장음표시 사용
391쪽
, , non est,ucras esse opiniones suas defundant ita concedere,ut alij nobis ipsis con- tradicant, debemus. At carpere mordaciter,atque irridere, quasi stultum aliquid, A quod dogmatice in controuersiam venerit, illud quidem cit procacis hominis, is ac petulantis. Haru Galenus . t Quam quidem totam serrem consulto hoc loco volui transcribere, quod intelligam Aduersarium hisce nostris quatuor verbis magna animi perturbatione tui sic commotum, atquc hoc in primis aculeo excitatum voluit leno stram Disputationem lacessere, ac nobiscum tam odiosum bellum suscipere: ut ipse ab eo crimine cauere non potuerit, quo me arguere in primis studet. Et si vero de hac re diximus in praefatione, quod forte est satis, tamertin praesentia quoque cogimur de huiusmodi criminatione apud studiosos nos purgare. Quantum equidem modeste , & ingenue cuin iis agere soleam, qui de communibus studiis a nobis dissentiunt; quantumque a morbo procacitatis , dcstvli amarore , quo multi hodie delechantur, abhorream, nostri auditores , nostrae editae Disputationes, responsionesque per Epistolas satis pollunt testari. V
rum si aliorum errata sunt aperienda, refutanda, corrigenda, ViX, aut ne vix qui-δem videt uc fieri posse, quin amarius aliquod verbum aliquando excidat; crrorem esse turpem,tcmerarium, detestabilem. Si quis audeat caconuellere , & nesare, quae tot s*culorum,& Fentium authoritate reccptae,& comprobata sunt; quis potes h se continere, quin hunc nouatorem, audacciri , impudentem nominet si
quis apertissimo,& saepissime dc monstret,se nec Graece, nec Latine scire, quo veriore L congruentiore titulo, luam pueri,& infantis potest honestaris Si quis ne prima quidem elemcnta teneat, Dialecticae, Plialosophiae, Artis medicae omnium
bonarum artium, cur non liceat hunc ignorantiae, atquc in sciri ae nomine ador
nareὶ Si quis scribendo nullum ordinem seruet,omnia permisceat, cadem milli ea repetat, a se ipso dii lentiat, equidem puto neminem aliter, quam inordinatum, coli filium, superuacaneum, inconstantem posse hunc appellare. Si quis demum ea comminiscatur, 3c doccat,quae X sensu,& ratione sunt abhorrentia , an facinus adeo nefarium commitrat, qui respondeat haec magis ridenda,quam refellenda I lominus sumus, neque nostrae imbecillitatis est verborum contentioncm, ac vim ita moderarx, ac temperare , Vt ne quid acrius excidat: quod hactenus equidem puto esse ferendum, dum ipsos solum disputandi fines ne excedat: atque ut opinioncs quaedam longius, aut propius ad veritatem accedunt, ita ves grauioribus, vel mollioribus verbis incestantur. Sed quidὶ Nonne Aristoteles , Anaxagoram, Parmenidem, Melit sum, Thaletem , Democritum, & alios veteres plutosophos, bim quibus disputat,aliquando stupidos, finianiantes, ebrios vocat Z Nonne idemisi praeceptoris Platonis ideas monstra nominat 3 Nonne Galenus aduersiis Thessalum modis, verbiique plane scurrilibus agit ZEras stratum, Herophilum, Praxagoram Athenaeum, Archigenem,aliosque egregios scriptores acerbius inscchatur ZSic multa passim. vel praestantissimorum, & sanctissimorum hominum exempla non desiuit. Sed rediens ad Aduersarium , cquidcm libenter sit cor cum Galeno non omnia falla esse ridicula : sed forte neque idem negaret, quaedam falsa risue me dignissima.Vtrum aulcm explanatio Aduersarij sit tantummodo falla, minime deridenda,alil indiciu in faciant.
392쪽
s COPIs MITTENDI SANGUINE MAdditamentum Apologeticum.
LIBER OCTAUUS. Distulatio Octassa.
T I T V L U S AE S T I s N I sAn in febribus putridis mittenduου sanguis.
