장음표시 사용
251쪽
intitulatur.1n 13Iogoqdem melli1ee. expM uides ponere astrolopia sub sapia. Pella in libro. xli. ub1 fere de soIiseel orsi naturis. eoruin motoribus tractare uint, hoc idepatet ex dictis phi I hoc loco ubi anaxagora di thale ae allos similes itrodiicit ut pote sapietes.q tu fi nfe cronice nde hnt de astrologia talumodo laudas necetia sub phica poterit cotineri astrologia .na in se sido mi orsi hetur in de mobilibus 1eorruptibilibus e altera seia a phica dicamus igiξ . phorsi sapia modicii uidet differre ab astrolo. . pia modernorsi.q,1 ista libro decimo exiesius tractabimus. seesido notabis seqndo ue. yiplaph1 solumodo esse tres pres mathice scie.Larithmetica. geometri 1.muuca.hee ei fit mathice i quibus iuuenes instrui debet. ut dicetur I seqnti ea. et dicas mathiceno qdein q, sint lapsticiose diuina tolle: sed mi speculatioe ueritatis talumodo uerse . tur na matho greee & diuinare:& spectari latie dξ.i pt1a sidem signitie attoe ab eo diriuatur mathice 1lle sacrilige. isecula uero sagnificat 15e ueniis uni inde iste tres mathite. 1. speculative. i his eim planius relucet ordo & modus sciendi qm irebus naturalibus. tertio nota
bis sapiam esse sesaru eximia: in Dille in .qa no ordiatur I allud. smi se hes i prologo methice u bl alie dseu ne necessiariores qm sapia digniora sit nulla. Nemprudentia. hic manifestat unda parte pfacti corolarii. atrondit circa q uersetur prudentia. 6 primo facit hoe. secudo manifestatq' dixerasp exesIsi1bi na siqs.dicit ergo prio m prudentia no solu uersatur ei rea uniuersalia: sed etia Aemagis circa singularia. eu et prudelia sit activa de actio cirea fingitaria uersetur namsdudaetimus linguIare est necesse uti er1t prudentia pilas pali ci: magis uersari circa linglhria qm circa uniue salia:q magis ad sciam qm ad prudentia ptinent. ex quo fit ut quida nescientes quibusda se1entibus efficatiores sint i agendo. & iter ceteros hila hut experimentsi. qa est facultas & hitus potentie cogitatie q ro particiaris dicitur.qmadmodsi ei uniuersalis hilus intellectu dir1vitisse exstiment si ronem pileuIa rem dirigere uidetur. ex his notare poteris no esse uera eoru doetrina ς dicut i rebus cotIngetibus uniuersalia documeta q se no afr hse possit haudqqm an prudentia tineret sed oino ad sciam. cotra 1stos expresse dixit phs prudentia no esse uniuerfi s Iuriae ru etia singularia oportet cognoscere. Itaq3 prudelle est cognoscere ra uniuersa Ie qm singularet sed mag1s sngulare. hoe lde rone c5firmatina i ciu1li scia ali tradatur documenta q se no ath his possut.c1uilis uero sera tu fit pratica ut lietur supra Ilbro pila di securio erit ullo I prati coitellectu. 5: i pratico intellectu quide duos t1issis odo hitus csse diximus.1Larte β: prudentia. ciuilis igis scia necessie cotineri ueI sub arte uel sub prudelia. 2 csi no sit uib arte qu1a no ess de factibilibus nere Sario erie sub prud entia. eode modo dicemus de quibusda artibus.de quaru numero esse uide medicia. q licet priel pth uerses circa singi ar1ari eis in aliq tradus uniuersalla documεta q se no ait Iipe post ut qst de meti comedabis. csido poteris notare i rebus agendis explos magis yncere scietibus .fimi Ie hetur 1 Plogo methlee. sed uides hie dubiu qis paulo lapius diximus: prudelis ee cognoscere uniuersalia. na a pho i locis plus si pluaribus scriptu iueimus prudelia uersari circa sineraria. ite hic dicit uda ne fetetes quibusda seletibus ubi uides 1gnuere uniuersalia no ad prudentia sed ad sciam plinere. na scietes eos licit si uniuersalla illiumodo scivi.nescietes uero eos appellat si singravia solumodo cognoscst. solutio. ad primu dicimus . reru denotatio a fine fieri inolevit ut hee secudo phoru i rebus ade agedis singlariu cognitio e ullia ae finis i queuntulis cognitio ordias at refere ob hae igis eam prudelia de sinularibus edalel freqntas ad aliud dicimus φ I tbus agedis cognitio unlulas assimilas 1cie nn qmadni odi11 pius sese no eopari sed spectari: sic de ille sit age dis uniuersalia talumodo eognoscit uacuus de sine opalloe pmanet.ς uero singlaria sine uni utibus cognoscit potit opari.
