장음표시 사용
121쪽
in alium sensum, quam quem Deus inten it , Io-quens , non erunt amplius verba Dei, sed hominis sergo nec regula fidei, nec principia theologica . Prob. 2. nam omnes alii sensus Scripturae funda
tur in litterati ; ergo prius intelligenda sunt verba, s cundum quod sonant, quam fiat transitus ad spiritualem; ergo ille maxime attendendus in rebus fidei, bc principiis theologicis. Prob. E. p. de spirituHi. i. quia multa s imo seth omnia in veteri testamento , Praeter sensum litterae, significabant & praefigurabant futura per Christum di quae facta sunt ab ipso, & scripta sunt in novos emgo necessarium est in eis etiam attendere ad sensum spiritualem, &mysticum.Ρrob.ant. I. ex Scriptura IJ dicente de antiquis quod Omnia in figuris contingebant illis. Et posteaquam Apostolus locutus est de filiis duobus Abrahae abdidit, quae fiant per allegoriam dia, ad Id est per alium intellectum , inquit Glossa.
Quod alibi saepe docet. Et ipsamet Scriptura nos in net, & indicat, quando loquatur in sensu Anagogico sui cum dicebat idem Apostolus et Osd Illa autem , quae sursum es ' erusalem ὶibera est mater nostra, Ser ρνum est enim a laetane sterilis, &c. Sic enim per I rusalem intelligit paradisum .
Prob. a. ex S. August. O J quoad utramque Partem rSane quisquis voluerit Omnia Seripturae dicta secudum litteralem sensum actipere, id est non aliter intelligere, quam littera sonat: σ potuerit virare blasphemias, in omnia eouruenec seri praedicare catholice, non Dialum ei non est inυidendum, sed praecipuus, multum qua laudabilis intellector habendus es. Ecce pro litterati. Si autem nullus exisns da μη, ur pie , O dune, quae de Deo ferina sunt, intelligantμr nisi figurate, atque aenidi
maiiee, propo*a ista credamus habentes auctorita tem Apostolicam, . qμibus tam multa de libris meteris e samenti solvanφur aenigmata , modu=n,quem intendia.
musiteneamus: Ecce pro sensu spiritali. Et alibi sJdocet sensum litteralem semper tenendum, quando fieri
potest , & congrue intelligitur, quod in ea dicitur s
122쪽
ergo, quando congrue non intelligitur , nec intelligi potest, quod dicitur secundum sonum litterae, 're
currendum ad sensum spiritualem s unde i bidem a guit eos, qui libros historicos volunt intelligi figurate; v. g. cum loquitur de Paradiso terrestri , quem fuisse realem nepabant aliqui ut Otigenes) aliter est de Cantico canticorum s hic enim liber totus spiritualiter, & mystice est intelligendus . Denique id confirmatur de sensu morali ex eodem Apostolo dicente, quod quaecumque scripta sunt, Mnostram doctrinam Icripta sunt, ut per patientiam, O consolationem Scripturarum spem habeamus , scilicet scripta sunt ad mores nostros diri gendos . Prob. p. sitieet de senis intento per Spiritum S.
loquenωm, O recepto ab Ecelsa; nam, ut jam minnui, veris Scripturae in omni alio sensu , quain qui certo creditur eue ille, quem intendit Deus, non sunt verba Dei s &,ut certi simus de tali sensu, consulenda est vel ipsamqt Scriptura,si sorte alibi se e plicet , vel traditio Apostolica , vel S. mater Ecclesia loquens vel in suo capite, summo scilicet Pontifice eκ cathedra , vel in concilio definiens , vel ex unanimi sententia Patrum eius , dc Doctorum , vel ex communi sensu Fidelium; de quia hae viae investi gandi sensumi spiritualem sunt rariores deo etiam rarius nobis suppeditat principia certa ad efficaciter argumentandum s & ideo argumenta ex Scriptura spiritualiter intellecta raro sunt vere, dc proprie me Iogica ; si 4 Ex hoe non est propter defectum author
raris , quod ex sensis spiritati non pοςes irata indax rgumentum , sed est ex is natura similitudinis, inq; afundatur spirimatis Fensus , c c. inquit S. Tha
Hinc certum est, quod ex sensu litterati facilius, de
nequentius habentur principia certa Theologicae argumentationis , quam ex spirituali: quia longe facilius de illo constat, quam de spirituali; nam ille est
Proprius sensas verborum s iste vero est metaphoricus , dc impropriuS. objic. I .con. I.& 3.P. contrarium videtur sentire Α-postolus, ergo potius attendendum ad sensum si iritualem, quam ad litteralem. Rob. anti nam Christus Tom I. . D i