V A N QE A M ex iis,quae sunt a nobis hactenus disputata sine mx-
I-ὼ gno labore possit unusquisq; intelligere , quidnam tenticndu sit demissione tinguinis,lu in febribus,tu in cacochymia: quς triti seque-tiu libroru sunt sumi na,ac principalia capita ,cu omnia ad generales regulas,& praecepta antea tradita debeat reserti: cu praeterea in nostra priore disputatione nihil praetermistic nos arbitremur,quod ad huiusmodi argumcntu faciat : Tamen quia febrium consideratio maximi est in medicina momenti, quia Aduersarius non cessat hac quoque in parte & Galcni doctrinam , de ipsain rciveritatem inuertcre,ac perturbare, nostri muneris, atque instituti est,haec quoque quana maxima fieri potorii breuitate examinare. Caeterum cu duplex de scbribus putridis oriatur qiaaestio, altera,quae ad comunem carum naturam, altera, quae ad singulas earunde species pertinet nos de priore cu Aduersario in hoc libro disseremus. Atquc in primis a perplexo quaestionis titulo,que vocant, nobis catacdum est,qualis ab illo proponitur. 3 An in omnibus putridis saluberrimum sit mittere sanguine in genere. In quo multiplex est error. Primu quia notare videtur sanguinem esse mittendit in genere, quod nescio quid sibi velit. Deinde quia non est praeceptii mittendit cile sanguine sebribus putridis in genere, cu ideo mittendus si, quia singulis est mittedus. Accedit,si h conania permittamus,neq; couenicter,& apte dici. in omnibus putridis febribus in genere; quia dictio, omnis, ut logici si ut distributiva est, quae nomen generis per omncs species distribuit:quarc qui dicit in otiani b' sebribus perinde est,ac si dixisset in singulis eius specieb'. Verti leuis,' his pretermissis, nos posthabita questione cius,qui ceteros corrigere,ac do cere instituit,ita re proponamus.Vtru smplicitet in febrib' putridis saluberrimusit mittere sanguine.Quae quide quaestio tursa duo capita cotinet ex Aduersario: alterum
393쪽
xlterum,quod ad ipsam febrem, alterum, quod ad obstructionem pertinet. Quoniam vero obstructio fit ab humoribus vel quantitate,vel qualitate peccantibus, de qualitate quidem manifeste quaeritur. 3 Secundum an in omnibus obstructionum caulis, nempe in crassitie, & in visciditate humorum conueniat remedium. ξ At de quantitate , quid ille sibi velit, non plane intelligo: addit enim. Ipsam enim plenitudinem obstruere nulla dubitatio est. t Aliud credo voluit aliud scripsit. Equidem expectaba,cum quaestio proposita esset de qualitate, mox
de quantitate dicendum, & de eadem vel itidem quaerendum, vel cur non quaereretur,rationcm reddendam ; ipsam enim plenitudinem , quae altera est obstructionis causa, venae sectione tolli nulla dubitatio est:quasi diceret, in hoc mihi cuAduersario conuenit quando adest obstructio a plenitudine, de copia humorum
facta saluberrimum esse venam secare. Verum si quod scripsit, scripsisse se vult, libenter scitem,an ulla dubitatio sit, humores lentos, & crassos obstruere: quod si aeque certum,& perspicuum est, cur de his quaestionem proposuit, de plenitudine praetermisit, quia nulla dubitatio est illam obstruere A deste iuniores , ita quorum gratiam Aduersarius profitetur se pleraque scripsisse, & mirabilcm dicendi claritatem animaduertite.Quod quidem primo capite annotalle sit satis.
Solutio trium Aduestri, rationum.
V o o illis usu venit, qui in speculis cauis Propriam imaginem ii tuentur, ut illam inuersam, & usque adeo deformem inueniant, ut vix illam agnoscant;id mihi accidit in praesentia; qui argumenta ad meam opinionem confirmandam accommodata hoc secundo capite reperi tam peruerse,confuse, perplexE, sine ullo ordine, siue recta ut aiunt) sorma relata , ut facile inrelligas ab illo aut hore esse proiecta, qui eadem aut explicare nescierit,aut illorum vim dedita opera dissi mulare,ac lectorem, si possct,fallere voluerit. Sed quoniam illa erunt sigillatim expendenda, non
est, ut hic ca longius commemorem, ac vim omnem, rationumque momenta con
