장음표시 사용
461쪽
tiones velint nobiscum communicare: in quorum iudicio , & censura, aequo, de libenti animo omni tempore acquiscemus. Sed redeo ad Aduersarium, de ad suam rationem respondeo. Morbi magnitudinem, seu vehemene iam ut ne cauilletur in verbo sanguinis missionem indicare, sed solam non cite aptam, quae venam siccandam esse demonstret, nisi praeterea altera virium accedat indicatio ; quae si remedio a morbi vehementia indicato iusticiant, addita aetatis consideratione,iam non est, ut dubitemus, quin vena secanda st ; quemadmodum s vires huic remedio non conis sentiant, sed purgationi potius auscultcnt, purgatio adhibenda est. Sed mirum profecto est de hoc homine , qui tantopere urgcr,unam unius csse iudicationem; verumtamen si inici rogetur, quid tangem hoc unum si, quod unum remedium, venae inquam sectionem indicat, cquidem nescio quid sit responsurus. Legantur toti septemdecim libri de Curat .per Sang. Misi. Si quis hoc unum Indicans, iu quo ille sibi constet, inuencrit, hunc spero quicquid maxime sit dissicile,& reconditum esse inuenturum. Legi indicationcm sumi a plenitudine,quae icuib. remediis non cedat, quae morbum magnum factura sit; amotu sanguinis, a quo itide magni morbi periculu immineat,& similia. Sed unicum scopii nondu legi. Secunda ratio sumpta a communibus animi notionibus inultis modis peccat, Primum enim falsum csse ostendimus, omnem indicationem a communibus sumi animi notionibus; qui non recepimus sentcntiam Authoris libri de Opt.. Scct. ad Tlarasyb. De qua re hic non est rcpetcnda Disputatio.Illud satis Adueri a- xij sententiam potest confutare, quoniam Galcnus proponens scopum a morbi.
vehementia,tamquam ab Hippocrate inuetum, Inquit illum caeteros omnes medicos latu i sic. Sed quid caeteros illos priscos medicos dicoὶ cum post Hippocratem, post Galcnum, post tot saecula, post docti inam tam clare, tam diffuse traditam , nihilominus pleraque medicorum pars huiusmodi scopum etiamnum intelligere, & admittere non possit: qui solum in communibus notionibus consistentes,quicquid altius latet, puicquid maioris indiget speculationis,illud alpernantur,rciiciunt,& confutare conantur. Nouimus Domine initium method1 ab
iis communibus sumi notionibus, quod redundat vacuandum, si bilis, bilem, si pituita, pituitam, intemperiem contrariis essc tollendam, &c. Verum haec indicati O , quae a morbis suntitur, sita inquam communiter sumpta, ut ab Aduersario i ' sumitur) principium tantum est, & ut sc dicam carcer, unde medendi ratio 'promotici, nulla prorsus ipsius medicae artis adhuc portio, aut cerit nec magna, Vnec propria,&c. Quo vero ipsa quoque morbi vehementia propriam habeat in- 'dicationem ,& hanc ad totius corporis procurationem pertinere: qua praeter- missa recte non possis neque intemperius curare, neque obstructiones tollere, neque singularibus scopis,& remediis insistere, hoc sane est usq; adeo ommunibus notionibus remoturn,ut id paucissimi hactenus potucrant intelligere.Quaremon est, ut Aduersarius obiiciat authorem libri de Purg. Med. Facult. si bilis purganda sit, non esse mittendum sanguinem; si pituita, hanc ipsam ducendam esse, non alium humorem. Quis enim hoc neget Vertim praetet indicationem a bile,apituita, a singularibus morbis de causis, adest etiam quae a morbi vehementia su-xnitur,quae carceas omnes tempore, lipultate, atque,Υῖ ti,,ant si cellit. ,
Ex quibus tertia quoque ratio refellitur, cum ait. Ex hac opinione usus tol- , , litur messicamentum purgantium,&c. Cuius rationis vis in eo tandum cosistit.