123쪽
sequis , 2 ps Deit idoneos miniseros novi tessamenii non littera , sedIpiriti , lis era enim occidit , ID ritus autem viviflcat s ergo docet sensum spiritalematfendendum , non litteralem, maxime in novo T
Resp. neg. ant. & conseq. prob. nam per litteram ,& spiritum non intelligit Iensum litteralem , di spiritualem Scripturae, sed per litteram intelligit verba nuda legis ; di per Spiritum intelligit gratiam adi Vantem: nos, ut impleamus leεem, de dicit, quod littera illa sine isto Spiritu occidit, quod maxime verum est de lege vete. i, quae plena erat innumeris Praeceptis, & vacua gratiis adjuvantibus infirmit tem nostram in comparatione nOVae,in qua pauciora. sunt praecepta, & abundantioreS gratiae propter e ficaciora Sacramenta : ideo, inquit fiJS. Aug. cum fota littera enne Spiritu, idest, lex sine gratia ,ran- summodoreossaeis, ait enim Apostolus, Peceatum non cognovi nisi per legem , nec veprehendit legem , cum dicit , littera occidit , sicut non reprehenditur scientia, cum dicit , seientia in t di Loquitur et iam de si iiitualitate quoad affectus , qui sunt spiritualeS. Obiic. a. Non ita facile constat de legitimo sensu
litterae s ergo non ita certo fundat argumenta, nec est adeo certus locus Thealogicus . Prob. ant. nam littera sartae inducit personas eallibiles loquentes, V. . g. serpentem dicentem ad EVam : 2 equaquam mori mini; & ita est de innumeris aliis 3 ergo tunc non
constat de legitimo sensu litterae, nec ille facit ad fia
Resp. neg. ant. Eccons. Prob. nam si persona, quam Scriptura inducit loquentem , & cujus verba recitat, non est digna fide certa, & si non loquitur ex Deo, illa non sunt Dei, sed creaturae, scilicet ierpentis, aut daemonis, vel hominis di sic ad veritatem Scripturae , &sensus litteratis sussicit ita contigisse , ut
narr*tur ι non autem requ ritur, ut Vesba, quae narrantur dicta, sint in severa. Objic.3. 'euensus litteratis est ubique verus, vel nulli bi s sed neutrum diei potest s ergo sensus litteralis non facit locum Theologicum . Prob. I. non est ubique verus, sed saepe falsus, di blasphemus , ut
124쪽
eum tribuuntur Deo manus, pedes, aures, dcc. Item cum Γεθ dicitur. 2 on est malum in eivitate, quod non fecerit Dominus. Et pater maior me est. Et de die alia neq; filius hominis scit. Item Deus non vult litteraliter intelligi praeeeptum hoc , si manus tua , vel per
tuus scandaliscat te, abscinde eum , dcc. ergo sensus litteratis non est ubique verus. Prob. Σ. non est maior ratio, cur alicubi sit verus , quam alibi, vel ubique s quia Deus est , qui ubique loquitur , δε non declarat, 1e his loqui figurative, & illic historice, & litteraliter; ergo vel ubique valet sensus litteratis, vel
nulli bi valet. Resp. neg. mai. nam alicubi est verus, & valet, &alibi non valet, di sic etiam falsa. est minor, quoad utramque partem. Ad i. prodi dico Mex August. - . quod quando sensus litterati s est clarus , & nul-εai qmportat blasphemiam, nee dissonantiam ad alia eiusdem Scripturae loca, praesumitur a Deo intentus, de tenendus est, ut in praeceptis decalogi; quando vero importat blasphemiam. vel ditanantiam, aut incongruentias, ut in locis adductis, tune per alia diacia eiusdem Scripturae ista sunt interpretanda.
Inst. simus vellet aliter intelligi in uno loco, quam in alio, non fuisset ita loquutus 3 ergo cum ubique ita loquitur quoad voces , ita di quoad sensum; cur enim alicubi clare, alibi vero obscurE l
Resp.negant. & ad rationem eius audi IJ A ugust.
Dium3 se onis obscuritas etiam ad hoc est utilis, quos Feritatis parit, dum alius eum sic , sic intelleis . a. id facit Deus ad evitandum fastidium 3 quae enim aperta sunt, di obvia , &α-
cile investigata fastidio habentur , & contemnu rurir υ cura vero magis desiderantur, ardentius inquiruntur,&inventa suavius gustantur. 3. ad comprimendam humani ingenii temeritatem, eiusque
superinam labore domandam, M. LM inquit Sixtus Mnensis. Idem docet Scotus, sJ & ut recurramus ad Deum, qui nobis dabit intellectum, ut scrutemur l sem ejus cum David.