siderem, ut a nobis asscrutatur,ut ab Aduersario referuntur: id in singulis ex ordianc postmodum facturus. . Itaque ad tertium caput propero, quod maximam continet hutns disputationis partem, nimirum impugnationem nostrae Ninionis. Papae s lector) hic nobis sudandum cst, ut arcem nostratu ab Aduersari j relis ,. tormentis, cuniculis ruea-1mar: verius gloriolum militem exibilemus. Hic enim est, qui nostram opinionem paulo diligcntius id se excia iturum, Se veritatem aliis incognitam iniicnturum pollicetur.Vtri igitur aptius Nouatoris nomen quadrabit an mihi , qui veterem doctrinam postliminio studeo reuocare, qui Curtii, Iachini, Valle si j dicor vest si a sectari an Aduersario, qui res inauditas, aureos montes promittit, qui verit tem ab orbe condito aliis incognitam est patefacturusὶ Sed mirum est, ut ista vetitas falsissimis nititur principiis, infirmillimis haeret fundamentis. Ea sum, primum. sanguinis missionem institutam este, ut sanguis evacuetur, propterea cite materiam remedi j sanguinem euacuantis. Consideremus hoc primum. Si ili'
particula i ut sanguis evacuetur scopum finemque medici sanguinem mitten iis significat,falsissima est propositio: cu aliquando e contrario scopus sit sanguin
394쪽
LIBER VIII. DISPUTATIO. VIII. rsr
supprimere, ut in haemorrhagia. Si vero sensus sit, sanguinis missione ex necessi tale fieri, ut sanguis evacuetur, quamuis nugatorius ille sit, tamen admitti de bet: quis enim nesciat, si sanguinem mittimus, si veram secamus, sanguinem vacuati 3 Atqui meminerit Aduersarius, s haec sit huius fundamenti sententia, illam nihil prorsus Aduersus nos faccre. Alterum fundamentum ab Aduerserio
suppositum aeque ruinosum, atque omnino fallum est. Porro omne remedium,& omnis materia ex aliqua natura indicante ex necessitate dc docitur. Hoc nos antea est endimus este quam maxime fallum : idque unicuique satis patere po- ''test. Quis enim nesciat iuxta naturam, ac differentias morborum,ctiam rc mediorum naturam , speciesque oriri, atque indicari 3 At remediorum materiam a morbis indicari, nemo umquam dixit, aut animo concepit, ne ipse qui dein
Aduersarius fortastu , cui studio contradicendi ex ore & calamo excidit. Namque aliquando unum indicans per plurima, ac pene infinita materierum genera absoluitur: interdum unica remedij materia pluribus indicationibus satisfacit: Sed rem facilem.& omnibus notam satis est indicasse, illudque smul obseruasse, a tam acri oppugnatore non cise nobis perinde mctuendum , atquc ille sibi pe suadet. Sed argumenta perpendamus.s Stante igitur hoc supposito, &c. Primum arsumentum est, non esse in febribus omnibus putridis naturam communem indicantem sanguinem esse mittendunn ergo fallum, in omnibuς putridis saluberrimu cste mittere sanguinem. Et quia facilis erat responsio ; hanc naturam adesse , scilicet morbi magnitudinem,qua praesente una cum virium robore, statim secanda est vena, iam hoc negat, ac nititur demoliri : quod tamen manifeste concessit. Id quod facile unus. quisque intelliget,ac fatebitur, quicumque huiusmodi loca inter se conseire nota grauabitur. Hic inquit. Qui totam magnitudinem morbi ad huiusinodi indi eationem desiderant,respondebant esse magnitudinem ipsam,qua porsente semper, absente verlinuinquam sanguis mittendus,consentientibus viribus. Verum
ego id non facile admiserim. I At superiore loco dixerat. 3 Hule igitur scopo
addidit Galenus alium, quo Posito ponitur, & quo remoto remoueturve me 1 ctio; ita ut ex amborum prauentia, statim ad mittendum sanguinem,& ex absen- 'rtia aut amborum, aut alterutrius numquam sanguis mitti possit. t Admittit, de ' non admittit. Ait,ncgat. Verum nihil hoc sit. Argumentum est: si hac ratione in 'efebribus putridis mittitur unguis, quia est morbus magnus, ergo in omni febre, '
etiam ephcmcra, & hectica erit mittendus, cum omnes sint morbi magni. Pri- ' muni noto argumentum a sebribus ad omnem magnum morbum traduci: quodv magis quadrabat ad uniuersalem disputationem aduertus morbi magnitudinem. '
Dcinde ad solutionem accedo, quae iacilis est, atque ipsi quoque Aduersatio sub nube perspecta. Non mittitur sanguis in aliis sebribus , quia deest altera conditio , alter scopus, vel magnitudinis morbi, Vel virium. In ephemera scopus ma- nitudinis: in hectica scopus virium. Porro Aduersus scopuin ex viribus Aduerarius argumentatur I propterea quia quaerimus scopum indicantem, non qui prohibeat, aut admittat. Optime. Sed si hoc latum modo collegisset, ergo in omnibus febribus adest indicans, quod ad hoc spectat, id soria ite illi concessii ni,