462쪽
M Ergo si humores mali cii sanguine misti pharmaco attrahente educi debent, ,3 Ut sanguis purus in venis romaneat, nonne totus hic usus omnino subuertitur, D ubi quispiam sanguinem mittatii Aduersarius idem per idem demonstrat. An forte negare quisquam potest,si humores mali pharmaco attrahente educi debet non esse mittendum sanguinem' Non id negamus inquam. Bonc Dcus, sed hoc diximus, interdum etiam in humoribus prauis sanguinem mittendum esse; ut in febribus,& quidem in principio,vbi totum corpus vacuarc oportet; quod , cum morbus,& humores morborum excitantes cruὸi sint, purgatione fieri non potest: venae autem sectio si non prorsus sanguinem a prauis humoribus expurgat. magnam saltem corum partem si Galeno credimus, ducit;& praeter quam quod alia multa commoda potcst afferre, illud certE habet singulariter, ut non sit tot nominibus suspecta, quot purgatio in principiis huiusmodi morborum apud Hippocratem , dc Galenum male audit. Purpationi igitur suus locus seruetur, dummodo ne i plani venam sectionem de sua sede ac dignitate deiiciamus. His tollitur facillime & quarta ratio. Si saguis redudat, ille educendus ex Ga leni sententiat si cacochymia est, humor exuberans expurgandus. Quid ni At vero si morbus sit magnus, vires constent, aetasque consentiat, vena in primis secanda , mox de aliis remediis cogitandum. Nonne haec est ipsius Galeni propria sententia8qui traditis praeceptis ab Aduersario productis ac euacuando humore peccante,mox indicationem considerans,quae a vehementia morbi sumitur inquit, tres propositos scopos esse usque adeo principes, praecipuos , ac caeteris praeferendos,ut positi ponant, sublati auferant venae lectionem. Qua doctrina nihil praeclarius, nihil esticacius potest excogitari;quauis Aduersarius cana prot-sus dissimulauerit, quod minime tacere debuit,ubi argumentum ex eo Galeni libello de Curat .per Sang.Miss. desumebat
Primae, o fecundae nostω rationis examen. de vinum Consιintia in catachymia,risanguine vittiso.
DuERsAR Ius mihi videtur equos generosos imitari, qui quum prinurin stabulis,& claustris educuntur,tanta rapiditate,tantoque impetu seruntur, ut incertis gradibus, saltibusque citati de sessores siccutiant,atque agitcnt,& ips motu,ac labore satigati, -- dore,& lassitudine dometitur . tandemque longiore itineris consecto spatio victi commodius incidant, ac planὸ gradari j ad viae fine perueniat. Ille cnim pariter initio disputandi,ac vincendi stimulis agitatus, vix sibi te perare, statumque ordinem seruare potuit. Nunc ubi ad finc tot Disputationii peruenit, incipit ordinatu nostras rationes examinare, & sigillatim confutare. Vtinam id principio sibi faciendum proposuisset: nam & pauciora nobis legenda dedisset,& nos ab inani eorundem repetitione liberasset: a qua cui cauere pcrpetuo stu
duerirnus, non tamen omnino potuimus.
Quod ad primum attinet argumentum, in quo praecipuus huius disputationis cardo vertitur, non cst,ut huc omnia conseram , quae climque antea multis sunt dii Putata: quibus ostendimus, in quocumque tandem corporC, in quocumque,
463쪽
affectu, in quocumque humorum vitio, semper secandarn esse venam, dummodo tres praecipui scopi iam sepe numerati praesentes sint. Quod vero etiam purgatio vires valentes postulet, id quidem negandum non est: verum istud non facit, quin i nterdum, & venae sectio possit, ac debeat adhiberi, non ratione humoris peccantis, sed ratione morbi vehementis di ac si quandoque hoc remedium prae- vermittimus, non alia ratione id fiat, quam virium ipsarum quae cum alio potius, quam cum hoc remedio constare debeant. De qua re iam satis. De sanguine itidem vitioso, qui affertur in secundo argumento,iam plura diximus : ac notauimus, ut Aduersarius hac in re sibi n5 constet;cum modo ipsim cacochymiam, malamque humorum qualitatem inici ligat: modo etiam quantitatem praeter naturam audiendam putet: scuti in praesentia facit; quod tamen esse a Galeni mente, ab usitata forma dicedi alienu satis ostendimus. Quae autem Aduersarius adducit, ut probet sanguinem quantitate peccantem dici vitiosum, longe absunt,ut cius intentioni,ac voto satisfaciant. Inutilem fortasse, & praeter naturam redundantem quoque sanguinem illum dicemus, at prauum,vitiosum, malum , , nunquam dicemus. Quas enim non videat haec qualitatis esse nomina, non quantitatist Errauit forta ite Aduersatius, qudd corpora quaedam vitiosa,ac math affecta dicantur,quae sanguinis redundantia laborant ; ut qui senocho scbre, vel sine ulla prorsus putredine laborat,nemo non fatebitur malo affectum esse, εχεν:feci illum prauo,aut vitioso succo laborare, , & κακῶ . Vel rarasmoν, este, neminem arbitror sanae mentis esse dict.runx, ac deposito pignore c6rendam numquam a Galeno,aut priscis illis optimis medicis dictum fuisse.Non est ut in praesentia rursum examini subiiciam Gal. verba lib. 9.Meth. cap. ra. de quibus diximus lib. I .cap. 8.Quantum enim ad uersaria expositio sit a verbis,ac mente Galeni aliena,quilibet facile potest intelligere; cum Galenus dicat venae sectionem Graece,φλεωeώαν , esse sanguinis euacuationem: ille autem vacuandi sanguinis gratia adhiberi, S hanc esse causam mittendi sanguinis r cum Galenus dicat,mitti sanguinem debere, cum est naturae inutilis, inutilem autem esse tum qualitate,tum quantitate: Adversarius vero sola quantitate peccantem putet esse ducendum. Namque demonstratio Galeni est, sanguinem naturae inutilem venae sectione in proposito scilicet affectu elle euacuandum: duobus autem modis illum naturae esse inutilem, tum qualitate,tum quantitate: ex quo sequitur,illum,Vtrouis modo naturae inutilis sit, venae secti ne ducendum esse. Ac de authoritate Avicennae antea quoque satis diximus.