qa de prudelie nnis di dicamus 1glesi rebus age dis si lint uniuerina documeta: dicu
impossibilib9 ala se his nec de his Oibu quos noes: finis atris & hoc agibile bonu. Simpliaut bene cosulere dieedus e ille qui quod opti
niu est homini in rebus agendis id ratiocinan do eonis stura assequitur, Neq; prudelia euniuersi solum Verti etiam singularia oporistet cognoscere nam activa quide e Actio auxisi Is uersatur.Ex quo sit ut uda nescietes q
252쪽
re.cocedimus sidem eis finglar um nollela magis ad prudere ptinere qm uniuersaler prudelis in esse utra hse. de ta ex h1s et
ex 1llis q paulo ante clIximus fa
sos fabricare possut.ad hee.6: similla dielmus causa esse qa prudentia.& qt1bet facultas opatia nat1 i nollela uniuersali qm i ptieulari colis e re dicitur.hee uero no ex doctria sed opando adqritur. ut habetur supra Iibro se eudo.1taui fuit alnuqua opati sui:nec huiusmodi pilaularem noti clam habere poterunt. T erit uti s.capim sintsi tres e5tinet pies. prio cadit de his virtutibus itellect uis si in rebus agedis uertatur q eam fit pcipua.seredo excludit 'nda errorem Ibi Ae uidet.tertio manifestat quodda qae supra diuerat.1hi huius uero 1 pria pie duo facit.prio stentu pponIt .dlcens φ queadmodsi iter uirtutes stellectias sapia is rapuere priceps: sic etia hic.1.1 hoc Ioeo. Li rebus agend1s erit utim qdaeeteris pfidens at enans.q ut paulo postea d1remus I Iegibus ferendis uersasqmadmodii ei testatis sustiria se habet It et morales uirtutest fie ea prudentia si I legibus feredis uersas se hie u e 1nter hilus qulicosultat15euertaturι Estasit. Ille manifestat opossisi. circa qffersa facit. prio distinguit ciuile de prudenti .dicens ia, eluilis di prudentia sui lde hi tus.q' itellige qntu ad opationem. eadem ei opatio esse terit clullis de prudentie. sed cluilis tanu 1mpantis de prudentie tanet exeqntis.essetia in hilus no est eade 1pis sed allus i essentia est hitus prudent te fle allu ei ullis prudentie.P ReIIectu 1storu est sciendsi φ nome prudentie bifaria Mei ε.n1 de generis de speelei nomen esse poterieci ut est nomen generis:coprehendit nniuersos hilus Q In eoiuliatioe uersatur.& seaeelp1ε supra. ubi prudentia enumeras una de uirtutibus itellectivis. de q suplus pertracta ulmus .hoc itaui modo prudentia no excludit imo includit elui e prulentia. ut vero prudentia est nomen specieitest hitus circa unius bona de mala comitatiuus. &hoelinodo accipitur in proposito.& 1 tersi uti sim membru distinguitur .nam & totum de partem dicere potest.de quo in capitulo sequenti d1cemus. 1a tota enim te mors hvs doctrina forte n5 1nuetes nomen qd' tanta uarietatem & eqvocationemi se reclapiat qnta prudentie nomen recipe u1def. Eiusant hie seeudo distinguit cluilem in species suas.clu1Iem sidem prudentia hic dicimus q uersae ei a rem.ps .i. circa ordinem de bonsi ciuitatu.cuius due sui spes.una Hesidra ae magistra si i legibus feraciis
busea seletib' essicatiores sint in agedo dc in ter ceteros hi qmpimentu lint. Na sqs sei
at et, leues carnes facile digeruntur di salubressui sed q sint leues carnes ignoret: no faciet sanitate sed qui scit auiti carnes leues sunt εο salubres faciet magis Prudentia ueto activa e Ital oportet utral habere aut hae magis.
Τ erit uti hee ueluti qdam ceteris psidis at dnans. Est at civilis &prudelia Ide hilus essetia tamen nequaq eadem ipis
est. Eius aut que circa rem. uersassia eueluti presidens queda ae magistra prudentia
253쪽
irersari dξ hee essetque debet esse i pricipereuius est de lages coderet Ae eas interptari. ut hetur lege secuda de ueteri iure enucleadoreodice. alia e ciuil1s prudella q iguus rebus agedis costalladis p uersatur.& hec no habes nomE ypri si note comuni eluius notatur. si sicut ciuilis magistra i pric per sie Ae ista 1 subditis existere dρ. quorsi e fissi leges uiuere de eas ad negocia ppria applicare.q quide applicatio decretsi aut inadicitur ob hac 1gitur causa inolevit dici hos solos re publica gerere.l.-ordinε relpublice uiuere. sicut ei 1nni hibilibus uulgus putat eos magis facere qui materia dissipohut sim eos qui prec1pisit de ord1nat qmadmodu materia disponitdebeat: sie 1gisse his uideturi rebus agedis.na de in his sollisubditi uidetur re publica gerere ob 1dφh11 soli opantur qmadmodu ma
ope magis facit qordinat qua disiuersaturq comuni nos e caualisae decrea manuare operas. ex his poteris tue1 agibile e ut postremu.Ouappter hos se
los aiunt rem.p.gerere soli hi aput quead
bus di magistratibus existit ab modia manuales artifices. Videtur aute deis nome accepisse: N: presidete prudelia maxime esse q circa ipm dc unu uera