esset: sed intulit ; ergo in omnibus febribus mittendus esset sanguis. At vero, qta, mittendus sit sanguis, non solum scopus indicas, sed etiam admittens,aut prohibens consulendus est. Re autem vera nos statuimus, in ephemera deesse icopum
395쪽
A magnitudine morbi: de qua re paucis dicendum. Quandoquidem haec se-bris magnus cise morbus videtur Aduersario, cum sit calor cordis mutatus in igneum. Quare siue morbi essentiam, siue partem affectatri spectes, morbus certe magnus esse videtur.Verum ego id non facile admiserim: qui censeo epite. meram neutro modo morbum esse magnum : non ratione caloris, qui dicitur
quidem mutatus in igneum, quia spirituum alteratio fit in caliditate, & siccitate, quae sunt iguis propriae qualitates: atqui hoc modo quaelibet, vel leuissima in his qualitatibus alteratio in igneam mutatio dici potest. Satis autem patet huiusmodi cxlorem admodum esse leuem , cum solos spiritus apprehendat, L D. Cνis cum testimonio Galeni nullum malum symptoma siccum aflerat, cum sipario 2 . horarum sponte fere ad naturalem statum reuertatur : quod vero cor patiatur, neque id morbum magnum facit necessarid: primum quia laesio in spiritibus consistit, non in substantia cordis: deinde quia ne ipsius quidem cordis quaevis laesio morbum magnum facere apta est.Nam veluti interuallum sanitatis est satis amplum, ut etiam cos comprehendat. qui non omni prorsus culpa,& noxa carent ; ita latitudo morbi est longe amphisma,etiam quae partes principes attingit: nam ii cor leuiter incalescat, ut non sensus nondum laedantur operationes, dices illud cise intemperatum, morbo affectum nondum dices , niti rem deducere velis ad dogma τὸ ς ὰει αρύους. Cum autem calor eo peruenit, ut iam I c-
dantur , actiones, id quoque certum est per gradus fieri, ut vel leuius laedantur,quo tempore leuis est morbus , vel graui his, Si tunc falcndum morbum clia magnum. Propterea sententia Galent . Morbum magnum dici ratione partis praestantis, mea quidem sententia, non ita cit audienda, ut quilibet morbus in parte nobili sit magnus ; sed quod idem morbus, qui in alia parte foret leuis , in parte nobili grauis est interdum , vehemens & cum periculo. Idque ex communi loquendi modo. quem sectari solet Galenus, maxime conssentane una. Etenim qui diaria febre laborauit, dicit se leui quodam morbo exigua quadam febre futile affectum. Nisi forte accedat obstilichio ab humor ibus crassis,de lentis , quae in bum suapte natura icuem maiorem faciat, atque in aliud morbi, sebrisque genus conuertat: quo casu Sc morbus est magnus, & vena: sectio indicatur, tu conuenienter adhibetur: dc qii a re posterius diffuse sermonem habebimus. De febre hectica solutio cst in promptu. Vircs non constare, ac si in primo hecticae gradu videntur constare non praetcntcs tantum cise spe handas, sed quae toto etiam morbi progressiti debeant, ac possint constare. Quod es in putridis, in quibus manifesta erat indicatio ,&vius secandi vcnam, Galenus docuit aliquando non tantum sanguinis et se cducendum , quantum affectus postulat, scd reponi eius aliquid debere ad reliquum curationis spa- tuim,quantb magis in hecticis,licet vires in praesentia constent, ii miluone lan-V guinis cauendum est, ut illae ad morbi diuturnitalcm serendam seruentur. V Sed Aduersarius hoc ipso loco dubitationem soluit. In hectica febre primi gradus virtus est valiga ad proprium opus indicatum ab cius natura, nempe N ad refrigerationem, ad humcctationem corporis: at non est valida virtus ad pur- ' gationem, ad missionem sanguinis, &c. P Iii qua equidem Aduersatij lalutione
Non maioris indiget laboris secunda ratio,quae erat, sanguine mitti, vel ratione euacuationis, vel ratione reuullionismeutra vero indicatione ita putridis fibri b'
396쪽
semper vigeremon priorem , quae sol si viget in plenitudine: at sebres putridae eueniunt etia in corporibus nulla plenitudine affectis: non alteram, quia reuulso nodebetur nisi febribus ex inflammatione unius parti culae. Vno verbo Aduersarius id petit, quod in principio; nam probaturus sanguinem non evacuari , nisi adsit