Tertia , ct quarta ratio de morbo maligno.
En OAM nostram rationem Aduersarius his verbis exposuit. omnis magnus morbus ex Galcni sententia,&c .exigit. Nos aliis , , verbis. Praeterea an non Hippocrates, & Gal.&c. solent ὶ Rationem
qui velit ad formam syllogisticam redigere, ita construere poterit
in tertia figura. In morbis malignis venae sectio conuenit: morbi maligni fiunt ex cacochymia: ergo in quadam cacochymia venae sectio conuenit Placuit autem sic argumetum sorinare,ut quiuis intelligat, quam vana sit Aduersalii considetatio do ulcere malistrio: cum ratio non magis ad ulcera , quam ed
464쪽
alios morbos pertineat,qui malignitate praediti sunt, atque in eo eonsistat,quod maligni morbi non sine cacochymia sunt, in iis tamen vena secanda est, utpote magnis, ac vehemetibas authore Galeno ergo in cachchymia quandoque venam secamus contra Aduersariit. Ille quid ad haec Fatetur in morbis malignis venam secari: eosdem a cacochvmia fieri tantum abest, ut neget,ut potius probet. Hinc se sequitur quod volumus.Sed inquit)s non recte concludunt viri doctissimi inor- bo existente magno ex succis gitiosis sanguinis missionem necessario adhiberi, ,, cum vire s validς fuerint: quia debet illa tuto interdum priἴterinitti, solam purga- , , tionem adhibentes. Aduersarius errat non solum in Grammatica, sed etiam Hais Logica: quia nostrum argumentu minime hanc necessitatem,& uniuersalem proinpositionem , sed lotu in particularem probat in tertia figura. Namque in praesentia, lub illius politio destrueretur, numquam in cacochymia sanguinem esse mittendum, satis tuit probasse, interdum esse mittendum. Et hac de causa argumentum nostris verbis retulimus ex Disputatione de Scopis, ut conferri post et cum iis,quae ab Aduersario obiici utur. Itaque superuacaneus est Aduersari j labor, quo de ulceribus malignis, cor simque causis dii putat: in quo si velim eiusdem errores recensere,ac naturam maligni morbi, qui Graech dicitur, , longius persequi, nimis a proposito digrediar nec elle est.Id solum velim studiosos animaduertere, ne errent,si vera sit maligni viceris descriptio ab Aduersario tradita, hinc sequi, ut pleraque, immo vero omnia ulcera, quae causam coniunctam habent,necessarid malignorum nomine donanda snt .Quod est a mente Galeni,& optimo- tum medicinae aut horum longe alienum. Quid quod ait i intemperiem partis a V materia,quae in loco ulcerato,uci fluxerit, vel paulatim cogesta sit, aut etiamnum' suat difficilem curationem reddere F Materia paulatim congesta gignitur ne iii parte, an aliunde fluitὶ Si aliunde fluit, quo hoc membrum a reliquis duobas di Diert si gignitur in parte, nonne ab intemperie In temperies igitur crat causa, . non effectiis. Praeterea quaenam erit huius curatio 3 quae hic certe non habetur, quamuis dic xt aliam non inueniri methodum apud Galenum. Detestandum ' quoque est quod ait si verb fluxerint humorcs, ipsi tantis. quae recipit, particulae '' succurrendum est, dcc., Destruit enim maximum, Sc constantissmum Galeni decretum , non esse partem aliquam propriis remediis, quae localia vocant, subiiciendam, nisi prius totum corpus inanitum fuerit. Sed iam promiseram haec me praetermissurum. Quare de hoc tertio argumento satis dictum sit. Quartum ut Aducrsarius praetermittit, tamquam libro quarto pertractatum, nos quoque silentio praetereamus. Illud sumebatur ex curatione febrium putridarum, quae maiori ex parte fiunt excacochymia:quibus conuenire venae lectionem proprio loco satis docuimus.
De vena fecunda per epicra , or in vicere pulmonum ex catachymia.
