia determinare & particulariter. hie autem solum tradenda sunt de lustitia naturalia documenta.talla Icilicet quesnt comunta dinon solum his aut illis: sed cunctis hominibus. Videmus igitur. po, nil diminitionem 1 ustitie de iniustitie.& hoc primo.secundo eam manifestata ibi non enim. tertio ex his 1nfert eorolarium. 1bi sepe igitur in prima parte ponti hanc dietionem 1gitur que no 1llative: sed replective aut inceptiue ponitur d1eli stam videmus ms uolentes dicere idest notificare aut diffinire iustitiam tuidemus inquam eos dicere iustitiam esse habitum eiusmodi idest talem per quem hom1nes sunt operatores rerum iustarum .di per quem intra se istos agunt re uolunt res iustas. cum itaui agere sit operat1o imanens: illa coniunctio re uicietur poni n6 copulati uersed interpretative.
simili modo est dicendum de iniustitia. est quidem Inlustitia per quam homines 1niuriantur dc per quam uolunt inlusta. 5: quia in omni generei scientie sicut traditur pr mo posteriorum rerum diffinitiones sunt princi a ad reliqua scienda: 1nde in m hiephilosophus de his dissin Ilion1bus subiungit: dicens quaobre scilicet quia sunt diffinitiones que tanquam principia ubi in supponunturiquia ita inquam est: hee tanquaper se nota sint nobis prio supposita. 5: cu ea quide diffinitione a plio tradita saltis ulcietur concordare te que traditur ab ulpiano de iustis de iustitia 5: 1ure. ubi diffiniendo lust1llam inquit iustitia est constans de perpetua volsitas ius suum unicui in tribuaens.quasi dicat iustitia est uel e continuum ac firmum tribuedi cui* quod de iure sinaum est. sumitur ita. 1n diffinitione ut plant volsitas pacto uoled1. ut diffiniae hilus peractu. qt etiam in aliis fieri latitu est .agustinus enim diffiniedo fide inqtili Bdes
est credere ql no uides.differt ital diffinitio aristo .a distone ut plani. ua p illa histo
169쪽
eum hec uero peractum traditur.& dicit quidem iustitia uoluntas perpetua quatum ad uoluntatis propositum res iustas agendi quod uir 1 ustus 1n mente gerit.constas uero dicitur quatum ad illius proponti firmitatem. nec sunt audiendi qui dicunt ut planum locutum fuisse de lustitia aluina. esset enim plus qm stultum cum de iustitia nodiuina: sed humana velet tractarerno humanei sed diuine 1 ustille tradere diffiniti
nem.nec ad rem pertinet quod dicunt 1 ustum homine in die septies cadere. no enim habet 1dlex 1ustitiai sed ex eius demetu. sicut art1tices videmus no nunqua 1n eorum operibus errare. Δ: tame no ex arte: sed ex artis deffectu est Φ errent.qua enim artem habent. semper recte agunt qua uero in arte difficiunt.1n artificio quom aberrat. ea demeti modo est de iustitia.lustus qua est 1 ustust nec in1uriati nec iniusta ueIe poterit.