125쪽
Inst. non convenit ubique de sensu litterae s ergo non est certus locus, prob. ant. nam Expositores ipsi non conveniunt de Paradiso terrestri,nec de pomo Evete , nec de aquis coelestibus; alii enim figurate , alii litteraliter explicant f ita est de Divite, dc Lazaro, 6c de Prodigo. Res p. dist.cons. non est certus locus,si sensum illum Ecclesia non recipiat, conc. si reci Piat, neg. cons. ut patet ex concl. ideo graduandi profitentur, Quὸd Scriptura in eo sensu recipitur, quem tenuit, O tener S. Mater Ecclesia, ad quam spectar judicare de verssensu Scripturarum. Obiic. coni.2. par. I. si alii lenius praeter litteralem admittantur, aperitur via Haereticis ad impugnandas veritates Catholicas , sed hoc est inconveniens ue ergo soliis litteratis est admittendus. Prob. mai. in pluriabus locis non constat de vero sensu litterati s ergo saltem tunc licebit Haereticis uti spiritualibus, quos e
Resp. neg. ma i. & prob. eius. Tum quia nulla, aut paucillima sisnt ό & s dubitetur de aliquo sive spirituali, sive litterati, ad eam recurrendum est, quae est depositaria fidei, ut columna firmamentΜm veritat . Tum quia , ut docet Lyranus noster, Omnia necessir .ria tam credibilia , quam agibi Ea sunt claram sensu ulterali. si 'Et ipse Scriptura determinat,quae sunt ne-eclaria isdynem. Et si alicub3 est obscura, horum etiam explicatio O quantum ad credenda , . quantum ad speranda , qMantum ad operanda explicatur indiυὸssueis Scrip*Hrg, ad ait Scotus . . Quaeres i. An idem locus Scripturae post inferum ramndum pluresse ut, v. guitteratem, Omas μResp. assirmative, quia saeph Spiritus S. utrumque
intendit: nam, ut testatur D. Paulus, intendit non solum narrare, quae facta sunt, di declarare mysterias sed etiam Per eadem facta , quae narrat, intendi edocere nos, quae agenda sunt: Γ3J aecumque ser prasunt, ad nostram doctrinam scripta sunt. Eo praecipvh tendunt omnes parabolae ; dc hoc patet in fere toto veteri testamento, di Lege Mosaica , cujus pra
126쪽
repta piner sensum litteralem , cui se Iudaeῖ conse mare debebant, tignificabantur etiam sutura de Meiasia; quae illi credere debebant, v. g. cum dicebatur litteraliter de Agno Paschali, 1J Os non confringetis id figuraliter, & Propheticε dictum etiam esse de Christo testatur S.Ioa. ad Facta autem sunt haec ut, os non comminueth de eo, ita eu oe aliis innumeris . Nec quidquam repugnat,quin rebus aequh, ac verbis explicet Deus suas veritates, in Vol tales ; ut tamen sensus alius praeter litte- Talem raciat fidem, constare debet eum esse inten
tum a Deo , & id constabit vel ex alio loco eiu dem Scripturae, vel ex consensu Ecclesiae, aut Pa
Quaeres a. eadem v ba Scripturae possint hab is plures fensus litteratisὶ Resip. id nullo modo r Pugnare. N chiri Deus uno actu simplicissimo m in videat, sic uno,eodemque verbo potest plina Ggnificare, sed hoc est posse dare eisdrin verbis plures lenius litterales 3 ergo &c. prob. min. nam ille sensus
est litteratis,q uem primo per verba intendi i significare
Confirm. nam de facto Interpretes plures sensusIittera Ies dant pluribus sententiis Scripturae , Ut in principio ereavis Deus es tam , O terram. Alii mniseipio sumunt pro initio tem in ris contra errorem eorum,qui dicunt mundum esse ab aeterito ue alii pro thi tio operum, di ante alia omnia contra illos, qui volunt Angelos erratos ante cς tum ,& terram, Alii pro, in verbo, seu filio, dic. Sic verba ista: λJT Iius meus es tu, ego hodie genui te. SS. PP. explicant litteraliter modo de generatione aeterna Christi, modo de temporali. Similiter haec Verba , generationem eius quis enarrabiti Explicant de utraque generatione . Idem est de aliis multis. ces ; ergo nihil certi haberetur ex SerIptura in tali sensu. Resp. neg. eons nam si uterque sensus admitteretur ab Ecclesia, uterque etiam certus esset ue quia in uir que potuit loqui Deus, & aequE veth. Si vero unum admittat, ille solus erit certus.