VON M morbi quidam sunt ex cacochymia ortum ducentcs, qui subita, & semel factae uacuatione curari non pollunt, Ced per epicrasia, qua prauotauia humorum paulatim, de per vices fit euacuatio, rursumque paulatim,& per vices interponitur nutritio, ac virium instau- Iatio .hanc autem epicrasin, & curationem per epicrasin Galenus dicebxt Absolui per venae sectionera, iure mihi videor collegi se in cacochymia non unquam la guine .n
465쪽
guinem mitti oportere. Quod quidem argumentum ut Aduersarius effugiat primum repetit causias repetitae uacuationis per sectionem venae, de quibus aliter egit suo quinto libro , de Sang. Miff. aliter libro quarto harum dii putationum Dis p. s.cap. s . Quo loco nos coacti fuimus vostram & illi sententiam afferre quae non est hic repetenda, cum ad rem non faciat. Deinde explicata vacuatione per epicrasin ex Galeno lib. . Methc. o. ut propius ad argumenti solutionem accedat id supponere non est veritus,quod Galenus supponere non cst ausus, corpus
plethoricum incidere in febrem synochum putrissam, cum viribus non admodii validi c. Imbecillas dicere noluit,vi aditum sibi ad fugam seruaret. At vero Galerius corpus supposuit non plethoricnm, sed corruptela humorum laborans Quo fit cum Aduersarius a Gai discrepet in supposito,& natura morbi, causarumque, ut mirum non sit, si Galenum sequi volens in hauriendis indicationibus , in absurda,& repugnantia incidit. Nam si corpus plethoricum est,tocum non habent indicationes κb Aduersario, immd a Gab propostae , ut paulatim quod vitios uiri est vacuetur, &c Galenus Graece dixit -o,.υν o. Verum Advers. id fecit cum artificio. Etenim cum Galenus dixerit in prauitate humorum venae sectionem conuenire, ipse ad corpus plethoricum id voluit reserre : quod inanifeste aduersatur Galeno,qui corpore picthorico, S febre synocho praeterinissa, statuit .sibi dicendum de humorum corruptela. & viribus imbecillis. Quarc tacite erat
Aduersarium refellere, cum Galenus ayette dicat, humorcs corruptos euacuari non solum purgatione, sed etiam vcnae icctione. Quam quidcin rationem Aduersarius soluere nititur,quoniam corruptela est duplex ex 2. Aph. ip .altcra,qua humores possimi ad pristinum statum redire; altera qua non pollunt; quasi Galenus de priore loquatur,quam inquit plenitudinem adhuc dici, non cacochymia. Sedeon siderare debuit sententiam Galeni eo Aphorismo, leuem illam corruptelam. in qua parte immoris euacuata, reliquum potest in pristinam redire naturam, nomine corruptelae non donari, sed plenitudinis tantum illain vero tantummodo corruptelam dici, in qua tantus est accessus ad statum praeter naturam, ut facultas concoctrix iam non possit humorem corruptum naturali statui restituere. Si igitur Galenus, in praesenti cap. io .lib. 9, Meth. humores corruptos supponit, nonne ex sua ipsius lege illos audire oportet, qui ad naturalem statu redire neque ut Nonne a Galeni mente longe recedit, qui corruptelam humorum tam interpretatur, quae plenitudo est, & appellatur Vcrum liceat Aduersario contra expressam Galeni animaduersionem, leuem illam corruptelam intelligere ,& comprehendere, quae minus propriε talis dicitur: cur nobis non licebit stib communi, ac generico nomine corruptelae ,της δαφροροῦν alteram quoque audire, tu interpreta ri, quae magis, ac Verius corruptela est, atque hoc potissimum nomine vocitari consueuit 3 Qv d si nobis licituiti est, iam satis nostrum viget argumentu, in corruptela humorum, quae aut cacochymia est, aut non sine cacochymia, venae fcctionem de Gai. sententia conuenire. Equidem afferebam exemplum vere illusice eorum , qui ex vitiosi succi erosione sanguinem reiiciunt, aut certe reiicere periclitantur: de quibus Gal. Quam uis. n. isti cacochymia nianifeste laborent tamen a Gai curantur per venae sectionein cepius factam, illis interim ad euchymia reductis. Aduers vero ut hinc ductum argumentum soluat, multa supponit, quae magna ex parte sunt a veritate aliena. Summa eius opinionis huiusmodi este mihi videtur: affectum esse sanguinis reiectionem ex pulmonum erosione: summatR