ges optime uiuere scisit: qui in leges codere nesciret. hoc aut inde estica a Ita est clullis prudelia q in Iegibus se redis alsa q in applicsidis legibus ad negocta uersas tertio notabis note generis no solsi genus: sed etia spem notari.ille et hitus il in singlys astendis e sulladis p uersaemole Neris ciuilis prudelia notatur.qst ab aristoteIe i locis qm pluribus freqnraDIn quito qui de phlcorii mutatio 1lIa est de sublecto i subiectu motus d Lea uero q e ullae sub lecto i no inmitii de no Ibo 1 inmin5 hias spriu nomet generis appellatione mutatio notatur.lte in prio thoru ppriu eentiale diffinitio appellas id uero p tu q accide, tale existit: suo carens notemomε ceneris sibi retinet.& usitatissimo note id sprin dicimus.1 te supra libro qrto timor ille u est de sede do honore uereculsa uocae sed cum ui te nie aliqa eminet periculsi: id tale note comuni timore dicimus. tem supra libro octauo: de 1 tertio poIItice 1 Ila respubliea 1n Q ad comune comodii totus ppis dnatur: note comuni res publica voelia . ite infra i eaplb s nil ille hilus Q de inuentis 2 iudicatis optiis sceptirno hias aliud nomemocabulo comi nissimo prudelia appellatur hec se alla qiu plura sut i quibus tuentes id a plio freqntari ql pro sue doctrine stellectu notab1s.quarto notare potetis quid nomine decreti aut sententie intelligere deis beamus. ita* decretum aut sentent1a nihiI aliud esse uidetur quam legis applicatio ad negocia. ille 1gitur optimus erit iudex qui recte testes ad parilaularia nemeia aps plicabit. quinto nota uniuersos holas iudices dici posse.est en1m cuiusqν leges ad propria negocia applicare. Iscet ia obtinuit ut eos talumodo iudices dicamus a positi sutut alioru causas fucl1care debeat. sesto nota eos qui fini leges agili c5 pari ad manuales artifices. i. ad eos e manu opantur. & eade rone nos copabimus ac referemus rei pu/blice presides ad artifices Q mete prospicisit qmadmodu artifieia neri debeat Videtur aut. hic tertio determiat de prudelia q a ciuili distinguis.& Deit duo. piso otadit gd yprie note prudet te itelligamus. sicut ei supius diximus prudelie nomen 6e penus Δ: spem dicere pol qd ex hoe textu plane colligi .re ut est nome generis uniuersos coprehedit hitus il In coisItalloe uersatur. ut uero e nome speciei dicit r5ne recta q citea bona se mala unius talumodo recte cosulit.& hoc e ql fere uniuersi hores nomine . prudelle c5cipisit. ut hic phs ignuere uides. na alle rones recte q icosultaticte uersae suis nom1nibux appeIlantur. nam illa magistra que ceteris presidet: positio legum. 1. legum positiva dicitur a Ila ciuit 1s prudentia.alia rei famil1aris disciplina. dicamus D gitur hoc in usu comuni esset ut ii nomen prudentie absolute proferaturi non genus sed speelem intelligamus. Ilam scilicet rationem rectam que circa bona se mala unlisus recte consulit. si uero de aliis 1ntelligere uelimus t opportet adere aliquam deteris minatione. iuxta 1lIud quod habetur unio thopleoru . qcr preter more fit:determiatione indiget.1 lassi dicemus prudelia q edesu positio. uel ciuilis prudentia. aut pruden
254쪽
trentis. s. ciuili & prudet a:1ntelligitur inedi si ql est res familiaris disciplina.l1cet in nra hispania tam obtinuer1r ut note usitatissimo prudeles dicamus eos qui recte consulutino solsi sibi sed di toti sue famil1e.qJ Ae meti comendabis.qm hoe est unum qinos maxime impedit at pturbat circa doctrina phl. 5: etia aliorsi. quia ast ab eisi dualiter in usu nio nota aecipiutur. 1n quo pIus qm plures furis arsi ego aberrare uidi. qu1 diuersitates lingue Iatine ad hispanica Inepte applieare uolui uete ut ad hoc unctatrederet:* ubi Iarin1 disti sit dare.restituere.tradere.nos h1spani pro his Oibus dicimus dare nec Illi mi audini qui hispanicis uerbis latina immiscet quasi nia liguam multis fit deffectuosa.n6 alte dentes ad nsas partitas un1uersa fere iura cluilla. dcno pauca iura canonica eEtlneates.q1npurum ac optimsi 1d1cima hisipanteum traducte fuere. nec fame eis ellegati a sermonis nec sensus ueritas deesse uideε
sed pro Intellectu eorsi que hica pho diesitur aliqui diest et, ita Ia nota ciui Ils prudentia de al1ade qu1bus hic fit metior in latulat spes prudet te in qu1tum allild supponut In appetitu 1n qutu vero i sola eristnt rone: sunt qued stre pratiee.Lethlea elus is res fam1Ilaris.sed ego istos no 1ntelligo. nam si 1IIa fuit uolatas phir nulla erat die
fleuitas id uerb1s exprimere.no asit expressit:lgitur nec id esse uoluit.1te csi phs quinui rantsimodo virtutes itellectias e e d1xer1trduas earsi. s. arte & prudelia dixit ee opaeluas cte i intellectu opativo. 1ullelgis seram ut est i sola rone:necesse est cotineri ue sub arte uel subprudelia. sed spes artis ee no poterit. erit igitur species aut pars pradetie.ad ronem uero eoru dicimus et, sicut habitti est i sumori capto 5e etia paulo postea dicemus: duplex prudelia in nobis existit.Luniuersa s de pricularis. 5: prudentia quide pticularis aliqd supponit tappetitu .uniuersalis uero haudqqua.qJ ptis exp eicere uider infra libro septio. ubi incolineres dicit i partierari obcecatos eelsed unxuersala recte cognostere.uniuersalis 1gis prudelia q traditur i ciuissi seia est poterit fine appetitu recto i pticulari. Spes igitur.hie secfido infert eorolari u utur eni ex Plaetis ut elus crenitiois q i cosultat1oe uersatur sit spes queda sibi comoda scire. qauocabulo usitatis imo prurime note appellatur. sed 5e hoc het magna uarietate. .dia uersitate ab all1s spebus prudet te coiter die e. uel dicit uarietate ppter uarietatem neotiora in abus uarie comitare debet. ueI dic magna uar1etate significatriola.nam ocee prudelia q circa uniux comoda uersas uarie accipis. C& pro ea rone recta q i toto