plenitudo,supponit non csse vacuandum sanguinem , neque oriri indicationcm eiusmodi euacuationis, nisi adsit plenitudo. Ego vero dico, & omni asseverati ne confirmo, etiamsi nullum sit plenitudinis vestigium, oriri tamen indicari nem euacuandi, educendi, cxtrahcndi sanguinem , quia Dbrcs putridae sunt cum causa coniunctae: causae vero sunt humores praui,& purrcsccintcs quia febris putrida non sine his fieri potesti sectione autem venae magna corum pars ut dicebat Galenus) educituri reliquum a natura facilius superatur. Praeterea corporis habitus est refrigerandus: hoc autem praestat sanguinis vacuationiaque oritur indicatio languinis mittendi. Adde etiam obstructiones esse tollendas: ad lioc utendum
aperientibus,& diu reticis: quorum quidem ulus corpore non prius euacuato su Dpectus cst. Primum igitur expedit totum corpus euacuare.Vcrum de his alias cum Aduersario ubi pollicetur se demonstrat urum has duas tantummodo cssc mittendi sanguinis indicationes: quod nihil ad nos pertinet in praesentia;quibus sat est,
ab aliis etiam 1 cppis euacuandi indicationem originem ducere. Tertia ratio priorum similis, ac leuissima est. Ut se res habet in continuis febribus, itidem sese debet habere in intermittentibus : at in continuis non mittimus satagninem nisi ob plenitudinem, vel magnitudine morbi ex Gal. primo ad Glauconem,ergo in omnibus. l: Pone igitur putridas febres interdum consistere sine plenitudine vel sine periculo futurae magnitudinis,utiqiic sanguinis missio non conueniet. ξ Primum noto citatum Galeni locum esse mendis refertum : quod indicant vatiae lectiones, quasi diuinando excogitatae, Sc soloecismi plures: qui tamen ab Attica Galeni cloquentia iunt maxime alieni. Inquit primum, τοῦs δὲ σω ρος πυρετήρ, de quae sequuntur. Latine. Sanguinis eductio,vel eductiones , de propter magnitudinem, &c. horum educcre, Vci ab his educere. Quis locutionem absurdam non videat: Sed hoc nihil ad me: qui verborum sententiam, ut illa iacent, non inuitus recipio, Mitti sanguinem de propter magnitudinem morbi & propter plenitudinem : sed illam uti praecipuam , de idcirco a Galeno primo loco positam: hanc vero ut secundariam , & quae potius doceat liberalius
euacuandum,quam fmpliciter sanguinem mittcndum. At reuera non ait Galenus i stionem sanguinis indicari ii picnitudine, quod aliquando dixit de morbi magnitudine; sed inquit, etiam propter plenitudinem sanguinem mitte dum esse. sed tamen ita ut plenitudo tanquam scotus particularis,& secundarius cocurrat, ut alibi diffuse docuimus, & hac fortasse de causa hic secundo loco relatus sit, Confirmatur haec sunt entia quoniam Gal. non simpliciter plenitudinem dixit,
sed maximae plenitudinis notas apposuit; cum tamen in minore etiam liceat venam secare: qui inquit,& quibus rubor est multb maior, quam secundum natura, de tumor quidam insolitus totius corporis, & venae eminentes, atque extensis: quae magnae plenitudinis plet oraeque indicia sunt. At vero, ouid si rubor si minor,tumor non totius coiporis, nec usqae adeo insolitus,venae no ita turgidae; Ana venae sectione desistemus Z Non arbitror. At Galenus suin mam voluit indicare plenitudinem , tanquam regulam, ac normam , qua copiossimam sanguinis extractioncm faccre dcbcamus, illud arbitror innuere volens, quantum
397쪽
plenitudo a summo illo gradu recedit,tantundem nobis de quantitate sanguinis esse detrahendum. Non hic omittam qui equid exclamaturus sit Aduersarius in
quod mihi in mentem venit, sortasse iocum leui correctione posse, de conuenientiorem phiasin assumere, Sc sententiam nostram clarius explicare ; ut legamus: Jἐα ιυρiσιν upple πιαμενον, quod dudii dixerat τοῦ νοσήματοe,5 c. Hoc est; sanguinis autem extractionem t supple facies in propter morbi magnitudinem ; dc quibus multδ plus roboris est, quam secundum naturam, dc tumor aliquis insuctus totius corporis, eminentesque ac tensae venae, copiosius educere oportet. Videtur autem Galenus Aphorismi sententiam innuere voluisse;& quibus usque ad animi defeetiim ducere expedit, faciendum, si aeger possit tolerare:quod declauit inquiens, nisi vires; aut aetas,aut aliquid corum,quae supra Commemorauimus, prohibuerit. Ex quo forte eiusdem libri Aphori sinorum recordatus subdit,quod vero humidus victus.&c.Verum de hac nostra, quaecunque ea sit coniectura satis. Restat postremo quarta in hoc capite allata ratio , quam quoniam Aduersarius proximo capite est examinaturus, δ: quidem prolixa oratione, nos ad illud iam pedem conferamus.
Solutio quartae rationis,de indicatione quae a febre, o quae a putredine.