466쪽
rc mediorum in tribus consistere, purgatione, medicamento diaspermator incapiti et prouisione: venae sectionem non convcnire in principio , nisi in corporibus plethoricis; in aliis non conuenire, cum plerumque debiles habeant vires, &. parui cinguinis.Transacto aut ein principio, dc sedata vel cchione sandus nix, conuenire polle venae lectionem per Epicrasin,non ratione cacochymiae, sed ratione praeseruationis. Egregia disciplina. Ego vero id primum noto quod optime docti stimus
animaduertit Pacius in suis Comine utariis ad eum locum , Galenum non loqui. de iis qui ex cacoch vinia,&crosione iam sanguinem reiiciunt, quos initio capitis dixerat elle insanabiles. , sed de iis, qui ex cacochy mia , & catarrho salso iam tu stim excitante, in discrimcn adducti sunt, ne vena in pulmonibus, & pectore e rosa sanguinem reiiciant. Deinde cum Galenus loquitur de principio, aut progressu remediorum, non indicare principium morbi, qui adhuc non est, sed principium institutae curationis .id quod ex eo patet, quoniam inquit. Atque haec quidem in principio peragenda simi. Post vero reficiendus aeger, dcc.Haec tamen,quari peragenda sunt, numerauit primum purgationem, secundo diaspermaton , tertio medicamentum capiti,&c. quae non indicant ordinem in tempore usus remediorum, scd. potius in inuentione,ac dignitate. Praeterea inter haec quae sunt in principio peragenda, purgatio quoque atrae bilis numeratur , dc qua tamen dixerat
L pollea vcro si res postulabit,ctiam iis,quae nigram bilem expurgat, &c. Quomodo igitur his in principio utitur Huc accedit quod Galenus ordinem statuit in-- ter haec, quae principio peragcnda sunt. & victus rationem, cum inquit. Post verois res tendus aeger salubtiter est,&c. Atqui hςc victus ratio nonne ipsis primis diebus instituenda est ZItaque iure mihi videor dixisse ,has dictiones, in principio,&dcinccps, vel pollea, non indicare ordinem in remediorum ulu , ac tempore, sed potius in cotundem inuentione,ac dignitate. Nec vero dubium faciat aduersus id quod diximus,lios nonduin sanguinem reieciste,quoniam inquit, reficiendus est aeger, luali supponat morbum adeste.Nam respondeo dupliciter:primum illos aliquo modo aegros dici polle, quia laborant cacochymia,SI catarrho salso,& tui . si, ut Galenus dixerat initio capitis. De indo verbum illud, aeger, non elle Galeni, sed interprctis. Galenus enim limpliciter dixit δὲ A=: dc inceps autem reficere seu rcnutrire iupple,istos oportet, non dixit aegros. Quod ergo dixit Galenus haec principio este facienda, tanquain principio per methodum inuenta, non tollit quin venae fcctio,quam ultimo loco proposuit, nihilominus ipsa quoque sit initio iacienda. Praeterea Areor, ac pros cor venam secari gratia praeseruationis cum tota illa rc mediorum dispositio eundem habeat scopum: aeque tamen fatuor ac profiteor in cacochymia venam secari,quod Aduersarius negabat. Quamuis enim curario per Epicrasin fiat, ut paulatim corpus ad euchymiam reducatur , reductum venae sectione vacuetiit, tamen adhuc dico in cacochymi venam secari .Etenim cum alternatim, ac ter vices vena incidatur, quaero in prima sanguinis, missione,an aliqua reliqua tri cacochymia si dicas nori esse, frustrare nutritio illa,& epicratis repetebatur,si concedas cacochymiam adeste, iam concedis illa praesente venam siccari. Neque in praesentia quaestio est,an in cacochyntia semel an pcr vices sanguis sit mittendus, scd an simpliciter mittendus. Quod vero tandem adducitur ex lib.de Sech Vc n. c.7. de venae sectione in gratiam praeseruationis a sputo sanguinis, uniuersale est praeceptum omnia corpora complo Etens,& omnes causas sanguinis reiiciendi: dc cum manifeste nostrae faueat positationi, non est,ut hac de Te orationem longius protrahamus.