seeudo dicemus.ex dictis phi hic nota rones rectas q i cosultat Ioe uersane ee n5 qclεptes integralestsed pies subsectivas aut spes prudet te coiter diere. na phs no dixiE integral1s queda eritised spes 1g1squeda erit.ql meti tene eorra eos si contrariu auersit. posse tetist isti uersi dicere: u note prudelie itelligere uelimus no quide genus poeirabile sed aegregatu quodda ex cibus listibus il in colaitatioe uersatur.sed hic modus d1cedietu uerus 1 trae tame dictis phi uides dissonus. Et vide hec e secula pshuius capri. ubi c1rca placta quorsida errore excludere inredit. Irca qδ' tria facit priamo huiusmodi errore pponit. dices re uides qu1de fere toti uulgo eum is inmodo esse prudete qui 1lla q ad se ptinet scitia: in 1ll1s talsimodo uersae. ciuiles uero i. qu1 cir ea rem pubI1ca uersatur uulgus impitum putat no esse pruderes sed negoclosos. I.ad tralada aliorsi negocia aptos. Qua spe eur1p1des. hie 1 ecudoiducit duo moriarptati
erroris. quorsi unu fuerat eurip1Is poete autoritas na de quodda militate p sua civitate eur1pides dixerat:quo na mo prudes erit cui oeloso. s.circa Ppria negocla conuamerato i militudie exercitus aderat equu . .eqle se pesqΠ d1 at nullo reo tar poter1e
ciplina rei familiaris.alia positio leguralaa mulIis dieit . Spes igit queda erit cognitrolasbi eomoda seire sed habet magna uarietatem
Et vides et illa q ad septinet stit & i illisuer
sprudes G. ciuiles aut negociosi. Quappi: euripides inat quo na modo prude et Cui
otioso aderat i multitudie conumerato exerci
255쪽
iso qued1 sentelle euripidis.111 euripides 3e uulgares sul fautores putar eos laeses qcirca rem publica uertatur esse solertes astetes aliqd plus qm ad 1 pos plineat.& ea. usa adristius erroris 1ndee: Meuripides de sui fautores 1lqit e sibi bolis latum a querul. 1.qrendu ee dicut. 5: hoc latsi modo asedu ee existimat.ex hac igis opionen, tu est: hos solos qui sibi comoda queriit prudeles ee. . prudentes diei. hec est igi opis euripidis di totius plebis: imo fere totius populi. heceni opis hodie adeo inualescit ut eos hos es qui relictis Opriis negociis: publicis intendui:stultos esse dicamus. nota ex hac parte nome prudelie ex populari opione natu fuisse . q.' ella in multis aliis faetum esse videmus sui eni rersi no pauca nota q ex comuni holai opione fuerunt nata uaqiu forte hic tertio excludit prefactu errore. ccirca ql duas ponit rones.secunda ibi insup sed pro istaru rati
ut habeε prio politicti homo no em P sibi sit bonia & hoe agendu esse sola est homo: sed eti1 est natu, existimat Ex hac igitur opione natum est hosra alal clultu ex hoc pricipio se est e prudeles. Ouaqua forte no est ei' sne
polithlce. s. ut h5 no solii here Uisciplina rei familiaris ae sine ciuili Inlue debeat eas uirtutes qbus se1pm res sua queadmodu administrada sit obscururegulet: sed etia illasgbus ici- est aedi melle eo nitu. Hui' uero sonu eullico uersaride optime uiuere , i in .e,
possit. necat uir studiosus aut PauUeneSqdere geometrere mathematici 11.
vir bonus alci poterit: ut a plio uni & sapietes in huiusmodi ac prudeles steri traditur i loco preallegato i,5 uidetur Causa huiusmodi est m in sinaula
positu extra societate ciuile hpe rabuS est prudelia Sper experimetu nobis in
tota hois practione. no eni ha, notescut.Iuuenis aut n5 e exotus logitudo ei hebit eas uirtutes q ex optia clinuisti co uersatioe nascutur. imo fim phm nee uir bonus dici potest qui uirtutes talla n5het ut ae subic1.4: si opus fuerit dirari rei te possit hoc aut nemo satis congrueifacere poterit 141 si de rei familiaris disciplina cte ciuile prudentia i se heat. 2 ex his pIana si untq hie phs d1e1t. quiem rei publice inteddtino at senis sed spriis comodis intedere uidetur.na dx hoc modo et ultra uirtutes sibi querut q rprlu oonu culuis re dieue de hoc est qa plis dicit est inqt: quaqua forte imo sine forte no est bonu elusa.ppriss fine diseiplina rei familiaris: de sine ciuili prudentia ita fine his nemo uirtutes ciuiles poterit nac1R1.q ut diximus p pria cuius ν bona ee diesitur. Insup. hie ponit secudarone q a precedeti modicia differre uides.dicit 1 ta γ oe sine dises plina rei ramiliars sivitne ei uili prudelia obseuru ac difficile cognitu e et scire queadmodum sit culcum.1.a quocii. administrii dares sua. 1.ppria. nisi eni qui as eas prospiciat Ieges q a ciuili prudelia tradutur: no satis recte sua poterit uita gubernare. qui ei a lege deu1attei: a uirtute dissonare uides. eu legalis iust1lla de uirtus 1de ee dieatur supra libro sint o.ex dictis in lapioribus i parapho eius aut sparticia qpropter hos solos. de ex dictis i hoc loco pol tit notari unu satis utile. s. ide ee qa rei publice Λe eos uso inter fit. qui ei secudii Ieges uiuit uidet re publica gerere.l id agere ql intersit rei publice. 1s ita* t lis id uidetur agere qs ciuitatis simul ae sua interfit. hoc e istis ql dies inoleuit: interesse ciuitatis bonos lipe ciues 5: cuius pinteresse bona esse ciuitate. na de nisi eiulpas fuerit bona. 1 secudu bonas leges guberneturi difficile erit queum esse bonu.qstiteresseppriue uisis hic dicimus. Huius uero. hec est tertia ps huius capti. ubi maDifestat quodda prius dictu. s. prudella no Plu ee circa uniuersaliat sed et 1a de magis circa singulania. uel air de forte melius probat id qJ nue dictu est. s. obseursi ac diffles Ie est scire queadmodu cuicueti res sua sit administruda siue gubernanda. de duo faciti prio ostMit ppositu. seeudo coparat prudelia scie 5e 1ntellectui. ibi ql aut. circa prDmu duas ponit rones.secuda ponitur ibi insuper.circa pr1ma ronem duo facit. primo aiiducit signu ad oste dedu ppositu. secvdo 1nterponit quada dubitatione. 1bi nare de Ilo. dicit ergo prio lignu idestesio huius. s. prudelia esse no solii circa uniuersalia sed etia circa singularia. uel dic signu.1. ostensio huius quod modo diximus. Lm obscurant ae dimelle scire que admodu res nie lim administrade est quia iuuenes quide geo