quae uero in habitu iustitie deffecit: habet et, possit cadere atin in1uriati est i laeti illa di finitio uera fie5sideretur 1 ustitia no quidem prout eirin ista aut in illor sed in sedi absolute nee etiam impedit qa obiciunt
de perpetuitate perpetuitasenisicut diximus ad uolutatis ypositum restfertur. ut intelligatur negative. ita* 1ustus in quantuest 1ustus nunqua poterit habe re propositu in1 umandi. cicero in prima rhetorica sic dicit. iustitia est habitus animi comuni utilitate seruata: suam cui Φ tribuens dignitatem. sed hec cic ronis diuinitio uidetur eo uenire no qui de uniuersis partibus
hec primu nobis presupposita sint. Meni
do modo res se habet in scientiis de potetiis de habitibus. Nam scientia dc potetia uidetur
eadem esse contrarioru.Habitus uero c5trarius contratioria no est ceu a sanitate sana fiunt no aute contraria Dicimus enim sane incedeare: quando quis ita incedit ut faetiunt sani. Sepe ergo cognoscitur contrarius habitusa eo trario lepe ipi habitus a subiectis cognoscunturAt enim bona habitudo sit manifesta
mala hitudo sit manifesta re ex his qbona
Ia est que comuni utilitate seruatatsecundum quod dignum est eulin est tribuens. potset etiam hec diffinitio conuenire uniuersis speciebus iustitie 1n quantum sunt legalis Iustitie partes non quidem integrales: sed potentiales. de illud uerbum ciceronas comunt utilitate seruata: est maxime ponderandum.patet ital ex diffinitione ciceronis P in omnibus actibus iustitie coniunem utilitatem preoculis habere debemus. 1-taui in tantum re est iustat1n quantum comuni utilitati est consona. Non eim. m. nifestat prefactas diffinitiones quantum ad hoc φ iustitiant habitus per quem operamur de uolumus non quidem iniustat sed solum res iustas. iniustitia qu1clem per quasic operamur uolumus iniusta: nequaquam per ea possumus ueteres iustas.hoc adem philosophus manifestat per aifferentiam que est Ipius habitus operat tui ad scietias de potentias. potentie enim cognitie sunt contrariorum. sicut oculus albi 2 1i1gr1. gustus dulcis ae amari. intelleetus ueri de falsi. scientia quo pest contrariorum. si, cui medecia san1 5c egri. ciuilis uero uirtutis die uicti. habitus quidem operat suus noest contrariorum .ita non operatur contraria. de hoc siue sit in corpore sicut sanitasque est effectiva operationis 1 anemon autem operativa operationis egre. siue talis habitus sit 1n animo. cuiusmod1 sunt uniuerse uirtutes ato ulcia.que existunt 1n parte animi non quidem cognitiva: seu operativa quRa philosopho in fine primi ethicoruirrationalis dicta est. virtus 1lao ita est principium operationis uirtuose φ non uiciose.& ulcium 1ta uiciose . non uirtuose. erat igitur iustitia principium iustorum operum: non autem in1ustorum.1niust1tia uero in1ustorum. notaclum s licet scientia speculativa sit contrariorum: unius tamen est per se alterius uero per accidens. ut medecina que est sani per se egr1 uero P accidens. scientie uero prattice sunt cognitiae duorum contrariorum: sed unius tantum operative. erit ita. uerum non solum de his urant in appetitur sed et 1am de un1versis habitibus . un1us tantum re non duorum contrariorum sint operativi. potissime tamen hoc 1ocum habet in his habitibus illant in ea parte animi que est 1rrational1s. de quibus aristo petes hic trueli 1gere uidetur. Sepe igitur. hic ex dictis infert corolatili habes tres patres, quaru pria ri
170쪽
s .iultui eia lana dictis.1 ta* cum ita sit,habitus contrarii sint contrariorum i sepe