467쪽
In muliere catachyma Galenum sanguinem misisse
V o D in investiganda Galeni mente, de plurimis rebus , quae non ipse accurate, cogitateque pro potuit,& cxplinauit, sed ex eius verbis elicere, & consecutione quadam deducere oportet, discordes penumero sint,qui eius lectione, ac domina delectantur,miruiti certe non fuerit. Verum ubi Galenus expresse rem ipsam docet, suamque mentem perspicue aperit,intcr me, atque Aduersarium tantam esse dincordiam;quanta est totius diametri distantia, scio inultis maximae fore admirationi. Galenus historiam refert cuiusdam mulieris extenuatissimae, in appetentia se laborantis, venis sanguine tumentibus, liuidis, cui menstrua purgatio iam octo mensibus desierat ; A sanguis a Galeno missus fuit ad libras tres , paulo minus, tribus vicibus,& ille quidem colore, & crassitudine liquidae pici similis. Hanc mulierem Aduel serius contendit plenitudine, & copia sanguinis, non cacochymia laborasse: ego contra non plenitudine, sed cacoc thymia. Vter ad veritatem propius accedat, videamus. Mulierem plenitudine laborasse, Aduersarius his potissi num, ut mihi quidem videtur,rationibus probat. Prima ex curatione : quoniam missione sanguinis ad pristinum statum est restituta: Secunda,quia venas habebat cxtentas,ac sanguine tumentes : liuidas autem ob naturam sanguinis in illis contenti, qui erat liui- ridus,& niger i Tertia, quia vena secta sanguis exiit crassus,& mclancholicus : in otalibus autem consueuit Galenus venam secare,ut in sanguine praeditis tenuiore crura scarificare: in iis stilicet, quibus ex suppressis mensibus sanguis redundat. Postrema i quod octo iam exactis mensibus destiterit purgatio ex utero: ex qua suppressione non modo probabile, scd necessarium omnino fuit plenitudinis affectum generari. γ Ex quo Aduersarius tandem colligit. Quoniam eorum,quae Da Galeno in commentario dicuntur, nihil prorius cacochymiam adsuisse indicat, D sed omnia in unum plenitudinis affectum conspirant, rcche vadeor mirari,cur illi Vin eam opinionem venerint sEgo vero contra censeo, in cadem historia nihil esse a Galeno relatum , quod non magnam, atque unam cacochymiam reserat. Primum quidem corporis tenuatio,ac macies id satis docet. quamuis enim mulieres suapte natura,-a primordiis generationis graciles, & minime pingues abundare sanguine 3c positar,& soleant: tamen quae prius, aut obesae, aut mediocris habitus fuerant, si non solum pinguedine, sed etiam carnis mole priuentur, id necessario ex prauis humoribus obtinent, id quod ncminem arbitror esse negaturum, ne ipsum quidem Aduersarium, qui conceptis verbis id fatetur. Postquam enim dixit, non videri sibi rationi consonum,exeo,quod exiguam carnem Labuisset, colligerc,eam notabili cacoestymia laborasse haec habet. eum cnim aflectum non facit inopia carnis, is sed excrementorum,& humotum a sanguinis natura dista irrium tum copia, tum rimata qualitas P At vero huiusmodi copia , & mala qualitas excrementorum , & rihumorum a sanguinis natura dillantium, quid,obsecro te, aliud est,quam ipsis Iima cacochymia Θ Vtrum autem Galcnus horum mentionem fecerit in commentario , mox videbimus. Secundo consideranda est mulieris inappetentia, cuius
causiun referre equidem aliam non possum,quam cxiguam, aut nullam alimenti luctio
468쪽
suctionem, propterea quod venae humorum copia laborant; nec non humores prauos ad os ventriculi delatos,qiu sensum leuis alicuius suctionis obtunderent: quod quidem non nisi ex cacochy mia ortum ducit; cum alioqui videamus cors ora plethorica, qualia ipsorum quoque athletarum sunt, commodam, naturacmquc appetentiam obtinere. Tcrtio venarum rumor, cum ex qualibet materia
eo ruenta possit euenire, certe livido colore, satis docebat sanguine in venis contentum non fuisse qualitate mediocrem, sed vitiosimin& non solum melancholicum vi censet Aduersarius, sed etiam crudum, & debito calore destitutum : in qua massa, sataguis probus minimus esset,& paucissimus alii humores plurimi: id quod ex aliis quoque palam dict. Quarto enim loco de causa dicendum est, nimiruom mestri menstruorum suppressione:quae plane demonstrat insignem cochymiam adfuisse. Nouuiuis enim menstruam purgationem in foeminis illic a natura institutam , ut corpus carundem a superuacaneo, 5 vitiato sanguine expurgaretur;qualem propter frigidam, & humidam intemperiem, vitamque desidem in iis generari necessarium fuit:quocirca,& iure ope imo illam veteres purgationem appellarunt authore Galeno immo ipsemet dixit aliquando illam non solii
Cuacuationem csse,Verum etiam purgationem; utpote in qua multitudo vitioso rum humorum,quae mensis spatio coaceruatur , expurgari solet, licet non tanta, neque adeo vitiosa,qualis, e& quanta coaceruatur , dum menses in praegnantibus