256쪽
iporis expientia seeit. Nam & de illo A, dubitat qu sit se puer matbematicus quide fieri
potest.sapies aut uel phiseus no pol An quia
s exauritione est.Horu aut pracipia expimen GEc Me quide no crediit pueri sed di ut Hee
aut quid sint no est obscuria. Insuperror aistit circa tota rem in colatendo existit aut circa
rsicos qui ibris diebus irridere solet luris as. quasi is area difficilla.1ut1ste uero cleea facilla uersentuLeerte IIIs hue passu nuna legerat aut eu haudquail intellipsit n1 s supra libro prio di expressius hie de 1 octauo politice diciemathleam esse sciam puerile astut 1uuenil eiciuile uero prudentia robusta atqi uirile Nam Aede illo.hie secudo occaside e1usq' dicta est 1nterponit dubita. tione qua cla. dicens na di de illoas dubitabit qre fit o puer main thematicus qdem fieri possit sapiens alit. vel phisicus no potῖitam cum iuuenes mathici Uer possint putaret aIlos ιν eadεr5ne fieri posset phi fici Ae sapietes ob iam uniuersa hee n specuΙalloe uersatur.hoe in Beri no videmus. Bst eni iuuenes mat Elcl. sed phle , aut sapientes neri non videmus. qrit igitur plis q sit huius diuersitatis causa. ad hoc respodet primo quffisi ad phleam causa dieit esse sta mathica est o Gahuritione.f. per abstratonem a sensibilibus.& huiusmodi qdem abstrat orsi n6 eu explentia. unde noteuratur ad eoru cognitone tporis multitudo. pricipia uero naturallu q no sui abstraera a rebus sensilalibus fuit nobis nota explentiarai qm reqritur tporis militudo. qntum ad sapiam ςdem causa subfugit dices ea esse causa ga hee.L q ptinent ad sapiam pueri n5 eredsit sed dilafit. hec asit. .mathica entia seire qd fit n5 est obseurum. ad uerte et rca costructione littere qm 1lla colunctio.an pro etia poni f. uel interrogatie poterit esse.ex dictis phi in hoc Ioco notatur aliq.prio notari cosueuit ordo que tenere lebesit iuuenes in adiscendo. u planiux haheε ex octauo politice. prio ita. iuuenesssit instruendit phia ronias. sigraniatrica dialetlea re rhetori ea. secvdo i mathicis. L rithmetica geometria mussea.tertio I natalibus. q a pho tradutur in octo libris phicorsi.& qttuor te celo duphus de gfione. qttuor methororo. tribus de aia. de in II bellis paruis 1llis anexis.pricipia qdem istorsi naturalisi iuuenibus satis sunt nota ut leuia ascedere. Wrula descedere.elemeta inter se cotrarietate his. 5: huiusmodi q Ieul expimento nobis nsit nota. A: Ideo ut mih1 uides nafalla quoru pries psa luenimus suis ora diculur uires herbarsi. ulrtutes lapidsi se aiatisi.q epor1s multitudine nobis inoles cst.qrto sut Iuvenes instruedi i motibus ae in ciuisi prudent1 a.dei hac deberent poedere pin ordine naturei prio a c5muntoribus incipe qm ea nobis prio nut nota. cuius
thodi intilla qapho de elutiliata tradsitur libro eth cord& libro politicoru. deinde descendere ad ptieularia.cuiusmodi sui q de re publiea de ordine ciuitatis cuiuis traositur scire eni debemus mores di leges elus ciuitatisi qua degimus. qnto instruendissit suuenes 1 his q pertinet ad sapiam siue theolog14.1: hec Fmpfim sint ii Ia qteaduε de ceIlis. eorsi motibus.sed magis de sporsi motoribus.& psertim de priorqui in rcine senis 5: b 1 amati curea mouere ut.eu1usmodi esse uidentur q a pho tradutur inmethiea. q. ab 1po theologia 1htitulae.1M uerius illa q*u iacto inspirate in faeto ea
Mone hIlbie nobis fuersit reuelata hecenissit Osibus plis dicebat iuuenes ea dierae 1dest ore proferret sea n. credere. l.h5 Intelligere secsido notabis res mathaeas faciliores eme cognitu rebus natu halibus 5e theologalibus.& hac rone plis cosueuit in hatoralibus exesa subicere mathica . nee es argumentu contra de astroI la. qa astrologia ut sepe diximus a pho sub sapia collocatur. Insup. hye inducit ineam r5 Massostendendsi prudentiatio sessi esse circa uniuersalia:sedecia circa sthgulata a. uel m
257쪽
c1t phs qa In consulendo errare possumus circa uniuersate θ' circae part1eulare. DTurnus eni errare circa illud uniuersalem Omsaque p5derose sint praue 1.noc1ue. ut ficol ngat nos credere aqs poderosas no esse nocivas sanitati .errare et1 fi possumus ei rea singularia. qi frequetius efflingst. ut has aqs pode fas ignoremus esse poderosas de in rebus siclem age dis primus error i eos cadit holes qui aut natura aut praua colaetudine orno sui deprauati. secsidus uero error circa incolinentes locu hie de infra libro septio. nora iteru ex hac littera cotra eos qui dicut φ 1n rebus cotingentibus roanes uniuersales q se al1ter life no possit no ad prudentia; sed ad sciam plineat culus cottat si hic hetur. Q aut. Ille sim predicta coparat prudentia. : prio 1cie. secsido intellectui. 1b1 opposita est ergo.