127쪽
interes 3. Unde cognosci potes verba esse sumendaeaari. . mel Metaphori Resp. id cognosci per sequentes regulaS : I. .quando verba in proprio sensit significarent aliquid impq1Η- bile ; tunc debent sumi metaphorich: Ut cum legis in cantico B. V. Magnifieat anima mea Dominum. Et IDeit potentiam in brachiosuo. Nam Deus non potest fieri magnus , aut maior, nec babet brachium, ut sensus litteratis videtur docere; ideo recurrendum ad Metaphoricum , quasi diceret, anima mea agninscit, & praedicat Dei magnitudinem: & Deus recit μme opus omnipotentiae sud: . in . .
a. Si verba in sensu litterati, Be proprio significent salsum i Ut cum legis fiJ annex est ipse Elias nam in rigore litterae id falsum est, Ioannes enim BaptΘsa in Spiritu Elias erat, m persona non erat αι as a.
3. Si verpa in sensu litterati, & proprio DFnincent absurdum, aut rationi contrarium , ut diximus oescandalo; sc Si oeulus tuus scandaligat te,erue eum . Id enim non de reali effossione oculi, ut sonat, sed de fuga occasionis, di materiae scandali , quantumcum
'' . Idem est, si significent aliquid alienum ab ho
state morum , vel a sanctitate Scripturae , qualiata iunt in Cantico Canticorum i quae sumenci R.
s. Idem est, si significent aliquod contrari um alg4ocumentis Scripturae , ut si cum Christus dicit lium Dei nescire diem iudicu 3 quod contrarium et alteri dicto ; quo ipstmet fatetur , quod DF Pater de ιitis filiam , O Omnia de inrat ei igitur subintelligendum , quod nescit illum daem a se ut homo, sed a Patre, vel nescit, ut dicax Riu , . M
iste sensus est prorsus extra mentem Dei loquentis, di pendet ab arbitrio hominis, qui verba in unum sensum prolata a Deo de aliqua re aptat alter i cu dum mentem suam: ut si quis verba haec Chimi derh
128쪽
Pharisaeis hypocritis, & Isaias de Iudaeis ; si POp
Ius hie labiis me honorat , &c. aptaret hypocritis , de falsis adulatoribus. Quaeres quem spectat iudicium de verosensis Scripturae 3 Resp. iam diximus id si ectare ad Ecclesiam In summo Pontifice ex Cathedra loquente , vel in Conetistio generali, ut constat sad ex Trid. quo cavetur , uς nemo suae πudentiae innixus in rebus Dei, morum ad aedificationem doerrime Christianae pertinentium , S. Scripturam ad suos senisus contorqueat con 'a eum, quem tenuit , ct tenet S. Mater Ecelisia , esus est judicare de veroseusu, oe interpretatione Scripturarum Sanctarum , OC. Pono multiplex ille sensus Scripturarum valde t tilis est Fidelibus ι nam Litteratis maxime instruit , di explicat obiecta fidei. Alle ricus iuvat ad confirmandam fidem , ostenden facta eme in novo Testa. mento illa. quae praefigurabantur, seu praedicebantur in veteri. Moralis ad excitandas Virtutes, & maxime charitatem a & Anatolicus exigit di roborat spem bonorum , quae ostendit de altera vita. Notatur etiam, quod in singulis his sensibus eruenis .d sex Scriptura S. excelluerunt Ss. 4. Principes Ecclesiae Doctores ; S. Hieronymus in litterati, S.Greg rius in morali, S. Ambrosius in allegorico, &S.Δi sustinus in Anagrii co .
An TMOloria nostra fit pure declarativa, an vera' etiam argumentativa , O adhaesiva tJAm vidimus non semel, quod Theologia nostia procedit ex principiis fidei scholastice , & me
viam argumentationum,deducendo suas conclusi
nes ex praemissis, quarum saltem una est de fide, aut fide deducta altera de Philosophia,& ratione naturali, imo de id notavimus de ipsa Scriptura S. ilirua saepe legimus veritates ex aliis illatas. Restat vi-ere,an argumentetur, ut probet tua principia ue & ut per suas argumentationes suadeat , dc inducat ad as D 4 scin.