supprimuntur ; quod alibi in eam causam relatum est, quoniam istus meliore sanguinis portione nutriri constuc uir. Quicquid sit,certum est re tutionem mcnsium complurium morborum causam cite .qui non nisi a prauis humoribus sunt: quos enumerat Hippocr. & Galenus, neque est, ut nos reserre in praelantia vcli mus .Quid igitur mirii si ho mulier ex cohibitis mens bus octo tuensum spatio, in cacochymiam,atrophiam, & maciem incidit 'cum praui humores nec apte ad
nutrienda membra distribuantur , ned distributi, saltem aliqua ex parte possint perfecte coqui.& inimitari: quod si illa sanguinis fulset redundantia, cum humor ad nutriendum iit maxime aptus,oportui si et,& nutritionem optime cedere,& membra, carnes ipsis prDbe nutriri, augeri, & adolescere, potius quam defi-ccre, & macie contabescere. Verum quid dc sanguinis qualitate disputamus, si Galenus cana nobis aure oculos proponit,quod inquam) estet colore,&crassitudine pici liquidae milis a Atqui huiusmodi sanguinem intra probi sanguinis s-nes confissere quis audeat affirna areὶ aut eius rodundantiam olet horae nomine dignab: turZunico cxcepto Aduersario, qui ut sita tueatur paradoxa, non veretur absurdillima quaeque pronuntiare Sanguis probus , & naturaliter constitutus est rubri coloris ex Galeno lib.de Atra Bil .ca. hic autem erat picei coloris, S nigri, vel ip so ab A duci sario teste. Sanguis optimus est qualitate, & substantia mediocris.biliosorumque humorum,& pituitosorum medius 4.Tu end. Val. cap.A. Hic aute erat crassus S ex ipso Aduersario melancholicus. Sanguis suapte natura, dii extra vasa consistit,concrescit, atque in grumos vertitur: hic autem pici liquidars mi lis fuerat. Quid igitur desiderari amplius potest , quo probemus eam muliς- rem laborasse sanguine vitiose, verissima, ac maxima cacochymiat Iam vero aduersariae rationes sua sponte concidunt,ac rerunt .Etenim si Galenus venae sectione mulierem curauit. non hinc sequitur eam plethoricam futile, cum venae sectio in cacoclaymia quoque adhiberi possit :& qui contrarium supponit, id petit, quod in principio. Tumor prico venarum arguit quidem copiam sangui Disitired by Corale
469쪽
sanguinis, non tamen necessario probi, & qui plethoram ossicit, sed sorte etiam
vitioli atque ipsius cacochymiae,qualis certe erat in hoc corpore Substantia inquit Galenus in copiosiorpriore necessariis est ca,quae tumorem venis comparauit: nondum tamen qualis plenitudo sit, iam patet; quippe substantiae omnis multae communis praeter naturam est tumor, seu purus sanguis, seu biliosus, seu sei osus, seu pituit olus, seu flarulentus existat. Quod sanguis effet crassius, 3c melancholicus , id vero potius cacochymiam significat: si enim humor melancholicus ita in sanguine redundat , ut proportione caeteros humores luperet, ipsum praeiertim sanguinem,quid hoc aliud est,quam cacochymiaὶ De menstrua pursatione diximus, quae cum impurum, vitiosum, lutulentum sanguinein soleat educere, si sup primatur, ut impurum quoque vitiosum, lutulentum sanguinern reddat, necessecst: i quo si quis non intelligit summam cacochymiae rationem consistere, i S nihil intelligit. Verlan de hac re atque hoc exemplo in praesentia satis. Quod ad morbos attinet, qui plerique occurrunt ex cacochymia sine dubitxtione ortum ducentes, in quibus nemo est ex probatis medicis, qui non libenter sanguinem mittat, responso Aduersari j in illis sanguinis missionem interdum ' couenire, si adfuerit plenitudinis affectus, aut sanguinis fluoriac citra alterutram ' causam omnino abstinendum ἰ haec inquam responsio satis indicat illum aut
ex libro tantum medicum esse,ialesque morbos nunquam in praxi, ut aiunt, tractit me,& curasse aut alia scripsisse, Sc alia usu ipso confirmat te. Cum enim nullus Da medicina facienda , quantam cquidem Vicetiae, Venetiis, Patam j sparto so.
propemoduin annorum quibus medicinam exerceo, potui obseruare , in propolitis morbis, ichero .elcphante, splenetico, Gallico,venae sectionem praetermittat, quamuis corpora sint omnis plenitudinis expertia, dummodo vires non Prolit beant , aetasque consentiat, vix adduci possu in , ut credam, solum Aduertarium candem praetermisisse.Immo vero mihi videor certus eiis,quotquot illi hactenus oblati sunt Gallico morbo laborantes, ut alios interea omittamὶ in nemine penitus,atque iterum, ac saepius penitus venae sectionem ab eo praetermissiam fuisse, ni vires,aut aliquod symptoma vires prosternens obsisteret. Aetatem praetereo. quod ille ne in pueris quidem v c nam incidcre vereatur.