fit ut unus a suo contrario cognoscatur. dcut si bona corporis habitudo sit nobis maunitella: maliquossi habitudo erat manifelta .nam si bona uispastilo et spissatas caruistnecesse est ut male dispolitio sit raritas carnis. econtra. sepe etiam cognoscuntur 1 pniraoltus ex eorum subiectis. sicut ex Iano corpore sanitas. ω ex iusta nomine iustille habitus. cogno1cuntur etiam nabitas ex rebus que eos efficiunt. de est 1 sepe res q eos efficiunt ex spis habitibus cognoscatur. nam si icias O bona habitu da sit 1 plintas ea eius unde poteris cognosc 're qae sint facientia bona habitudine. erunt eat illa que expulam faciun, carne. ω contra: ii hec scias: per hec bona dispolitione potetis cogno iacere. eodet modo se nati et de mala dispolitione. si eni scias P mala dispositio fit rati, ras carnis: inae scies. que sunt facientia mala dispositione. erunt quide illa que rariatate efficiunt in earne. ii sis elis hec cognouerit: mala dispositiaonem poterit cognoicere..maiori 1iuellectu dictoru te etiam aleendo tu est considera dum si1ustitia licet multifaria ab aliis uirtutibus differat: rame seri indum aliquos specialiter differe1n duobus. primo quIdε ratione sublecti. nam ut illi dicunt lustilla est 1n uoluntate a lie uero 1n parre animi sensitiva differt etiam quia ut dicunt iustitia est ei rea exteria
res operationes:alle uero uirtutes circa interiores affectiones. sed neutru istora ego
ercle iacis intelligo.cum utruo dictis philosophi mihi dissona uideatur ae de primo
quidem patet. nam cum uirtus sit habitus electivus: uniuerse ait tutes morales ee uis dentur in ea parte animi que maxime est electiva. β: cum hec set uoluntas: erunt 1taui in uoluntase. Item omnis potentia habitu abi11s ex frequelata operatione habituatur quod experientia manifeitum videmus.1ii operatione quidem cuiuis uirtutis no sol iam concurrit appetitusAed etiam uoluntas.1mo magis uoluntas. erunt igitur untauerie morales uir cutes no 1bium in appetitu senset 1uo: sed etiam in uoluntate. aica mus igitur cum Pnilosopho in primo etniord q, uniuerse uirtutes morales sunt i ea parte animi que est irrationabis. utrum autem sint in uoluntate uel in alia animi parete uel utris nec nobis nec prout ego credo prii Iosopho est satis notum. sed cum iuxata marcum ciceronem no paruum 1it peccatum imprudentie malium 1 morari circa
difficilla eis no necessaria: no amplius 1moremur in hac plus qua clusicui questioneque ad ultam no multu est necessaria.ν etiam illorum secudu dictumno satis sit eo a1onum dictis philolaphi patet. nam sicut dictum eth libro secando uirtus precipue εcirca uoluptates de dolores. cum igitur iustitia ni uirtus: erit precipue circa uoluptates cic dolores. item nemo ut puto latis poterit intelligere alias uirtutes esse tantum circa affeetiones interiores .cu in uniuerie uirtutes sint circa interiores D mul de exteriores operationes. no elh eim uirtus aliqua que no regulet nos in exterioribus. Reut
temperantia que nos renutat 1n comedendo hibendo coeundo ceteriis rebus que adtactam pertinere dicuntur. 1n aliis quidem uirtutibus apertius quam in hac per te ipsum uidere poteris. 1 tem philosophus in hoc eodem libro x expressius in L exto diei eno elie intuita queeuii. fiunt contra leges: sicut sequis ignorans aut inuite contra leges fecerit sed ille ut inquit iniuite agit: qui scienter re uoluntarie facit cotra leges. 1i ultur ex uoluntate secunctum pnilosopha res dicuntur iuste uel iniuste: nece ne εdicere P 1ultitia sit precipue circa inter 1orem uoluntatem .ltem uniuerse uirtutes ad hoc sunt principaliter ut eius potentie in qua existunt actum regulent . iustitia quiadem etiam fecundum aduersarios existit in uoluntate erit irassi potius circa interi rem uolisionem quam circa exteriorem operationem. ae his consonare uidentur di DBuitiones luitille. presertim ea que a philosopho supra tradita est. Illa quo p ulpians ι utrub1Φ enim iustitia diffinitur per uoluntatem. dicamus igitur ν iustitie Licut feceterarum uirtutum duplex est materia. scilicet propinqua/remota. cupiditates eisnIm circa operationes que sunt as alterum sunt materia proxima i pius iustitie. tales uero operationes que sunt ad alterum sunt eius materia remota .nec ad rem pertineo
habitudine faciunt bona habitudo de ex hae illa 4 faei ut cognoscutur. Na si e bona habitu
do Ip1llitas carnis necesse e ut mala hitudo sit raritas carnis de efficiesbona hit adine i facit