lla est ei scientia de uniuersiali uti hec poderose. Q a aut prudelia noesthus. prudentia uero no sol si de seia manifestu e Na extremi e ut dixim' tale
de extremis singularibus. tata Opposita e ergo a tellectui: na aneni sui ea q agstur. solu em siti tellei hy est terminorii quoru non est ratio hec putare agi pol.&hince s u uero extremi sesus n5 Dprioru sed queadm
de singularibus esse die1Ln5 q, lenta uS Q, mathematicas extremit e tria
No cosnouerit uniuersaIta sed angulus. nsistet ei m & ibi. Sed hic magis quia solii opatur singularia. a sensus V prudentia. illius uero est alia species.
quo ut pote ab ultio 11 ne ut nos . . V
superius dixisse meminimus denominatio fieri debuit. Opponta. Ille secsido e parat prudentia intellectu 1 ondes in quo coueniat. 5 1n quo differat.& pro horia intelligentia est hic pmittendutextrema esse duppllela.ailq in ascensu. de hec sat pria uniuersalia quibus no remimtur uansuersaliora .cuiusmodi sui prima pricipiat& termini ex qbus costituutur. al1a uerossit extrema in descensu.talia uidetur esse mere sngularia infra q magis sngularia iueniri no posmi S: huiusmodi singlaria ditatur esse principia no sidem scie sed prudentie. ab eis et 1ne1ptimo qdem conderatio sed opatio his ergo piraissis dicimus φ itellectuq cte prudelia couen1siti hoeq, ambo mi quorsida extremor v. hec in extremau dene se bρe opposito modo. qm illa sit uniuersalis mathec uero nnularissima.perhoe isti differsi itet Iectus de prudelia.e ei intellectus terminorv.f.extremoria quorsino e ro. . de ostratio. pria ei pricipia no ybati sed ipa seipis solo Iumse intelIehus a stetis nobis inolesciri priidelia uero e de figlar1bus quoru no e scia .rersi ei singi artuno e sera sed sesus. 61 ille side se sus quo pcipis fanglaria deqbus e prudentiamo est alius sensus p prius. l. de exterioribus: d est uniis de iterioribus u se u1des his ad huiusmodi singi'arta: qmadmodu se het sensus qda ad indiuidua mathlea ut ehee Iinea hic trictgulus. hee ei Ae hu1usmodi pter qlitates sentibiles conderata: pclpiutur sesurno adem exteriori sed iteriori .ltam conderatio mathica descedit usqν ad huiusmodi idiuidua 1 maginabiliai abus cosis et ulterius noxcedendo.dicamus igil q, idiuidua mathica fle 1 diuidua de abus est prudentia c5uenisti hoc:* utra* mi plutor sensu 'iterior .no in eode senis.qm hic.Li mathicis est magis sensus qm prudelia. l.e 1esusi quo n5 existit prudentia. est ei hse sensus imaginatio ur1maginat, que hu1usmodi mathlea id uidua pter qlitates sensebiles 1maginatii illus uero sensus i quo eximi in rictatis prudentia est alia spes.qn d1cat est sensus alterius specie. nu h1e tensus di ee coaltatiarq ab allis sensebus tantii differre uidetur ut ro ptiesaris dies merea ,1 lihi,pter maxima simil1tudine qm ess rone hie uidetur. hoc est igitur s pie dicit Fin nouam aretin 1 traductionerq ab antiq in hoc passa modo aliquo uidetur dissonare.ex his nobis ais q. prio tria esse genera indiuiduorsi.L ica. 5: hec sciplutur se sibus exterioribus .alia mathim. 5: Ista apprehendit imae natia. Mi ac de causa ima pinablIta diesitur. alia uero sut 1ndluidua elu1IIa de quibus est prudentia. & hec sut1lla q ad cogitatiua siue ronem particulare pertinere die situr. secudo nota prudentia salte sintum ad aliqu1 ptem in sensu existere. 1taui uniuersalis prudentia in itellectu.
258쪽
parilaularis uero in sensu existere dicitur de se sensus e Meatlarem habet prem pra
dentie.quod memorie comendabis.ldendu est. tractatus tertius de quibusd1 hitibus adlsictIs prudentie. captis primsi de bene eulalere siue de bona cosultaticie duas cotinet pres.prio inarit ge nus bone cosultatiois. seesido 1nqu1rit eius differentia. ibi eu uero. 1n pria parte duo Deit. na prio intentae sponit: dicens uidendu est ad fit bene eosulere. utru sit scia allqua. uel opinio uel bona coiectio.uel aliud quidna genus. Me diest. 5: accipitur hica pho bene eosulererno pro actu seu pro hitu.ltao 1nquirere intendit genus illius hitus qui bene comul. e pro Istorsi malor lntel Ilgentia no erit inutile repetere q. supra libro tertio de colatrat 1oe hetur. Linquisitione di eo sultatione se hρe ut genus de spem olaudem eosultatio est
tio. uel aliud quidpia genus. Ocaetra qu de tur. Scientia sidem. hic proseno est.no eI queriat holas de qui ' seiut. Bene quitur intentsi. 5e prio ondit in
ronem discurrit. AH nec bona coae statio e 1 pius. 1bi sed quonia. ln prima Na absq; rone 6c eu sceleritate quada sit coiec parte tria facit. prio ondit φ getura sed ad si liut ris spatiu adhibetur 5
aitit sceleriter agendu ee cosulendu aut moro quibus 1clut qui uero bene c5k.Solercia quoq; laidu est q bene cosuleres est latur: qversit illa de quibus heis
pitiio ali est bene cosulere. Sed qnas male sub consulere quasi spes sub geCosulit aberrat Oui uero bene cosulit recte co consulere
No sese net opionis. Na scie n5 e directio supra libro tertio non igie erat