Si DEM non ignoro, quae in sequenti parte continentur,ab Aduersario scripta,& a me rursum consideranda,iati a cilc, quae vel l nitio totius Disputationis fuerint examinanda,vel opportuniore loco' tr mlam da , vel tanquam antea non semel tradita , praetermittenda. Tam n apologiae ratio me cogit, ut hic de iis dicam, quae olim tractari debuerant mam quae nunc habentur repetita , , inculcata, animus cst, vel Prorius praeterire, vel paucis attingere. Porro in praesenti capite nobis considerandum proponitur,quomodo sanguis sit in venis constitutus, aut potius quae iis Nasura sanguinis, qui in venis continetur. Qua in re Aduersarius, id qnod omnibus manifestissimum est, de ad solutionem quaestionis non facit, pluribus declararc contendit: quod ambiguum est, atque in eius doctrina inconstans , inuolu-ttimque, silentio praetermittat. Quis nesciat sanguinem in venis contentum, ex
470쪽
quo nostrii in corpus nutritur, ex quatuor humoribus constare , quae corpor onostri secunda quaedam elementa censentur illos cile pituitam, bilem flavam,. humorem melancholicum , & quartana substantiam, quae sanguis proprie dicitur ' ex iis omnibus nutriri corpus iuxta Hippocratis , atquc Galeni doctrinam ZAlios praeterea humorcs esse iis tribus proportione respondcntes, qui nutriendo apti non sint 3 Hos, si valde in corpore abun&nt, cacochymiam constituere ZSed quod crat diligentius examinandum , atque explicandum ad ipsum sanguinem pertinet, ex quo corpus aliment ii lumit. Cum enim ille ex quatuor humoribus constet certa quadam proportione, quae latitudinem quid tim habet, scd talem, ac tantam , ut si eius fines , ac terminos transiliat, vi ctiam sanitatis limites egrc-diatur, necessc lit, si talis humorum proportio non seruetur, sed unus aliquis humor inter caeteros excellat; siquidem exiguus sit excessus, affectus plenitudinis nomen meretur, sed cum additione, ac denominatione ab exuperante humore facta puta plenitudinis pituitosae, biliosae, &c. Sin autem longo interuallo cxcedat , viatisque humor alios valde superet, si sanguis ille fuerit, iam non sol imrlcnitudo , ted & peculiari nomine plet hora dicitur: sin vero alius quispiam a languine humor exuperci, nec plethora, nec plenitudo, sed cacochymia clicitur. Quae doctrina Galeni est multis in locis, praesertim libro de plenitud. capite viti- suo, & I3. Meth. cap.6. Ex quibus illud nostrae Disputationis solidissimum fun-
.amentum constitui potest, cacochaemiam dici, & csse, non sbium cum humores. excrementit ij, &ad nutriendum inepti in corpore abundant, ut Aduersarius censet, sed citam quando humores ipn alimentales sui vocant θ Sc cum sanguine ad membrorum nutritionem permisti, a debita proportionc , ac symmetriarccedunt eo modo, quo diximus; de quo quid Aduersarius sentiat. non satis mihi perspicuum cst. Vcruntameta si considero quae ille seripsit non solii in lib. . de ven. Such cap. . sed etiam hoc libro Disputatio. 3. capitc vltimo, mihi ita sentire videtur. Quolibet humore , & quantumlibet in sanguinea masta redundante plenitudinem dici, non cacochymiam. Post inim quam dixit sanguinem ex quatuor humoribus constantem illum estia, ex quo humanum corpus sit & a principio genitum.& postea nutritum,humores cste sanguinem proprie dictum, δί reliquos tres, qui non sunt appellandi proprie pituita , vel bilis , sed languis pituitosus,vel biliosus, plenitudinem non constare ex incremento bilis, nictancholiae,aut pituitae excrementitiae, plet horam esse affectum corum succorum, qui sanguinis nomen habent; dcmumque postquam multa eisnxit de plenitudine cacochymia, & cachymia picti rica, tandem ait Quod attinet ad sanguinis' partes ita statuendum cst, ii una cum temperatissimae partis augurnento contin- gat biliosum sanguinem duntaxat, aut pituitosum, aut inclancholicum incresce- re, plenitudo ctiam dicitur, sic etiam si duo augentur: at vero si citra sanguinem in oderatum , solus unus augeatur humor, etiam picnitudinem vocabo , sed non ' ita exacto sermone, verum cum additamento sanguinis biliosi, aut pituitos, aut ' melancholici atque si aliquando ex veteri conluctudine dicere voluerimus, ple-V nitudinem bilis pituitae,melancholiae, non reclamabimus,modo rerum natuIa, Vt V iam mihi exposita suit, teneatur, neque enim de nominibus lita gandum est. y lic'' iti praetenti cap.ait f ex horum tacilicet excrementitiorum humorum millione,
di confiitione fit in venis cacosi ymia, cum satis magnum incrementum est, aut
magnaillorum malitias neque cium lauix miscella hanc assectum facit) utrum m