AT io quarta haec fuerat. Sanguinis ni isso in putridis febribus indicatur vel a febre; ut sebris est, vel ut est putrida. Neutro modo. Ergo. Probationem videbimus accurate. Sed quoniam in hoc argumento Aduersarius tantam putat esse vim , quantam vix in alio, cum tamen leuissimum sit, atque omni ex parte peccet, ille sciat in primis, si disputandi solum gratia hoc negotium fuisset institutum, me facile potuisse uno icSu ipsum cum suo admirabili argumento consedcre: negando Sc antecedens, ut aiunt, & antecedente concesso consequentiam. Quid enim si dicam missionem sanguinis indicari & a febre, Sc a putredine tum vero hoc admitto, quod neque a febre indicetur, neque a putredine, non sequi, ergo nullo modo in-Aicari 3 Sed quoniam mens est in studiosorum gratiam haec in medium afferre, quorum utilitati potissimum studemus, sigillatim ad argumetum respondeamus, atque ita rem declaremus, ut facile omnes intelligant, in quo eius fallacia cons-
stat. Misso sanguinis in febribus putridis appellatis indicatur potissimum , Primum ac per se a morbi magnitudine: propterea si vires ferant, aetasque contentiat, in omnibus est adhibenda.Cum hoc tamen illud quoque verissimum est , illam multis aliis indicationibus satisfacere; quae quidem suapte natura non tantam vim habebant,ut venam secandam esse docerent: veruntamen ab hoc praesidio nihilo minus explentur. Propterea huiusmodi consequentia . non indicatur a febre, non a putredine,ergo a nullo indicatur,proritis vana est, ac nullius momenti. Atque, ut ne frustra tempus conteram testis esto insemet Aduersarius;qui postquam per multas ambages deduxit. non indicari a febre, non a putredine non ab obstructione , non ab huius causa, tandem colligit. Ergo solum indicatio deis mittcndo sanguine in putridis febribus indicabitur a multitudine. s Nugatorius loquendi modus concedatur Aduersario. Transeat. Verum cum ipsc proprium arSumen
398쪽
LIBER VIII. D I s P V T A T I O VIII. 1 cs
argumentum refutauerit;& quamuis Veiace sectio non indicetur nec a febre, ne ea putredine, tamen deduxerit,indicari a multitudine;quae cur ego sim deterioris conditionis,ut deducere no possim,ergo a magnitudineὶ Quod quidem non dico sequi, sed aeque sequi, atque id, quod ex aducriatio, a multitudine,& aeque facere ad argumenti refutationem. Caeter sim, quoniam assumptum falsissinium est, A positio nostra verissima ut ii nobis pro sertur missionc sanguinis & febri,& putrc lini conuenire videamus iam quomodo illud ab Aduersario comprobetur. Quo loco attentionem, & ingcnium tuum appcllo, lector optime,ut in homine tam graui, tam grandia pollicenti obserues,ac mirari tauquam desinas doctrinam nouam,inauditam, sententias falsas,absurdas, non sibi cohaerentes, nihil denique conficientes.Eia. Ego vero illud constare non poste arbitror,quod dicunt,sanguinis missionem conferre fibri,quatenus febris est, licet non primum,
S pcr se. Si quidem quod morbo conuenit ex accidenti hic attentione est opus)duorum est generum: aliud quod primum, ac per te obest causae,& affectui: aliud quod causae nequc prodest, neque obest per sic, etiamsi illi prodesse per se appareat. I Sententia usque adco perturbata,& obscura, ut equidem putem praeter Sybillam, legere illa,& interpretari poste neminem. Pulcherrima distinctio. Quod morbo couenit ex accidciati vel primum,ac per se obest causae,& effectui. Quid si eiscetus non habeat causamὶ Quid si noceat causae,idque aut per se,aut ex acci denti3 Sed quo pacto id constat, ut quod morbo conuenit ex accidenti,per se noceat effectui aut quis utatur remedio, quod per se noceat, ex accidenti PrositZ Secundum nacmbrum Vci cauis neque prodest, neque obest per se,ctiamsi, prodesse illi per se appareat. Illi, cui 3 causae, an effectui 3 si causae, quid si non appareat prodesse per ser quid si nec prosit nec obsit ex accidenti, etiamsi prodesse appareat 3 quid si obesse appareat3 Et hoc vel per se , vel ex accidenti ὶ Si effectui, nonne pariter apparere potest , quod noceatὶ Cur in altero quoque membro non est addita haec particula, quod apparcat, vel non appareat i Sed qui fit, ut diuidatur id quod conuenit ex accidenti in duo membra, quorum nullum sub