scIa genus bone cosultatio .cti sesano fit inula sed in termino inquisitiois. At ne c. hic laeudoondit q, bona cosultat lo non fit bona c5lectatio. nee solertia q sub Bona colectatione continetur. pro quorsi intellectu est eonfiderandii quid p bona eolectation L quid p solertia intelligamus.Bene coiectare dictatur illi qui P Ieula signa repente ae ceIeriter totI rem comis hendere potat. e. hoe sue p signa eausarei 1n cognitione effectuia peruenerintlsue econtra fieri eontingati solertes uero oleutur 1lli qui ui fis effect1busreeIeriter pueris. unt in cognitione causaria .patet lpitur ex his soleri 11 esse bone eoΙectationis spectri Ita ν si demonstremus bene confusere no esse bona colectatione: erit ullo demonstratu no ee solertia. his ulsis dicamus ad xpositu bene colatere no e bona coiectatio. est ei bona colectatio celeriter &sine mora.na di coiectura strie rone. 1 ine r5nis inasstione neri dρ. ad eo siliu uero tporis spariss adhibes. iuxta illud puerbiu celeritet agedu.1.exeqndu esse:cosulendu aut morose.no erit 1gie bene colatere bona coiectaatio. oc ex his a genere negato ad spem laus bene eonsulere no re solertiff.e ei solertia spes bone coleetallois ut pinilimus. Nec rursus. hie tertio dicit bene colatere non ee opione .curus phatio a pho hic fult omissa U ego puto factsi fuiste no ex spontor sed 'ex obliu1oe qa apud scriberes sepe neri contigit. nos i gle adderes huius rei phationetdicimus bene cosuIere no eeopione. et ei oriatino vii de his q optasesed ad unu se deteriar qmadmodsi ου scies: ut hetur Hra libro septio. si uero cosulit: qrli re rone Isturrit. um Ius e hitu. Sed qm. hic concludit genus 1pius bene consalere.de tria racit.prio ondit *genus 1pius bene colalete ni directio qda. 11. ondit in no sit clivectio scie.nec opionis.ihi nec scie.ili. concludit,Ωt directio consilit ibi sed bene. dieit Ago prio qm ita e φ ille a male colatii aberratisi uero bene costiliti recte eonsulitiex qbus sesq, bene colatere ni rectitudo aut directio qda. Nee sese. hieondito, bene eosulere no sit directio scie. nec opionis. de prio inretil pponit .dices bene co- t li
259쪽
stia. dicens m bene consulere 135 erit directio se te ob id in in scia no contigit errare in bene consuledo vero stpe & sepius contigit aberrare. sed uidetur hge dubiu.hlephq dieit tε de seia qm etlfi de bene consulere. videmus ei aliquos scientes circa ea qseisit aberraret, te uidetur eontradictio i terminis d1cere oe aliqs bene consuIat: Ae in q, in bene consulendo aberret. ad ista dicimus.α primo ad primiI. si eontigat scientes aberrare: incipisi erroris no est eorsi sciat sed 1gnoratia.itaui sciam esse prie triti erroris eirea scib1lla eiusde sella est ipossibile pro inlutione secundi pmittamus duo prio φ error hic a pho dρ eu unu intendimus di aliud sesitur. qi se pessime contigere v1demus i medicina di in rhetor lea.ec in ciuill prudentia. videmus eni medicos sericu no sit error. Opinionis uero directio uerLtas e. Et simul iam determinatu est me id cuius est opto Ata nee sine rone est bene cosulere.Restat igitur ut sit cogitatiois, hec ei nodu assesu e. dc eni opto no questio sed ia assen tio queda est qui aut cosulit siue bene siue male eo lit querit aliquid de cogitat. Sed beane consulere directio quedam consilii est Ita
φ primo querendu est quid sit consiliu & eirca quid. uero directio multipli dicatur
Brmus ab egritudine no couaIescat no soId ex medi eoru errore: sed et11 ex aliis infinitis causis contIgere poterit. his ergo suppositis dicimus ad oppolituro esset co r dictio I terminis si error ille eueniret ex parte eius qui recte consulit. effet ei contrais dictio manifesta dicere in quis bene consuleretr& q, in huiusmodi bona chlaltatione contigeret error ex pte elus u bene consulti nulla in erit contradictio si dicamus alique bene consulere β: 1 huiusmodi consultatione errore accidere ex Pte rersi de qbus erat eonssIisi qe hie phs dicere intendebat. Opionis uero. hic probat φ rectitudo atii directio bone consuItallois no sit directio opionis. de hoc probat duabus tonibus quara pria est directio opionis no est bonitastaed ueritas. directio uero bone consulistatiois G no ueritas sed bonitas. no 1gltur erit directio opionis directio bone consui taliola fiens utrius pesset eade directioride dc utram plicaretur. Et simul. hic pol. nit secund1 ronem dices simul tu rone precedere est alia ratio q sesitur .uel dic simul 1dest similiter uel item ome id de quo est opto est tam determinatu ad unu: DI te qntu ad opinatem. qui ei optatur: determiate se het ad una parte corradictio . bene consulere uero no est sine rone.1. fine tonis ingstione. ex quo sequitur ut fit cogitatio queda.na tuc quis cogitare di cu qmadmodu agere debeat animo oe rone ingrit.itam hulusmodi cogitatio est ustio qda de noduassesso. opto uero opposito modo se het. no ei