129쪽
sentiendum , & adhaerendum I de ita sit adhaesiva ; a. ait vero purε ad cognoscendum,ita ut sit pure declarativa eorum , quae credenda sunt. Supponimus autem,dupliciter aliquid probari pol- se, scilicet quando per aliquod medium Probatur necenaria connexio praedicati cum subiecto propositionis, quae asseritur; ut si probes in Christo esse duas voluntates , quia in eo sunt duae naturae, scilicet divinitas , & humanitas 3 vel a. Regative, Suando ostenditur, propositionem assertam nullam invo vere contradictionem , &.id fit solvendo rationes, quibus videtur impugnari per allegationes implicantiarum, seu contradictionum . Ut si asseras posses bilitatem Incarnationis, quia nullam inVolvit contradictionem 3 &tunc 1sta probatio dicitur evidens s letim evidenter solvantur omnes obiectiones , quae contra assertionem afferri possunt ν & sic tandem reducitur ad positietuim. Rursus prμatio rit Vel I. periscum intrinsecum , quando scilicet medium sumitur ex visceribus , seu ex essentia rei , ac ne se serio connexis cum illa , ut cum arguitur a den nitione ad definitum, vel a causa ad effectum ;Vel 2. Ter Leum extrinsecum , suando sumitur ab his, uaerunt extra ementiam rei, seu terminorum, ut iximus in Logica .. Theologus argumentatur pro novo Testamento ex veteri contra Iudaeos ; & ex novo realem prssentiam corporis Chtisti in Eucharistia
contra Calvinistas. 'Quaeritur ergo hie I. an Theologia possit argumen- itari, ut probet positive sua principia ; 2. an habitus . Theologiae sit pure explicativus veritatum fisei, ait lvero etiam illativus, &adhaesivus, ita ut ex praemis-ss inferat Conclusionem aliquo modo inducentem, di necessitantem ad assensum . . Mor ncl. I. Theologia nostra est argumentati'a , . sic
probare positise , o suadere sua nincipia, nqn iramen demonstrare.
Prob. I. ex Scoto . Dum quia Ipse assert octo, Vel decem motiva , ii media,ex quibus convinci possunt asperetici damnantes Sacram Scripturam , quae, ut diximus, est potissimum principium Theologiae. octo sunt viae eos Hetreti s damnantes S. Scriptu- Lam , vel partem eius rationabiliter conVincendi, i
130쪽
&e. G tenendum e M tanquam cer*m , quod revelatorum in Seriptura est a nobis sides acquisita exauditu, O actibus nostris, qua eis firmiter adhν ex Mois Theologia nostra, quae spectat ad ridem aequisitam, est argumentativa, probans sua Principia, nempε revelationem divinam Scriptur Saer. & est adhaesiva, non autem pure declarativa . Prob. z. quoad I. r. I. quia, ut dicebamus ex Sc to , Theologus aut habet instruendum, Vel conis Vincendum Infidelem 1 qui nihil agnoscit de Script Ta, nee revelatione divina a vel Iudaeum, qui recipit' vetus Testamentum , ut revelatum a Deo, & reiicit' novum ; Vel mereticum, qui aliquid recipit de S. Scri-ytura tam in novo, quam ire veteri s sed in his omnῖ-bus Theologia habet argumenta , quibus probet & D. Principia, ut revelata, de suas conclusiones Per' Scripturam 3 ergo est vere argumentativa, Prob. min. Quoad Iudaeos, nam omnia quae ipsi habent, & credunt in veteri Testamento, sunt figurae,promissiones, - vel Prophetiae eorum, quae facta narrantur ι & er duntur in novo iuxta illud, omnia infigura conti mam illis; ergo ex oraculis ,& figuris, & promissionibus, de Prophetis pomini convinci de veri tate Evangelii. Σ. contra ruereticos,qui admittunt aliquas Partes utriusque, potest argumentari pro aliis, quas
nolunt admittere; & pro articulis fidei, quos neiant; - α loca , suae pro mo errore allegant depraVato sensa, - possunt in bono sensu sustineri per alia 3 ut pNestiarum est in Conciliis, & decretis Ecclesiae, per quae rides est explicata, de determinata ue udi legentibus
Denique contra Protervos, & Infideles potest se deri meritas, &sanctitas Scrimura ut a Deo revelatae, ex allatis motivis credibilitatis. i. ex Prophetiis, qua H continet Ilut enim cognitio certa fui uri Deo soli re Iervatur 3 sie illae Prophetiae a Deo solo potuerunt I Velari Scriptoribu illis , seu Prophetis s ergo quoad . Illas Scriptum S. fuit a Deo revelata. Infidelibus diai Italas, faJ Annuntiare, quae sentura sunt, sciemus, qMia Dii estis . - . a. Ex concyrdia Scripturarum r nam moraliter