druisse continetur Neutrum enim video ex accidciati remcdium complecti, quod conueniat ex accidenti. O doctrinam admirabilem; sed quam alia te quitur admirabilior. γ Numquam in artis ope libus exerceri debet rc medium,quod causae cffcctus contrarium est. Mihi videor odorari, unde Aduersarius hoc sumpserat ax: oma,sed perperam in ellcchum. Docebat Galenus, in pugnantibus indicationibus quae a febre, & quae a causa sumuntur, deliberationem in hosce tres scopos esse referendam: febris ne sola curanda sit non soli cito de causa ; an causia oppugnanda,minime curanti de sebre; an plurimum quidem remediorum ad alteram caru sit adhibendum non tamen altera neglecta. Vbi quod ad primum attinet,nullo modo permittit,ut remediis subri conuenientibus utamur, quae causam augeant. Verum quoniam falsissimum est, nunquam licere contrariis causae remediis uti, Galeni mentem, methodumque rationi consentancam brcuiter declaremus, & quantum ab ea distet Aduersarius , indicemus. Tria sunt membra posita ii Galeno, quae omnia ad pugnantes, & contrarias indicationes pertinent: namque si indicationes consentiant.& in idem conspirent, facile praeceptum est, ut hilariores in propositam indicationem incumbamus. Primum membrum est. Febri soli attendendum esse,causam omnino contemnendam: ut si febris indicet
399쪽
restigerandum causa frigida, puta humor frigidus,qualis pituita, calefacion dum,
solis refrigerantibus agamus. Quod quidem membrum iure optimo refutatur,ac reiicitur a Galeno: quia cum uniuerse in contrari Is indicationibus, ita praestauriori danda sit opera, ut alias non prorsus negligamus, id potissimum in causis locum habet: quae si remediis contrariis foueantur, ipsum quoque effectum augent, ut considerabat Galcnus. Secundum membrum est ; solam causam este oppugnandam, contempta indicatione a febre : quod a Galeno distinguitur : Nanasi febris sit intollerabilis, maxime dec ct illius rationem habere: s vero ea tanta
non sit, quae dum causam tantum oppugnamus, vires deiiciat, iam remediis ad solam causam accommodatis licet uti. Sed tertium membrum erat ab Aduersario perpendendum. Non contemnendus autem sinquit Galenus nec tertius est, qui contra id, cuius maius momentum est, instare iubet , nec tamen alterius omnino negligentcm csse. Ergo si maius fuerit momentum indicationis , quae a febre quam quae a causa sumitur, tunc febri magis instxndum erit; ergo remediis utendum cauta contrariis 1, quia ponimus indicationes esse contrarias: sed ut ne in primum membrum incidamus, causa non est contemnenda. Quare si febris, cxempli gratia , indicat refrigerandum ut tria, δc causa calcfaciendum ut unum, utemur quidem rcfrigerantibus , sed tanto remissioribus quantum obstat indicatio a causa, iis stilicet , quae refrigerent, ut duo. Eadem sciitentia fuit Galeni 7. Metti, cap. I 1. de 3. Meth. cap. 9. ubi complicatas inter se indicationes comparans illas ad tria capita redegit: ad id quod magis urget; ad id quod habet rationem causae; ad id, sine quo non: qui docuit in id prius este incumbendum, quod magis urget: deinde prius habendam rationem causae,quam ciscetus,qui abis ea dependet. Qui fortasse locus Aduersario scrupulum iniecit. Quippe Galenusis ait; ubi aliud essiciens est, aliud quod ab eo ossicitur ipsa causa spectanda Et rursum. Nimirum ad causam accedes, illud pro comperto habens non posse ad per- , , sectionem ullum effectum sanari, manente adhuc ipsa, unde natus est causa. Sedo Aduersarius debuit considerare, quod Galenus ait intclligendum csseratione
caus mam causa,vi causa, sine dubio indicat se prius tollendam, quam cisectum. At vero altera ex paIte fieri potest,ut prius, aut magis effectui attendamus,quam causae ; nimirum ratione vigentis, Id quod ex Galeni nicthodo mani sestum est, qui ex tribus illis seopis,eum , qui ab urgente sumitur. caeteris anteponit , ac praemittit : immo vero claro ait. Vbi prius mediocriter se habuerit effectu
iuccorum , qui in tunicis ventriculi continentur, tanquam Vrgens , tum nimirum ad causam elle accedendum. Illud habendo pro comperto; non posse estectum tolli, nisi prius causa sublata. Et paulo ante Galenus praeceptu ira tradiderat ; ubi alterum ossiciens est , alterum cinctum, prius causae obsistendum:
sed postquam dixerat, ad id, quod magis urget dirigi primum curantis consilium