est qstio sed assesso qdε.bone igie cosultatiois rectitudo no erit rectitudo opionis. ut ei dictu est et eo sulit siue bene siue male cola Iat: qtit aliqd cte cogitati si uero opiae nihil horsi facere uideLex his nota falsa ee doctrina eoru a dicut opione ee acceptione unius piis cotradictiois en formidie alterius.culus oppositu i hoc loco plis dicere uidetur.est ei opto ut instanimi assesso sine ulla form1 die.qd' etia hes 1nfra libro septimo. Sed bene.hic cocludit o bene colatere ni rectitudo c5ulii. eu et ni dilectio qdar 5: no ni directio sese.nec opionis erit ulli directio queda Osilii .qa de nome linsu s1gnificare uidetur. β: inde est φ ad perfecta notitiam bone consultatiois Oportet pr1us inqu1rere quia sit consilist. di circa quid Ri. sed de his satis dictu e supra libro tertio. unde superfluu esset hic ea resumere. Cum uero. hec est secunda pars huius capituli. ubi inquirit differentia bone consultation s.cum enim diffinitio ex genere re differentia constare debeat fle ex prefact1s sit patefactu quid sit genus bone consultationis:iestat ut uideamus que sit eius differentia.ltas ostendere intedit qualis esse
.lissimos recte curare: egrotu in ab infirmitate non euadere eodemo modo se lint oratores uel si plaetissisne exoret:n5 tamesemp persuadebui. ci ullis quos prudentia.de potissime ea q ieomeritis uersatur fortune suis bicitur ut sepe una 1ntendas de
aliud conseqris.ob hae silis eausam in libello de bona fortuna metu est φ in non ullis negociis
mel1us fit iuuari fortuna quam rone 5e eon filio. seeudo pmittamus φ error in opatione no sotu euenit ex deffect u operantis sed etia ex allis causis. φ em inae
260쪽
debeat huiusmodi rectitudo siue directio bone e5stillationis. euius m liuor ponit
conditiones. ex quibus coIligitur huiusmodi dia. secunda ponitur ibi enim uero. tertia ibi preterea. quarta ibi preterea.dicit ergo prio φ huiusmodi rectitudo multiplis et ei poterit. s.proprie. 4: hee est in rebus honestis. alia est eo filii rectitudo q imppriest metasorice siue per similitudine rectitudo di.& hec est illa qin rebus malis y 1 honestis existit.in his eni existit rectitudo p similitudine. ut 14 dicamus liacotinente aut flagitiosu directe eosulere: in id cosequitur qd sibi propos tu est. Cincθtinentia. aut fiagitiu.istos 1la. recte colatere dicimus:licet magnu amplectantur malu. sed huiusmodi directio conlii no est bene cosulere. nam δe sene coDulere honum quod1 est.ea igitur direcito cosilit q bona fine assequituri erit tantumodo bene cdsulere. hec eluitur prima codillo bone eonsuItallois aut elus directioisi ut is
qui cosulit bona sibi sponat nne ex his nota bonos uiros rantvmodo recte eo sulere. malos a Die nequaq. nisi forte methalaartee aut o similitudine. Enimuero. hie ponit secud1 e ditio . ne. q modo c5uerso se u1detur hie ad precedente. pro cuius in
tineti assequi uersi conclusionen falsa media: se etia euenit incolaitatione. ut eu per media i honesta fine bonu assequimur. qi' sepe fieri uidemus. na alia sui qui furatur ut inde elemorina ciciat. sed nee istud est directe colatere. cu recte eosulere ut diximus Ri bene cosulere.quea
ad modsi Igitur 116 est uerus si ialogismus cum uera assequimur conclusionem per falsa mediatne etiam no erit bene consultare cum assequimur quod oppoeteirno tame per queo portet. 5e
hoe est q, plis hie dicere uidetur ex his nota φ queadmodu in sillogismis eos in si pletes dicimus qui per falsa media conclutiones ueras concludui: Rc in rebus agendis eos holes simplices appellamus qui recta hnt propositu: media tame per que in huiusmodi propoinsi peruenire possint perquirere nesciui. Preterea fieri. hic ponit tertia coditione q mora Se tepus cosultaui respicit ita I recte cosulere is no dicitur qui1n consuledo multu tepus potiatur. nec etiam is qui cito consulit. sed ille tantumodo recte consulere dicitur qui attedit ad utilitate.l .ad id qd' est utile ad fine consequeduci: ad moda de ad lepus de est conderanda hic φ rimadmodsi in ceter1s rebus agedu mmagnu di paruu dicutut n6 absolutet sed ut mensur1 ronis excediit aut defficiut ne in proposito tepus multu aut pauca dicimus n6 absolute sed secundu exigentiam de qualitatem negocil.poterit enim esse tale negocium ut multo tempore deliberate porteat.sunt etiam alia qaedam que pauco tempore satis congrue expediri possunt. . Preterea est. hic ponit ultima conditionem.dicens φ directe consulere cotingit bloriam. scil1eet Limpliciter de ad finem aliquem simpliciter directe consulere is die tur qui recte consulte ad eum finem extremu qui simpliciter est finis totius uite hii mant. quem supra libro primo felicitatem esse diximus. ad quam ceteri fines ordinari ac referri dicuntur. ad aliquem uero finem quis recte consulere dicitur cum ad altpatet φ no o s.incolanes eni dc sagaciosus qlsibippositu est ratiocinando assequitur Italrecte cosulit licet maonu amplectatur malum At bene costulere bonii quida uidetur Nam ea
directio resilii qbonu assequitur bene cosulere est, Eni uero hec etia lalsa rone sis asseqpot &-fieri oportet obtinere p aut non sed Llsu ere mediu terminuάItas nec O etiam bene consulere erit p qis auritur *t oportet sed no p oportebat Preterea fieri pol ut
alias multu tepus cosultando potiatur. Aliqs uero cito. No igitur illud adhue bene eonsulere est sed directio secudit utilitate de secunduid cuius opus est re ut & quado. Preterea ebene costulere simpla de ad fine alique Simpliciter Cum ad extremuBmpliciter dirigitur ad fine alique cum ad hunc fine Si igitur prudetauin est bene consulere. Erit utit bene consulese directio secundum utilitatem ad fine cuisius prudentia uera existimatio est.