1 o. Meth. dcbcrc. Qui itidem docuit, fieri poste aliquando, ut ea sit subris magnitudo, quae pr. i sciriem pernici cm, nisi occurras,asterat: quo casu sore opus,ut hac prius summota, deinde ad causam submouendam accedamus. Subinouetur autem sebris remediis caul contrariis; quia de his loquitur Galenus,dc in contrarietate indicationii tota eius loci eonsideratio consistit. Haec ex plurimis, quae hac de re dici polliciat,in prae sentia sint satis;quae nos necelsaria esse duximus ad diruendum Aduersati j hindamentu;qui altercationis studio, & impetu τας φιλονικιας, adductus
non veretur ea proferre, quae Galeno aduersantur, quae a communi ,& vera omnium
400쪽
LIBER VIII. DISPV TATIO. VIII. 1ς
omnium opinione sunt aliena,quar, si in V sum reuocarentur, exitialia forent,&humano generi perniciosissima: qua ratione a nobis sne animaduersione relin cui nullo pacto debuerunt.Venio ad exempla,quibus Aduersarius hanc rem illustrare.pene dixi obscurare, se profitetur. Dcclarandum cst quomodo victi vinsi remediis, quae causae prosint, aut obsint, aut neutrum faciant ; & morborum exempla accipiuntur, qui causa carent, ephemerae,atque hecticae fcbris. Optime: ingeniosissime.Non omittenda est calumnia, qua nos accrrime conuellit, quod assed peruersam, adeo absurdam sequamur medendi rationem, ut absurdiorem inueniri non posse putet. Id ver b d acci consequulione quadam, tanta cum esticacitate, tanta cum amplificatione deducta, ut nullum nobis locum intcr medicos relinquere videatur. Alioquin inquit si quod restigerat, quomodocum- oue id faciat debet pro sanandis sobribus administrariὶ omnibus quidem, nulla o
amplius adhibita distinctione conuenient refrigerantia,cuiuscumq; generis, per issse aut per accidens. Sic prosecra in omnibus oportebit febribus vacuarc bile &c. Omnibus siletidam dabimus,omnes lavabimus,&c. Natationem in frigida nulli is aegroto neo abimus, &c. Indiscriminatim sanguinem mittemus ex venis, cx cute, is N e Iouis ad haec non toto coi rore contremiscar. Ego vero laberrimu virum, is cui haec exciderunt, libcnter interrogauerim; an putet unam in quolibet aegro- istante esie indicationem;an kbrium putridarum una sit indicatio,an plures,& hae Quid e valde intcr se dissent ictes.& quandoque prorsus cotrariae Z An Putat viriu1que adco dandam este operam, Ut caeterae omnino negligamur. At si plures este
confiteatur longe inter se dissidentes, quid prohibet, ut quod ab uno indicante
praescribitur, ab aliis indicationibus varietur, corrigatur, tuo hinc aturi Quod sι Aduersarius hanc apertissimam veritatem negare audeat,sciat me pariter este ne- aturum , quin pollimus omnia propolita remedia in uno, atque codem aegro iato usurpare: qui ab eo , qui contendit id elle vique adeo absurdum, & perue sum, quae r ani qua ratione id fiat: cur non licet omnibus dare frigidam, cum illa calorem sebtilem nata sit extinguere Respondebit, arbitror,aut propter obst ructiones.aut propter crudorum humorum copiam, aut ob anni tempus frigidum;
aut ob ventriculi imbecillitatem, aut tale aliquid non licere. Verum quid hoc aliud est, quam Aduersas obiicere indicationcst quid est aliud, quam propriam destruere consequentiam 3, in qua licet facile fallacia animaduertore. Cum enim assumptum simpliciter proposuisset, si quod refrigerat, quomodocumque id faciat , dcbet pro sanandis subribus administrari I consequens cum additione asser t. s Oninibus quidem nulla amplius adhibita distinctione, &c. , Immb vc- ,ro hoc est, in quo dissentio i, qui fateor in omnibus febribus refrigerantia con- ouenire sed illud addo, adhibendam esse distin stionem ab alus scopis , &indi- o,
cationibus assumptam, a putredine, ab obstructione, a prohibita transpiratio- isne , a corporis temperamento, ac viribus a regione, a consuetudine, & aliis,quae
hic non sunt longius recens cnda. An igitur putat Aduersarius , siqui I ab aliquo indicatur iam neces latae, , ac praecise illud ad usum esse reuocandumὶ aut sit quid est,quod impediat, ac prohibe ac, primam destrui,ac prorsus tolli Indicationem 3
Esto non arbitror. Quo mam Indicatio sumitur a natura morbi haec autem vnn midemque, ac semper indicat. Munus nostrum est,dissidentes, & contrarias inter se indicationes conserre , & vni magis, quam aliis, ac loli interdum inseruire.
Dicet fortasse nos non de lolo indicante scopo v ciba sacere, scd simpIiciter plo-